Interpelacja w sprawie zahamowania rozwoju społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM) przez rząd koalicji 13 grudnia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10595
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie zahamowania rozwoju społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM) przez rząd koalicji 13 grudnia
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Włodzimierz Tomaszewski, Anna Gembicka
Data wpływu: 29-06-2025
Szanowna Pani Minister,
społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM) to jeden z nielicznych modeli budownictwa mieszkaniowego, który w ostatnich latach dawał realne szanse na zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin o umiarkowanych dochodach, bez konieczności zaciągania kredytów hipotecznych na dziesięciolecia. Model ten, oparty na współpracy rządu, gmin i państwowych instytucji finansujących (BGK, KZN), pozwalał na budowę mieszkań czynszowych o umiarkowanych kosztach, z zastosowaniem unikalnych rozwiązań organizacyjnych i finansowych, w tym:
- udostępnianie gruntów publicznych (głównie z KZN),
- bezzwrotne wsparcie finansowe (w formie „wyprawki” 3 mln zł + 10% wartości inwestycji z RFRM),
- dopłaty do 35% wartości inwestycji z Funduszu Dopłat BGK,
- partycypacja mieszkańców w kosztach na poziomie 10–30%,
- brak konieczności angażowania środków budżetów gmin.
Dzięki temu stworzono realne fundamenty dla budownictwa mieszkaniowego opartego na celach społecznych, a nie spekulacyjnych, w oparciu o szeroką współpracę z samorządami.
Tymczasem z niepokojem należy odnotować, że po zmianie rządu w grudniu 2023 roku rozwój SIM-ów został drastycznie zahamowany, a niektóre działania obecnej koalicji rządzącej noszą znamiona sabotażu wobec dobrze działających instrumentów publicznych.
Szczególnie niepokojące są informacje o:
- wstrzymaniu lub ograniczeniu finansowania nowych inwestycji SIM,
- zamrożeniu przekazywania gruntów z Krajowego Zasobu Nieruchomości (KZN),
- dezintegracji współpracy z samorządami, z których wiele rozważa wycofanie się z inicjatywy,
- zwiększeniu kosztów funkcjonowania KZN przy jednoczesnym ograniczeniu jego efektywności.
Na tle kryzysu mieszkaniowego w Polsce – pogłębianego rosnącymi cenami kredytów, stagnacją inwestycyjną w sektorze komercyjnym i spadającą dostępnością mieszkań dla młodych Polaków – uzasadnione jest pytanie o rzeczywiste intencje obecnego rządu wobec polityki mieszkaniowej. Czy zamiast rozwijać nowoczesny, zdecentralizowany i oparty na współpracy model publiczno-samorządowy, rząd próbuje centralizować kontrolę i traktować spółki SIM i KZN jako przedmiot walki frakcyjnej?
W sytuacji, gdy deficyt mieszkań w Polsce nadal przekracza 1,5 miliona lokali, a młode pokolenie Polaków znajduje się w pułapce mieszkaniowej, zablokowanie lub marginalizowanie dobrze funkcjonujących instrumentów takich jak SIM może zostać odebrane jako działanie politycznie motywowane, a nie oparte na interesie publicznym. Dlatego niezbędna jest pełna, publiczna informacja o stanie rozwoju społecznych inicjatyw mieszkaniowych i podejmowanych przez rząd działaniach.
W związku z powyższym proszę o udzielenie szczegółowych informacji:
1. Rozwój SIM-ów – dane statystyczne:
Ile społecznych inicjatyw mieszkaniowych powstało w latach 2021, 2022, 2023, 2024 i do kwietnia 2025 r.?
Z jaką liczbą gmin współpracowały te SIM-y w poszczególnych latach?
Ilu mieszkańców zostało objętych planami inwestycyjnymi SIM-ów (wg szacunków na etapie projektowania)?
2. Proces inwestycyjny SIM-ów:
Ile pozwoleń na budowę zostało wydanych SIM-om w latach 2021–2025 (z podziałem rocznym)?
Na jaką liczbę mieszkań opiewały te pozwolenia?
Ile przetargów na wykonawstwo ogłoszono w każdym z wymienionych lat?
Ile inwestycji rozpoczęto w danym roku (rozpoczęcie fizycznych prac budowlanych)?
Ile mieszkań zostało ukończonych i przekazanych do użytku w poszczególnych latach?
3. Finansowanie SIM-ów:
Ile środków z Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa (RFRM) przekazano SIM-om w latach 2021–2025?
Ile środków z Funduszu Dopłat Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) przekazano w tych latach?
Czy pojawiły się nowe źródła finansowania inwestycji SIM od grudnia 2023 roku? Jeśli tak, jakie?
Jakie są łączone poziomy dofinansowania inwestycji SIM w latach 2021–2025, z podziałem na źródła?
4. Grunty z KZN dla SIM-ów:
Ile nieruchomości zostało przekazanych SIM-om z Krajowego Zasobu Nieruchomości w latach 2021–2025?
Jaką miały łączną powierzchnię i wartość rynkową?
Jakie były roczne cele KZN w zakresie przekazywania gruntów dla celów mieszkaniowych i ile z nich zrealizowano?
5. Koszty funkcjonowania KZN:
Ile wynosiły roczne koszty funkcjonowania KZN w latach 2021–2025?
Jakie były główne pozycje kosztowe (wynagrodzenia, obsługa administracyjna, analizy, promocja)?
Z czego wynika wzrost kosztów KZN w 2024 roku o około 1/3?
Czy obecny rząd dokonał przeglądu efektywności funkcjonowania KZN i czy opublikowano wyniki?
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (12)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8043 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 23 lipca 2025 r.
znak sprawy: DPA-Ia.054.2.2025.AK
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10595 Państwa Posłów Jarosława
Sachajko, Włodzimierza Tomaszewskiego i Anny Gembickiej w sprawie rozwoju
Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych (SIM)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje:
1. Rozwój SIM-ów – dane statystyczne:
Ile Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych powstało w latach 2021, 2022,
2023, 2024 i do kwietnia 2025 r.?
Odp.: W latach 2021– kwiecień 2025 powstało łącznie 50 Społecznych Inicjatyw
Mieszkaniowych (SIM) z udziałem Krajowego Zasobu Nieruchomości (KZN).
Z jaką liczbą gmin współpracowały te SIM-y w poszczególnych latach?
Odp.: SIM-y te zostały utworzone we współpracy z 542 gminami, które są ich
udziałowcami. Szczegółowe dane w rozbiciu na lata:
2021: 23 SIM z udziałem 238 gmin,
2022: 9 SIM z udziałem 119 gmin,
2023: 14 SIM z udziałem 123 gmin; 12 gmin dołączyło do istniejących SIM,
2024: 3 SIM z udziałem 19 gmin; 5 gmin dołączyło do istniejących SIM,
2025 (do kwietnia): 1 SIM z udziałem 14 gmin; 12 gmin dołączyło
do istniejących SIM.
-- 1 of 6 --
2
Ilu mieszkańców zostało objętych planami inwestycyjnymi SIM-ów
(wg szacunków na etapie projektowania)?
Odp.: Zgodnie z planami inwestycyjnymi opracowanymi na etapie projektowym,
SIM-y planują budowę 36 653 mieszkań. Przy uwzględnieniu średniej liczby osób
w gospodarstwie domowym wynoszącej 2,99 (dane GUS, NSP 2021), inwestycje
te mogą objąć swoim zasięgiem około 109 600 mieszkańców.
2. Proces inwestycyjny SIM-ów:
Ile pozwoleń na budowę zostało wydanych SIM-om w latach 2021–2025
(z podziałem rocznym)?
Na jaką liczbę mieszkań opiewały te pozwolenia?
Odp.: W latach 2021–2025 wydano 288 pozwoleń na budowę, które obejmowały
łącznie 15 309 lokali mieszkalnych, w tym:
2021–2023: 109 pozwoleń na 6 606 lokali
2024–2025: 179 pozwoleń na 8 703 lokale
Ile przetargów na wykonawstwo ogłoszono w każdym z wymienionych
lat?
Odp.: W latach 2021–2025 ogłoszono 165 przetargów na roboty budowlane,
w tym:
2021: 0
2022: 4
2023: 48
2024: 65
2025: 48
Ile inwestycji rozpoczęto w danym roku (rozpoczęcie fizycznych prac
budowlanych)?
Odp.: Liczba rozpoczętych inwestycji (fizyczne rozpoczęcie prac budowlanych):
2023: 11 inwestycji
2024: 53 inwestycje
2025: 32 inwestycje
Obecnie SIM-y realizują 96 inwestycji, obejmujących 5 518 mieszkań.
Ile mieszkań zostało ukończonych i przekazanych do użytku
w poszczególnych latach?
Odp.: Mieszkania przekazane do użytkowania:
2023: 40 lokali
2024: 160 lokali
2025 (do kwietnia): 272 lokale
Łącznie: 472 mieszkania w 13 zakończonych inwestycjach.
-- 2 of 6 --
3
3. Finansowanie SIM-ów:
Ile środków z Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa (RFRM)
przekazano SIM-om w latach 2021–2025?
W latach 2021-2025 wypłacono z RFRM łącznie 3 404 452 000,16 zł.
Ile środków z Funduszu Dopłat Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK)
przekazano w tych latach?
Odp.: Fundusz Dopłat znajduje się we właściwości Ministra Rozwoju
i Technologii.
Czy pojawiły się nowe źródła finansowania inwestycji SIM od grudnia
2023 roku? Jeśli tak, jakie?
Odp.: Od grudnia 2023 r. dostępne są także nowe źródła finansowania inwestycji,
w tym:
Krajowy Plan Odbudowy (KPO) – środki możliwe do wykorzystania m.in.
na budowę mieszkań na wynajem o ograniczonym czynszu dla gospodarstw
domowych o niskich i średnich dochodach. Poziom wsparcia może wynosić
do 25% kosztów przedsięwzięcia, z możliwością łączenia z Funduszem Dopłat.
Fundusz Termomodernizacji i Remontów – obejmuje premię
termomodernizacyjną i komponent OZE, wspierając m.in. instalację
fotowoltaiki i pomp ciepła.
Grant OZE (BGK) – do 50% kosztów kwalifikowanych netto dla instalacji OZE.
Jakie są łączone poziomy dofinansowania inwestycji SIM w latach 2021–
2025, z podziałem na źródła?
Poziomy dofinansowania inwestycji SIM w latach 2021–2025
przedstawiają się następująco:
RFRM – do 10% wartości inwestycji (do końca 2024 r.)
Fundusz Dopłat BGK – do 35% (do końca 2024 r.), od 2025 r. do 45%
Partycypacja mieszkańców – 10 – 30%
Kredyt preferencyjny SBC – do 80% wartości inwestycji
KPO – do 25%
Premia Termomodernizacyjna – do 26%, wyższa z OZE
Grant OZE (BGK) – do 50% kosztów kwalifikowanych
4. Grunty z KZN dla SIM-ów:
Ile nieruchomości zostało przekazanych SIM-om z Krajowego Zasobu
Nieruchomości w latach 2021–2025?
Jaką miały łączną powierzchnię i wartość rynkową?
Odp.: W latach 2021–2025 KZN wniósł aportem do spółek SIM oraz TBS 90
nieruchomości o łącznej powierzchni 189,71 ha i łącznej wartości rynkowej
396 805 547,00 zł.
-- 3 of 6 --
4
Jakie były roczne cele KZN w zakresie przekazywania gruntów dla celów
mieszkaniowych i ile z nich zrealizowano?
Odp.: Poniższa tabela zawiera liczbę nieruchomości planowanych do zbycia
w latach 2021–2025, zgodnie z planami działalności KZN, oraz zestawienie ich
realizacji.
Plany działalności KZN określają jedynie ogólną liczbę nieruchomości
przewidzianych do zbycia, bez wyodrębnienia, ile z nich miało zostać wniesionych
aportem do SIM lub TBS.
Tabela: Liczba nieruchomości planowanych do zbycia w latach 2021–2025
Plan działalności KZN
na rok
Liczba nieruchomości
(lokalizacji) Zasobu KZN
będących przedmiotem
zbycia (szt.)
Sprawozdanie z planu
działalności
2021 20 29
2022 34 20
2023 34 29
2024 48 15
2025 40 4*
*Stan na 30.06.2025 r.
5. Koszty funkcjonowania KZN:
Ile wynosiły roczne koszty funkcjonowania KZN w latach 2021–2025?
Odp.: Poniżej przedstawiono zestawienie rocznych kosztów poniesionych przez
KZN w ramach działalności podstawowej (bez dotacji celowej) w latach
2021– 2025, zgodnie ze sprawozdaniami finansowymi:
-- 4 of 6 --
5
Jakie były główne pozycje kosztowe (wynagrodzenia, obsługa
administracyjna, analizy, promocja)?
Odp.: Główne pozycje kosztowe:
Wynagrodzenia – stanowiły od 52% do 68% całości ponoszonych kosztów
w poszczególnych latach,
Usługi obce – w tej kategorii największą pojedynczą pozycję każdego roku
stanowił wynajem powierzchni biurowej
Z czego wynika wzrost kosztów KZN w 2024 roku o około 1/3?
Odp.: Nie znajduje potwierdzenia informacja, jakoby doszło do zwiększenia
kosztów funkcjonowania KZN w 2024 roku. Wręcz przeciwnie – koszty
działalności podstawowej KZN w 2024 r. zmniejszyły się o 2,3 mln zł względem
roku 2023. W 2025 roku, w wyniku renegocjacji warunków najmu, uzyskano
stawkę czynszu niższą niż w 2023 roku, przy zachowaniu stawek eksploatacyjnych
na poziomie z roku poprzedniego.
Czy obecny rząd dokonał przeglądu efektywności funkcjonowania KZN
i czy opublikowano wyniki?
Odp.: Tak, obecny rząd przeprowadził przegląd efektywności funkcjonowania
KZN, a wyniki tej kontroli zostały opublikowane w formie wystąpienia
pokontrolnego z dnia 7 czerwca 2025 r. przez Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej (MFiPR).
Celem kontroli była weryfikacja anonimowych zarzutów dotyczących: polityki
kadrowo-płacowej, wykorzystania środków finansowych na świadczenia
pracownicze, delegacji krajowych i zagranicznych, zgodności z realizacją
ustawowych zadań.
Ogólna ocena obszaru badawczego była pozytywna z zastrzeżeniami,
w szczególności kontrola nie potwierdziła zasadności zgłoszonych anonimowo
zarzutów, zarekomendowano jednocześnie doprecyzowanie regulaminu naboru
pracowników.
Od 2024 r. w KZN wdrożone zostały także działania naprawcze, które
spowodowały racjonalizację wydatków powodującą oszczędności rzędu 4,6 mln
zł rocznie. Nadto z płynących z KZN informacji wynika, że został wzmożony
nadzór w tym: przeprowadzono kontrole w spółkach SIM, dokonano
racjonalizacji składów rad nadzorczych, dokonano przeglądu zasad aportowania
gruntów i przeglądu zasad gospodarowania mieniem.
Zwracamy zatem uwagę, że od 2024 r. widoczne są konkretne efekty działań
naprawczych i większej efektywności operacyjnej KZN.
-- 5 of 6 --
6
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --