Interpelacja w sprawie pilotażu skróconego czasu pracy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10609
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie pilotażu skróconego czasu pracy
Zgłaszający: Grzegorz Matusiak
Data wpływu: 30-06-2025
Szanowna Pani Minister,
analizując materiały dotyczące pilotażu skróconego czasu pracy, wyrażam głębokie zaniepokojenie negatywnymi konsekwencjami, które projekt ten może przynieść dla polskiej gospodarki oraz rynku pracy. Projekt, którego łączny koszt szacowany jest na 50 milionów złotych, budzi poważne wątpliwości ekonomiczne i społeczne.
Pilotaż ten, choć przedstawiany, jako innowacyjny, wydaje się być pozbawiony solidnego uzasadnienia ekonomicznego i analitycznego, mogąc prowadzić do znacznego obciążenia finansów publicznych. Brakuje szczegółowych analiz pokazujących jasno określone cele gospodarcze, a także wyliczeń dotyczących zwrotu z inwestycji dla budżetu państwa oraz przedsiębiorstw uczestniczących w programie. Nie przedstawiono żadnych konkretnych danych wskazujących, jak skrócony czas pracy miałby realnie przełożyć się na zwiększoną efektywność lub konkurencyjność przedsiębiorstw.
Ponadto niejasne pozostają kryteria efektywności tego pilotażu oraz potencjalne długoterminowe korzyści dla gospodarki. Zastanawia brak uwzględnienia ryzyka związanego ze spadkiem produktywności wynikającym z mniejszej ilości przepracowanych godzin przy zachowaniu tego samego poziomu wynagrodzeń. Wątpliwości budzi również zasadność alokowania znaczących środków publicznych na dofinansowanie projektów, które nie dają gwarancji sukcesu i mogą zwiększyć presję finansową na przedsiębiorstwa, szczególnie małe i średnie, które nie posiadają rezerw finansowych na pokrycie dodatkowych kosztów.
Koszty administracyjne projektu także zasługują na krytykę – przewidziano, bowiem istotne wydatki związane z jego obsługą, promocją i monitoringiem, które mogą skutkować nieuzasadnionym zwiększeniem obciążeń biurokratycznych. Istnieje realne zagrożenie destabilizacji rynku pracy, gdyż przedsiębiorstwa zmuszone do spełnienia wymogów programu mogą szukać rozwiązań redukujących zatrudnienie lub wprowadzać zmiany negatywnie wpływające na warunki pracy. W efekcie może dojść do osłabienia pozycji konkurencyjnej przedsiębiorców na krajowym i zagranicznym rynku oraz dalszego pogłębienia deficytu budżetowego.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące szczegółowe pytania:
Czy przed rozpoczęciem projektu przeprowadzono szczegółową analizę ekonomiczną i ocenę skutków finansowych dla polskiej gospodarki oraz budżetu państwa? Proszę przedstawić jej wyniki.
Jakie konsultacje społeczne i branżowe poprzedziły uruchomienie pilotażu? Jakie grupy interesariuszy były w nie zaangażowane i jakie były ich opinie?
Czy ministerstwo przeprowadziło symulacje potencjalnych strat i zysków przedsiębiorstw wynikających ze skrócenia czasu pracy? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
Na jakiej podstawie ustalono maksymalną kwotę dofinansowania projektu (1 mln zł) oraz limit na jednego pracownika (20 tys. zł)? Jak uzasadniono te kwoty?
Czy uwzględniono ryzyko wzrostu kosztów operacyjnych przedsiębiorstw i ewentualnych zwolnień spowodowanych koniecznością utrzymania sztucznie wysokiego poziomu zatrudnienia?
Jakie kryteria będą stosowane przy ocenie efektywności pilotażu i czy uwzględniają one realia polskiego rynku pracy i gospodarczego?
W jaki sposób ministerstwo zabezpieczy interesy finansowe państwa w przypadku niepowodzenia projektów objętych pilotażem?
Czy w trakcie projektowania pilotażu rozważano alternatywne, mniej kosztowne metody poprawy produktywności pracy i jakości zatrudnienia?
Jak oceniono potencjalne konsekwencje dla konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, zwłaszcza wobec firm zagranicznych, które nie będą ponosiły analogicznych kosztów?
Czy przeprowadzono analizę zgodności proponowanych rozwiązań z Kodeksem pracy i zasadami uczciwej konkurencji?
Czy Polska, biorąc pod uwagę obecne wskaźniki gospodarcze, rzeczywiście może sobie pozwolić na realizację takiego kosztownego projektu eksperymentalnego?
Jakie są prognozy dotyczące wpływu pilotażu na dziurę budżetową w krótkim i długim okresie?
Czy w trakcie projektowania pilotażu rozważano alternatywne, mniej kosztowne metody poprawy produktywności pracy i jakości zatrudnienia?
Jak oceniono potencjalne konsekwencje dla konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, zwłaszcza wobec firm zagranicznych, które nie będą ponosiły analogicznych kosztów?
Czy przeprowadzono analizę zgodności proponowanych rozwiązań z Kodeksem pracy i zasadami uczciwej konkurencji?
Czy Polska, biorąc pod uwagę obecne wskaźniki gospodarcze, rzeczywiście może sobie pozwolić na realizację takiego kosztownego projektu eksperymentalnego?
Jakie są prognozy dotyczące wpływu pilotażu na dziurę budżetową w krótkim i długim okresie?
Interpelacja wynika z troski o kondycję polskiej gospodarki oraz odpowiedzialności za racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Projekt pilotażowy skróconego czasu pracy, choć opiera się na szczytnych intencjach poprawy równowagi życia zawodowego i prywatnego, generuje poważne wątpliwości ekonomiczne i finansowe. Brak szczegółowych analiz oraz jasnych kryteriów oceny efektywności, przy jednoczesnym zaangażowaniu znacznych środków publicznych, uzasadnia konieczność przeprowadzenia szczegółowej kontroli i wyjaśnień ze strony ministerstwa. Transparentność procesu decyzyjnego i gospodarczego uzasadnienia wdrażanych projektów jest kluczowa dla zapewnienia stabilności ekonomicznej i konkurencyjności polskich przedsiębiorstw.
Zgodnie z art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiedź na niniejszą interpelację powinna zostać udzielona w formie pisemnej nie później niż w terminie 21 dni od dnia jej otrzymania. Interpelację składam na ręce Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
Z wyrazami szacunku
Grzegorz Matusiak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5784 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.311.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10609 Pana Posła Grzegorza Matusiaka, w sprawie pilotażu
skróconego czasu pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Celem pilotażu pn. „Skrócony czas pracy – to się dzieje!” jest przetestowanie różnych modeli
skróconego czasu pracy. Pozwoli to zbadać relację między sprawdzanymi rozwiązaniami
i zatrudnieniem, organizacją oraz produktywnością w zakładach pracy z jednej, a zdrowiem
pracowników oraz możliwością łączenia przez nich życia zawodowego z prywatnym
(zachowanie tzw. „work-life balance”) z drugiej strony. Z perspektywy pracodawców, wśród
potencjalnych korzyści wprowadzenia testowanych rozwiązań wymienić należy m.in.
potencjalny wzrost efektywności i kreatywności zespołu, a także wzmocnienie
konkurencyjności firmy na rynku pracy.
Pilotaż umożliwi identyfikację przeszkód prawnych i praktycznych, które mogą stać na
drodze wprowadzenia skróconego czasu pracy, pozwoli też wskazać istotne dla
poszczególnych sektorów polskiej gospodarki uwarunkowania skrócenia czasu pracy. Jego
przeprowadzenie przysłuży się poszerzeniu wiedzy na temat możliwości wdrożenia nowych
rozwiązań i ich konsekwencji.
Do pilotażu przystąpi ograniczona liczba podmiotów–pracodawców, którzy z własnej woli
zdecydują się wziąć w nim udział. Podstawę prawną ogłoszenia naboru stanowi art. 25 ust. 1
pkt 1 lit. f i lit. i w zw. z art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia1.
Decyzja o gruntownym przetestowaniu nowych rozwiązań przed możliwym
wprowadzeniem ich w szerszej skali jest wyrazem dbałości o sytuację przedsiębiorstw oraz
wydatkowanie środków publicznych.
Po zakończeniu pilotażu Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
otrzyma skwantyfikowane informacje zwrotne w postaci wypełnionych przez pracodawców
i pracowników ankiet, które stanowić będą podstawę dla dalszych badań oraz analiz
dotyczących możliwości wprowadzenia skróconego czasu pracy w formach
odpowiadających przetestowanym modelom.
Przeprowadzenie analiz i konsultacji społecznych czy branżowych na obecnym etapie, bez
kompletu danych gwarantujących odpowiednio wysoki poziom ich rzetelności, mogłoby
prowadzić do wniosków niewłaściwych lub obarczonych wysokim marginesem błędu.
Trzeba podkreślić, że konsultacje, zgodnie z polskim prawem, wymagane są przy wdrażaniu
każdej reformy. Odbędą się one zatem w odpowiednim momencie, przy założeniu, że wyniki
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 620. Zgodnie z przywołanym przepisem do zadań ministra właściwego ds. pracy należy m.in.
inicjowanie, powierzanie realizacji lub realizowanie i koordynowanie projektów pilotażowych. Projekty tego typu
mają służyć w szczególności testowaniu nowych rozwiązań o charakterze systemowym.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pilotażu wykażą, iż wprowadzenie skróconego czasu pracy jest w polskich warunkach
możliwe i wskazane.
Trzeba podkreślić, że już samo uruchomienie pilotażu poprzedzono etapem konsultacji
z podmiotami publicznymi i prywatnymi, także tymi, które zdążyły wprowadzić będące jego
przedmiotem rozwiązania (skrócenie czasu pracy przy jednoczesnym zachowaniu
dotychczasowego wynagrodzenia za pracę, wypłacanego pracownikom).
Przeprowadzone analizy wskazują, że pracodawcy, którzy zdecydowali się na ich wdrożenie
odnotowali poprawę efektywności pracy pracowników, spadek absencji chorobowych, wyjść
prywatnych oraz zmniejszenie liczby wypadków w pracy. Wzrosła też ich konkurencyjność
na rynku pracy, a rotacja pracowników znacząco spadła.
Według informacji przekazanych przez Urząd Miasta Leszna oraz Herbapol Poznań wynika,
że podmioty te nie odnotowały negatywnych skutków wprowadzenia skróconego czasu
pracy. Wszystkie ich zadania realizowane są na bieżąco, bez żadnej szkody dla Klientów.
W Herbapolu zaobserwowano ponadto spadek absencji z 9% na 7% w przypadku
pracowników produkcyjnych (wcześniejszy poziom absencji był w tej grupie najwyższy).
Wyniki finansowe w ujęciu rok do roku wzrosły dwukrotnie. Efektywność pracy nie spadła,
każdy z pracowników w styczniu 2025 r. otrzymał 1000 złotych brutto podwyżki. Zmiany
wynagrodzeń, a także benefity (skrócony czas pracy, urlopy świąteczne) motywują
pracowników. Skutkiem zmian jest wzrost atrakcyjności Herbapolu Poznań jako
pracodawcy. Przed zmianą, 72% pracowników zakładu było za wprowadzeniem skróconego
czasu pracy. Po pełnym kwartale od jej wdrożenia już 92% z nich ocenia to rozwiązanie
pozytywnie. W branży producentów farmaceutycznych na rynku poznańskim wytworzyła
się w efekcie swego rodzaju presja na innych pracodawców dotycząca wdrażania
analogicznych rozwiązań.
Z kolei w Urzędzie Miasta Leszna stwierdzono, iż od wprowadzenia skróconego czasu pracy
nie wpływają wnioski o wyjścia prywatne i nadgodziny (pracownicy mogą załatwić prywatne
sprawy w czasie wolnym, dzięki czemu pracują wydajniej). Nie odnotowuje się skarg na pracę
urzędu, co więcej, inne podmioty wykazują zainteresowane wprowadzonymi tam zmianami.
Kierownictwo MRPiPS będzie monitorować przebieg pilotażu. Jego wyniki posłużą
sformułowaniu dalszych rekomendacji regulacyjnych i programowych, będą też podstawą do
sformułowania wytycznych dotyczących wdrażania rozwiązań organizacyjnych na szerszą
skalę, dostosowanych do specyficznych potrzeb i możliwości polskiego rynku pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --