Interpelacja w sprawie konieczności reformy systemu poboru i budowania nowoczesnych Sił Zbrojnych RP w oparciu o raport "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym wojskiem" oraz "Polski Segment B: Nieunikniona Rewolucja"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10625
do ministra obrony narodowej
w sprawie konieczności reformy systemu poboru i budowania nowoczesnych Sił Zbrojnych RP w oparciu o raport "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym wojskiem" oraz "Polski Segment B: Nieunikniona Rewolucja"
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Marek Jakubiak
Data wpływu: 30-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
Raporty Strategy&Future, w tym "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym wojskiem – Raport o organizacji elastycznego i nowoczesnego systemu poboru powszechnego" autorstwa Marka Budzisza (czerwiec 2025) oraz "Polski Segment B: Nieunikniona Rewolucja" Alberta Świdzińskiego i Marka Stefana (czerwiec 2025), wzywają do głębokiej i pilnej reformy polskiego systemu obronności (omówienie raportów: https://www.youtube.com/watch?v=2fRZocK43Wk&t=3173s).
W obliczu dynamicznie zmieniającej się sytuacji geopolitycznej i wyzwań na wschodniej granicy, gdzie dynamika pola walki uległa rewolucyjnym zmianom, Polska musi radykalnie zmodernizować swoje podejście do bezpieczeństwa. Kluczowe jest zrozumienie, że współczesne konflikty opierają się na masowym wykorzystaniu tanich, lecz niezwykle skutecznych technologii podwójnego zastosowania, takich jak drony, które odpowiadają za 70-80% strat sprzętowych i osobowych Rosji na Ukrainie.
Dotychczasowe rozwiązania, skupione na drogim sprzęcie z "Segmentu A", mający "zerowy wkład do gospodarki cywilnej", wydają się niewystarczające. Ignorowanie tych trendów i trwanie przy przestarzałych schematach biurokratycznych i mentalnych, gdzie "strach przed zużywaniem" sprzętu czy "indolencja i niezrozumienie rzeczywistości przez pasjonatów militariów" są powszechne, grozi, że Polska stanie się importerem cudzych technologii, zamiast liderem innowacji. Mamy unikalne "okno możliwości", wynikające z ukraińskich doświadczeń w budowaniu "ekosystemu innowacji" wokół dronów. Inne państwa zachodnie, takie jak Wielka Brytania, Stany Zjednoczone czy Francja, już dostrzegają tę rewolucję i aktywnie inwestują w Segment B, uznając drony za "trzon nowoczesnej wojny".
Zwracamy się również z prośbą o pilne zajęcie się przedstawionymi w raportach postulatami oraz udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które wskazują na kluczowe obszary wymagające natychmiastowej uwagi.
Dotyczące organizacji elastycznego i nowoczesnego systemu poboru powszechnego:
• Koncepcja "elastycznego i nowoczesnego systemu poboru powszechnego" jest nierozerwalnie związana z potrzebą głębokiej reformy Wojska Polskiego, by przestało być "silosem profesjonalistów", a stało się integralną częścią społeczeństwa, zdolną do mobilizacji i wykorzystania pełnego potencjału narodu. Obecna hierarchiczna i sztywna struktura wojskowa często "nie nagradza inicjatywy ani myślenia innowacyjnego", hamując adaptację do zmieniających się realiów pola walki. Ukraina, stojąc przed egzystencjalnym zagrożeniem, wykazała, że "zastrzyk spoza systemu", czyli włączenie cywilów z wysokimi kwalifikacjami (programistów, inżynierów, informatyków, prawników), jest kluczowy dla innowacji i dźwigania wysiłku wojennego. Ich doświadczenia pokazały, że oddolne inicjatywy społeczne i crowdfunding mogą skutecznie finansować i rozwijać technologie, wypełniając luki, gdy państwowy system zamówień jest niewydolny. Dlatego postuluje się stworzenie "eksperymentalnych jednostek wojskowych", np. batalionów lub brygad dronowych, które w szybkim, iteracyjnym cyklu będą testować nowe taktyki i technologie, rywalizując z tradycyjnymi jednostkami. Taki model, wzorowany na cyklach rozwoju oprogramowania czy praktykach SpaceX, jest niezbędny dla adaptacji do tempa zmian technologicznych. Jednostki te powinny mieć "budżetową autonomię" do zakupu i testowania sprzętu oraz być promowane w ramach "nowych regulaminów, że kto więcej zużywa, ten lepiej", przełamując "strach przed zużywaniem" sprzętu, który obecnie ogranicza jego efektywne wykorzystanie.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. W jaki sposób Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza zorganizować "elastyczny i nowoczesny system poboru powszechnego", aby zapewnić odpowiednią liczbę przeszkolonych rezerwistów, jednocześnie minimalizując obciążenia dla społeczeństwa i gospodarki? Czy planuje się wprowadzenie różnorodnych form służby, uwzględniających specjalistyczne umiejętności cywilów, a nie tylko tradycyjne przeszkolenie wojskowe?
2. Jakie konkretne kroki zostaną podjęte, aby zachęcić i włączyć obywateli o wysokich kwalifikacjach cywilnych (np. programistów, inżynierów, prawników, informatyków) do systemu obronnego, tak aby ich wiedza i doświadczenie były bezpośrednio wykorzystywane w wojsku i przemyśle obronnym, wzorem doświadczeń ukraińskich?
3. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza stworzyć "eksperymentalne jednostki wojskowe" (np. bataliony lub brygady dronowe), które w szybkim, iteracyjnym cyklu będą weryfikować nowe taktyki i technologie, rywalizując z tradycyjnymi jednostkami w symulowanych scenariuszach bojowych? Jakie byłyby zasady ich funkcjonowania i w jaki sposób byłyby finansowane?
4. Jakie rozwiązania prawne i organizacyjne zostaną wprowadzone, aby umożliwić "zastrzyk spoza systemu", czyli elastyczne i szybkie włączanie cywilów z kompetencjami do struktur obronnych, w tym do jednostek polowych, sztabów i centrów innowacji, bez biurokratycznych opóźnień?
5. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej rozważy wprowadzenie mechanizmów premiujących inicjatywę i skuteczne wykorzystanie sprzętu, nawet kosztem jego zużycia, aby przełamać "strach przed zużywaniem" i zachęcić żołnierzy do eksperymentowania z tanimi technologiami podwójnego zastosowania?
6. W jaki sposób rząd zamierza wspierać oddolne inicjatywy społeczne i crowdfundingowe w zakresie rozwoju i pozyskiwania technologii Segmentu B (np. dronów), wzorem Ukrainy, gdzie w 2023 roku crowdfunding przekroczył 2 miliardy USD? Czy planuje się stworzenie platform do współpracy i wsparcia dla takich inicjatyw?
Sekretarz stanu Paweł Bejda
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9284 znakówAl. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.532.2025/In-226-25/SW
Warszawa, 11.07.2025 r.
Pan Szymon HOŁOWNIA
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Jarosława Sachajki oraz Pana Posła Marka Jakubiaka nr 10625 w
sprawie konieczności reformy systemu poboru i budowania nowoczesnych Sił Zbrojnych RP w oparciu
o raport "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym wojskiem" oraz "Polski Segment B: Nieunikniona
Rewolucja"
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację Pana Posła Jarosława
Sachajki oraz Pana Posła Marka Jakubiaka nr 10625 w sprawie w konieczności reformy systemu poboru
i budowania nowoczesnych Sił Zbrojnych RP w oparciu o raport "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym
wojskiem" oraz "Polski Segment B: Nieunikniona Rewolucja", uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej aktualnie podlegają dynamicznemu rozwojowi zakładającemu
wdrażanie nowoczesnych i wyspecjalizowanych technologii. Współczesne zagrożenia i wyzwania w
środowisku bezpieczeństwa wymagają ciągłej adaptacji i zmiany w zakresie posiadanych zdolności przez
Siły Zbrojne RP.
W resorcie obrony narodowej są podejmowane różne działania, w tym zmiany prawne, mające na celu
uatrakcyjnienie służby wojskowej i rozwoju zasobów rezerwowych. W ramach doskonalenia systemu
pozyskiwania osób cywilnych do struktur obronnych prowadzone są aktywne prace w obszarze skrócenia
i uproszczenia procedur rekrutacyjnych do wszystkich form pełnienia czynnej służby wojskowej.
W ramach tworzenia dogodnych warunków do rozwijania rezerwy podejmowane są inicjatywy
legislacyjne w zakresie wzmocnienia liczbowego personelu Sił Zbrojnych RP. Przykładem jest ustawa z
dnia 1 października 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorców zatrudniających
żołnierzy Obrony Terytorialnej lub żołnierzy Aktywnej Rezerwy (Dz. U. poz. 1585). Przepisy ustawy
mają na celu rozwój niezawodowych form służby wojskowej – dedykowanych osobom, które służbę
wojskową łączą z cywilną aktywnością zawodową – obejmują elementy wprowadzenia rozwiązań
prawnych w zakresie ulg podatkowych skutkujących większą akceptacją i przychylnością pracodawców,
u których są zatrudnieni pracownicy będący żołnierzami obrony terytorialnej i aktywnej rezerwy.
Planuje się, aby żołnierze pełniący służbę w rezerwie mieli pomoc w zakresie przekwalifikowania,
doradztwa zawodowego oraz do kursów i szkoleń powiązanych z ich specjalistycznymi i zawodowymi
umiejętnościami. Przewiduje się dostęp żołnierzy do służby zdrowia w podmiotach leczniczych
utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej z uprawnieniem korzystania ze świadczeń opieki
zdrowotnej poza kolejnością. Ponadto, planuje się, aby żołnierze aktywnej rezerwy i ich rodziny byli
również objęci przygotowywaną kartą rodziny wojskowej. Zakłada się też wydawanie żołnierzom
przedmiotów umundurowania i wyekwipowania wojskowego do domu, z obowiązkiem stawiania się do
służby w wydanym umundurowaniu i z ekwipunkiem.
-- 1 of 3 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
2
W zakresie pozyskiwania do zawodowej służby wojskowej obywateli o wysokich kwalifikacjach w
resorcie obrony narodowej funkcjonują pomocne rozwiązania legislacyjne. W odniesieniu do grupy
programistów i informatyków, dla których największym wyzwaniem jest zapewnienie odpowiednio
wysokiego poziomu wynagrodzenia – zbieżnego z cywilnym rynkiem pracy – w Komponencie Wojsk
Obrony Cyberprzestrzeni funkcjonują odrębne dodatki do uposażenia, np. świadczenie teleinformatyczne
przyznawane osobom realizującym zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa w podmiotach publicznych,
w tym w służbach i administracji. Przedmiotowy dodatek finansowany jest z Funduszu
Cyberbezpieczeństwa, który nie obciąża budżetu MON. Jego wysokość w zestawieniu z uposażeniami
żołnierzy zawodowych umożliwia zaproponowanie programistom i informatykom wynagrodzeń
porównywalnych z rynkiem cywilnym. Ponadto, istnieje możliwość skierowania żołnierzy zawodowych
na międzynarodowe kursy specjalistyczne, które nie są dostępne dla osób cywilnych, co stanowi znaczną
zachętę dla programistów i informatyków w zakresie poszerzenia ich wiedzy i możliwości rozwoju
osobistego.
W przypadku prawników resort obrony narodowej udziela im pomocy finansowej
w celu odbycia aplikacji radcowskich (3 lata). Jednocześnie, przepisy ustawy o obronie Ojczyzny
gwarantują prawnikom pełniącym zawodową służbę wojskową dni wolne od służby w celu
uczestniczenia w zajęciach na aplikacji i praktykach (np. sądowych), przy zachowaniu pełnej stawki
uposażenia. Z kolei, w przypadku lekarzy resort obrony narodowej dysponuje pulą miejsc na
specjalizacjach lekarskich zarezerwowanych dla żołnierzy zawodowych. Jednocześnie, przepisy ustawy
o obronie Ojczyzny gwarantują lekarzom pełniącym zawodową służbę wojskową dni wolne od służby w
celu uczestniczenia w zajęciach specjalizacyjnych i praktykach lekarskich, przy zachowaniu pełnej stawki
uposażenia. Ponadto, zarówno lekarze, jak i prawnicy po ukończeniu specjalizacji/aplikacji i uzyskaniu
tytułów zawodowych otrzymują wyższe dodatki do uposażenia zasadniczego.
Ocenia się, że powyższe rozwiązania stanowią znaczącą zachętę do pełnienia zawodowej służby
wojskowej w szczególnie deficytowych specjalnościach.
W zakresie wykorzystania specjalistycznych umiejętności osób cywilnych zapoczątkowano tworzenie
podstaw formalno-prawnych umożliwiających przyjmowanie do służby wojskowej kandydatów - osób
niepełnosprawnych, posiadających unikatowe wykształcenie, szczególne doświadczenie i
wysokospecjalistyczną praktykę zawodową. Dokonano m.in. nowelizacji rozporządzenia MON ws.
korpusów osobowych, grup osobowych i specjalności wojskowych. W wyniku nowelizacji w katalogu
specjalności wojskowych możliwych do wykorzystania w dokumentach etatowych pojawiła się
specjalność wojskowa o oznaczeniu 99Z10 – stanowisko dla osoby z niepełnosprawnościami. W
założeniach rozwiązania te dotyczą śladowej liczby przypadków – przede wszystkim zawodów
związanych z IT i cyberbezpieczeństem.
Odnosząc się do kwestii weryfikacji nowych taktyk i innowacyjnych technologii informuję, że procesy
te odbywają się w Siłach Zbrojnych RP w oparciu o ćwiczenia na różnych szczeblach dowodzenia, w tym
z zaangażowaniem wojsk sojuszniczych. Jedną z istotnych zmian polskiej armii jest wprowadzanie np.
bezzałogowych systemów uzbrojenia do eksploatacji w SZ RP, co stanowi przykład wykorzystywania
obserwacji z trwającego konfliktu rosyjsko-ukraińskiego oraz konfliktów na Bliskim Wschodzie. Ten
rodzaj sprzętu wojskowego jest przykładem eksperymentowania a wdrażanie kolejnych pododdziałów
może być klasyfikowane jako pilotażowe. Istotnym komponentem organizacyjnym, który będzie wpływał
na dalszy rozwój tego rodzaju uzbrojenia jest Inspektorat Wojsk Bezzałogowych Systemów Uzbrojenia,
który od 1 stycznia 2025 r. funkcjonuje w Dowództwie Generalnym Rodzajów Sił Zbrojnych. Przewiduje
się, że w tym obszarze będą zachodzić duże i częste zmiany adaptacyjne. Warto dodać, że w MON są
prowadzone prace dotyczące rozporządzenia, które będzie odpowiadać na potrzeby utworzenia korpusu
osobowego wojsk bezzałogowych systemów uzbrojenia.
Innym przykładem eksperymentowania i wdrażania tzw. technologii przełomowych jest stworzenie
podstaw organizacyjnych do rozwijania i użycia sztucznej inteligencji, czy też technologii wytwarzania
przyrostowego (druk 3D) w SZ RP. Z dniem 14 kwietnia 2025 r. rozpoczęło działalność Centrum
Implementacji Sztucznej Inteligencji przy Dowództwie Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, z
zadaniami związanymi z projektowaniem, organizowaniem, budowaniem oraz implementacją rozwiązań
-- 2 of 3 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
3
wykorzystujących sztuczną inteligencję na potrzeby resortu obrony narodowej w celu wzmocnienia
potencjału służącego do osiągnięcia i utrzymania strategicznej przewagi.
W zakresie inicjatyw związanych z eksperymentowaniem i dostosowywaniem Sił Zbrojnych RP do
nowych wyzwań w resorcie obrony narodowej funkcjonuje System Rozwoju Koncepcji
i Eksperymentowania1, organizacyjnie ulokowany w Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych.
Przedmiotowy system uwzględnia rozwiązania rekomendowane m.in. przez Dowództwo Sił
Sojuszniczych ds. Transformacji (ang. Allied Command Transformation – ACT) oraz Sztab Wojskowy
Unii Europejskiej (ang. UE Military Staff – EUMS). Ponadto, obejmuje i materializuje dotychczasowe
doświadczenia wynikające z tzw. dobrych praktyk inżynierskich,
a w szczególności – w ostatnich latach – wykorzystuje obserwacje z konfliktu rosyjsko-ukraińskiego.
Celem funkcjonowania systemu jest wsparcie rozwoju SZ RP przy zachowaniu priorytetów i
uwarunkowań, obejmujące działania służące kreowaniu nowatorskich idei
i możliwych do zastosowania rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
1 Działający w oparciu o decyzję Nr 147/Spec./CDiS SZ Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lutego 2024 r. ws.
wprowadzenia do użytku „Instrukcji Systemu Rozwoju Koncepcji i Eksperymentowania”
-- 3 of 3 --