Interpelacja w sprawie poprawy diagnostyki i leczenia raka pęcherza moczowego, ze szczególnym uwzględnieniem osób narażonych zawodowo, jak strażacy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10615
do ministra zdrowia
w sprawie poprawy diagnostyki i leczenia raka pęcherza moczowego, ze szczególnym uwzględnieniem osób narażonych zawodowo, jak strażacy
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 30-06-2025
Szanowna Pani Minister,
rak pęcherza moczowego to nowotwór, którego skuteczne leczenie w największym stopniu zależy od szybkiego rozpoznania i dostępu do właściwej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej. Niestety, mimo rozwoju medycyny, w Polsce choroba ta wciąż zbyt często diagnozowana jest dopiero w zaawansowanym stadium, co dramatycznie zmniejsza szanse pacjentów na wyleczenie.
W szczególnie trudnej sytuacji znajdują się osoby wykonujące zawody o podwyższonym ryzyku ekspozycji na substancje rakotwórcze, w tym strażacy, którzy w swojej codziennej pracy mają kontakt z toksycznymi dymami i chemikaliami. Mimo realnego zagrożenia, grupy te nie są objęte systemowymi działaniami profilaktycznymi ani programami wczesnej diagnostyki.
Wśród najpoważniejszych problemów, z którymi borykają się pacjenci, należy wskazać:
skrajnie długi czas oczekiwania na wizytę u urologa, w niektórych regionach przekraczający nawet 9 miesięcy,
ograniczoną dostępność do nowoczesnych metod diagnostycznych, takich jak cystoskopia giętka,
niedobór specjalistów, zwłaszcza patologów i urologów, co przekłada się na opóźnienia w rozpoznaniu choroby,
brak szeroko zakrojonych działań edukacyjnych – pacjenci często nie kojarzą objawów, takich jak krwiomocz, z możliwym nowotworem,
brak ukierunkowanych programów profilaktycznych dla osób z grup zwiększonego ryzyka, takich jak funkcjonariusze straży pożarnej.
Szacuje się, że na raka pęcherza co roku zapada w Polsce ponad 7 tysięcy osób, a umiera blisko 4 tysiące. W ogromnej większości przypadków choroba zostaje wykryta zbyt późno. Wczesne wykrycie mogłoby znacząco poprawić rokowania, skrócić leczenie i obniżyć jego koszty dla systemu ochrony zdrowia.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie rozwiązań mających na celu skrócenie czasu oczekiwania na konsultację urologiczną i dostęp do badań diagnostycznych w przypadku podejrzenia raka pęcherza moczowego?
Czy analizowana jest możliwość objęcia funkcjonariuszy straży pożarnej i innych grup zawodowych szczególnie narażonych, programami profilaktycznymi lub regularnymi badaniami przesiewowymi?
Jakie działania edukacyjne są obecnie prowadzone przez resort w zakresie podnoszenia świadomości społecznej na temat objawów raka pęcherza moczowego oraz konieczności ich szybkiego zgłaszania lekarzowi?
Czy planowane są zmiany w zakresie zwiększenia liczby specjalistów, w szczególności patologów i urologów, poprzez odpowiednie zachęty systemowe lub programy kształcenia?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy mające na celu rozszerzenie katalogu chorób zawodowych o nowotwory układu moczowego w przypadku grup zawodowych z udokumentowanym podwyższonym ryzykiem zachorowania?
Powyższe zagadnienia wymagają pilnej reakcji systemowej. Usprawnienie ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej, lepsze rozpoznanie grup ryzyka oraz wprowadzenie realnych działań profilaktycznych mogłyby nie tylko uratować zdrowie i życie wielu osób, ale również przynieść znaczące oszczędności w systemie ochrony zdrowia.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13296 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.117.2025
Warszawa, 05 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10615 w sprawie poprawy diagnostyki i leczenia raka
pęcherza moczowego, ze szczególnym uwzględnieniem osób narażonych zawodowo, jak
strażacy, złożoną przez Panią Poseł Urszulę Nowogórską, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższego.
W zakresie pytania nr 1 należy wskazać, że w przypadku pacjentów, co do których istnieje
podejrzenie nowotworu złośliwego, może zostać wydana Karta Diagnostyki i Leczenia
Onkologicznego (DILO), dzięki której pacjent omija standardową kolejkę oczekujących i ma
prawo do szybszej diagnostyki onkologicznej i leczenia przeciwnowotworowego.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami świadczeniodawca realizujący diagnostykę
onkologiczną (na podstawie Karty DILO) jest obowiązany do jej realizacji w okresach
nieprzekraczających:
1. 28 dni - w przypadku diagnostyki wstępnej, przy czym rozpoczęcie diagnostyki
następuje w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia wpisania się
świadczeniobiorcy na listę oczekujących na udzielenie świadczenia lub porady
specjalistycznej, w trakcie której stwierdzono podejrzenie nowotworu złośliwego
lub miejscowo złośliwego i wystawiono kartę diagnostyki i leczenia
onkologicznego;
2. 21 dni - w przypadku diagnostyki pogłębionej, przy czym rozpoczęcie diagnostyki
następuje w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia:
a) zakończenia diagnostyki wstępnej lub porady specjalistycznej, w trakcie
której stwierdzono nowotwór złośliwy lub miejscowo złośliwy i wystawiono
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego, jeżeli jest ona realizowana u tego
samego świadczeniodawcy, albo
b) wpisania świadczeniobiorcy na listę oczekujących na udzielenie świadczenia,
w przypadku realizacji przez innego świadczeniodawcę diagnostyki
pogłębionej, dotyczącej innej lokalizacji nowotworu złośliwego lub miejscowo
złośliwego niż będąca podstawą realizacji diagnostyki wstępnej, albo
c) wpisania świadczeniobiorcy na listę oczekujących na udzielenie świadczenia
lub porady specjalistycznej, w trakcie której stwierdzono nowotwór złośliwy
lub miejscowo złośliwy i wystawiono kartę DiLO, w przypadku realizacji przez
innego świadczeniodawcę diagnostyki pogłębionej.
Podkreślić należy, że o wykonaniu konkretnych badań w ramach diagnostyki onkologicznej
decyduje lekarz prowadzący proces diagnostyczny w odniesieniu do stanu zdrowia
konkretnego pacjenta w oparciu o wskazania aktualnej wiedzy medycznej. Przepisy
dotyczące karty DiLO wskazują natomiast maksymalny czas w jakim ma być
przeprowadzona diagnostyka oraz oczekiwany efekt diagnostyki onkologicznej tj.
szczegółowe zróżnicowanie typu histopatologicznego nowotworu oraz ocenę
zaawansowania stanu chorobowego w zakresie umożliwiającym ustalenie indywidualnego
planu leczenia.
W opinii Ministerstwa Zdrowia jest to najlepsze podejście umożliwiające zapewnienie
równego dostępu do najskuteczniejszych metod diagnostyki raka, w tym dla chorych na
raka pęcherza.
Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia podejmuje działania
mające na celu zapewnienie większego dostępu do poradni w specjalnościach
charakteryzujących się wysokim czasem oczekiwania na świadczenie zdrowotne przez m.in.
rozwijanie narzędzi ułatwiających zapisywanie i wypisywanie pacjentów z kolejek oraz
wprowadzenie rozwiązań motywujących pacjentów doinformowania podmiotów
leczniczych o odwoływaniu wizyt. Obecnie prowadzone są prace mające na celu
zapewnienie optymalnego wykorzystania terminów świadczeń oferowanych przez
poszczególnych świadczeniodawców, w tym zwalniających się także w ostatniej chwili.
Wprowadzenie jednej centralnej listy i centralnej e-Rejestracji, umożliwiającej pacjentowi
wybór świadczeniodawcy z najkrótszym czasem oczekiwania spośród wszystkich
świadczeniodawców udzielających świadczenia z danego zakresu, przyspieszy termin
uzyskania świadczenia. Ponadto, system ten ma na celu ułatwienie pacjentowi odwołania (i
zmiany) terminu świadczenia, w ramach systemu Centralnej e-Rejestracji. Zgodnie z
założeniami system e-Rejestracji zapewni możliwość samodzielnego umawiania się na
wybrane świadczenia– bez wychodzenia z domu, w każdej chwili przez IKP (Internetowe
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Konto Pacjenta) lub przez Infolinię Centralnej e-Rejestracji oraz wygodną możliwość
odwołania wizyty lub zmiany terminu. Centralna e-Rejestracja ułatwi sprawdzanie na
bieżąco terminów wizyt i będzie przypominała o terminie wizyty przez konsultanta, IKP,
SMS alboe-mail, w sposób wskazany przez pacjenta. Rozwiązania w tym zakresie są obecnie
testowane w formie pilotażu. Zaawansowane są także prace nad projektem ustawy, która
ma na celu powszechne stosowanie e-Rejestracji.
Odnosząc się do pytania nr 2 uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 24
sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z poźn. zm.)
strażak podlega okresowym profilaktycznym badaniom lekarskim i jest obowiązany poddać
się badaniom zleconym przez komisję lekarską, w tym również badaniom specjalistycznym,
psychologicznym i dodatkowym.
Jednocześnie należy zauważyć, że przedstawione zagadnienia są właściwe dla ministra
właściwego do spraw wewnętrznych.
Niezależnie od powyższego informuję, że z dniem 5 maja br. zostało wprowadzone nowe
świadczenie gwarantowane pn. Moje Zdrowie – Bilans zdrowia osoby dorosłej, realizowane
we wszystkich placówkach POZ, w ramach którego możliwe jest wykonanie m.in. badania
ogólnego moczu. Bilans obejmuje populację pacjentów w wieku 20-49 lat (realizowany nie
częściej niż co 5 lat) oraz dla osób w wieku 50 lat i więcej (realizowany co 3 lata).
Wprowadzenie bilansów jest odpowiedzią na postulaty o zwiększeniu objęcia pacjentów
działaniami profilaktycznymi.
W zakresie pytania nr 3 należy wskazać, że ramach Narodowej Strategii Onkologicznej na
lata 2020-2030 Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanię „Planuję Długie Życie”, której
celem jest podnoszenie świadomości społeczeństwa na temat czynników ryzyka
wystąpienia nowotworów, edukacja zdrowotna (jak obniżyć ryzyko zachorowania na raka),
oraz promowanie badań profilaktycznych. Przykładowo w kontekście ryzyka raka pęcherza
moczowego związanego z paleniem tytoniu w 2025 r. MZ zainicjowało przedsięwzięcia
mające na celu uświadamianie społeczeństwa o zagrożeniach zdrowotnych związanych z
uzależnieniem od nikotyny–niezależnie od jej formy. Wśród kluczowych inicjatyw należy
wymienić serię edukacyjną „Moje Zdrowie”, realizowaną wspólnie z Telewizją Polską. W
każdym odcinku eksperci przedstawiają istotne aspekty profilaktyki zdrowotnej oraz
sposoby zapobiegania chorobom cywilizacyjnym (w tym nowotworom).
Odnosząc się do pytania nr 4 informuję, że Ministerstwo Zdrowia nieustannie podejmuje
działania zapewnianiające na rynku pracy optymalną liczbę lekarzy i lekarzy dentystów
posiadających kwalifikacje specjalisty, w tym również dla dziedzin patomorfologii jak i
pochodnej do tej dziedziny – neuropatologii, medycyny sądowej oraz urologii. Działania te
mają na celu zniwelowanie do minimum niekorzystnego obrazu demograficznego w tych
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
dziedzinach medycyny. Poniższa zamieszczona tabela pokazuje, że podjęte działania
opisane poniżej są działaniami skutecznymi, gdyż w systemie pojawiają się nowi lekarze
posiadający specjalizację z tych dziedzin medycyny.
Należy jednak dodać, iż proces kształcenia specjalizacyjnego w tych dziedzinach medycyny
jest dość długi i trwa do 5 lat (3 lata moduł podstawowy i 2 lata moduł specjalistyczny) a w
dziedzinie urologii 6 lat.
Działania podejmowane przez Ministra Zdrowia w ciągu ostatnich lat, w celu zwiększenia
liczby lekarzy.
W czasie kształcenia przeddyplomowego – studia:
począwszy od 2016 r. Minister Zdrowia znacznie zwiększył limity przyjęć na
kierunek lekarski, czyli kierunek po którym można podjąć specjalizację w
patomorfologii, neuropatologii, medycynie sądowej i urologii.
Limity na przestrzeni lat 2015/2016 - 2024/2025 generalnie wzrastały. Przykładowo w
roku akademickim 2015/2016 limit na kierunek lekarski wynosił 6 188 miejsc (w tym 4 637
to miejsca w języku polskim), zaś w roku akademickim 2024/2025 limit zaś na studia na
kierunku lekarskim wyniósł 10 065 miejsc (w tym 8 266 to miejsca w języku polskim).
pod koniec 2021 r. wprowadzono wsparcie finansowe - kredyt dla osób
podejmujących studia odpłatne na kierunku lekarskim prowadzonym w języku
polskim;
umożliwiono przystąpienie o rok wcześniej do LEK i LDEK lekarzy, którzy ukończyli
przedostatni rok studiów, co ma to za zadanie, skrócenie czasu oczekiwania na
egzamin (wcześniejsze otrzymanie PWZ);
W czasie szkolenia specjalizacyjnego:
STAN NA Medycyna sądowa Neuropatologia Patomorfologia Urologia Urologia dziecięca
31.12.2015 189 24 764 1263 62
30.12.2016 192 24 772 1299 66
31.12.2017 196 24 774 1303 68
31.12.2018 195 25 770 1335 69
31.12.2019 199 28 784 1372 70
31.12.2020 198 28 787 1409 74
31.12.2021 197 28 805 1449 76
31.12.2022 198 29 811 1450 78
31.12.2023 197 31 820 1460 79
31.12.2024 199 33 831 1517 80
01.07.2025 200 33 835 1518 81
Liczba lekarzy wykonujących zawód i posiadających specjalizację
z medycyny sądowej, nauropatologii, patomorfologii i urologii.
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
wyodrębnienie dziedzin najważniejszych z punktu widzenia epidemiologicznego
kraju i ustanowienie dla nich specjalnych zasad (patomorfologia wymieniona została
w katalogu dziedzin priorytetowych już wiele lat temu) - główną zachętą do
podejmowania kształcenia w dziedzinach priorytetowych jest wyższe
wynagrodzenie przysługujące lekarzom odbywającym szkolenie specjalizacyjne w
tych dziedzinach w trybie rezydenckim (finansowanym przez Ministra Zdrowia).
Zaliczenie dziedziny do dziedzin priorytetowych skutkuje corocznie (od lipca)
przyznaniem wyższego wynagrodzenia zasadniczego lekarzom w trybie specjalizacji
rezydenckim, a także przyznawaniem większej liczby miejsc szkoleniowych
rezydenckich w stosunku do pozostałych dziedzin.
w celu zachęcenia młodych lekarzy do pracy w polskich podmiotach leczniczych,
finansowanych ze środków publicznych, po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego,
wprowadzono rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający szkolenie
specjalizacyjne w ramach rezydentury mogą otrzymać wynagrodzenie zasadnicze
wyższe o 600 zł miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej) lub wyższe o 700 zł
miesięcznie (w dziedzinie priorytetowej). Aby otrzymać to wynagrodzenie lekarz
musi zobowiązać się do przepracowania – w podmiocie leczniczym, finansowanym
ze środków publicznych – łącznie 2 lata w ciągu kolejnych pięciu lat następujących
po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego;
wprowadzono możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we
wszystkich województwach jednocześnie oraz wskazania 15 wyborów
obejmujących dziedzinę, tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego w
preferowanej kolejności (tzw. Nabór Centralny)
umożliwiono przystąpienie o rok wcześniej niż dotychczas do PES lekarzy, którzy
ukończyli przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego .
W czasie pracy:
po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego, umożliwiono otrzymanie wyższego
wynagrodzenia zasadniczego o 600 zł miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej)
lub wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie priorytetowej).
o warunek: przepracowanie łącznie 2 lata w publicznym podmiocie
leczniczym w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu
szkolenia specjalizacyjnego;
przeprowadzono działania mające na celu poprawę atrakcyjności zawodów
medycznych i warunków pracy pracowników medycznych dotyczące aktualizacji
najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych w stosunku do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
brutto w Polsce;
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
W odniesieniu do pytania nr 5 należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi
analiz, mających na celu rozszerzenie katalogu chorób zawodowych o nowotwory układu
moczowego w przypadku określonych grup zawodowych. Natomiast obecnie procedowane
jest rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, wdrażające
dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2668 z dnia 22 listopada 2023 r. w
sprawie zmiany dyrektywy 2009/148/WE w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem
związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy, którego zmiany obejmują
rozszerzenie katalogu chorób zawodowych, ale wynikających z narażenia na działanie
azbestu w miejscu pracy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --