tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/10
Warszawa, 22 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10631
Znak sprawy: FN6.054.20.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10631 Pana Posła Mirosława Suchonia uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień z zastrzeżeniem, że kwestie poruszone
w interpelacji zostały skonsultowane z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF /
Komisja / organ nadzoru).
Ad 1.
W zakresie wniosku NIK dotyczącego przyjęcia rozwiązań prawnych, które
umożliwiłyby w sposób wiążący rozstrzyganie sporów z zakładami ubezpieczeń na
etapie przedsądowym KNF wskazała, że nadanie jakiejkolwiek instytucji
uprawnienia do wydawania wiążących decyzji w sprawach o roszczenia do
określonej kwoty wiązałoby się z koniecznością wyposażenia jej w odpowiednie
specjalistyczne kadry, które byłyby w stanie rzetelnie ocenić każdy rodzaj szkody,
będącej przedmiotem sporu (roszczenia klientów nie dotyczą wyłącznie szkód
w pojazdach z tytułu ubezpieczeń komunikacyjnych) lub zapewnienia takiej
instytucji środków na zlecenie wykonywania odpowiednich opinii przez
wyspecjalizowane podmioty zewnętrze. Ponadto wydawanie przez taką instytucję
wiążących stanowisk wymagałoby umożliwienia zarówno zakładom ubezpieczeń,
jak i ich klientom, skorzystania z drogi odwołania, co niewątpliwie wydłużyłoby
proces zamknięcia postępowań związanych z likwidacją szkód. Ze względu na
konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1. Konstytucji RP1), od decyzji takiej
instytucji musiałoby i tak przysługiwać odwołanie do sądu – zarówno
poszkodowanym, jak i zakładom ubezpieczeń. W przypadku nadania uprawnienia
do wydawania decyzji wiążących w sprawie odszkodowań, instytucja taka
występowałby w roli organu administracji, a nie w roli sądu. Problemy związane
z dochodzeniem roszczeń odszkodowawczych nie mogą być rozwiązywane za
pomocą narzędzi prawno-administracyjnych z uwagi na fakt, że umowa
ubezpieczenia jest stosunkiem cywilnoprawnym, a do ustalenia zasadności

-- 1 of 10 --

2/10
dochodzenia roszczeń koniecznym jest często ocena stanu faktycznego sprawy,
w tym przeprowadzenia postępowania dowodowego, do przeprowadzenia którego
w zakresie cywilistycznym uprawniony jest sąd powszechny. Z uwagi na powyższe,
w ocenie KNF, rozwiązań mających na celu poprawę sytuacji poszkodowanych
w zakresie rozstrzygania spraw spornych z zakładami ubezpieczeń należy
upatrywać raczej w przyśpieszeniu procedowania spraw spornych przez sądy lub
rozwoju pozasądowych metod rozwiązywania sporów.
W zakresie przyjęcia rozwiązań prawnych ograniczających spory dotyczące
sposobu określania wysokości odszkodowania KNF zauważyła, że rozwiązaniem,
które spełnia w pewnym zakresie postulat przyjęcia rozwiązań wyznaczających
standardy wyceny szkód są wydawane przez KNF Rekomendacje i stanowiska.
Przypomnieć należy, że KNF wydała Wytyczne dotyczące likwidacji szkód z
ubezpieczeń komunikacyjnych (w 2014 r.), a następnie - Rekomendacje dotyczące
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych (w 2022 r.), które odnoszą się
m.in. właśnie do ochrony interesów poszkodowanych w wypadkach
komunikacyjnych. Regulacje te wprowadziły szereg oczekiwań nadzorczych,
mających na celu zwiększenie transparentności procesu likwidacji szkód mi.in.
dotyczących pojazdu zastępczego oraz szkody całkowitej. KNF wydała także
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu
szkody niemajątkowej
z umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów (w 2016 r.). Rekomendacje te
regulują organizację, zarządzanie, nadzór i kontrolę procesu likwidacji szkód
z ubezpieczeń komunikacyjnych oraz sposób prowadzenia postępowania
likwidacyjnego, a także zawierają katalog okoliczności, jakie powinny być brane
pod uwagę przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. KNF podkreśliła, że
Rekomendacje te były pierwszym krokiem mającym na celu zapewnienie
przewidywalności wysokości wypłat zadośćuczynień za śmierć i uszkodzenie ciała
w wyniku wypadku, finansowanych z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych. Istotnym jest to, że tylko przepisy prawa mogą przyznawać
adresatom norm prawnych w nich wyrażanych określone uprawnienia, a także
nakładać na nich określone obowiązki.
KNF przypomniała także, że kolejną inicjatywą, w którą zaangażowana była
Komisja, było Forum zadośćuczynień (2017 r.). Celem powołania Forum było
przygotowanie projektu rozwiązań legislacyjnych pozwalających w sposób
systemowy uregulować kwestię ustalania wysokości kwot zadośćuczynienia z
tytułu szkody niemajątkowej i ich wypłaty przez zakłady ubezpieczeń w związku z
ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Dla poszkodowanych w
wypadkach standaryzacja oznacza możliwość szybkiego otrzymania wypłaty, co do
zasady bez oczekiwania na wyrok sądu. W prace Forum, oprócz KNF i
Ministerstwa Finansów, zaangażowanych było wiele instytucji rynku
ubezpieczeniowego, w tym Rzecznik Finansowy, Ministerstwo Sprawiedliwości,
przedstawiciele podmiotów zajmujących się dochodzeniem roszczeń, towarzystw
medycznych, środowiska sędziowskiego. Efektem prac Forum było opracowanie
tabel, na podstawie których możliwe byłoby obliczenie dla konkretnej sprawy, w
jakiej wysokości powinno zostać przyznane zadośćuczynienie w zależności od
rodzaju więzi rodzinnej z osobą poszkodowaną. Wyniki prac Forum nie znalazły jak
dotąd efektu w postaci propozycji legislacyjnych opracowanych przez
Ministerstwo Sprawiedliwości, jednak tabele wykorzystywane są w praktyce
likwidacyjnej na rynku ubezpieczeń.

-- 2 of 10 --

3/10
W zakresie kwestii wprowadzenia opinii niezależnych rzeczoznawców należy
zwrócić uwagę, że do obowiązków zakładu ubezpieczeń należy m.in. ustalanie
przyczyn i okoliczności wypadków oraz rozmiaru i wysokości szkody. Nie każda
szkoda wymaga opinii certyfikowanych rzeczoznawców, ale i z takich usług
ubezpieczyciele mogą korzystać. Przepisy prawa nie wymagają również, aby
pracownicy zakładów ubezpieczeń odpowiedzialni za likwidację szkód posiadali
specjalistyczne certyfikaty czy uprawnienia. Osoba zajmująca się likwidacją szkód
w zakładzie ubezpieczeń powinna być odpowiednio przeszkolona, tak by
reprezentowała jak najwyższy poziom profesjonalizmu w obsłudze klienta.
Przepisy prawa nie wymagają specjalnej licencji w zakresie likwidacji szkód
i w ocenie KNF wątpliwe wydaje się, by wprowadzenie obowiązku jej posiadania
i tworzenie być może kolejnego zawodu regulowanego, przyczyniło się do poprawy
jakości obsługi klienta. W przypadku bardziej skomplikowanych szkód zakład
ubezpieczeń może i nierzadko zasięga opinii rzeczoznawców, orzeczników, a także
korzysta z outsourcingu likwidacji szkód, wykorzystując usługi podmiotów
wyspecjalizowanych w likwidacji określonych rodzajów szkód. Takie rozwiązanie
jest racjonalne z punktu widzenia ekonomiki procesu, a w konsekwencji kosztów
likwidacji szkód, które przekładają się na wysokość składek ubezpieczeniowych.
Zgodnie bowiem z przepisami regulującymi szczególne zasady rachunkowości
zakładów ubezpieczeń koszty likwidacji to bezpośrednie i pośrednie koszty
związane z wykonywaniem czynności określonych w art. 4 ust. 2 pkt 2, ust. 7 pkt 3,
ust. 8 pkt 2, 3 i 5 oraz ust. 9 pkt 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej2,
w tym: wynagrodzenia wraz z narzutami, koszty ekspertyz i atestów związanych
z oceną zaistniałej szkody, koszty obsługi procesu likwidacji szkody, wypłaty
odszkodowania lub innego świadczenia, postępowań regresowych
i windykacyjnych. Zewnętrzne i wewnętrzne koszty likwidacji szkód zaliczane są do
kosztów odszkodowań i świadczeń. KNF podkreśliła też, że zakłady oferujące
ubezpieczenia majątkowe i pozostałe osobowe zlikwidowały w 2024 roku około 10
mln szkód, a gros z tych szkód to szkody z ubezpieczeń komunikacyjnych.
Wprowadzenie rozwiązań zobowiązujących na szeroką skalę do wykorzystywania
niezależnych rzeczoznawców w procesie likwidacji szkód może się przyczynić do
wzrostu składek ubezpieczeniowych, co będzie miało wpływ na sytuację
wszystkich klientów zakładów ubezpieczeń, a nie tylko wybranych osób czy
podmiotów gospodarczych, które ze względu na sporne kwestie w likwidacji
konkretnej szkody byłyby zainteresowane zasięgnięciem opinii niezależnego
rzeczoznawcy.
Odnosząc się do wniosku NIK dotyczącego uregulowania zasad działalności przez
kancelarie odszkodowawcze świadczące usługi dochodzenia roszczeń od zakładów
ubezpieczeń należy wskazać, że 12 czerwca 2018 r. z inicjatywy ustawodawczej
Senatu został wniesiony projekt ustawy o świadczeniu usług w zakresie
dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (druk senacki 862). Projekt ten dotyczył
zwiększenia zakresu ochrony osób, które poniosły szkodę w wyniku czynów
niedozwolonych i korzystają z usług kancelarii odszkodowawczych oraz
wyeliminowania nieetycznych praktyk pozyskiwania klientów. 30 października
2018 r. projekt ten wpłynął do Sejmu (druk sejmowy 3136), a 16 stycznia 2019 r.
projekt skierowano do I czytania do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. 13
lutego 2019 r. miało miejsce pierwsze czytanie projektu na posiedzeniu tej Komisji,
zaś 14 czerwca 2019 r. zostało przedstawione stanowisko Rządu do projektu, który
kierunkowo poparł prace nad projektem, dostrzegając, co do zasady, potrzebę
uchwalenia projektowanej ustawy. W stanowisku Rządu wskazane zostało jednak

-- 3 of 10 --

4/10
zastrzeżenie, że niektóre przedstawione rozwiązania będą wymagały korekty.
Jednocześnie Rada Ministrów upoważniła Ministra Sprawiedliwości do
reprezentowania Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Pierwsze
czytanie projektu zostało jednak przerwane i ostatecznie ustawa z projektu
senackiego nie została przez Sejm uchwalona.
W zakresie wniosku NIK dotyczącego rozważenia dokonania zmiany ustawowej
definicji konsumenta, tak aby wyeliminować wątpliwości co do możliwości badania
przez UOKiK praktyk zakładów ubezpieczeń stosowanych wobec osób
dochodzących roszczeń z tytułu umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
KNF wskazała na uchwałę Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych z 9 września 2015 r., sygn. akt III SZP 2/15,
w której Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Poszkodowany będący osobą fizyczną
nieprowadzącą działalności gospodarczej dochodzący roszczenia od
ubezpieczyciela w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej z tytułu umowy
obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych nie jest konsumentem w rozumieniu art. 24 w związku z art. 4 pkt
12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów4 w związku z art. 221 kodeksu
cywilnego5”. Sąd Najwyższy przyjął zatem, że poszkodowanemu, w tym wypadku,
nie przysługuje ochrona prawna przewidziana w art. 24 ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów4 (zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe
interesy konsumentów), a co za tym idzie, wykluczona jest możliwość
bezpośredniego wykorzystania instrumentarium będącego w dyspozycji Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w razie naruszenia zbiorowych
interesów tych osób.
Odnosząc się do wniosku NIK dotyczącego przygotowania strategii określającej
kierunki edukacji finansowej w Polsce wskazać należy, że 25 czerwca 2024 r. Rada
Ministrów przyjęła Krajową Strategię Edukacji Finansowej (Strategia), której
jednym z kluczowych priorytetów jest zwiększenie świadomości mieszkańców
Polski o konieczności zabezpieczenia swojej sytuacji finansowej. Budowanie
stabilności finansowej obywateli odbywa się m.in. poprzez edukację finansową,
dzięki której mogą oni zdobyć kompetencje finansowe umożliwiające zwiększenie
swojej odporności finansowej na nieprzewidziane wydarzenia
w gospodarce (np. wysoka inflacja) lub w życiu prywatnym (np. utrata pracy).
Odpowiednie kompetencje finansowe pozwalają też na osiągnięcie dobrostanu
finansowego, który rozumiany jest jako sytuacja materialna, w której bez problemu
realizowane są terminowo wszystkie zobowiązania finansowe, unika się
nadmiernego zadłużenia oraz posiada tzw. poduszkę finansową nie tylko na
nieprzewidziane wydatki, ale również jako zabezpieczenie na czas emerytury.
Cele Strategii dotyczą całego społeczeństwa, ale wskazują też priorytetowe grupy
docelowe. Pierwszy plan wdrażania Strategii wskazuje m.in. osoby pracujące,
zwłaszcza zbliżające się do wieku emerytalnego, jako jedną z grup osób, które
wymagają pilnego wsparcia w zakresie edukacji finansowej. W pierwszym planie
wdrażania Strategii przewidziano realizację 23 działań. Są wśród nich działania
mające na celu poprawę zdolności mieszkańców Polski do podejmowania
długoterminowych decyzji finansowych oraz zabezpieczenia własnego dobrostanu
finansowego w długim okresie i na czas emerytury, np.:
 nawiązanie współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i innymi

-- 4 of 10 --

5/10
podmiotami systemu emerytalnego w celu opracowania programów rozwijania
świadomości na temat znaczenia długoterminowego oszczędzania, znajomości
systemu emerytalnego oraz ustalania oczekiwanego poziomu dochodu na
emeryturze na podstawie kwoty wniesionych składek;
przygotowanie kampanii dnia/tygodnia świadomości emerytalnej, organizowanej
raz w roku z udziałem wszystkich właściwych interesariuszy, w celu promowania
wiedzy na temat emerytur;
 opracowanie i/lub promowanie narzędzi cyfrowych (takich jak kalkulatory
emerytury i oszczędności), które wykorzystać można do obliczenia świadczeń
emerytalnych w oparciu o zgromadzone oszczędności, okres opłacania składek
oraz inne parametry. Jeżeli jest to możliwe, narzędzia takie powinny być
skrojone na miarę potrzeb konkretnych grupy docelowych;
 opracowanie i realizacja programów edukacji finansowej koncentrujących
się na pomocy w zrozumieniu systemu emerytalnego, podnoszeniu świadomości na
temat konieczności gromadzenia oszczędności w dłuższym okresie w celu
uzupełnienia emerytury oraz wsparciu w wyborze indywidualnych planów
emerytalnych lub jakiejkolwiek innej długoterminowej inwestycji, a także
gromadzeniu aktywów oraz oszczędności emerytalnych, z jednoczesnym
uwzględnieniem wpływu podwyższonej inflacji;
 nawiązanie współpracy z instytucjami publicznymi oraz organizacjami
pracodawców, w celu pomocy pracodawcom w promowaniu programów
edukacji finansowej w miejscu pracy, które koncentrują się, między innymi, na
podnoszeniu wiedzy pracowników, jak również kształtowaniu ich postaw oraz
rozwoju umiejętności w zakresie planowania/oszczędzania z myślą o emeryturze.
Powyższe działania będą realizowane w ciągu pierwszych 3 lat wdrażania Strategii.
Jednocześnie KNF wskazała, że strategia przyjęta przez Komisję na lata 2021-
2025 przewiduje cel strategiczny „Działania informacyjne, ostrzegawcze i
edukacyjne dostosowane do zmian rynku finansowego i potrzeb jego uczestników.”
W ramach tego celu zrealizowane zostały jak dotąd działania polegające, m.in. na
dopasowaniu narzędzi komunikacji do poszczególnych uczestników rynku
finansowego, dotarciu do szerszego grona odbiorców informacji Urzędu za pomocą
stanowisk ostrzegawczych i informacji edukacyjnych, rozszerzeniu współpracy z
podmiotami działającymi na polu edukacji finansowej, pozyskaniu partnerstwa
innych instytucji w zakresie upowszechniania działań informacyjno-
ostrzegawczych. KNF wskazała ponadto, że w oparciu o przeprowadzone badania
stanu wiedzy i kompetencji finansowych i po określeniu grupy odbiorców
wymagających intensyfikacji działań z zakresu edukacji finansowej, jak również
dotychczasowych zgłoszeń w zakresie potrzeb edukacyjnych, opracowany został
Plan działań edukacyjnych skierowany do nieprofesjonalnych uczestników rynku.
W ramach realizacji tego planu przeprowadzono szereg szkoleń w celu poprawy
stanu wiedzy i świadomości finansowej wśród nieprofesjonalnych uczestników
rynku finansowego. Zwiększeniu uległ zasięg podejmowanych działań
edukacyjnych dla środowiska szkolnego. Szczegółowe informacje o realizowanych
przez KNF działaniach informacyjnych i edukacyjnych znajdują się w corocznych
sprawozdaniach z działalności KNF.

-- 5 of 10 --

6/10
Ad 2.
W zakresie odpowiedzi na pytanie drugie dotyczące działań mających na celu
zapewnienie właściwej likwidacji szkód przez zakłady ubezpieczeń KNF
podkreśliła, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nadzór nad działalnością
zakładów ubezpieczeń, wykonywany jest przez Komisję. Zgodnie z art. 17 i 32
ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego6,
uprawnienia do weryfikacji procesu rozpatrywania reklamacji i nakładania sankcji
za uchybienia w tym zakresie ma Rzecznik Finansowy (RF). Zgodnie z art. 329 ust.
2 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej2, nadzór nad zakładem
ubezpieczeń realizowany przez KNF polega m.in. na ochronie interesów
ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia, a
zgodnie z art. 3 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym7 celem
nadzoru jest ochrona interesów osób ubezpieczających, ubezpieczonych,
uposażonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia. KNF została przez
ustawodawcę wyposażona w szereg instrumentów, pozwalających realizować ww.
zadania i cele. Zgodnie z art. 330 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej2,
nadzór nad zakładem ubezpieczeń opiera się na podejściu prospektywnym i
bazującym na ocenie ryzyka. W ramach tego podejścia, nadzór obejmuje bieżącą
weryfikację wykonywania działalności ubezpieczeniowej, w tym przestrzegania
przez zakłady ubezpieczeń przepisów prawa, określających wymogi związane z tą
działalnością. W zakresie nadzoru bieżącego, działania nadzorcze polegają przede
wszystkim na analizowaniu informacji i wyjaśnień pozyskiwanych od zakładów
ubezpieczeń w trybie ad hoc, jak i w ramach sprawozdawczości kwartalnej oraz
rocznej. KNF może również przeprowadzać kontrole działalności i stanu
majątkowego oraz wizyty nadzorcze w zakładach ubezpieczeń. Na podstawie
informacji uzyskanych w ramach nadzoru bieżącego i kontroli oraz wizyt
nadzorczych, w przypadku zidentyfikowania nieprawidłowości w działalności
zakładu ubezpieczeń, organ nadzoru może zastosować zarówno środki o
charakterze korekcyjnym (zalecenia), jak i o charakterze sankcyjnym, w
szczególności kary pieniężne. Ponadto, organ nadzoru może wydawać stanowiska
oraz rekomendacje skierowane do zakładów ubezpieczeń w celu, m.in. zapewnienia
zgodności działalności zakładów ubezpieczeń z przepisami prawa oraz
zapobieżenia naruszaniu interesów ubezpieczających, ubezpieczonych lub
uprawnionych z umów ubezpieczenia. Rekomendacje nie są aktami powszechnie
obowiązującego prawa, gdyż nie zawierają się w katalogu źródeł, o którym mowa w
art. 87 Konstytucji RP1. W drodze rekomendacji organ nadzoru kieruje do
zakładów ubezpieczeń swoje oczekiwania, dotyczące działań lub zaniechań w
zakresie wykonywanej przez nie działalności. Rekomendacje powinny być
stosowane przez zakłady ubezpieczeń. Zgodnie natomiast z art. 365 ust. 5 ustawy o
działalności ubezpieczeniowej2, zakłady ubezpieczeń, które nie stosują się do
rekomendacji Komisji, ani nie zamierzają się do nich zastosować, informują KNF, w
jaki sposób zamierzają osiągnąć cele, dla realizacji których wydane zostały
rekomendacje (zasada „zastosuj lub wyjaśnij”). W związku z zaobserwowanymi
negatywnymi zjawiskami na rynku ubezpieczeniowym w zakresie likwidacji szkód
komunikacyjnych i w celu m.in. zwiększenia transparentności tego procesu, KNF
wydała najpierw Wytyczne dotyczące likwidacji szkód z ubezpieczeń
komunikacyjnych (w 2014 r.), a następnie Rekomendacje dotyczące procesu
ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów (w 2016 r.) oraz Rekomendacje dotyczące
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych (w 2022 r.), które odnoszą się
m.in. właśnie do ochrony interesów poszkodowanych w wypadkach

-- 6 of 10 --

7/10
komunikacyjnych. KNF, zgodnie zatem ze swoimi kompetencjami i w ramach
realizowanych zadań, nadzoruje proces likwidacji szkód i w przypadku
stwierdzenia nieprawidłowości po stronie zakładów ubezpieczeń, wydaje
stosowne zalecenia, zobowiązujące do zaniechania naruszania przepisów prawa lub
interesów ubezpieczających, ubezpieczonych lub uprawnionych z umów
ubezpieczenia, a w przypadku naruszenia ustawowych terminów dotyczących
likwidacji szkód komunikacyjnych, wydaje decyzje o nałożeniu kar pieniężnych.
KNF podała przykładowo, że w latach 2015-2025 Komisja wydała 67 decyzji
w sprawie nałożenia na zakłady ubezpieczeń kar pieniężnych w związku
z naruszeniem terminów likwidacji szkód z ubezpieczeń obowiązkowych. Organ
nadzoru weryfikował także poziom zaimplementowania zarówno Wytycznych, jak
i Rekomendacji, m.in. przeprowadzając kontrole zakładów ubezpieczeń,
oferujących w ramach swojej działalności obowiązkowe ubezpieczenie
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Od 2022 r. KNF
przeprowadziła w tym zakresie kontrole 9 zakładów ubezpieczeń (przy czym 1
kontrola pozostaje w toku). Podczas tych kontroli badano, czy poszczególne
zakłady ubezpieczeń nie naruszają przepisów prawa, interesów osób
uprawnionych oraz nie dopuszczają się innych nieprawidłowości w działalności
dotyczącej tego procesu, a także weryfikował prawidłowość złożonych przez
zakłady ubezpieczeń oświadczeń o stosowaniu Rekomendacji dotyczących
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych. Weryfikowane były na
wybranych próbach szkód, m.in. kwestie dotyczące sporządzania kosztorysów,
wyboru rodzajów części (oryginalnych lub zamienników), stawek za wykonane
usługi, kosztu i długości okresu najmu pojazdu zastępczego, przeprowadzania
aukcji pojazdów. W wyniku tych kontroli stwierdzono m.in. brak przekazywania
uprawnionemu kalkulacji naprawy pojazdu, na podstawie której zakład
ubezpieczeń dokonał wyliczenia wysokości proponowanej kwoty odszkodowania,
brak przekazywania poszkodowanemu kalkulacji przewidywanych kosztów
naprawy uszkodzonego pojazdu, które stały się podstawą do uznania przez zakład
ubezpieczeń zasadności likwidacji szkody, jako całkowitej, przekazywanie
uprawnionym, w kalkulacji kosztów naprawy pojazdu, informacji wprowadzającej
w błąd o sposobie ustalenia wysokości odszkodowania lub przekazywanie
niepełnej informacji o sposobie ustalenia wysokości odszkodowania, działania
polegające na ustaleniu wysokości odszkodowania, w związku z przyjęciem
zawyżonej ceny pozostałości pojazdu z systemu eksperckiego, zamiast wysokości
ustalonej na podstawie oferty kupna pozostałości na aukcji. Ustalenia te, w
przypadku niepodjęcia przez zakłady odpowiednich działań naprawczych, były
przedmiotem zaleceń. Organ nadzoru monitorował, w każdym przypadku, proces
wykonania zaleceń, żądając udokumentowania przez zakłady ubezpieczeń zmiany
nieprawidłowego sposobu postępowania. Stopień wdrożenia Wytycznych i
Rekomendacji przez zakłady ubezpieczeń podlegał i podlega także corocznej
ocenie organu nadzoru w ramach tzw. oceny BION (badanie i ocena nadzorcza
ryzyka działalności zakładu ubezpieczeń), która brana jest pod uwagę przy
ustalaniu rekomendacji organu nadzoru, co do możliwości wypłaty dywidendy
przez zakłady ubezpieczeń. KNF podkreśliła, że opisane powyżej działania
podejmowane są konsekwentnie od wielu lat i w odniesieniu do wszystkich
zakładów ubezpieczeń funkcjonujących na polskim rynku, bez względu na skalę ich
działalności. Działania nadzorcze są stale rozwijane i udoskonalane, z
uwzględnieniem własnych doświadczeń, jak i w wyniku współpracy z Rzecznikiem
Finansowym, Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz
organami nadzorczymi z innych krajów członkowskich Unii Europejskiej i EIOPA.

-- 7 of 10 --

8/10
Ma to na celu stałe wzmacnianie nadzoru i jego efektywności w różnych aspektach
systemowego podejścia do identyfikacji ryzyk w działalności podmiotów
nadzorowanych, poprawy ich procesów i eliminacji identyfikowanych
nieprawidłowości. Informacje o działaniach nadzorczych podejmowanych wobec
zakładów ubezpieczeń, przeprowadzanych analizach, kontrolach, zastosowanych
sankcjach, wydanych rekomendacjach, stanowiskach, prezentowane są w dosyć
szczegółowy sposób, uwzględniający jednak wymóg zachowania tajemnicy
zawodowej, określonej w art. 372 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej2,
w corocznych sprawozdaniach z działalności UKNF i KNF.
Ad 3.
Odpowiadając na pytanie trzecie dotyczące zmian w zakresie nadzoru nad rynkiem
ubezpieczeniowym wskazać należy, że przedstawione powyżej informacje
wskazują, że KNF jako organ nadzoru stanowczo reaguje na przypadki
nieprzestrzegania prawa przez zakłady ubezpieczeń, wykorzystując wszelkie
dostępne mu narzędzia.
KNF wyjaśniła też, że działania podejmowane przez Komisję w zakresie
przeciwdziałania niezgodnym z prawem i Rekomendacjami praktykom w zakresie
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych są podejmowane wobec
wszystkich krajowych zakładów ubezpieczeń, a także wobec zagranicznych
zakładów ubezpieczeń w zakresie uwzględniającym uprawnienia nadzoru
goszczącego. Ze względu na to, że nadzór nad zakładami ubezpieczeń opiera się na
podejściu prospektywnym i bazującym na ocenie ryzyka, działania nadzorcze są
priorytetyzowane m.in. z uwzględnieniem skali działalności zakładów.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lub naruszeń prawa w działalności
tego zakładu, stosowane są odpowiednie środki nadzorcze w celu ich
wyeliminowania. Katalog ustawowych narzędzi nadzorczych wykorzystywanych
do przeciwdziałania nieprawidłowościom jest dosyć szeroki, jednak zgodnie
z obowiązującym prawem i orzecznictwem narzędzia i sankcje nadzorcze mają być
stosowane w sposób proporcjonalny i adekwatny do stwierdzonych naruszeń
prawa. Dostępne narzędzia i sankcje pozwalają organowi nadzoru na
podejmowanie – w uzasadnionych przypadkach – działań dyscyplinujących
zakłady, np. wydane są zalecenia lub nakładane są kary pieniężne. Działania te są w
opinii organu nadzoru skuteczne bowiem doprowadziły na przestrzeni lat do
istotnego ograniczenia lub wyeliminowania nieprawidłowych praktyk w procesie
likwidacji szkód. Stwierdzane obecnie w toku nadzoru nieprawidłowości nie mają
charakteru masowego w świetle liczby obsługiwanych przez zakłady ubezpieczeń
w skali roku umów ubezpieczenia i likwidowanych szkód. Dane sprawozdawcze,
będące w posiadaniu organu nadzoru wskazują, że krajowe zakłady ubezpieczeń,
posiadające zezwolenie na wykonywanie działalności w grupach wymienionych w
Dziale II zgodnie z załącznikiem do ustawy o działalności ubezpieczeniowej2
(pozostałe ubezpieczenia osobowe oraz ubezpieczenia majątkowe) obsługiwały na
koniec 2024 roku około 60 mln umów ubezpieczenia oraz zlikwidowały, w ciągu
tego roku, około 10 mln szkód. Liczba skarg lub reklamacji zgłoszonych w 2024
roku do zakładów ubezpieczeń w związku z tymi procesami wynosi około 270 tys.,
a liczba toczących się spraw sądowych, skierowanych przeciwko zakładom
ubezpieczeń wynosi około 248 tys. Powyższe oznacza, że w przypadku tych
zakładów ubezpieczeń, wskaźnik liczby skarg lub reklamacji, w przeliczeniu na 1
tys. zawartych umów ubezpieczenia wynosi aktualnie 4,47, zaś wskaźnik liczby
spraw sądowych, w przeliczeniu na 1 tys. zawartych umów ubezpieczenia wynosi
4,11. KNF podkreśliła, że trudno zanegować fakt, iż zdarzają się przypadki

-- 8 of 10 --

9/10
nieprawidłowości w procesach likwidacji szkód, jednakże odsetek osób
niezadowolonych z procesu obsługi umowy lub likwidacji szkody nie jest znaczący
w skali całego portfela umów ubezpieczenia obsługiwanych przez krajowe zakłady
ubezpieczeń. KNF zaznaczyła również, że jako organ administracji sprawujący
nadzór nad działalnością zakładów ubezpieczeń, w tym również nad formalną
prawidłowością przebiegu procesu likwidacji szkód, nie jest jednak uprawniona do
oceny decyzji zakładu ubezpieczeń, dotyczącej zasadności i wysokości wypłaty
odszkodowania. Organ nadzoru może stosować środki nadzorcze wobec tych
zakładów ubezpieczeń, które uchybiają obowiązkowi prawidłowej likwidacji
szkody (np. poprzez nieudzielenie terminowej i należycie uzasadnionej odpowiedzi
na składane żądania, niewskazanie sposobu złożenia odwołania od podjętej przez
zakład decyzji w sprawie zgłoszonej szkody), jednakże ocena prawidłowości
decyzji podjętej przez zakład ubezpieczeń o uznaniu bądź odmowie uznania
zgłaszanych roszczeń w całości lub w części, nie wchodzi w obszar nadzoru
sprawowanego przez KNF i może być rozstrzygnięta jedynie na drodze sądowej. W
przypadku sporu w zakresie wypłaty i wysokości odszkodowania, poszkodowany
może skorzystać z instytucji reklamacji, pomocy Rzecznika Finansowego, miejskich
i powiatowych rzeczników praw konsumenta, wykorzystać tryb mediacji
rozstrzygania sporów przez Sądem Polubownym przy KNF lub przed Rzecznikiem
Finansowym. W przypadku, gdy te metody nie przyniosą oczekiwanego przez
poszkodowanego rezultatu, spór może być rozstrzygnięty wyłącznie na drodze
cywilnoprawnej, przez właściwy sąd powszechny, który, przy ewentualnym udziale
biegłych sądowych, ustali należną wartość odszkodowania lub świadczenia.
W odniesieniu do tej formy rozwiązywania sporów dotyczących sposobu likwidacji
szkód, w ocenie KNF, istotną kwestią z punktu widzenia poszkodowanych wydaje
się być tempo, w jakim toczą się sprawy sądowe.
Podstawa Prawna
1. Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483);
2. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838, z późn. zm.);
3. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 367);
4. Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.
U. z 2024 r. poz. 1616);Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1061);
5. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez
podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i Funduszu Edukacji
Finansowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1109);
6. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i
emerytalnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 583).

-- 9 of 10 --

10/1
0
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 10 of 10 --