Odpowiedź na interpelację w sprawie nielegalnej migracji Odpowiedź na interpelację nr 10647 w sprawie nielegalnej migracji Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 06-08-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 10647 pani poseł Teresy Wilk w sprawie nielegalnej migracji uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. W odniesieniu do danych, o które wnioskuje pani poseł, informuję, że w 2024 r. Straż Graniczna (SG) zatrzymała w związku z przekroczeniem granicy państwowej do Niemiec (z Rzeczypospolitej Polskiej[1]) wbrew przepisom 2 025 osób, głównie obywateli: Ukrainy, Afganistanu oraz Syrii. Z kolei w okresie od 1 stycznia do 6 lipca 2025 r.SG zatrzymała w związku z przekroczeniem granicy państwowej do Niemiec (z RP) wbrew przepisom 1 707 osób, głównie obywateli: Ukrainy, Afganistanu oraz Somalii. Od 7 do 13 lipca 2025 r. SG zatrzymała w związku z przekroczeniem granicy państwowej do RP wbrew przepisom 7 obywateli państw trzecich, w tym: Wietnamu (2), Gruzji (2), Maroka (1), Białorusi (1) i Turcji (1). Natomiast za nielegalne przekroczenie granicy do Niemiec (z RP) zostało zatrzymanych 16 osób, głównie obywateli: Uzbekistanu (3), Afganistanu (3), Kolumbii (3) i Etiopii (2). Jednocześnie należy wyjaśnić, że przed wprowadzeniem kontroli na granicy z Niemcami dane dotyczące zatrzymań w związku z przekroczeniem granicy państwowej wbrew przepisom prawa (na odcinku zachodnim) SG gromadziła w związku z realizacją zadań ustawowych (wynikających m.in. z ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej[2]). Do zadań SG należy przeciwdziałanie nielegalnej migracji. Realizacja powyższego zadania obejmuje szereg czynności, w tym m.in. ochronę granicy przed jej nieuprawnionym przekraczaniem, kontrolę ruchu granicznego, podejmowanie czynności w ramach kontroli pobytu cudzoziemców na terytorium RP oraz kontrolę powierzania pracy cudzoziemcom, a także rozpoznawanie i zwalczanie grup przestępczych zajmujących się organizowaniem nielegalnej migracji i handlem ludźmi. W celu wykonywania swoich ustawowych zadań SG może m.in. prowadzić wyrywkowe kontrole na terenie całego kraju. W tym miejscu warto podkreślić, że w przypadku braku tymczasowych kontroli granicznych na konkretnym odcinku granicy nie jest możliwe pełne przedstawienie sytuacji i zebranie systematycznych statystyk dotyczących wszystkich prób nielegalnego przekroczenia granicy. Powyższe jest możliwe dopiero od momentu wprowadzenia tymczasowych kontroli granicznych. Po wprowadzeniu kontroli granicznej na granicy z Niemcami procedury SG wobec cudzoziemców przekazanych i zawróconych przez służby niemieckie nie uległy zmianie. W stosunku do każdego przekazanego cudzoziemca (readmisja i Dublin III) SG sprawdza jego status prawno-pobytowy i w zależności od dokonanych ustaleń podejmowane są dalsze czynności określone przepisami prawa. W przypadku cofania osób, które nie mają prawa wjazdu na terytorium Niemiec, służby niemieckie powiadamiają o tym SG, co umożliwia przeprowadzenie kontroli legalności pobytu cofniętych cudzoziemców i podjęcie dalszych czynności uzależnionych od jej wyniku. Po tymczasowym przywróceniu kontroli granicznej przez Polskę osobom cofanym, które nie posiadają dokumentów, wydaje się decyzje o odmowie wjazdu, a służby niemieckie występują z wnioskiem o przekazanie ich do Polski w trybie readmisji. Jednocześnie warto zaznaczyć, że tożsamość ustalaną w toku kontroli legalności pobytu na podstawie oświadczenia cudzoziemca weryfikuje się przy pomocy baz danych, w tym daktyloskopijnych oraz we współpracy z placówkami konsularnymi kraju pochodzenia cudzoziemca, jak również przy pomocy tłumaczy i ekspertów ds. identyfikacji. Przekazanie cudzoziemca, nawet bez dokumentów tożsamości, jest poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego w zakresie zasadności wystąpienia z wnioskiem o przekazanie. Brak wskazanego postępowania lub jego negatywny wynik jest podstawą do odmowy wyrażenia zgody na przyjęcie cudzoziemca. Odnosząc się do kwestii rozmów z rządem niemieckim w sprawie współpracy przy ochronie wspólnej granicy, informuję, że 9 czerwca 2025 r. w Warszawie odbyło się spotkanie ministra spraw wewnętrznych i administracji z ministrem spraw wewnętrznych Niemiec Alexandrem Dobrindtem. W czasie spotkania omówiono dotychczasowe efekty współpracy w zakresie zapobiegania nielegalnej migracji. Dodatkowo informuję, że w związku z realizowanym od 7 lipca 2025 r. przywróceniem tymczasowo kontroli na granicach z Republiką Federalną Niemiec oraz Republiką Litwy do wsparcia SG zostali skierowani policjanci. Zadaniem sił Policji kierowanych na granicę polsko-niemiecką jest kontrola wytypowanych pojazdów wjeżdżających na terytorium RP oraz wspieranie SG w reagowaniu na działania tzw. patroli obywatelskich w sytuacji popełniania wykroczeń lub przestępstw, jak również zakłócania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jednocześnie należy wyraźnie podkreślić, że tzw. patrole obywatelskie nie posiadają żadnych uprawnień do legitymowania osób, wydawania poleceń lub podejmowania interwencji oraz użycia siły lub przymusu fizycznego, jak również nie mogą zatrzymywać pojazdów na drogach publicznych, żądać od kierujących pojazdami dokumentów oraz stosować jakiejkolwiek formy przymusu. Policja, jako organ władzy publicznej, działa na podstawie i w granicach prawa. Wobec powyższego w reakcji na działania tzw. patroli obywatelskich podejmuje czynności przewidziane przepisami prawa, w tym: legitymuje jej członków, poucza, wydaje polecenia zaprzestania czynności, w razie popełnienia czynu zabronionego – zatrzymuje osoby, zabezpiecza materiał dowodowy (nagrania, sprzęt), jak również – w konsekwencji – wszczyna postępowania w sprawach o wykroczenia lub postępowania przygotowawcze. Ponadto działania Policji skupiają się na rozpoznaniu charakteru zgromadzenia, a w przypadku gdy zgromadzenie jest nielegalne – wezwania do rozejścia się/rozwiązania zgromadzenia, ewentualnie zatrzymania osób, które naruszają porządek publiczny lub nie podporządkowują się poleceniom. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dalej: RP [2] Dz. U. 2025 poz. 914.