Interpelacja nr 10575
Interpelacja w sprawie "pułapki rentowej"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie "pułapki rentowej"
Interpelacja nr 10575
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie "pułapki rentowej"
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Zofia Czernow, Krystyna Sibińska
Data wpływu: 27-06-2025
Szanowna Pani Minister,
na dzień dzisiejszy osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności oraz prawo do renty (np. renty socjalnej lub renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy) tracą to świadczenie w przypadku przekroczenia określonego progu dochodowego, limit ten jest relatywnie niski i nie uwzględnia realnych kosztów życia oraz potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
W praktyce oznacza to, że osoby z niepełnosprawnością, które chciałyby podjąć zatrudnienie lub zwiększyć liczbę godzin pracy, obawiają się utraty podstawowego zabezpieczenia finansowego – co często skutkuje decyzją o rezygnacji z aktywności zawodowej. Ten mechanizm nie tylko ogranicza ich niezależność i rozwój, ale również wyklucza ich z rynku pracy, zmniejsza szanse na usamodzielnienie się oraz pogłębia marginalizację społeczną.
W związku z powyższym zwracam się o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zmiany legislacyjne mające na celu zniesienie lub istotne złagodzenie ograniczeń dochodowych dla osób z niepełnosprawnością pobierających rentę socjalną lub inne świadczenia?
Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów, które umożliwiłyby stopniowe wygaszanie świadczenia w przypadku przekroczenia progu dochodowego, zamiast jego całkowitej utraty?
Czy ministerstwo prowadzi analizy skutków ekonomicznych i społecznych obecnych przepisów dotyczących limitów dorabiania do renty oraz ich wpływu na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnościami?
Czy w planowanych reformach uwzględniony zostanie postulat organizacji osób z niepełnosprawnościami o pełne rozdzielenie prawa do renty socjalnej od aktywności zawodowej – na wzór niektórych krajów UE?
Interpelacja nr 10575
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie "pułapki rentowej"
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Zofia Czernow, Krystyna Sibińska
Data wpływu: 27-06-2025
Szanowna Pani Minister,
na dzień dzisiejszy osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności oraz prawo do renty (np. renty socjalnej lub renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy) tracą to świadczenie w przypadku przekroczenia określonego progu dochodowego, limit ten jest relatywnie niski i nie uwzględnia realnych kosztów życia oraz potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
W praktyce oznacza to, że osoby z niepełnosprawnością, które chciałyby podjąć zatrudnienie lub zwiększyć liczbę godzin pracy, obawiają się utraty podstawowego zabezpieczenia finansowego – co często skutkuje decyzją o rezygnacji z aktywności zawodowej. Ten mechanizm nie tylko ogranicza ich niezależność i rozwój, ale również wyklucza ich z rynku pracy, zmniejsza szanse na usamodzielnienie się oraz pogłębia marginalizację społeczną.
W związku z powyższym zwracam się o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zmiany legislacyjne mające na celu zniesienie lub istotne złagodzenie ograniczeń dochodowych dla osób z niepełnosprawnością pobierających rentę socjalną lub inne świadczenia?
Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów, które umożliwiłyby stopniowe wygaszanie świadczenia w przypadku przekroczenia progu dochodowego, zamiast jego całkowitej utraty?
Czy ministerstwo prowadzi analizy skutków ekonomicznych i społecznych obecnych przepisów dotyczących limitów dorabiania do renty oraz ich wpływu na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnościami?
Czy w planowanych reformach uwzględniony zostanie postulat organizacji osób z niepełnosprawnościami o pełne rozdzielenie prawa do renty socjalnej od aktywności zawodowej – na wzór niektórych krajów UE?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
9.3 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10402 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.5.54.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10575 Pani Posłanki Marii Małgorzaty Janyskiej wraz
z grupą posłanek, w sprawie „pułapki rentowej”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zapewnienie
środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować pracy
zarobkowej z przyczyn naturalnych (tj. po osiągnięciu wieku emerytalnego) lub w wyniku
utraty zdolności do pracy spowodowanej stanem zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując
prawo do świadczeń w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub
utrudniających ubezpieczonemu kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują
jednocześnie możliwości podejmowania przez emerytów i rencistów zatrudnienia. Prawo do
swobodnie wybranej pracy zagwarantowano m.in. artykułem 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz
artykułem 10 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku niezdolności
do pracy z powodu stanu zdrowia - po spełnieniu warunków, do których należą m.in.
określony staż ubezpieczeniowy i data powstania niezdolności do pracy - osobie
ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której funkcją jest
zapewnienie świadczeniobiorcy środków finansowych zastępujących niemożliwy do
osiągnięcia ze względów zdrowotnych dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu przywołanej ustawy jest osoba, która w wyniku naruszenia
sprawności organizmu całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej i nie
rokuje jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne sformułowanie wynika m.in.
z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)
od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie jest przesłanką do przyznania
wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego oraz świadczenia
rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca
1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa).
Renta stanowi rodzaj pomocy finansowej państwa kierowanej do osób, które w młodym
wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i ze względu na całkowitą niezdolność do
pracy utraciły szansę na samodzielne zarobkowanie.
Polskie prawo nie wyklucza możliwości wypłacania renty osobie, która pracuje zarobkowo
w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Trzeba podkreślić, że aktywność zawodowa jest
istotnym elementem rehabilitacji oraz integracji społecznej osób z niepełnosprawnościami,
a ich zatrudnienie w Polsce rośnie. Wzrost udziału osób z niepełnosprawnościami na rynku
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracy najlepiej obrazują wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL). Ich
porównanie między 2007 a 2023 rokiem pokazuje stały pozytywny trend – zauważalnie
rośnie zarówno współczynnik aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami, jak
i wskaźnik zatrudnienia. W IV kw. 2007 r. współczynnik aktywności zawodowej w wieku
produkcyjnym dla tej grupy wynosił 23,8%, a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W III kw. 2024 r.
współczynnik aktywności zawodowej osiągnął już 34,1%, a wskaźnik zatrudnienia 32,8%.
Maleje również stopa bezrobocia wśród osób z niepełnosprawnościami w wieku
produkcyjnym. W omawianym okresie odnotowano jej spadek z 15% (IV kw. 2007) do 3,7%
(III kw. 2024). Celem Kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest
zabezpieczenie dalszego wzrostu wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami
oraz spadku stopy bezrobocia w obrębie tej grupy.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z tytułu
całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw. wcześniejszej
emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie przychodów
z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować zmniejszenie lub
zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec emerytów, którzy
osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
(11 651,00 zł od 1 czerwca 2025 r.). W razie osiągania przychodu w wysokości
przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy
(6 273,60 zł od 1 czerwca 2025 r.), ale nieprzekraczającej 130% tej kwoty, świadczenie ulega
zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego
zmniejszenia, którą stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub
renty (od 1 marca 2025 r. w przypadku emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy jest to 939,61 zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy –
704,75 zł).
Należy zwrócić uwagę, że limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub
zawieszenie wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie
i uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Warto
zwrócić uwagę, że według danych z czerwca 2025 r. próg zawieszenia świadczenia wynosi
620% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i 365,5% przeciętnej renty
z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg zmniejszenia świadczenia odpowiednio
333,9% i 196,8%.
Organ rentowy dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia systemem miesięcznym
albo rocznym, w zależności od tego, który z nich jest dla rencisty korzystniejszy.
Przykładowo, osoba w czerwcu 2025 r. pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy w wysokości przeciętnej (3187,25 zł) i zarabiająca 11500 zł, przy rozliczeniu
miesięcznym otrzymałaby rentę zmniejszoną o 939,61 zł. Oznacza to, że jej przychody za
marzec wyniosłyby 13747,64 zł.
Obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. przepisy w zakresie zmniejszenia i zawieszenia renty
socjalnej w przypadku osiągania przychodów są analogiczne, jak w przypadku osób
uprawnionych do renty z tytułu niezdolności do pracy czy też wcześniejszej emerytury.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zniesienie limitów zawieszania i zmniejszania rent z tytułu niezdolności do pracy i rent
socjalnych spowodowałoby szacunkowy roczny wzrost wydatków wynoszący 155,5 mln zł
po stronie Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i 112,9 mln zł ewentualnej dotacji z budżetu
państwa, która uzupełnia jego deficyt, a po stronie Funduszu Solidarnościowego oraz
budżetu państwa, z którego finansowana jest renta socjalna, 42,6 mln zł przy założeniu
utrzymania się poziomu liczby świadczeń zmniejszonych lub zawieszonych z lat 2023-2024.
Wspieranie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami jest ważnym elementem
kształtowania rynku pracy. Praca zawodowa dla przedstawicielek i przedstawicieli tej grupy
stanowi nie tylko źródło dochodów, ale jest też formą terapii i aktywizacji społecznej. Ze
względu na fakt, że osoby z niepełnosprawnościami mogą spotkać się z wieloma barierami
uniemożliwiającymi im wejście na rynek pracy, pracownikom posiadającym orzeczenie
o stopniu niepełnosprawności przysługują dodatkowe uprawnienia wynikające z ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Ocena celowości dalszego obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
zależy od możliwości realizowania tą drogą celów, którym zniesienie tego rozwiązania ma
służyć (zwiększenie skali aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami), spójności
zmian w tym zakresie z zasadami konstrukcyjnymi prawa zabezpieczenia społecznego
(konieczność pogodzenia zniesienia progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
z funkcją świadczeń z tytułu niezdolności do pracy), kosztów takich zmian (155 mln zł) oraz
ich możliwych następstw, a także ocen formułowanych według kryteriów
sprawiedliwościowych zarówno przez osoby uprawnione do świadczeń z tytułu niezdolności
do pracy, jak i pozostałych ubezpieczonych i świadczeniobiorców.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są obecnie kompleksowe
analizy prawne, ekonomiczne i społeczne, dotyczące celowości dalszego obowiązywania
progów zawieszenia i zmniejszenia świadczeń z tytułu niezdolności do pracy oraz możliwych
konsekwencji zniesienia tych konstrukcji. Przedstawione zagadnienia należy traktować
w sposób szczególny, wyznaczony ich społeczną wagą. Z powodu kosztów projektowanych
zmian niezbędne było zasięgnięcie w tej sprawie opinii Ministra Finansów, do którego 30
maja br. zwróciłem się z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiocie zniesienia progów oraz
zwiększenia dotacji z budżetu państwa do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
spowodowanego wzrostem wydatków wskutek wdrożenia tych rozwiązań. W swojej
odpowiedzi z 7 lipca 2025 r. Minister Finansów wskazał, że nie widzi zasadności zmian w
obowiązującej regulacji prawnej w zakresie zmniejszania i zawieszania świadczeń w
przypadku osiągania przychodów przez emerytów i rencistów. Z tych powodów – poza
analizą problemu prowadzoną w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej –
niezbędne będzie uzyskanie zmiany stanowiska Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że poruszona w interpelacji kwestia pełnego rozdzielenia
prawa do renty socjalnej od aktywności zawodowej, na wzór niektórych krajów UE, będzie
również analizowana na etapie prac nad tym zagadnieniem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.5.54.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10575 Pani Posłanki Marii Małgorzaty Janyskiej wraz
z grupą posłanek, w sprawie „pułapki rentowej”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zapewnienie
środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować pracy
zarobkowej z przyczyn naturalnych (tj. po osiągnięciu wieku emerytalnego) lub w wyniku
utraty zdolności do pracy spowodowanej stanem zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując
prawo do świadczeń w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub
utrudniających ubezpieczonemu kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują
jednocześnie możliwości podejmowania przez emerytów i rencistów zatrudnienia. Prawo do
swobodnie wybranej pracy zagwarantowano m.in. artykułem 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz
artykułem 10 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku niezdolności
do pracy z powodu stanu zdrowia - po spełnieniu warunków, do których należą m.in.
określony staż ubezpieczeniowy i data powstania niezdolności do pracy - osobie
ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której funkcją jest
zapewnienie świadczeniobiorcy środków finansowych zastępujących niemożliwy do
osiągnięcia ze względów zdrowotnych dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu przywołanej ustawy jest osoba, która w wyniku naruszenia
sprawności organizmu całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej i nie
rokuje jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne sformułowanie wynika m.in.
z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)
od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie jest przesłanką do przyznania
wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego oraz świadczenia
rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca
1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa).
Renta stanowi rodzaj pomocy finansowej państwa kierowanej do osób, które w młodym
wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i ze względu na całkowitą niezdolność do
pracy utraciły szansę na samodzielne zarobkowanie.
Polskie prawo nie wyklucza możliwości wypłacania renty osobie, która pracuje zarobkowo
w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Trzeba podkreślić, że aktywność zawodowa jest
istotnym elementem rehabilitacji oraz integracji społecznej osób z niepełnosprawnościami,
a ich zatrudnienie w Polsce rośnie. Wzrost udziału osób z niepełnosprawnościami na rynku
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracy najlepiej obrazują wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL). Ich
porównanie między 2007 a 2023 rokiem pokazuje stały pozytywny trend – zauważalnie
rośnie zarówno współczynnik aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami, jak
i wskaźnik zatrudnienia. W IV kw. 2007 r. współczynnik aktywności zawodowej w wieku
produkcyjnym dla tej grupy wynosił 23,8%, a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W III kw. 2024 r.
współczynnik aktywności zawodowej osiągnął już 34,1%, a wskaźnik zatrudnienia 32,8%.
Maleje również stopa bezrobocia wśród osób z niepełnosprawnościami w wieku
produkcyjnym. W omawianym okresie odnotowano jej spadek z 15% (IV kw. 2007) do 3,7%
(III kw. 2024). Celem Kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest
zabezpieczenie dalszego wzrostu wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami
oraz spadku stopy bezrobocia w obrębie tej grupy.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z tytułu
całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw. wcześniejszej
emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie przychodów
z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować zmniejszenie lub
zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec emerytów, którzy
osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
(11 651,00 zł od 1 czerwca 2025 r.). W razie osiągania przychodu w wysokości
przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy
(6 273,60 zł od 1 czerwca 2025 r.), ale nieprzekraczającej 130% tej kwoty, świadczenie ulega
zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego
zmniejszenia, którą stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub
renty (od 1 marca 2025 r. w przypadku emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy jest to 939,61 zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy –
704,75 zł).
Należy zwrócić uwagę, że limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub
zawieszenie wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie
i uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Warto
zwrócić uwagę, że według danych z czerwca 2025 r. próg zawieszenia świadczenia wynosi
620% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i 365,5% przeciętnej renty
z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg zmniejszenia świadczenia odpowiednio
333,9% i 196,8%.
Organ rentowy dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia systemem miesięcznym
albo rocznym, w zależności od tego, który z nich jest dla rencisty korzystniejszy.
Przykładowo, osoba w czerwcu 2025 r. pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy w wysokości przeciętnej (3187,25 zł) i zarabiająca 11500 zł, przy rozliczeniu
miesięcznym otrzymałaby rentę zmniejszoną o 939,61 zł. Oznacza to, że jej przychody za
marzec wyniosłyby 13747,64 zł.
Obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. przepisy w zakresie zmniejszenia i zawieszenia renty
socjalnej w przypadku osiągania przychodów są analogiczne, jak w przypadku osób
uprawnionych do renty z tytułu niezdolności do pracy czy też wcześniejszej emerytury.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zniesienie limitów zawieszania i zmniejszania rent z tytułu niezdolności do pracy i rent
socjalnych spowodowałoby szacunkowy roczny wzrost wydatków wynoszący 155,5 mln zł
po stronie Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i 112,9 mln zł ewentualnej dotacji z budżetu
państwa, która uzupełnia jego deficyt, a po stronie Funduszu Solidarnościowego oraz
budżetu państwa, z którego finansowana jest renta socjalna, 42,6 mln zł przy założeniu
utrzymania się poziomu liczby świadczeń zmniejszonych lub zawieszonych z lat 2023-2024.
Wspieranie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami jest ważnym elementem
kształtowania rynku pracy. Praca zawodowa dla przedstawicielek i przedstawicieli tej grupy
stanowi nie tylko źródło dochodów, ale jest też formą terapii i aktywizacji społecznej. Ze
względu na fakt, że osoby z niepełnosprawnościami mogą spotkać się z wieloma barierami
uniemożliwiającymi im wejście na rynek pracy, pracownikom posiadającym orzeczenie
o stopniu niepełnosprawności przysługują dodatkowe uprawnienia wynikające z ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Ocena celowości dalszego obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
zależy od możliwości realizowania tą drogą celów, którym zniesienie tego rozwiązania ma
służyć (zwiększenie skali aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami), spójności
zmian w tym zakresie z zasadami konstrukcyjnymi prawa zabezpieczenia społecznego
(konieczność pogodzenia zniesienia progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
z funkcją świadczeń z tytułu niezdolności do pracy), kosztów takich zmian (155 mln zł) oraz
ich możliwych następstw, a także ocen formułowanych według kryteriów
sprawiedliwościowych zarówno przez osoby uprawnione do świadczeń z tytułu niezdolności
do pracy, jak i pozostałych ubezpieczonych i świadczeniobiorców.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są obecnie kompleksowe
analizy prawne, ekonomiczne i społeczne, dotyczące celowości dalszego obowiązywania
progów zawieszenia i zmniejszenia świadczeń z tytułu niezdolności do pracy oraz możliwych
konsekwencji zniesienia tych konstrukcji. Przedstawione zagadnienia należy traktować
w sposób szczególny, wyznaczony ich społeczną wagą. Z powodu kosztów projektowanych
zmian niezbędne było zasięgnięcie w tej sprawie opinii Ministra Finansów, do którego 30
maja br. zwróciłem się z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiocie zniesienia progów oraz
zwiększenia dotacji z budżetu państwa do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
spowodowanego wzrostem wydatków wskutek wdrożenia tych rozwiązań. W swojej
odpowiedzi z 7 lipca 2025 r. Minister Finansów wskazał, że nie widzi zasadności zmian w
obowiązującej regulacji prawnej w zakresie zmniejszania i zawieszania świadczeń w
przypadku osiągania przychodów przez emerytów i rencistów. Z tych powodów – poza
analizą problemu prowadzoną w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej –
niezbędne będzie uzyskanie zmiany stanowiska Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że poruszona w interpelacji kwestia pełnego rozdzielenia
prawa do renty socjalnej od aktywności zawodowej, na wzór niektórych krajów UE, będzie
również analizowana na etapie prac nad tym zagadnieniem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --