tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.312.2025
Warszawa,/elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10626 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej, w sprawie
waloryzacji rent i emerytur, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych jest jednym z głównych zadań realizowanych
w ramach polityki społecznej państwa. Stanowi ona element konstytucyjnego prawa do
zabezpieczenia społecznego, wyrażonego w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, które oznacza
konieczność istnienia mechanizmu utrzymywania wszystkich świadczeń na poziomie ich realnej
wartości. W kwestii wyboru mechanizmu waloryzacji świadczeń i konkretyzacji sposobu jej
przeprowadzenia ustawodawca dysponuje swobodą organizacyjną, którą ogranicza konieczność
zagwarantowania wszystkim emerytom i rencistom realnej wartości wypłacanych świadczeń.
Waloryzacja jest odpowiedzią na spadek siły nabywczej pieniądza, spowodowany głównie przez
inflację. Ma na celu urealnienie wartości wypłacanych świadczeń w odniesieniu do wzrostu cen
towarów i usług konsumpcyjnych, dostosowując w sposób ciągły wartość wypłacanych świadczeń
do zmian cen. Jednocześnie, w sytuacji trwałego wzrostu gospodarczego uzasadnione jest
zwiększanie wskaźnika waloryzacji o część realnego wzrostu wynagrodzeń.
Zakres ochrony realnej wartości świadczeń określają zasady waloryzacji, które powinny
odpowiadać oczekiwaniom emerytów i rencistów z jednej strony, z drugiej zaś uwzględniać
finansowe możliwości Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa będącego
gwarantem jego wypłacalności.
Mechanizm obowiązującej waloryzacji świadczeń, określony w ustawie dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych1 oparty jest na
średniorocznym wskaźniku cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku
kalendarzowym (inflacja), zwiększanym o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego
wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Ta metoda ustalania wskaźnika
waloryzacji powoduje, że świadczenia nie tylko nie tracą swej siły nabywczej w relacji do
kosztów utrzymania w poprzednim roku kalendarzowym, ale wzrastają powyżej wskaźnika
inflacji, wpływając na udział populacji osób już nieaktywnych zawodowo we wzroście
gospodarczym.
Z kolei mechanizm waloryzacji kwotowej, jakkolwiek oznaczałby równą podwyżkę w ramach
waloryzacji dla wszystkich osób pobierających świadczenia emerytalno-rentowe, w krótkim
czasie doprowadziłby do spłaszczenia wysokości świadczeń, a więc do sytuacji, w której
długość okresu opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne, a także jej wysokość,
miałyby symboliczny związek z wysokością emerytury, co stałoby w sprzeczności z
konstytucyjną zasadą wzajemności oraz proporcjonalności świadczeń i składek. Wysokość
emerytury jest bowiem ściśle związana z indywidualnym przebiegiem ubezpieczenia
1 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.)

-- 1 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
konkretnej osoby - z wysokością składek odprowadzanych do Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (FUS) przez danego pracownika w całym okresie jego aktywności zawodowej
oraz z długością okresu ich opłacania. Im bardziej ubezpieczony partycypował w tworzeniu
dochodów FUS, w tym większym stopniu ma on prawo z nich korzystać w postaci emerytury
lub renty.
Mając na uwadze, że celem waloryzacji świadczeń jest zachowanie ich realnej wartości,
podnoszenie wysokości świadczeń o tę samą kwotę spowodowałoby, że w przypadku
waloryzacji kwotowej cel ten zostałby zrealizowany jedynie dla świadczeń do wysokości
ustalonej podstawy dla waloryzacji kwotowej. W przypadku pozostałych świadczeń
następowałoby coraz większe odchylenie od tego celu, przy czym dla świadczeń wyższych
niż ustalona podstawa waloryzacji odchylenie byłoby ujemne, a dla świadczeń niższych
dodatnie.
Kwotowa waloryzacja świadczeń nie zapewnia zatem zachowania realnej wartości
wszystkich świadczeń, co pozostaje w sprzeczności z celem samej waloryzacji, nie zachowuje
też różnic w wysokości świadczeń wynikających z uprzedniego partycypowania
ubezpieczonego w dochodach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W kontekście finansów publicznych nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skutki nawet
jednorazowo wprowadzonej waloryzacji kwotowej oznaczają ich trwanie, pośrednio również
w kolejnych latach.
Kwotową waloryzację świadczeń przeprowadzono w 2012 r. Miała ona zminimalizować
negatywne skutki trudnej sytuacji gospodarczej i pozwolić najuboższym osobom na przejście
przez 2012 r. stosunkowo bezpiecznie. Zastosowanie waloryzacji kwotowej poddane zostało
ocenie Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu do wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r.
(Sygn. akt K 9/12) orzekł o zgodności wprowadzającej ją w 2012 r. ustawy z Konstytucją RP,
zastrzegając jednocześnie, że za taką można ją uznać biorąc pod uwagę jej incydentalność oraz
fakt, iż jej wprowadzenie było elementem szerszego programu równoważenia finansów
publicznych i solidaryzmu społecznego. Kwestię epizodyczności i incydentalności tego typu
rozwiązania Trybunał Konstytucyjny podkreślił kilkakrotnie. Należy dodać, że w samym
Trybunale zdania co do zgodności waloryzacji kwotowej z ustawą zasadniczą były
podzielone. Zdanie odrębne, tak do samego wyroku, jak i do jego uzasadnienia zgłosiło
sześciu sędziów TK. Z tego względu wprowadzenie waloryzacji kwotowej poprzez zmianę
przepisów ustawowych, jak to miało miejsce w 2012 r., mogłoby prowadzić do zaistnienia ryzyka
zakwestionowania tych przepisów, jako rozwiązania sprzecznego z Konstytucją RP.
W kolejnych latach, ważąc interesy świadczeniobiorców oraz budżetu państwa,
ustawodawca podjął decyzję o zastosowaniu waloryzacji kwotowej w połączeniu
z procentową (tzw. waloryzacja procentowo - kwotowa). Sposób ten zapewniał co najmniej
realny wzrost wszystkich świadczeń, gwarantując dodatkowo wyższe podwyżki
waloryzacyjne w odniesieniu do niższych świadczeń, w tym do najniższej emerytury
gwarantowanej przez państwo. Takie rozwiązanie zastosowano dotychczas w 2015 r.,
2017 r., 2019 r., 2020 r. i 2023 r.
Informuję, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadziło prac
analitycznych, ani projektowych mających na celu wprowadzenie na stałe kwotowej
waloryzacji emerytur i rent. Z tego też względu nie były liczone potencjalne skutki finansowe
zastosowania tego mechanizmu podwyższania świadczeń. Wyjaśnić przy tym trzeba, że
w 2012 r., kwota waloryzacji (ustalona na poziomie 71 zł) została wyznaczona poprzez

-- 2 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podzielenie zaplanowanych w ustawie budżetowej na przeprowadzenie procentowej
waloryzacji środków, przez liczbę świadczeniobiorców. Spowodowało to, że koszt
waloryzacji kwotowej mieścił się w granicach kosztu waloryzacji procentowej.
Nadmieniam przy tym, że mechanizm waloryzacji, który jest rodzajem umowy społecznej,
powinien być stabilny. Sprzyja to budowie zaufania społecznego do systemu
ubezpieczeniowego gwarantowanego przez państwo.
Jednocześnie chciałbym zapewnić, że kwestia waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych
traktowana jest bardzo poważnie przez Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej oraz Rząd. Świadczy o tym choćby fakt, że 10 września 2024 r. na posiedzeniu
Rady Ministrów, podczas którego omówiony został projekt ustawy o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
(tzw. dodatkowa waloryzacja świadczeń), podjęto temat zapobiegania zjawisku niskich
waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych w przyszłości. Wypracowana w tej sprawie
informacja rozpatrywana była przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów, na którym 26
marca 2025 r. ustalono, że preferowanym sposobem zapobiegania zjawisku niskich
waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych jest możliwe zwiększenie elementu
płacowego wskaźnika waloryzacji, tj. przyjęcie rozwiązania polegającego na ewentualnym
zwiększeniu realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia we wskaźniku waloryzacji
ponad ustawowe 20%. Może to nastąpić bądź w ramach negocjacji w Radzie Dialogu
Społecznego (przeprowadzanych w czerwcu) lub w drodze rozporządzenia Rady Ministrów
(ewentualnie jego zmiany) i nie wymaga przeprowadzania zmian ustawowych. Rozwiązanie
to pozwala na szybkie i uniwersalne, a także incydentalne dostosowywanie wskaźnika
waloryzacji (w zakresie udziału realnego wzrostu wynagrodzeń) do występujących w danym
czasie warunków społeczno-gospodarczych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --