Interpelacja nr 10598
Interpelacja w sprawie nieodwracalnego spadku dzietności i zagrożeń cywilizacyjnych wynikających z zaniechań w prowadzeniu polityki demograficznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (98%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nieodwracalnego spadku dzietności i zagrożeń cywilizacyjnych wynikających z zaniechań w prowadzeniu polityki demograficznej
Interpelacja nr 10598
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie nieodwracalnego spadku dzietności i zagrożeń cywilizacyjnych wynikających z zaniechań w prowadzeniu polityki demograficznej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 29-06-2025
Szanowny Panie Premierze,
Europa i Polska znalazły się w przełomowym momencie dziejowym. Trwa cichy, ale niezwykle groźny proces demograficznego demontażu cywilizacji, którego skutki nie będą rozłożone na setki lat – lecz ujawnią się jeszcze za naszego życia. Tracimy coś znacznie cenniejszego niż tylko liczby: ciągłość kulturową, tożsamość narodową i możliwość suwerennego decydowania o własnym państwie.
Według badań demografów i historyków cywilizacji żadna znana kultura w historii świata nie przetrwała wskaźnika dzietności poniżej 1,9. Gdy spada on poniżej 1,3 – proces zanikania staje się nieodwracalny. Jego odwrócenie zajęłoby od 80 do 100 lat i nie istnieje żaden model ekonomiczny, który byłby w stanie utrzymać społeczeństwo przez ten czas.
Tymczasem w Polsce w 2024 roku wskaźnik dzietności spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,10. To najniższy wynik w historii kraju. Według danych GUS i Eurostatu:
- w 2024 roku urodziło się zaledwie 252 tys. dzieci (najmniej od II wojny światowej),
- populacja Polski spadła o ponad 140 tys. osób,
- w pierwszym kwartale 2025 r. zanotowano ujemny przyrost naturalny: –5,6‰, mimo rekordowej imigracji.
Jeśli dwie pary rodziców mają tylko po jednym dziecku, to w ciągu dwóch pokoleń społeczeństwo zmniejsza się czterokrotnie. Gdy nie rodzą się dzieci – nie będzie nauczycieli, lekarzy, żołnierzy, podatników. Państwo, nawet formalnie istniejące, przestaje być funkcjonalne. Zapaść demograficzna oznacza zapaść cywilizacyjną.
Polska i Europa: cywilizacja w odwrocie
Wskaźniki dzietności w UE i krajach Zachodu już dawno spadły poniżej poziomu prostej zastępowalności pokoleń:
Kraj
Dzietność TFR (2024)
Dzietność muzułmanów (szacunki)
Polska
1,10
brak danych (wyższa)
Francja
1,8
8,1
Niemcy
1,3
~3,0
Włochy
1,2
~2,5
Belgia
1,5
50% noworodków – muzułmanie
Holandia
1,4
50% noworodków – muzułmanie
Przyrost ludności Europy nie wynika z urodzeń Europejczyków, lecz w 90% z imigracji islamskiej (1990–2020). W Paryżu, Marsylii czy Nicei ponad 45% dzieci do 20. roku życia to muzułmanie. Do 2027 r. jeden na pięciu Francuzów będzie muzułmaninem. W Holandii i Belgii połowa noworodków to dzieci imigrantów muzułmańskich (https://www.youtube.com/watch?v=wjACwk8o8ZU).
To nie są opinie – to twarde dane statystyczne. Jeśli ich nie uwzględnimy, oddamy przyszłość bez walki. Europa, jaką znamy, przestanie istnieć – nie dlatego, że zostanie zaatakowana, ale dlatego, że zrezygnowała z istnienia.
Obecny polski rząd:
- nie przedstawił żadnej strategii demograficznej po 2024 roku,
- nie wprowadził nowych mechanizmów prorodzinnych mimo dramatycznego spadku dzietności,
- nie powiązał wychowania dzieci z bezpieczeństwem emerytalnym matek,
- prowadzi politykę biernego importu ludności, zamiast bronić biologicznego bytu narodu.
To zaniechanie o charakterze ustrojowym. Przyszłość Polski nie zostanie uratowana przez zapomogi i migrację, ale przez realne inwestycje w rodzinę, kobietę i dziecko.
Dlatego apeluję o wdrożenie dwóch kluczowych mechanizmów:
1. Projekt ustawy o przekazywaniu części podatku PIT dzieci na emeryturę matek:
- 10% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde pierwsze dziecko,
- 20% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde drugie dziecko,
- 30% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde trzecie dziecko,
- 40% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde czwarte dziecko,
- 50% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde piąte i kolejne dziecko.
Jest to systemowe powiązanie: więcej dzieci = wyższa emerytura.
To ekonomiczne uznanie macierzyństwa jako pracy społecznie użytecznej – długofalowe wsparcie budujące dzietność i stabilizujące system emerytalny bez podnoszenia podatków.
2. Rozszerzenie kwoty wolnej od podatku także na dzieci:
Obecnie kwota wolna od podatku dotyczy jedynie osoby dorosłej. Tymczasem każde dziecko to nie tylko wyraz miłości rodziców – ale ciężar finansowy i inwestycja publiczna, która w przyszłości zasili budżet państwa.
Wprowadzenie kwoty wolnej od podatku na każde dziecko oznaczałoby:
- natychmiastowe odciążenie rodzin,
- zmniejszenie klina podatkowego dla rodzin wielodzietnych,
- potwierdzenie, że dzieci to nie prywatny wybór – ale wspólna odpowiedzialność państwa i społeczeństwa.
To rozwiązanie może wejść w życie już dziś – bez nowelizacji systemu emerytalnego, a jego skutki będą natychmiast odczuwalne.
Jeśli Polska nie podejmie reformy dzietności w latach 2025–2030, przestanie być Polską w latach 2050–2065. Demografia nie wybacza opóźnień. Państwo, które nie rodzi dzieci – przestaje istnieć. Dziś decydujemy, czy chcemy być narodem, czy tylko terenem. Czas na decyzje – i czyny!
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na pytania:
1. Jakie są rzeczywiste działania rządu wobec spadku dzietności do poziomu 1,10 w 2024 roku?
2. Czy rząd, nie wprowadzając proponowanych działań, uznaje, że proces zaniku demograficznego jest już niemożliwy do odwrócenia?
3. Czy rząd popiera pomysł o przekazywaniu PIT na emeryturę matek jako efektywny mechanizm zachęty demograficznej?
4. Jakie jest stanowisko rządu w sprawie rozszerzenia kwoty wolnej od podatku także na dzieci?
5. Czy rząd planuje ogólnopolski audyt struktury demograficznej, z uwzględnieniem pochodzenia, religii, języka i dzietności?
6. Jak rząd zamierza powstrzymać napływ demograficznych modeli z Zachodu, w których chrześcijańskie społeczeństwa wypierane są przez kultury o radykalnie odmiennej tożsamości cywilizacyjnej?
Interpelacja nr 10598
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie nieodwracalnego spadku dzietności i zagrożeń cywilizacyjnych wynikających z zaniechań w prowadzeniu polityki demograficznej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 29-06-2025
Szanowny Panie Premierze,
Europa i Polska znalazły się w przełomowym momencie dziejowym. Trwa cichy, ale niezwykle groźny proces demograficznego demontażu cywilizacji, którego skutki nie będą rozłożone na setki lat – lecz ujawnią się jeszcze za naszego życia. Tracimy coś znacznie cenniejszego niż tylko liczby: ciągłość kulturową, tożsamość narodową i możliwość suwerennego decydowania o własnym państwie.
Według badań demografów i historyków cywilizacji żadna znana kultura w historii świata nie przetrwała wskaźnika dzietności poniżej 1,9. Gdy spada on poniżej 1,3 – proces zanikania staje się nieodwracalny. Jego odwrócenie zajęłoby od 80 do 100 lat i nie istnieje żaden model ekonomiczny, który byłby w stanie utrzymać społeczeństwo przez ten czas.
Tymczasem w Polsce w 2024 roku wskaźnik dzietności spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,10. To najniższy wynik w historii kraju. Według danych GUS i Eurostatu:
- w 2024 roku urodziło się zaledwie 252 tys. dzieci (najmniej od II wojny światowej),
- populacja Polski spadła o ponad 140 tys. osób,
- w pierwszym kwartale 2025 r. zanotowano ujemny przyrost naturalny: –5,6‰, mimo rekordowej imigracji.
Jeśli dwie pary rodziców mają tylko po jednym dziecku, to w ciągu dwóch pokoleń społeczeństwo zmniejsza się czterokrotnie. Gdy nie rodzą się dzieci – nie będzie nauczycieli, lekarzy, żołnierzy, podatników. Państwo, nawet formalnie istniejące, przestaje być funkcjonalne. Zapaść demograficzna oznacza zapaść cywilizacyjną.
Polska i Europa: cywilizacja w odwrocie
Wskaźniki dzietności w UE i krajach Zachodu już dawno spadły poniżej poziomu prostej zastępowalności pokoleń:
Kraj
Dzietność TFR (2024)
Dzietność muzułmanów (szacunki)
Polska
1,10
brak danych (wyższa)
Francja
1,8
8,1
Niemcy
1,3
~3,0
Włochy
1,2
~2,5
Belgia
1,5
50% noworodków – muzułmanie
Holandia
1,4
50% noworodków – muzułmanie
Przyrost ludności Europy nie wynika z urodzeń Europejczyków, lecz w 90% z imigracji islamskiej (1990–2020). W Paryżu, Marsylii czy Nicei ponad 45% dzieci do 20. roku życia to muzułmanie. Do 2027 r. jeden na pięciu Francuzów będzie muzułmaninem. W Holandii i Belgii połowa noworodków to dzieci imigrantów muzułmańskich (https://www.youtube.com/watch?v=wjACwk8o8ZU).
To nie są opinie – to twarde dane statystyczne. Jeśli ich nie uwzględnimy, oddamy przyszłość bez walki. Europa, jaką znamy, przestanie istnieć – nie dlatego, że zostanie zaatakowana, ale dlatego, że zrezygnowała z istnienia.
Obecny polski rząd:
- nie przedstawił żadnej strategii demograficznej po 2024 roku,
- nie wprowadził nowych mechanizmów prorodzinnych mimo dramatycznego spadku dzietności,
- nie powiązał wychowania dzieci z bezpieczeństwem emerytalnym matek,
- prowadzi politykę biernego importu ludności, zamiast bronić biologicznego bytu narodu.
To zaniechanie o charakterze ustrojowym. Przyszłość Polski nie zostanie uratowana przez zapomogi i migrację, ale przez realne inwestycje w rodzinę, kobietę i dziecko.
Dlatego apeluję o wdrożenie dwóch kluczowych mechanizmów:
1. Projekt ustawy o przekazywaniu części podatku PIT dzieci na emeryturę matek:
- 10% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde pierwsze dziecko,
- 20% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde drugie dziecko,
- 30% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde trzecie dziecko,
- 40% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde czwarte dziecko,
- 50% podatku PIT od dochodu przypadającego na każde piąte i kolejne dziecko.
Jest to systemowe powiązanie: więcej dzieci = wyższa emerytura.
To ekonomiczne uznanie macierzyństwa jako pracy społecznie użytecznej – długofalowe wsparcie budujące dzietność i stabilizujące system emerytalny bez podnoszenia podatków.
2. Rozszerzenie kwoty wolnej od podatku także na dzieci:
Obecnie kwota wolna od podatku dotyczy jedynie osoby dorosłej. Tymczasem każde dziecko to nie tylko wyraz miłości rodziców – ale ciężar finansowy i inwestycja publiczna, która w przyszłości zasili budżet państwa.
Wprowadzenie kwoty wolnej od podatku na każde dziecko oznaczałoby:
- natychmiastowe odciążenie rodzin,
- zmniejszenie klina podatkowego dla rodzin wielodzietnych,
- potwierdzenie, że dzieci to nie prywatny wybór – ale wspólna odpowiedzialność państwa i społeczeństwa.
To rozwiązanie może wejść w życie już dziś – bez nowelizacji systemu emerytalnego, a jego skutki będą natychmiast odczuwalne.
Jeśli Polska nie podejmie reformy dzietności w latach 2025–2030, przestanie być Polską w latach 2050–2065. Demografia nie wybacza opóźnień. Państwo, które nie rodzi dzieci – przestaje istnieć. Dziś decydujemy, czy chcemy być narodem, czy tylko terenem. Czas na decyzje – i czyny!
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na pytania:
1. Jakie są rzeczywiste działania rządu wobec spadku dzietności do poziomu 1,10 w 2024 roku?
2. Czy rząd, nie wprowadzając proponowanych działań, uznaje, że proces zaniku demograficznego jest już niemożliwy do odwrócenia?
3. Czy rząd popiera pomysł o przekazywaniu PIT na emeryturę matek jako efektywny mechanizm zachęty demograficznej?
4. Jakie jest stanowisko rządu w sprawie rozszerzenia kwoty wolnej od podatku także na dzieci?
5. Czy rząd planuje ogólnopolski audyt struktury demograficznej, z uwzględnieniem pochodzenia, religii, języka i dzietności?
6. Jak rząd zamierza powstrzymać napływ demograficznych modeli z Zachodu, w których chrześcijańskie społeczeństwa wypierane są przez kultury o radykalnie odmiennej tożsamości cywilizacyjnej?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 15 %
Precyzyjne daty
14
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (15)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
26694 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.329.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10598 Pana Posła Jarosława Sachajko, w sprawie
nieodwracalnego spadku dzietności i zagrożeń cywilizacyjnych wynikających z zaniechań
w prowadzeniu polityki demograficznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Aktywna polityka prorodzinna pozostaje priorytetem Rządu. Jej przejawem nie jest jedynie
transfer środków finansowych do rodzin z dziećmi na utrzymaniu, ale wprowadzenie
trwałych rozwiązań systemowych, które skutecznie przyczyniają się do rozwoju
instytucjonalnej opieki nad dziećmi do lat 3, ułatwiając ich rodzicom powrót na rynek pracy
oraz zapewniając warunki umożliwiające godzenie zobowiązań rodzinnych z pracą
zawodową.
W ramach działań zmierzających do poprawy sytuacji demograficznej w Polsce od
1 października 2024 roku wdrożono pakiet świadczeń Aktywny Rodzic regulowany ustawą
z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka Aktywny rodzic1 (dalej też jako ustawa o wspieraniu rodziców). Akt ten wprowadził
do systemu prawnego trzy nowe świadczenia:
świadczenie aktywni rodzice w pracy,
świadczenie aktywnie w żłobku,
świadczenie aktywnie w domu.
Świadczenie aktywni rodzice w pracy kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców
bądź opiekunów dziecka od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową,
której rodzaj i poziom uprawnia do otrzymywania świadczenia. Aktywni rodzice w pracy
przysługuje przez okres 24 miesięcy od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko
skończyło 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym ukończy 36 miesiąc,
w wysokości 1 500 zł miesięcznie na dziecko lub 1 900 zł miesięcznie w przypadku dziecka
z niepełnosprawnością. Świadczenie to nie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka,
przedszkola, klubu dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna.
Aktywnie w żłobku kierowane jest z kolei do rodziców dzieci korzystających z usług żłobka,
klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna. Przysługuje w wysokości do 1 500 zł miesięcznie
na dziecko lub do 1 900 zł miesięcznie na dziecko z niepełnosprawnością, przy czym jego
kwota nie może przekroczyć wysokości opłaty za pobyt dziecka w instytucji opieki.
Świadczenie nie jest wypłacane bezpośrednio wnioskującemu rodzicowi, tylko
przekazywane do żłobka, który o jego kwotę obniża opłatę za pobyt dziecka w instytucji.
„Aktywnie żłobku” zastąpiło uprzednio funkcjonujące i mniej korzystne dofinansowanie
1 Dz.U. 2024 poz. 858 z poź.zm.
-- 1 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna,
które przysługiwało w wysokości maksymalnie 400 zł miesięcznie.
Aktywnie w domu przysługuje na każde dziecko w rodzinie od pierwszego dnia miesiąca,
w którym dziecko skończyło 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego ten,
w którym ukończy 3 rok życia. Świadczenie wypłacane jest w kwocie 500 zł miesięcznie
przez 24 miesiące, bez względu na dochód rodziny. Kierowane jest do tych rodziców bądź
opiekunów dzieci, którzy nie są uprawnieni lub nie zdecydują się skorzystać ze świadczenia
Aktywni rodzice w pracy lub Aktywnie w żłobku, gdyż pozostaną nieaktywni zawodowo lub
ich dziecko nie uczęszcza do instytucji opieki. Aktywnie w domu zastąpiło rodzinny kapitał
opiekuńczy.
W ramach programu Aktywny rodzic rodzice lub opiekunowie za dany miesiąc i na dane
dziecko mogą otrzymywać tylko jedno świadczenie, przy czym dopuszczalna jest, nawet
wielokrotna, zmiana rodzaju otrzymywanego świadczenia.
Wsparciem w ramach świadczeń z pakietu Aktywny Rodzic w okresie 1 października 2024 r.
do 31 maja 2025 r. objęto 656,1 tys. dzieci. Wypłacono łącznie 2 596 053 świadczeń
w kwocie 3 196 258 076,51 zł. Efektem programu Aktywny Rodzic jest obniżenie
przeciętnej opłaty rodzica za miejsce opieki z 999,93 zł w sierpniu 2024 r. do 87,58 zł
w czerwcu 2025 r.
Realizowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej działania służące
zwiększeniu liczby miejsc w instytucjach opieki nad dziećmi do 3 roku życia, a także
zmniejszeniu dysproporcji dostępności terytorialnej tych instytucji między obszarami
miejskimi i wiejskimi, czy też zwiększeniu dostępności finansowej takiej opieki dla rodzin
uboższych stanowią bardzo istotny element wspierania rodzin w ich codziennym życiu, a tym
samym stwarzają warunki sprzyjające podejmowaniu decyzji o pierwszym i kolejnym
dziecku.
Dobra jakościowo opieka nad najmłodszymi i edukacja na wczesnym etapie życia pozytywnie
wpływają na dalszy rozwój społeczny i poznawczy, a także zdrowie dzieci. Znacząco
wyrównują szanse na start przede wszystkim dzieciom z rodzin o niższym kapitale
społecznym, dochodach czy wykształceniu. Tylko dobrej jakości opieka i edukacja dostępna
blisko miejsca zamieszkania zachęci rodziców do skorzystania z usług oferujących ją
instytucji, co jednocześnie umożliwi im poszukiwanie pracy lub podnoszenie kwalifikacji,
a także stworzy przyjazne i bezpieczne warunki codziennego życia, co może stanowić
zachętę do decydowania się na pierwsze oraz kolejne dziecko.
Dzięki środkom z Unii Europejskiej, od 19 stycznia 2023 r., realizowany jest jeden
z największych programów rozwoju żłobków w Europie, czyli Program rozwoju instytucji
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022–2029, który wspiera rozwój
żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów. Odbiorcy wsparcia mogą otrzymać
dofinansowanie do tworzenia i utrzymywania miejsc opieki. O dofinansowywanie ubiegać się
mogą podmioty tworzące miejsca opieki zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece
nad dziećmi w wieku do lat 32, tj.: jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, osoby
prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (w tym uczelnie
i współpracujące z nimi podmioty oraz pracodawcy).
2 Dz.U. z 2025 r., poz.798
-- 2 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Program przewiduje tworzenie miejsc opieki do końca 2026 r. i ich utrzymanie do końca
2029 r. ze środków unijnych w kwocie 6,5 mld zł. Program długofalowy na lata 2022-2029
integruje środki europejskie – środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia
Odporności oraz z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego
finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach
perspektywy finansowej 2021-2027 – a także środki budżetu państwa.
Wg danych z Rejestru Żłobków na 30 czerwca 2025 r. liczba dostępnych miejsc opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 255 990 w 8 787 instytucjach opieki. Na 30 czerwca
2025r., poziom użłobkowienia - tj. % dzieci w wieku 1-2 lat objętych opieką instytucjonalną
w żłobku, klubie dziecięcym lub przez dziennego opiekuna (bez niani) - kształtował się na
poziomie 44,36%. Dla porównania liczba dostępnych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do
lat 3 wg danych z Rejestru Żłobków na 31 grudnia 2023 r. wynosiła 226 405 w 7 578
instytucjach, zaś poziom użłobkowienia wynosił 35,4% (bez opieki oferowanej przez nianie).
Oznacza to pojawienie się 1 209 instytucji oraz 29 585 nowych miejsc opieki. W ujęciu
procentowym liczba instytucji opieki we wspomnianym okresie wzrosła o 15,95%, miejsc
opieki o 13,06%, zaś poziom użłobkowienia zwiększył się o 8,96 p.p.
Na 30 czerwca 2025 r. liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna forma instytucjonalnej
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 876, podczas gdy na 31 grudnia 2023 r. było ich
1 105. Oznacza to, że za kadencji obecnego Rządu o 229 (20,72%) spadła liczba gmin
nieoferujących mieszkańcom opieki instytucjonalnej dla najmłodszych dzieci.
Informuję nadto, że 23 grudnia 2024 r. ogłoszono resortowy program rozwoju instytucji
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2025, będący
kontynuacją Programu Pierwszy Dzienny Opiekun w Gminie 2024.
W jego ramach gminy, które wciąż nie mają na swoim terenie żadnej placówki opieki dla
najmłodszych dzieci, mogły pozyskać środki na utworzenie punktu dziennego opiekuna (do
300 tysięcy złotych na utworzenie maksymalnie dwóch instytucji dziennego opiekuna i do
8 tysięcy miesięcznie na pokrycie bieżących kosztów funkcjonowania instytucji jednego
dziennego opiekuna).
Program umożliwia utworzenie 5 miejsc opieki u jednego dziennego opiekuna. Na realizację
Aktywnego Dziennego Opiekuna w Gminie 2025 zabezpieczono 60 mln zł z Funduszu Pracy
na 2025 r. Pozwoli to zwiększyć dostępność opieki żłobkowej w całej Polsce, zrównując
dzieciom szanse rozwoju. W ramach Programu przewidziano dokładnie 2 moduły:
Moduł 1: utworzenie w 2025 r. instytucji opieki w formie maksymalnie dwóch dziennych
opiekunów w danej gminie, zapewniających łącznie do 10 miejsc opieki oraz zapewnienie
ich funkcjonowania w 2025 r. - łączna kwota dofinansowania do tworzenia instytucji
opieki nie może przekroczyć 300 000 zł, bez względu na liczbę tworzonych instytucji,
a kwota dofinansowania funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może
przekroczyć 8 000 zł brutto miesięcznie;
Moduł 2: zapewnienie funkcjonowania w 2025 r. miejsc opieki utworzonych w ramach
dziennego opiekuna przez gminy z udziałem środków z edycji 2024 r. Kwota
dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może przekroczyć
8 000 zł brutto miesięcznie.
Wyniki naboru do programu ogłoszono 11 marca br. na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
-- 3 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W ramach naboru do dofinansowania zakwalifikowano łącznie 47 gmin, z czego:
w module 1 – 18 gmin na utworzenie 24 dziennych opiekunów dysponującymi 111
miejscami opieki;
w module 2 – 29 gmin dotyczących dofinansowania do funkcjonowania 35 dziennych
opiekunów dysponujących 180 miejscami opieki, którzy zostali utworzeni w edycji 2024.
Łącznie w skali ogólnopolskiej przyznano kwotę 8 908 500,00 zł, z czego:
na tworzenie i funkcjonowanie nowotworzonych miejsc w module 1: 5 834 000 zł,
na funkcjonowanie miejsc powstałych w edycji 2024 w module 2: 3 074 500 zł.
Dodatkowo 23 czerwca br. ogłoszono trzecią edycję naboru wniosków do Programu
Aktywny Dzienny Opiekun, która trwała do 21 lipca br. Budżet przeznaczony na tworzenie
i zapewnienie funkcjonowania miejsc w tej edycji to 45 mln zł ze środków Funduszu Pracy.
Gminy, które utworzyły miejsca opieki w 2024 r., ale nie złożyły wniosku o dofinansowanie
utrzymania tych miejsc, miały możliwość uzyskania środków, jeśli złożyły wnioski wg zasad
określonych w programie.
W efekcie opisanych działań, od grudnia 2023 r., liczba dostępnych instytucji oraz miejsc
opieki sukcesywnie się zwiększa. Działania Rządu realizowane głównie poprzez świadczenia
Aktywny rodzic, programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 umożliwiają
tworzenie nowych, dostępnych za niską opłatą lub całkowicie bezpłatnych miejsc opieki
w całej Polsce, pośrednio poprawiają sytuację bytową polskich rodzin.
Zmieniająca się struktura demograficzna i starzenie się społeczeństwa stanowią problem tak
Polski, jak i całej Unii Europejskiej. Od lat sytuacja ludnościowa jest trudna, stąd w niedalekiej
przyszłości nie należy spodziewać się w tym aspekcie gwałtownej poprawy. Bieżącą sytuację
determinują dwa zjawiska: niski poziom dzietności, który negatywnie wpłynie także na
przyszłą liczbę urodzeń, oraz przyspieszający proces starzenia się ludności, tj. wzrost liczby
i udziału w populacji osób z najstarszych roczników, zwłaszcza w wyniku odczuwalnego
obecnie starzenia się pokoleń powojennego wyżu demograficznego, przy równoległej
korzystnej tendencji wydłużania się trwania życia.
Od 2013 r. odnotowujemy stały ubytek naturalny ludności kraju. Populacja Polski wynosi
obecnie 37,4 mln (spadek r/r o ok. 158 tys.). „Prognoza ludności na lata 2023-2060”
Głównego Urzędu Statystycznego zakłada dalszy spadek do roku 2060.
Już od 1990 r., tj. od ponad 30 lat, wartość współczynnika dzietności nie przekracza 2, co
oznacza, że nie zachodzi prosta zastępowalność pokoleń. W ostatnich latach z roku na rok
zmniejsza się liczba urodzeń, która w 2023 r. wyniosła 272,5 tys., a w 2024 r. 251,8 tys.
(ponad 20 tys. mniej niż w rok wcześniej). Stanowi to kolejny raz najniższą liczbę w okresie
po II wojnie światowej.
GUS przewiduje w scenariuszu średnim 225 tys. urodzeń w 2060 r., a w scenariuszu niskim
nawet ok. 152 tys., przy towarzyszącej im wówczas liczbie zgonów na poziomie ok. 508 tys.
W 2023 r. w skali Unii Europejskiej współczynnik dzietności wyniósł 1,38 (1,46 w w 2022 r.),
przy czym spadek tego współczynnika wobec roku poprzedniego odnotowano w 24 krajach,
podczas gdy wzrost jedynie w trzech. Według danych Eurostatu Polska zajmowała 24.
pozycję wśród krajów UE27 pod względem wartości współczynnika dzietności TFR, który dla
naszego kraju wyniósł w 2023 r. 1,20.
-- 4 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Dane o liczbie urodzeń oraz dzietności należy interpretować w kontekście malejącej liczby
kobiet w wieku rozrodczym. Populacja kobiet w wieku 20-39 lat (kobiety w tym wieku rodzą
blisko 97% dzieci) sukcesywnie spada od 2012 r., przy czym spadek ten w ostatnich latach
znacznie przyspieszył. Według dostępnych danych na 31 grudnia 2024 r. liczba kobiet
w przedziale wiekowym do 20 do 39 lat wyniosła 4 493,3 tys. Jest to o 1 404,1 tys. mniej niż
w roku 2012.
Niski poziom dzietności wiąże się m.in. z postępującymi od lat 90. XX w. zmianami wzorców
kulturowych, także w zakresie postaw prokreacyjnych – opóźnianiem decyzji o założeniu
rodziny w związku z priorytetami w zakresie edukacji czy kariery zawodowej, współczesnymi
wyborami młodych ludzi dotyczących posiadania mniejszej liczby dzieci czy życia bez
partnera. Obserwowane po 1990 r. zmiany spowodowały przesunięcie najwyższej płodności
kobiet z grupy wiekowej 20–24 do 25–29 lat, a obecnie także do grupy 30–34 lat. Między
rokiem 1990 a 2023 udział matek co najmniej 30 letnich w grupie kobiet rodzących dzieci
podwoił się i stanowią one 57% kobiet, które urodziły dziecko w 2023 r.
Mając świadomość zachodzących zmian Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej prowadzi działania na rzecz ograniczenia skutków negatywnych
trendów w demografii. Obecnie prowadzone są prace analityczne, które pozwolą na
wypracowanie odpowiednich rozwiązań w zakresie polityki demograficznej. Nad
koordynacją działań Rządu w obszarze demografii pracuje też Międzyresortowy Zespół do
spraw Przeciwdziałania Negatywnym Zjawiskom Demograficznym. Do jego zadań Zespołu
należy m.in. proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących zagadnień mających
wpływ na zjawiska demograficzne.
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej przygotowuje średniookresową strategię rozwoju kraju do 2035 r. Jednym z jej
głównych celów jest łagodzenie zmian demograficznych i adaptacja do nich.
Informuję, że ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych3
(dalej: ustawa PIT) uzupełnia inne rozwiązania oferowane rodzinom, tj. programy społeczne
takie jak: Rodzina 800+, Dobry Start, czy Aktywny Rodzic. Zawarte w ustawie PIT
rozwiązania koncentrują się na wsparciu rodzin z dziećmi poprzez:
podatkową ulgę na dzieci, która umożliwia pod pewnymi warunkami odliczenie od
podatku określonej w ustawie kwoty na każde wychowywane dziecko (kwota miesięcznej
ulgi na pierwsze i drugie dziecko jest taka sama i wynosi po 92,67 zł, kwota ulgi na trzecie
dziecko to 166,67 zł, a na czwarte i każde kolejne dziecko po 225 zł)4;
dodatkowy zwrot dla rodzin o niższych dochodach, których dochody (i w konsekwencji
niski podatek) nie pozwalają na skorzystanie w całości z ww. ulgi na dzieci. Ustawa PIT
w takim przypadku przewiduje uzyskanie zwrotu niewykorzystanej części ulgi na dzieci
w „brakującej wysokości”, która nie przekracza sumy składek na ubezpieczenie społeczne
i zdrowotne opłaconych przez podatnika5;
ulgę dla rodzin 4+, z której mogą korzystać podatnicy wychowujący co najmniej 4 dzieci,
polegającą na zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów uzyskiwanych przez
3 Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.
4 Art. 27f ustawy PIT.
5 Art. 27f ust. 8 ustawy PIT.
-- 5 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
rodziców do określonego limitu rocznego (85 528 zł), co znacząco zwiększa ich dochód do
dyspozycji, stanowiąc istotne wsparcie finansowe6;
zwolnienie z podatku dochodowego wspomnianych na wstępie świadczeń uzyskiwanych
w ramach programów Rodzina 800+, Dobry start, czy Aktywny rodzic, dzięki któremu
całość świadczenia trafia bezpośrednio do rodzin7;
możliwość łącznego opodatkowania małżonków i preferencyjny sposób opodatkowania
osób samotnie wychowujących dzieci.
W pierwszym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej
wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków (art. 6 ust. 2
ustawy PIT). Rozwiązanie to dotyczy również owdowiałych małżonków (art. 6a ustawy PIT).
Natomiast preferencja przewidziana dla osób samotnie wychowujących dzieci polega na
obliczeniu podatku w podwójnej wysokości jedynie od połowy dochodów osoby samotnie
wychowującej dzieci (art. 6 ust. 4 ustawy PIT).
Dzięki tym preferencjom podatkowym, jak i innym przewidzianym w ustawie PIT (np. uldze
rehabilitacyjnej czy termomodernizacyjnej), stawki podatku w skali podatkowej (12% i 32%)
różnią się od tzw. stawek efektywnych, które pokazują, ile podatku faktycznie płacimy.
Stawki efektywne są znacznie niższe. Z danych statystycznych z rozliczenia podatku PIT za
2023 r. wynika, że dla osób z dochodami do 120 tys. zł stawka efektywna wynosi 4,54%, a dla
osób z dochodami powyżej 120 tys. zł 15,97%.
Ustawa PIT zawiera zatem preferencje, które pozwalają rodzinom na znaczne obniżenie
podatku należnego, jak i na całkowite zwolnienie z podatku. Jak wynika z danych statycznych
podatnicy chętnie korzystają ze wskazanych rozwiązań. Trzeba ponadto zaznaczyć, że
obecne uwarunkowania geopolityczne nie pozwalają na wprowadzanie rozwiązań
skutkujących zmniejszeniem wpływów podatkowych, w tym z podatku PIT.
Odnośnie propozycji wprowadzenie wspólnego PIT dla rodzin oraz kwoty wolnej od podatku
dla każdego członka rodziny, informuję, że propozycje te (tzw. iloraz podatkowy) były
przedmiotem analiz w Ministerstwie Finansów. W przypadku małżonków wychowujących
dzieci mechanizm obliczeń zakładał następujące kroki:
dochody obojga małżonków są sumowane;
każdy z małżonków odlicza indywidualnie przysługujące mu kwoty pomniejszające
dochód;
po dokonaniu odliczeń suma dochodów jest dzielona przez liczbę osób w rodzinie, tj.
liczbę dzieci powiększoną o 2 (obejmującą obydwoje rodziców);
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali;
ostateczna wysokość zobowiązania podatkowego stanowi iloczyn uzyskanego podatku
i wspomnianej wcześniej liczby osób w rodzinie.
Analogiczny mechanizm przewidywano dla osób samotnie wychowujących dzieci:
dochód osoby samotnie wychowującej dzieci podlega podziałowi przez liczbę dzieci
powiększoną o 1 (obejmującą rodzica);
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali;
końcowe zobowiązanie podatkowe stanowi iloczyn obliczonego podatku i liczby osób
w gospodarstwie domowym (liczby dzieci powiększonej o 1).
6 Art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT.
7 Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 8f i pkt 24 ustawy PIT.
-- 6 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Według analiz wprowadzenie ilorazu podatkowego w warunkach 2026 r. wiązałaby się ze
zmniejszeniem dochodów z PIT o ok. 18,5 mld zł 8. Co więcej, aż 57,8% korzyści trafiłoby do
rodziców z grupy 10% najlepiej zarabiających podatników na skali, podczas gdy tylko około
4,5% do rodziców z dolnej połowy rozkładu dochodów. Oznacza to, że średnia korzyść 10%
najlepiej zarabiających podatników byłaby prawie dwunastokrotnie wyższa, niż korzyść
podatników osiągających dochody mniejsze lub równe medianie dochodów na skali
podatkowej. Niełatwo uzasadnić takie rozwiązanie z perspektywy sprawiedliwości
podatkowej.
Trudno jest też uzasadnić kolejne preferencje podatkowe dla rodzin z dziećmi. Polska już
teraz należy do krajów OECD o jednych z najwyższych preferencji podatkowych dla takich
rodzin. Oznacza to, że ich obciążenie podatkowe jest znacząco niższe, niż w przypadku singli.
W 2023 r. modelowy singiel miał klin o 18,5 punktu procentowego wyższy niż modelowa
rodzina z dwójką dzieci i jednym pracującym rodzicem. Był to trzeci najwyższy poziom
preferencji wśród krajów OECD9.
Badania wskazują, że transfery pieniężne mają zazwyczaj niewielki pozytywny wpływ na
dzietność10, ale też często okazują się nieefektywne. Tak jak iloraz podatkowy wiążą się
z istotnymi kosztami dla sektora finansów publicznych i trafiają głównie do rodzin, które już
mają dzieci, lub do osób o najwyższych dochodach, dla których kwestie finansowe nie
stanowią istotnej bariery w powiększaniu rodziny. W konsekwencji, efektywniejszym
rozwiązaniem są ulgi podatkowe proporcjonalne do liczby dzieci oraz możliwość zwrotu
niewykorzystanej części ulgi.
Wpływ transferów pieniężnych na zwiększenie dzietności w rozwiniętych gospodarkach jest
ograniczony. Dotyczy to zarówno miar przekrojowych, jak i kohortowych współczynników
dzietności, czyli liczby dzieci przypadającej na kobietę w trakcie całego okresu
reprodukcyjnego11. Dodatkowo, obserwowane efekty częściej dotyczą kobiet, które już
posiadają dzieci i dzięki wsparciu decydują się na kolejne potomstwo.
Wpływ jaki miałoby wprowadzenie kolejnej preferencji podatkowej, na obniżenie
bezdzietności identyfikowanej dziś jako jeden z głównych czynników ogólnego spadku
dzietności należy oceniać jako niewielki12.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi kompleksowy
monitoring zmian struktury demograficznej i w zakresie dzietności, uwzględniając zarówno
dane dotyczące cech społeczno-demograficznych matek (np. wieku, obywatelstwa, stanu
8 Obliczenia za pomocą modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów i indywidualnych danych PIT/ZUS z
2023 roku. Dane zwaloryzowano na 2026 rok przy zastosowaniu wytycznych Ministra Finansów dotyczących
użycia wskaźników makroekonomicznych: https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-
makroekonomiczna.
9 OECD, Taxing Wages 2024: Tax and Gender throughthe Lensof the Second Earner, OECD Publishing, Paris,
2024,https://doi.org/10.1787/dbcbac85-en, s. 30.
10 Zob. Bokun, A. Cash transfers and fertility: Evidence from Poland’s Family 500+ Policy, Demographic Research:
Volume 51, Article 28, 2024, DOI: 10.4054/DemRes.2024.51.28., Gromadzki, J. Universal Child Benefit and Child
Poverty: The Role of Fertility Adjustments, IZA Discussion Paper No. 17456.
11 Zob. Sobotka, Tomáš, Anna Matysiak, and Zuzanna Matysiak. 2019. “Policy Responses to Low Fertility: How
Effective Are They?” UNFPA.; Stone, Lyman. 2020. “Pro-Natal Policies Work, But They Come Witha Hefty Price
Tag.” Institute for Family Studies. 2020.; Bergsvik, Janna,Agnes Fauske, and RannveigKaldager Hart. 2021.“Can
Policies Stallthe Fertility Fall? A Systematic Review of the (Quasi-) Experimental Literature.” Population and
Development Review 47 (4): 913–64.
12 Zob. Melissa Schettini Kearney, Phillip B. Levine. 2025. “Why is fertility so low in high income countries?”. NBER
Working Paper 33989.
-- 7 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
cywilnego, miejsca zamieszkania), jak i aktualnych wzorców prokreacyjnych (płodność
kobiet, charakterystyka rodzin, liczba i kolejność urodzeń), m.in. w oparciu o dane Głównego
Urzędu Statystycznego oraz Eurostatu. Dane te są wykorzystywane do bieżącej pracy
analitycznej.
Odpowiadając na pytanie nr 6 informuję, że realizując politykę publiczną w obszarze migracji
i integracji cudzoziemców Rząd przestrzega wartości, o których mowa w Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. 13, w tym zasady poszanowania godności
człowieka, równości wobec prawa oraz poszanowania praw i wolności obywatelskich.
Konstytucja w swojej preambule odwołuje się do chrześcijańskiego dziedzictwa Narodu,
przy jednoczesnym zapewnieniu wolności sumienia i wyznania, jak również neutralności
światopoglądowej państwa. Tę równowagę należy rozumieć jako nakaz prowadzenia polityki
opartej na wartościach uniwersalnych, a jednocześnie z szacunkiem dla tożsamości
kulturowej i religijnej mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej, w tym migrantów.
W związku z tym integracja cudzoziemców nie może być procesem biernym ani
przypadkowym – wymaga przemyślanych działań systemowych, odpowiednich zasobów
finansowych i organizacyjnych, jak również współpracy z instytucjami, które od lat prowadzą
skuteczne działania integracyjne w terenie. Jedną z takich instytucji jest Caritas Polska oraz
jej diecezjalne jednostki, prowadzące 26 Centrów Pomocy Migrantom i Uchodźcom na
terenie całego kraju.
Rząd, kontynuując rozpoczęty jeszcze w poprzedniej kadencji PiS projekt Centrów Integracji
Cudzoziemców, dostrzega potencjał tej sieci – zarówno w zakresie doświadczenia, jak
i eksperckiego zaplecza.
Nie ma wątpliwości, że skuteczna polityka integracyjna powinna być osadzona
w wartościach zakorzenionych w polskiej tradycji. Dlatego tak ważne są działania
integracyjne realizowane z udziałem eksperckiego doświadczenia, z zachowaniem
neutralności rozumianej jako powtrzymanie się od ocen bazujących na uprzedzeniach. Celem
Rządu jest unikanie instrumentalizacji religii oraz otwartość na współpracę z wszystkimi
organizacjami, które realizują cele zgodne z interesem publicznym, porządkiem
konstytucyjnym i dobrem Państwa polskiego oraz jego obywateli.
Minister Rodziny, podobnie jak cały Rząd, pozostaje otwarty na współpracę z każdą
organizacją, która działa rzetelnie, skutecznie i zgodnie z zasadami państwa prawa –
niezależnie od jej afiliacji wyznaniowej czy ideowej – o ile jej działania służą realnemu
wspieraniu integracji cudzoziemców, budowaniu spójności społecznej i wzmacnianiu
demokratycznego ładu Rzeczypospolitej Polskiej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
13 Dz.U. nr 78, poz.483 z póź.zm.
-- 8 of 8 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.329.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10598 Pana Posła Jarosława Sachajko, w sprawie
nieodwracalnego spadku dzietności i zagrożeń cywilizacyjnych wynikających z zaniechań
w prowadzeniu polityki demograficznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Aktywna polityka prorodzinna pozostaje priorytetem Rządu. Jej przejawem nie jest jedynie
transfer środków finansowych do rodzin z dziećmi na utrzymaniu, ale wprowadzenie
trwałych rozwiązań systemowych, które skutecznie przyczyniają się do rozwoju
instytucjonalnej opieki nad dziećmi do lat 3, ułatwiając ich rodzicom powrót na rynek pracy
oraz zapewniając warunki umożliwiające godzenie zobowiązań rodzinnych z pracą
zawodową.
W ramach działań zmierzających do poprawy sytuacji demograficznej w Polsce od
1 października 2024 roku wdrożono pakiet świadczeń Aktywny Rodzic regulowany ustawą
z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka Aktywny rodzic1 (dalej też jako ustawa o wspieraniu rodziców). Akt ten wprowadził
do systemu prawnego trzy nowe świadczenia:
świadczenie aktywni rodzice w pracy,
świadczenie aktywnie w żłobku,
świadczenie aktywnie w domu.
Świadczenie aktywni rodzice w pracy kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców
bądź opiekunów dziecka od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową,
której rodzaj i poziom uprawnia do otrzymywania świadczenia. Aktywni rodzice w pracy
przysługuje przez okres 24 miesięcy od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko
skończyło 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym ukończy 36 miesiąc,
w wysokości 1 500 zł miesięcznie na dziecko lub 1 900 zł miesięcznie w przypadku dziecka
z niepełnosprawnością. Świadczenie to nie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka,
przedszkola, klubu dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna.
Aktywnie w żłobku kierowane jest z kolei do rodziców dzieci korzystających z usług żłobka,
klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna. Przysługuje w wysokości do 1 500 zł miesięcznie
na dziecko lub do 1 900 zł miesięcznie na dziecko z niepełnosprawnością, przy czym jego
kwota nie może przekroczyć wysokości opłaty za pobyt dziecka w instytucji opieki.
Świadczenie nie jest wypłacane bezpośrednio wnioskującemu rodzicowi, tylko
przekazywane do żłobka, który o jego kwotę obniża opłatę za pobyt dziecka w instytucji.
„Aktywnie żłobku” zastąpiło uprzednio funkcjonujące i mniej korzystne dofinansowanie
1 Dz.U. 2024 poz. 858 z poź.zm.
-- 1 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna,
które przysługiwało w wysokości maksymalnie 400 zł miesięcznie.
Aktywnie w domu przysługuje na każde dziecko w rodzinie od pierwszego dnia miesiąca,
w którym dziecko skończyło 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego ten,
w którym ukończy 3 rok życia. Świadczenie wypłacane jest w kwocie 500 zł miesięcznie
przez 24 miesiące, bez względu na dochód rodziny. Kierowane jest do tych rodziców bądź
opiekunów dzieci, którzy nie są uprawnieni lub nie zdecydują się skorzystać ze świadczenia
Aktywni rodzice w pracy lub Aktywnie w żłobku, gdyż pozostaną nieaktywni zawodowo lub
ich dziecko nie uczęszcza do instytucji opieki. Aktywnie w domu zastąpiło rodzinny kapitał
opiekuńczy.
W ramach programu Aktywny rodzic rodzice lub opiekunowie za dany miesiąc i na dane
dziecko mogą otrzymywać tylko jedno świadczenie, przy czym dopuszczalna jest, nawet
wielokrotna, zmiana rodzaju otrzymywanego świadczenia.
Wsparciem w ramach świadczeń z pakietu Aktywny Rodzic w okresie 1 października 2024 r.
do 31 maja 2025 r. objęto 656,1 tys. dzieci. Wypłacono łącznie 2 596 053 świadczeń
w kwocie 3 196 258 076,51 zł. Efektem programu Aktywny Rodzic jest obniżenie
przeciętnej opłaty rodzica za miejsce opieki z 999,93 zł w sierpniu 2024 r. do 87,58 zł
w czerwcu 2025 r.
Realizowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej działania służące
zwiększeniu liczby miejsc w instytucjach opieki nad dziećmi do 3 roku życia, a także
zmniejszeniu dysproporcji dostępności terytorialnej tych instytucji między obszarami
miejskimi i wiejskimi, czy też zwiększeniu dostępności finansowej takiej opieki dla rodzin
uboższych stanowią bardzo istotny element wspierania rodzin w ich codziennym życiu, a tym
samym stwarzają warunki sprzyjające podejmowaniu decyzji o pierwszym i kolejnym
dziecku.
Dobra jakościowo opieka nad najmłodszymi i edukacja na wczesnym etapie życia pozytywnie
wpływają na dalszy rozwój społeczny i poznawczy, a także zdrowie dzieci. Znacząco
wyrównują szanse na start przede wszystkim dzieciom z rodzin o niższym kapitale
społecznym, dochodach czy wykształceniu. Tylko dobrej jakości opieka i edukacja dostępna
blisko miejsca zamieszkania zachęci rodziców do skorzystania z usług oferujących ją
instytucji, co jednocześnie umożliwi im poszukiwanie pracy lub podnoszenie kwalifikacji,
a także stworzy przyjazne i bezpieczne warunki codziennego życia, co może stanowić
zachętę do decydowania się na pierwsze oraz kolejne dziecko.
Dzięki środkom z Unii Europejskiej, od 19 stycznia 2023 r., realizowany jest jeden
z największych programów rozwoju żłobków w Europie, czyli Program rozwoju instytucji
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022–2029, który wspiera rozwój
żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów. Odbiorcy wsparcia mogą otrzymać
dofinansowanie do tworzenia i utrzymywania miejsc opieki. O dofinansowywanie ubiegać się
mogą podmioty tworzące miejsca opieki zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece
nad dziećmi w wieku do lat 32, tj.: jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, osoby
prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (w tym uczelnie
i współpracujące z nimi podmioty oraz pracodawcy).
2 Dz.U. z 2025 r., poz.798
-- 2 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Program przewiduje tworzenie miejsc opieki do końca 2026 r. i ich utrzymanie do końca
2029 r. ze środków unijnych w kwocie 6,5 mld zł. Program długofalowy na lata 2022-2029
integruje środki europejskie – środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia
Odporności oraz z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego
finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach
perspektywy finansowej 2021-2027 – a także środki budżetu państwa.
Wg danych z Rejestru Żłobków na 30 czerwca 2025 r. liczba dostępnych miejsc opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 255 990 w 8 787 instytucjach opieki. Na 30 czerwca
2025r., poziom użłobkowienia - tj. % dzieci w wieku 1-2 lat objętych opieką instytucjonalną
w żłobku, klubie dziecięcym lub przez dziennego opiekuna (bez niani) - kształtował się na
poziomie 44,36%. Dla porównania liczba dostępnych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do
lat 3 wg danych z Rejestru Żłobków na 31 grudnia 2023 r. wynosiła 226 405 w 7 578
instytucjach, zaś poziom użłobkowienia wynosił 35,4% (bez opieki oferowanej przez nianie).
Oznacza to pojawienie się 1 209 instytucji oraz 29 585 nowych miejsc opieki. W ujęciu
procentowym liczba instytucji opieki we wspomnianym okresie wzrosła o 15,95%, miejsc
opieki o 13,06%, zaś poziom użłobkowienia zwiększył się o 8,96 p.p.
Na 30 czerwca 2025 r. liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna forma instytucjonalnej
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 876, podczas gdy na 31 grudnia 2023 r. było ich
1 105. Oznacza to, że za kadencji obecnego Rządu o 229 (20,72%) spadła liczba gmin
nieoferujących mieszkańcom opieki instytucjonalnej dla najmłodszych dzieci.
Informuję nadto, że 23 grudnia 2024 r. ogłoszono resortowy program rozwoju instytucji
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2025, będący
kontynuacją Programu Pierwszy Dzienny Opiekun w Gminie 2024.
W jego ramach gminy, które wciąż nie mają na swoim terenie żadnej placówki opieki dla
najmłodszych dzieci, mogły pozyskać środki na utworzenie punktu dziennego opiekuna (do
300 tysięcy złotych na utworzenie maksymalnie dwóch instytucji dziennego opiekuna i do
8 tysięcy miesięcznie na pokrycie bieżących kosztów funkcjonowania instytucji jednego
dziennego opiekuna).
Program umożliwia utworzenie 5 miejsc opieki u jednego dziennego opiekuna. Na realizację
Aktywnego Dziennego Opiekuna w Gminie 2025 zabezpieczono 60 mln zł z Funduszu Pracy
na 2025 r. Pozwoli to zwiększyć dostępność opieki żłobkowej w całej Polsce, zrównując
dzieciom szanse rozwoju. W ramach Programu przewidziano dokładnie 2 moduły:
Moduł 1: utworzenie w 2025 r. instytucji opieki w formie maksymalnie dwóch dziennych
opiekunów w danej gminie, zapewniających łącznie do 10 miejsc opieki oraz zapewnienie
ich funkcjonowania w 2025 r. - łączna kwota dofinansowania do tworzenia instytucji
opieki nie może przekroczyć 300 000 zł, bez względu na liczbę tworzonych instytucji,
a kwota dofinansowania funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może
przekroczyć 8 000 zł brutto miesięcznie;
Moduł 2: zapewnienie funkcjonowania w 2025 r. miejsc opieki utworzonych w ramach
dziennego opiekuna przez gminy z udziałem środków z edycji 2024 r. Kwota
dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może przekroczyć
8 000 zł brutto miesięcznie.
Wyniki naboru do programu ogłoszono 11 marca br. na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
-- 3 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W ramach naboru do dofinansowania zakwalifikowano łącznie 47 gmin, z czego:
w module 1 – 18 gmin na utworzenie 24 dziennych opiekunów dysponującymi 111
miejscami opieki;
w module 2 – 29 gmin dotyczących dofinansowania do funkcjonowania 35 dziennych
opiekunów dysponujących 180 miejscami opieki, którzy zostali utworzeni w edycji 2024.
Łącznie w skali ogólnopolskiej przyznano kwotę 8 908 500,00 zł, z czego:
na tworzenie i funkcjonowanie nowotworzonych miejsc w module 1: 5 834 000 zł,
na funkcjonowanie miejsc powstałych w edycji 2024 w module 2: 3 074 500 zł.
Dodatkowo 23 czerwca br. ogłoszono trzecią edycję naboru wniosków do Programu
Aktywny Dzienny Opiekun, która trwała do 21 lipca br. Budżet przeznaczony na tworzenie
i zapewnienie funkcjonowania miejsc w tej edycji to 45 mln zł ze środków Funduszu Pracy.
Gminy, które utworzyły miejsca opieki w 2024 r., ale nie złożyły wniosku o dofinansowanie
utrzymania tych miejsc, miały możliwość uzyskania środków, jeśli złożyły wnioski wg zasad
określonych w programie.
W efekcie opisanych działań, od grudnia 2023 r., liczba dostępnych instytucji oraz miejsc
opieki sukcesywnie się zwiększa. Działania Rządu realizowane głównie poprzez świadczenia
Aktywny rodzic, programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 umożliwiają
tworzenie nowych, dostępnych za niską opłatą lub całkowicie bezpłatnych miejsc opieki
w całej Polsce, pośrednio poprawiają sytuację bytową polskich rodzin.
Zmieniająca się struktura demograficzna i starzenie się społeczeństwa stanowią problem tak
Polski, jak i całej Unii Europejskiej. Od lat sytuacja ludnościowa jest trudna, stąd w niedalekiej
przyszłości nie należy spodziewać się w tym aspekcie gwałtownej poprawy. Bieżącą sytuację
determinują dwa zjawiska: niski poziom dzietności, który negatywnie wpłynie także na
przyszłą liczbę urodzeń, oraz przyspieszający proces starzenia się ludności, tj. wzrost liczby
i udziału w populacji osób z najstarszych roczników, zwłaszcza w wyniku odczuwalnego
obecnie starzenia się pokoleń powojennego wyżu demograficznego, przy równoległej
korzystnej tendencji wydłużania się trwania życia.
Od 2013 r. odnotowujemy stały ubytek naturalny ludności kraju. Populacja Polski wynosi
obecnie 37,4 mln (spadek r/r o ok. 158 tys.). „Prognoza ludności na lata 2023-2060”
Głównego Urzędu Statystycznego zakłada dalszy spadek do roku 2060.
Już od 1990 r., tj. od ponad 30 lat, wartość współczynnika dzietności nie przekracza 2, co
oznacza, że nie zachodzi prosta zastępowalność pokoleń. W ostatnich latach z roku na rok
zmniejsza się liczba urodzeń, która w 2023 r. wyniosła 272,5 tys., a w 2024 r. 251,8 tys.
(ponad 20 tys. mniej niż w rok wcześniej). Stanowi to kolejny raz najniższą liczbę w okresie
po II wojnie światowej.
GUS przewiduje w scenariuszu średnim 225 tys. urodzeń w 2060 r., a w scenariuszu niskim
nawet ok. 152 tys., przy towarzyszącej im wówczas liczbie zgonów na poziomie ok. 508 tys.
W 2023 r. w skali Unii Europejskiej współczynnik dzietności wyniósł 1,38 (1,46 w w 2022 r.),
przy czym spadek tego współczynnika wobec roku poprzedniego odnotowano w 24 krajach,
podczas gdy wzrost jedynie w trzech. Według danych Eurostatu Polska zajmowała 24.
pozycję wśród krajów UE27 pod względem wartości współczynnika dzietności TFR, który dla
naszego kraju wyniósł w 2023 r. 1,20.
-- 4 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Dane o liczbie urodzeń oraz dzietności należy interpretować w kontekście malejącej liczby
kobiet w wieku rozrodczym. Populacja kobiet w wieku 20-39 lat (kobiety w tym wieku rodzą
blisko 97% dzieci) sukcesywnie spada od 2012 r., przy czym spadek ten w ostatnich latach
znacznie przyspieszył. Według dostępnych danych na 31 grudnia 2024 r. liczba kobiet
w przedziale wiekowym do 20 do 39 lat wyniosła 4 493,3 tys. Jest to o 1 404,1 tys. mniej niż
w roku 2012.
Niski poziom dzietności wiąże się m.in. z postępującymi od lat 90. XX w. zmianami wzorców
kulturowych, także w zakresie postaw prokreacyjnych – opóźnianiem decyzji o założeniu
rodziny w związku z priorytetami w zakresie edukacji czy kariery zawodowej, współczesnymi
wyborami młodych ludzi dotyczących posiadania mniejszej liczby dzieci czy życia bez
partnera. Obserwowane po 1990 r. zmiany spowodowały przesunięcie najwyższej płodności
kobiet z grupy wiekowej 20–24 do 25–29 lat, a obecnie także do grupy 30–34 lat. Między
rokiem 1990 a 2023 udział matek co najmniej 30 letnich w grupie kobiet rodzących dzieci
podwoił się i stanowią one 57% kobiet, które urodziły dziecko w 2023 r.
Mając świadomość zachodzących zmian Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej prowadzi działania na rzecz ograniczenia skutków negatywnych
trendów w demografii. Obecnie prowadzone są prace analityczne, które pozwolą na
wypracowanie odpowiednich rozwiązań w zakresie polityki demograficznej. Nad
koordynacją działań Rządu w obszarze demografii pracuje też Międzyresortowy Zespół do
spraw Przeciwdziałania Negatywnym Zjawiskom Demograficznym. Do jego zadań Zespołu
należy m.in. proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących zagadnień mających
wpływ na zjawiska demograficzne.
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej przygotowuje średniookresową strategię rozwoju kraju do 2035 r. Jednym z jej
głównych celów jest łagodzenie zmian demograficznych i adaptacja do nich.
Informuję, że ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych3
(dalej: ustawa PIT) uzupełnia inne rozwiązania oferowane rodzinom, tj. programy społeczne
takie jak: Rodzina 800+, Dobry Start, czy Aktywny Rodzic. Zawarte w ustawie PIT
rozwiązania koncentrują się na wsparciu rodzin z dziećmi poprzez:
podatkową ulgę na dzieci, która umożliwia pod pewnymi warunkami odliczenie od
podatku określonej w ustawie kwoty na każde wychowywane dziecko (kwota miesięcznej
ulgi na pierwsze i drugie dziecko jest taka sama i wynosi po 92,67 zł, kwota ulgi na trzecie
dziecko to 166,67 zł, a na czwarte i każde kolejne dziecko po 225 zł)4;
dodatkowy zwrot dla rodzin o niższych dochodach, których dochody (i w konsekwencji
niski podatek) nie pozwalają na skorzystanie w całości z ww. ulgi na dzieci. Ustawa PIT
w takim przypadku przewiduje uzyskanie zwrotu niewykorzystanej części ulgi na dzieci
w „brakującej wysokości”, która nie przekracza sumy składek na ubezpieczenie społeczne
i zdrowotne opłaconych przez podatnika5;
ulgę dla rodzin 4+, z której mogą korzystać podatnicy wychowujący co najmniej 4 dzieci,
polegającą na zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów uzyskiwanych przez
3 Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.
4 Art. 27f ustawy PIT.
5 Art. 27f ust. 8 ustawy PIT.
-- 5 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
rodziców do określonego limitu rocznego (85 528 zł), co znacząco zwiększa ich dochód do
dyspozycji, stanowiąc istotne wsparcie finansowe6;
zwolnienie z podatku dochodowego wspomnianych na wstępie świadczeń uzyskiwanych
w ramach programów Rodzina 800+, Dobry start, czy Aktywny rodzic, dzięki któremu
całość świadczenia trafia bezpośrednio do rodzin7;
możliwość łącznego opodatkowania małżonków i preferencyjny sposób opodatkowania
osób samotnie wychowujących dzieci.
W pierwszym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej
wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków (art. 6 ust. 2
ustawy PIT). Rozwiązanie to dotyczy również owdowiałych małżonków (art. 6a ustawy PIT).
Natomiast preferencja przewidziana dla osób samotnie wychowujących dzieci polega na
obliczeniu podatku w podwójnej wysokości jedynie od połowy dochodów osoby samotnie
wychowującej dzieci (art. 6 ust. 4 ustawy PIT).
Dzięki tym preferencjom podatkowym, jak i innym przewidzianym w ustawie PIT (np. uldze
rehabilitacyjnej czy termomodernizacyjnej), stawki podatku w skali podatkowej (12% i 32%)
różnią się od tzw. stawek efektywnych, które pokazują, ile podatku faktycznie płacimy.
Stawki efektywne są znacznie niższe. Z danych statystycznych z rozliczenia podatku PIT za
2023 r. wynika, że dla osób z dochodami do 120 tys. zł stawka efektywna wynosi 4,54%, a dla
osób z dochodami powyżej 120 tys. zł 15,97%.
Ustawa PIT zawiera zatem preferencje, które pozwalają rodzinom na znaczne obniżenie
podatku należnego, jak i na całkowite zwolnienie z podatku. Jak wynika z danych statycznych
podatnicy chętnie korzystają ze wskazanych rozwiązań. Trzeba ponadto zaznaczyć, że
obecne uwarunkowania geopolityczne nie pozwalają na wprowadzanie rozwiązań
skutkujących zmniejszeniem wpływów podatkowych, w tym z podatku PIT.
Odnośnie propozycji wprowadzenie wspólnego PIT dla rodzin oraz kwoty wolnej od podatku
dla każdego członka rodziny, informuję, że propozycje te (tzw. iloraz podatkowy) były
przedmiotem analiz w Ministerstwie Finansów. W przypadku małżonków wychowujących
dzieci mechanizm obliczeń zakładał następujące kroki:
dochody obojga małżonków są sumowane;
każdy z małżonków odlicza indywidualnie przysługujące mu kwoty pomniejszające
dochód;
po dokonaniu odliczeń suma dochodów jest dzielona przez liczbę osób w rodzinie, tj.
liczbę dzieci powiększoną o 2 (obejmującą obydwoje rodziców);
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali;
ostateczna wysokość zobowiązania podatkowego stanowi iloczyn uzyskanego podatku
i wspomnianej wcześniej liczby osób w rodzinie.
Analogiczny mechanizm przewidywano dla osób samotnie wychowujących dzieci:
dochód osoby samotnie wychowującej dzieci podlega podziałowi przez liczbę dzieci
powiększoną o 1 (obejmującą rodzica);
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali;
końcowe zobowiązanie podatkowe stanowi iloczyn obliczonego podatku i liczby osób
w gospodarstwie domowym (liczby dzieci powiększonej o 1).
6 Art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT.
7 Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 8f i pkt 24 ustawy PIT.
-- 6 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Według analiz wprowadzenie ilorazu podatkowego w warunkach 2026 r. wiązałaby się ze
zmniejszeniem dochodów z PIT o ok. 18,5 mld zł 8. Co więcej, aż 57,8% korzyści trafiłoby do
rodziców z grupy 10% najlepiej zarabiających podatników na skali, podczas gdy tylko około
4,5% do rodziców z dolnej połowy rozkładu dochodów. Oznacza to, że średnia korzyść 10%
najlepiej zarabiających podatników byłaby prawie dwunastokrotnie wyższa, niż korzyść
podatników osiągających dochody mniejsze lub równe medianie dochodów na skali
podatkowej. Niełatwo uzasadnić takie rozwiązanie z perspektywy sprawiedliwości
podatkowej.
Trudno jest też uzasadnić kolejne preferencje podatkowe dla rodzin z dziećmi. Polska już
teraz należy do krajów OECD o jednych z najwyższych preferencji podatkowych dla takich
rodzin. Oznacza to, że ich obciążenie podatkowe jest znacząco niższe, niż w przypadku singli.
W 2023 r. modelowy singiel miał klin o 18,5 punktu procentowego wyższy niż modelowa
rodzina z dwójką dzieci i jednym pracującym rodzicem. Był to trzeci najwyższy poziom
preferencji wśród krajów OECD9.
Badania wskazują, że transfery pieniężne mają zazwyczaj niewielki pozytywny wpływ na
dzietność10, ale też często okazują się nieefektywne. Tak jak iloraz podatkowy wiążą się
z istotnymi kosztami dla sektora finansów publicznych i trafiają głównie do rodzin, które już
mają dzieci, lub do osób o najwyższych dochodach, dla których kwestie finansowe nie
stanowią istotnej bariery w powiększaniu rodziny. W konsekwencji, efektywniejszym
rozwiązaniem są ulgi podatkowe proporcjonalne do liczby dzieci oraz możliwość zwrotu
niewykorzystanej części ulgi.
Wpływ transferów pieniężnych na zwiększenie dzietności w rozwiniętych gospodarkach jest
ograniczony. Dotyczy to zarówno miar przekrojowych, jak i kohortowych współczynników
dzietności, czyli liczby dzieci przypadającej na kobietę w trakcie całego okresu
reprodukcyjnego11. Dodatkowo, obserwowane efekty częściej dotyczą kobiet, które już
posiadają dzieci i dzięki wsparciu decydują się na kolejne potomstwo.
Wpływ jaki miałoby wprowadzenie kolejnej preferencji podatkowej, na obniżenie
bezdzietności identyfikowanej dziś jako jeden z głównych czynników ogólnego spadku
dzietności należy oceniać jako niewielki12.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi kompleksowy
monitoring zmian struktury demograficznej i w zakresie dzietności, uwzględniając zarówno
dane dotyczące cech społeczno-demograficznych matek (np. wieku, obywatelstwa, stanu
8 Obliczenia za pomocą modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów i indywidualnych danych PIT/ZUS z
2023 roku. Dane zwaloryzowano na 2026 rok przy zastosowaniu wytycznych Ministra Finansów dotyczących
użycia wskaźników makroekonomicznych: https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-
makroekonomiczna.
9 OECD, Taxing Wages 2024: Tax and Gender throughthe Lensof the Second Earner, OECD Publishing, Paris,
2024,https://doi.org/10.1787/dbcbac85-en, s. 30.
10 Zob. Bokun, A. Cash transfers and fertility: Evidence from Poland’s Family 500+ Policy, Demographic Research:
Volume 51, Article 28, 2024, DOI: 10.4054/DemRes.2024.51.28., Gromadzki, J. Universal Child Benefit and Child
Poverty: The Role of Fertility Adjustments, IZA Discussion Paper No. 17456.
11 Zob. Sobotka, Tomáš, Anna Matysiak, and Zuzanna Matysiak. 2019. “Policy Responses to Low Fertility: How
Effective Are They?” UNFPA.; Stone, Lyman. 2020. “Pro-Natal Policies Work, But They Come Witha Hefty Price
Tag.” Institute for Family Studies. 2020.; Bergsvik, Janna,Agnes Fauske, and RannveigKaldager Hart. 2021.“Can
Policies Stallthe Fertility Fall? A Systematic Review of the (Quasi-) Experimental Literature.” Population and
Development Review 47 (4): 913–64.
12 Zob. Melissa Schettini Kearney, Phillip B. Levine. 2025. “Why is fertility so low in high income countries?”. NBER
Working Paper 33989.
-- 7 of 8 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
cywilnego, miejsca zamieszkania), jak i aktualnych wzorców prokreacyjnych (płodność
kobiet, charakterystyka rodzin, liczba i kolejność urodzeń), m.in. w oparciu o dane Głównego
Urzędu Statystycznego oraz Eurostatu. Dane te są wykorzystywane do bieżącej pracy
analitycznej.
Odpowiadając na pytanie nr 6 informuję, że realizując politykę publiczną w obszarze migracji
i integracji cudzoziemców Rząd przestrzega wartości, o których mowa w Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. 13, w tym zasady poszanowania godności
człowieka, równości wobec prawa oraz poszanowania praw i wolności obywatelskich.
Konstytucja w swojej preambule odwołuje się do chrześcijańskiego dziedzictwa Narodu,
przy jednoczesnym zapewnieniu wolności sumienia i wyznania, jak również neutralności
światopoglądowej państwa. Tę równowagę należy rozumieć jako nakaz prowadzenia polityki
opartej na wartościach uniwersalnych, a jednocześnie z szacunkiem dla tożsamości
kulturowej i religijnej mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej, w tym migrantów.
W związku z tym integracja cudzoziemców nie może być procesem biernym ani
przypadkowym – wymaga przemyślanych działań systemowych, odpowiednich zasobów
finansowych i organizacyjnych, jak również współpracy z instytucjami, które od lat prowadzą
skuteczne działania integracyjne w terenie. Jedną z takich instytucji jest Caritas Polska oraz
jej diecezjalne jednostki, prowadzące 26 Centrów Pomocy Migrantom i Uchodźcom na
terenie całego kraju.
Rząd, kontynuując rozpoczęty jeszcze w poprzedniej kadencji PiS projekt Centrów Integracji
Cudzoziemców, dostrzega potencjał tej sieci – zarówno w zakresie doświadczenia, jak
i eksperckiego zaplecza.
Nie ma wątpliwości, że skuteczna polityka integracyjna powinna być osadzona
w wartościach zakorzenionych w polskiej tradycji. Dlatego tak ważne są działania
integracyjne realizowane z udziałem eksperckiego doświadczenia, z zachowaniem
neutralności rozumianej jako powtrzymanie się od ocen bazujących na uprzedzeniach. Celem
Rządu jest unikanie instrumentalizacji religii oraz otwartość na współpracę z wszystkimi
organizacjami, które realizują cele zgodne z interesem publicznym, porządkiem
konstytucyjnym i dobrem Państwa polskiego oraz jego obywateli.
Minister Rodziny, podobnie jak cały Rząd, pozostaje otwarty na współpracę z każdą
organizacją, która działa rzetelnie, skutecznie i zgodnie z zasadami państwa prawa –
niezależnie od jej afiliacji wyznaniowej czy ideowej – o ile jej działania służą realnemu
wspieraniu integracji cudzoziemców, budowaniu spójności społecznej i wzmacnianiu
demokratycznego ładu Rzeczypospolitej Polskiej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
13 Dz.U. nr 78, poz.483 z póź.zm.
-- 8 of 8 --