Interpelacja nr 10660
Interpelacja w sprawie zmian w przepisach dotyczących regulowania stanów prawnych dróg publicznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmian w przepisach dotyczących regulowania stanów prawnych dróg publicznych
Interpelacja nr 10660
do ministra infrastruktury
w sprawie zmian w przepisach dotyczących regulowania stanów prawnych dróg publicznych
Zgłaszający: Dorota Marek, Joanna Frydrych
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
od wielu lat samorządy terytorialne w całej Polsce borykają się z problemem nieuregulowanych stanów prawnych dróg, które de facto pełnią funkcję dróg publicznych, lecz formalnie nie zostały przejęte na własność gmin, powiatów lub Skarbu Państwa. Taka sytuacja rodzi liczne problemy administracyjne, techniczne i inwestycyjne – uniemożliwia prowadzenie skutecznych działań w zakresie zarządzania, utrzymania i modernizacji sieci drogowej.
Aktualne przepisy, mimo istnienia procedury komunalizacji i regulacji dotyczących przejmowania gruntów pod drogi, są często niewystarczające i nieprzystające do skali problemu. W wielu przypadkach procesy regulacyjne trwają latami, obciążając administrację publiczną oraz spowalniając rozwój lokalnej infrastruktury, często uniemożliwiając również starania samorządów o dofinansowanie inwestycji drogowych.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadzi obecnie prace legislacyjne mające na celu uproszczenie i przyspieszenie procedur regulowania stanów prawnych dróg publicznych?
Czy rozważana jest zmiana przepisów w kierunku wprowadzenia domniemania własności gminy (lub innego zarządcy drogi) w odniesieniu do dróg użytkowanych publicznie od wielu lat, przy braku uregulowanego stanu prawnego?
Czy możliwe jest opracowanie jednolitych wytycznych lub programu wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie regulowania stanu prawnego dróg, np. poprzez dedykowane fundusze lub uproszczone procedury geodezyjno-prawne?
Z poważaniem
Dorota Marek
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 10660
do ministra infrastruktury
w sprawie zmian w przepisach dotyczących regulowania stanów prawnych dróg publicznych
Zgłaszający: Dorota Marek, Joanna Frydrych
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
od wielu lat samorządy terytorialne w całej Polsce borykają się z problemem nieuregulowanych stanów prawnych dróg, które de facto pełnią funkcję dróg publicznych, lecz formalnie nie zostały przejęte na własność gmin, powiatów lub Skarbu Państwa. Taka sytuacja rodzi liczne problemy administracyjne, techniczne i inwestycyjne – uniemożliwia prowadzenie skutecznych działań w zakresie zarządzania, utrzymania i modernizacji sieci drogowej.
Aktualne przepisy, mimo istnienia procedury komunalizacji i regulacji dotyczących przejmowania gruntów pod drogi, są często niewystarczające i nieprzystające do skali problemu. W wielu przypadkach procesy regulacyjne trwają latami, obciążając administrację publiczną oraz spowalniając rozwój lokalnej infrastruktury, często uniemożliwiając również starania samorządów o dofinansowanie inwestycji drogowych.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadzi obecnie prace legislacyjne mające na celu uproszczenie i przyspieszenie procedur regulowania stanów prawnych dróg publicznych?
Czy rozważana jest zmiana przepisów w kierunku wprowadzenia domniemania własności gminy (lub innego zarządcy drogi) w odniesieniu do dróg użytkowanych publicznie od wielu lat, przy braku uregulowanego stanu prawnego?
Czy możliwe jest opracowanie jednolitych wytycznych lub programu wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie regulowania stanu prawnego dróg, np. poprzez dedykowane fundusze lub uproszczone procedury geodezyjno-prawne?
Z poważaniem
Dorota Marek
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7084 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-1.054.18.2025
Warszawa, 08 sierpnia 2025
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10660 Posłanek na Sejm RP Doroty Marek i Joanny
Frydrych z dnia 3 lipca br. w sprawie zmian w przepisach dotyczących regulowania stanów
prawnych dróg publicznych, przedstawiam następujące stanowisko.
W obecnym stanie prawnym istnieją przepisy umożliwiające regulacje stanu prawnego
nieruchomości zajętych pod drogi. Regulacja stanów powstałych w przeszłości możliwa
jest na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające
ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872, ze zm.), zwanej dalej
„przepisami wprowadzającymi”. Zgodnie z art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających
„Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub
jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi
publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa
lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.”. Z powyższego
przepisu wynika, że nabycie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub
samorządu terytorialnego w trybie art. 73 przepisów wprowadzających wymaga łącznego
spełnienia przesłanek: 1) nieprzysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi
Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego, 2) zajęcia nieruchomości pod drogę
publiczną oraz 3) pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa bądź
jednostek samorządu terytorialnego.
Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających „Podstawą do ujawnienia
w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu
terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja
wojewody.”. A zatem brak decyzji wojewody uniemożliwia ujawnienie w księdze
wieczystej przejścia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego
własności nieruchomości. Regulowanie stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi
publiczne na podstawie ww. przepisu może aktualnie rodzić pewne trudności związane z
udowodnieniem przesłanek z art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających np. ze względu na
brak dokumentów potwierdzających władanie nieruchomościami. Naczelny Sąd
Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2024 r. sygn.akt. IOSK 946/23 wskazał,
że „Niewątpliwie fakt przystąpienia przez organ publicznoprawny do uregulowania
stanów prawnych gruntów zajętych pod drogi publiczne po ponad dwóch dekadach od
wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej może powodować w związku z tym trudności w
udowodnieniu przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy ze względu na brak
dokumentów. Niemniej jednak nie może to prowadzić do uproszczonego i dowolnego
wykazania przesłanek nabycia nieruchomości w tym trybie. Pamiętać bowiem trzeba, że
-- 1 of 3 --
2
przepis art. 73 ust. 1 ustawy ma charakter wywłaszczeniowy, zatem właściciel
nieruchomości nie może być pozbawiony własności bez jednoznacznego wykazania
określonych w nim przesłanek. Podkreślić trzeba, że decyzja wydana w trybie art. 73 ust. 1
ustawy ma charakter deklaratoryjny i może być wydana wyłącznie w sytuacji
jednoznacznego stwierdzenia, że dana nieruchomość z mocy prawa przeszła na własność
jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Innymi słowy decyzja taka nie
może zostać wydana w sytuacji braku bezsprzecznych i niespornych dowodów
świadczących o tym, że dana nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub
jednostek samorządu terytorialnego, natomiast była zajęta pod drogę publiczną
i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.”.
W przypadku braku wydania przez wojewodę decyzji na podstawie art. 73 przepisów
wprowadzających, która potwierdza spełnienie przesłanek ustawowych, nie można
jednoznacznie stwierdzić, że własność nieruchomości przeszła na rzecz Skarbu Państwa
lub jednostki samorządu terytorialnego. Dopiero ostateczna decyzja administracyjna
potwierdza zaistnienie zmiany w zakresie stosunków własnościowych. Jednakże należy
zauważyć, że przepisy te obowiązują już 25 lat a zatem zarządcy dróg mieli czas i
możliwości szybszego zastosowania tych przepisów. Natomiast dowolne pozbawianie
prawa własności nieruchomości jest sprzeczne z przepisami Konstytucji RP.
Aktualnie procedurę nabywania nieruchomości pod drogi oraz wypłaty z tego tytułu
odszkodowań reguluje ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach
przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311),
zwana dalej „specustawą drogową”. Zgodnie ze specustawą drogową nabycie własności
nieruchomości przeznaczonych na realizację inwestycji drogowych następuje z mocy
prawa – z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, dalej
„decyzja ZRID”, stała się ostateczna. Decyzje ZRID, na wniosek właściwego zarządcy drogi,
w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich wydaje wojewoda, a w odniesieniu
do dróg powiatowych i gminnych starosta. Nabycie nieruchomości zajętych pod drogę
może nastąpić na podstawie decyzji ZRID np. w sytuacji gdy gmina realizuje inwestycje
w zakresie rozbudowy drogi publicznej. Decyzja ZRID stanowi podstawę do dokonania
wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości.
Kolejnym aktem prawnym umożliwiającym nabycie przez gminę nieruchomości pod drogi
publiczne jest ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących
regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych (Dz. U. poz. 1722). Zgodnie
z art. 3 ust. 1 ww. ustawy „Nieruchomości gruntowe pozostające w dniu wejścia w życie
ustawy od co najmniej 20 lat we władaniu gminy, użytkowane jako drogi ogólnodostępne,
niezaliczone do kategorii dróg publicznych, mogą zostać nabyte na własność gminy.”.
Nabycie nieruchomości następuje na podstawie wydanej przez starostę decyzji o nabyciu
nieruchomości. Natomiast droga ogólnodostępna zostaje z mocy prawa zaliczona
do kategorii dróg gminnych z dniem, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała
się ostateczna.
Reasumując, w obecnym stanie prawnym istnieją przepisy umożliwiające regulacje stanu
prawnego nieruchomości zajętych pod drogi. Ministerstwo Infrastruktury nie prowadzi
aktualnie prac legislacyjnych dotyczących zmiany ww. przepisów i nie widzi potrzeby
dodatkowych regulacji prawnych. Wszelkie zmiany w tym przedmiocie wymagałyby
pogłębionej analizy, w tym również Ministra Rozwoju i Technologii będącego organem
odwoławczym, orzekającym na podstawie przepisów wprowadzających oraz specustawy
-- 2 of 3 --
3
drogowej. Natomiast ze względu na już długi okres obowiązywania zarówno przepisów
specustawy drogowej jak i przepisów wprowadzających są one dobrze znane zarządcom
dróg.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 3 of 3 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-1.054.18.2025
Warszawa, 08 sierpnia 2025
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10660 Posłanek na Sejm RP Doroty Marek i Joanny
Frydrych z dnia 3 lipca br. w sprawie zmian w przepisach dotyczących regulowania stanów
prawnych dróg publicznych, przedstawiam następujące stanowisko.
W obecnym stanie prawnym istnieją przepisy umożliwiające regulacje stanu prawnego
nieruchomości zajętych pod drogi. Regulacja stanów powstałych w przeszłości możliwa
jest na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające
ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872, ze zm.), zwanej dalej
„przepisami wprowadzającymi”. Zgodnie z art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających
„Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub
jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi
publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa
lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.”. Z powyższego
przepisu wynika, że nabycie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub
samorządu terytorialnego w trybie art. 73 przepisów wprowadzających wymaga łącznego
spełnienia przesłanek: 1) nieprzysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi
Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego, 2) zajęcia nieruchomości pod drogę
publiczną oraz 3) pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa bądź
jednostek samorządu terytorialnego.
Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających „Podstawą do ujawnienia
w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu
terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja
wojewody.”. A zatem brak decyzji wojewody uniemożliwia ujawnienie w księdze
wieczystej przejścia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego
własności nieruchomości. Regulowanie stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi
publiczne na podstawie ww. przepisu może aktualnie rodzić pewne trudności związane z
udowodnieniem przesłanek z art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających np. ze względu na
brak dokumentów potwierdzających władanie nieruchomościami. Naczelny Sąd
Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2024 r. sygn.akt. IOSK 946/23 wskazał,
że „Niewątpliwie fakt przystąpienia przez organ publicznoprawny do uregulowania
stanów prawnych gruntów zajętych pod drogi publiczne po ponad dwóch dekadach od
wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej może powodować w związku z tym trudności w
udowodnieniu przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy ze względu na brak
dokumentów. Niemniej jednak nie może to prowadzić do uproszczonego i dowolnego
wykazania przesłanek nabycia nieruchomości w tym trybie. Pamiętać bowiem trzeba, że
-- 1 of 3 --
2
przepis art. 73 ust. 1 ustawy ma charakter wywłaszczeniowy, zatem właściciel
nieruchomości nie może być pozbawiony własności bez jednoznacznego wykazania
określonych w nim przesłanek. Podkreślić trzeba, że decyzja wydana w trybie art. 73 ust. 1
ustawy ma charakter deklaratoryjny i może być wydana wyłącznie w sytuacji
jednoznacznego stwierdzenia, że dana nieruchomość z mocy prawa przeszła na własność
jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Innymi słowy decyzja taka nie
może zostać wydana w sytuacji braku bezsprzecznych i niespornych dowodów
świadczących o tym, że dana nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub
jednostek samorządu terytorialnego, natomiast była zajęta pod drogę publiczną
i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.”.
W przypadku braku wydania przez wojewodę decyzji na podstawie art. 73 przepisów
wprowadzających, która potwierdza spełnienie przesłanek ustawowych, nie można
jednoznacznie stwierdzić, że własność nieruchomości przeszła na rzecz Skarbu Państwa
lub jednostki samorządu terytorialnego. Dopiero ostateczna decyzja administracyjna
potwierdza zaistnienie zmiany w zakresie stosunków własnościowych. Jednakże należy
zauważyć, że przepisy te obowiązują już 25 lat a zatem zarządcy dróg mieli czas i
możliwości szybszego zastosowania tych przepisów. Natomiast dowolne pozbawianie
prawa własności nieruchomości jest sprzeczne z przepisami Konstytucji RP.
Aktualnie procedurę nabywania nieruchomości pod drogi oraz wypłaty z tego tytułu
odszkodowań reguluje ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach
przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311),
zwana dalej „specustawą drogową”. Zgodnie ze specustawą drogową nabycie własności
nieruchomości przeznaczonych na realizację inwestycji drogowych następuje z mocy
prawa – z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, dalej
„decyzja ZRID”, stała się ostateczna. Decyzje ZRID, na wniosek właściwego zarządcy drogi,
w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich wydaje wojewoda, a w odniesieniu
do dróg powiatowych i gminnych starosta. Nabycie nieruchomości zajętych pod drogę
może nastąpić na podstawie decyzji ZRID np. w sytuacji gdy gmina realizuje inwestycje
w zakresie rozbudowy drogi publicznej. Decyzja ZRID stanowi podstawę do dokonania
wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości.
Kolejnym aktem prawnym umożliwiającym nabycie przez gminę nieruchomości pod drogi
publiczne jest ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących
regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych (Dz. U. poz. 1722). Zgodnie
z art. 3 ust. 1 ww. ustawy „Nieruchomości gruntowe pozostające w dniu wejścia w życie
ustawy od co najmniej 20 lat we władaniu gminy, użytkowane jako drogi ogólnodostępne,
niezaliczone do kategorii dróg publicznych, mogą zostać nabyte na własność gminy.”.
Nabycie nieruchomości następuje na podstawie wydanej przez starostę decyzji o nabyciu
nieruchomości. Natomiast droga ogólnodostępna zostaje z mocy prawa zaliczona
do kategorii dróg gminnych z dniem, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała
się ostateczna.
Reasumując, w obecnym stanie prawnym istnieją przepisy umożliwiające regulacje stanu
prawnego nieruchomości zajętych pod drogi. Ministerstwo Infrastruktury nie prowadzi
aktualnie prac legislacyjnych dotyczących zmiany ww. przepisów i nie widzi potrzeby
dodatkowych regulacji prawnych. Wszelkie zmiany w tym przedmiocie wymagałyby
pogłębionej analizy, w tym również Ministra Rozwoju i Technologii będącego organem
odwoławczym, orzekającym na podstawie przepisów wprowadzających oraz specustawy
-- 2 of 3 --
3
drogowej. Natomiast ze względu na już długi okres obowiązywania zarówno przepisów
specustawy drogowej jak i przepisów wprowadzających są one dobrze znane zarządcom
dróg.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 3 of 3 --