Interpelacja nr 10574
Interpelacja w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy po formalnym zakończeniu cyklu kształcenia tracą prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego i ulg w transporcie publicznym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (95%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy po formalnym zakończeniu cyklu kształcenia tracą prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego i ulg w transporcie publicznym
Interpelacja nr 10574
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy po formalnym zakończeniu cyklu kształcenia tracą prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego i ulg w transporcie publicznym
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Krystyna Sibińska, Zofia Czernow
Data wpływu: 27-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce cykl kształcenia w szkołach doktorskich trwa cztery lata. Tymczasem często z przyczyn od nich niezależnych wielu doktorantów nie jest w stanie ukończyć rozprawy doktorskiej i przeprowadzić przewodu doktorskiego w tym czasie, co wynika m.in. z charakteru badań naukowych, ich złożoności, opóźnień niezależnych od doktoranta (np. pandemia, dostęp do archiwów, wyjazdy badawcze) czy wymogów proceduralnych i instytucjonalnych. Prowadzi to do poważnych trudności materialnych, ograniczenia dostępu do opieki zdrowotnej oraz faktycznego wykluczenia akademickiego osób, które nadal aktywnie pracują nad rozprawą doktorską, uczestniczą w życiu naukowym i realizują zobowiązania wynikające z planów badawczych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów umożliwiającą przedłużenie statusu uczestnika szkoły doktorskiej – wraz z przynależnymi świadczeniami – dla doktorantów aktywnie kontynuujących przygotowanie rozprawy doktorskiej po zakończeniu czwartego roku?
Czy rozważane są działania mające na celu zapewnienie tym osobom kontynuacji ubezpieczenia zdrowotnego oraz czasowego wsparcia stypendialnego lub socjalnego, bądź wprowadzenie np. „roku przygotowania do obrony”, który formalnie obejmowałby okres od zakończenia kształcenia do złożenia rozprawy doktorskiej?
Interpelacja nr 10574
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy po formalnym zakończeniu cyklu kształcenia tracą prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego i ulg w transporcie publicznym
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Krystyna Sibińska, Zofia Czernow
Data wpływu: 27-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce cykl kształcenia w szkołach doktorskich trwa cztery lata. Tymczasem często z przyczyn od nich niezależnych wielu doktorantów nie jest w stanie ukończyć rozprawy doktorskiej i przeprowadzić przewodu doktorskiego w tym czasie, co wynika m.in. z charakteru badań naukowych, ich złożoności, opóźnień niezależnych od doktoranta (np. pandemia, dostęp do archiwów, wyjazdy badawcze) czy wymogów proceduralnych i instytucjonalnych. Prowadzi to do poważnych trudności materialnych, ograniczenia dostępu do opieki zdrowotnej oraz faktycznego wykluczenia akademickiego osób, które nadal aktywnie pracują nad rozprawą doktorską, uczestniczą w życiu naukowym i realizują zobowiązania wynikające z planów badawczych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów umożliwiającą przedłużenie statusu uczestnika szkoły doktorskiej – wraz z przynależnymi świadczeniami – dla doktorantów aktywnie kontynuujących przygotowanie rozprawy doktorskiej po zakończeniu czwartego roku?
Czy rozważane są działania mające na celu zapewnienie tym osobom kontynuacji ubezpieczenia zdrowotnego oraz czasowego wsparcia stypendialnego lub socjalnego, bądź wprowadzenie np. „roku przygotowania do obrony”, który formalnie obejmowałby okres od zakończenia kształcenia do złożenia rozprawy doktorskiej?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje w stałym kontakcie” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje w stałym kontakcie”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7297 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.20.2025.MK
Warszawa, 10 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10574
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanek na Sejm RP – Pani Marii
Małgorzaty Janyski, Pani Krystyny Sibińskiej oraz Pani Zofii Czernow w sprawie sytuacji
doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy po formalnym zakończeniu cyklu
kształcenia tracą prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego i ulg
w transporcie publicznym.
Szanowne Panie Posłanki,
w odpowiedzi na interpelację pragnę przekazać, że jednym z elementów reformy systemu
szkolnictwa wyższego i nauki było wprowadzenie, w miejsce studiów doktoranckich, szkół
doktorskich. Rozpoczęły one działalność z dniem 1 października 2019 r. – w oparciu
o regulacje ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PSWN”.
Wobec tego w kontekście zapytania, które jest treścią interpelacji pragnę nadmienić,
że Ministerstwo nie planuje wprowadzenia stypendiów dla doktorantów, którzy przedłużają
kształcenie w szkołach doktorskich. Jednakże decyzja o stosownym wsparciu finansowym
takich doktorantów może zostać podjęta, w ramach posiadanych środków, przez podmioty
prowadzące szkoły doktorskie.
Pozwolę sobie również wyjaśnić, że doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom
społecznym (emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu) w okresie otrzymywania
stypendium doktoranckiego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
doktorantów stanowi kwota otrzymywanego stypendium doktoranckiego. Informuję,
że Ministerstwo nie prowadzi prac, których celem byłaby zmiana wskazanych zasad.
Jednakże w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego wyjaśniam, że doktoranci, także
ci, którzy nie pobierają stypendium doktoranckiego, podlegają temu ubezpieczeniu.
Wyjątkiem są doktoranci, którzy mają inny tytuł do tego ubezpieczenia albo są zgłoszeni
do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny. Obowiązek ubezpieczenia
zdrowotnego powstaje z dniem złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi
ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, nie wcześniej jednak niż z dniem rozpoczęcia
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
pierwszego semestru kształcenia, a wygasa z dniem ukończenia kształcenia w szkole
doktorskiej albo skreślenia z listy doktorantów.
Natomiast odpowiadając na pytanie o ulgi w przejazdach środkami transportu zbiorowego
proszę pamiętać, iż to stosowne władze szczebla samorządowego posiadają możliwość
przyznania takich ulg i w poszczególnych miastach takie zniżki już funkcjonują. Zatem
wszelkie próby zabiegów o wprowadzenie tego typu benefitu dla doktorantów powinny być
podejmowane względem przedstawicieli władz samorządowych.
Ponadto w kontekście przedmiotowego zapytania pozwolę sobie również nadmienić,
iż ustawa PSWN zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa PSWN przewiduje także
uprawnienia pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu
pracy. Zagwarantowano ustawowo prawo do zawieszenia kształcenia na okres
odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego,
w trakcie którego doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie. A okresu
wypłaty w takim przypadku nie wlicza się do łącznego 4 letniego okresu pobierania
stypendium.
Podsumowując, przepisy w dość zaawansowany sposób wspierają na płaszczyźnie
materialno-ekonomicznej doktorantów w prowadzeniu badań naukowych. Niemniej starając
się uczynić zadość zapytaniu Pań posłanek proszę przyjąć następujące informacje dotyczące
działań resortu mających na celu wsparcie materialne doktorantów.
Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie ze środowiskiem doktorantów. Wszystkie
sygnały kierowane do resortu, czy to od Krajowej Reprezentacji Doktorantów,
czy też indywidualnie od uczestników kształcenia są na bieżąco analizowane, a zawarte
w nich postulaty w miarę możliwości realizowane. Przykładem tego są konkretne działania
mające na celu poprawę sytuacji materialnej oraz dobrostanu środowiska doktorantów.
Do tego typu działań należało m.in. zniesienie od 1 października 2023 r. zakazu zatrudnienia
doktoranta jako nauczycieli akademickich lub pracowników naukowych. Zmiana została
wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.). Jest to istotny zabieg w kontekście
możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Ponadto doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu
oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Nawiązując do skutków pandemii, które nadal mają swoje oddziaływanie na społeczeństwo
i tym samym na doktorantów prowadzących badania naukowe pragnę przytoczyć przykład
konkretnej pomocy Ministerstwa dla tej grupy. Ze względu na sytuację związaną
z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, podjęto wiele działań mających na celu
zapobieżenie negatywnym skutkom związanym z pandemicznymi ograniczeniami. Zwrócę
uwagę na Komunikat kierowany do podmiotów prowadzących szkoły doktorskie w sprawie
możliwości przedłużenia terminu złożenia rozprawy doktorskiej w związku z sytuacją
pandemiczną. Ministerstwo poinformowało w nim, że istnieje możliwość uwzględnienia
okoliczności związanych z pandemią przy rozpatrywaniu umotywowanych wniosków
doktorantów o przedłużenie terminu złożenia rozprawy doktorskiej, także w przypadku,
gdy w treści regulaminu szkoły doktorskiej nie zawarto bezpośredniego odniesienia
do sytuacji związanej z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Wskazano także,
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
że doktoranci, w stosunku do których zostałaby podjęta decyzja o przedłużeniu terminu
złożenia rozprawy doktorskiej, byliby nadal wliczani do składnika doktoranckiego subwencji.
Podmioty prowadzące szkoły doktorskie – w zależności od własnej sytuacji finansowej –
mogłyby więc przyznać tej grupie doktorantów, którzy przekroczyli łączny okres 4 lat
otrzymywania stypendium doktoranckiego w szkołach doktorskich, środki
na przygotowanie rozprawy doktorskiej, niebędące stypendium doktoranckim.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.20.2025.MK
Warszawa, 10 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10574
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanek na Sejm RP – Pani Marii
Małgorzaty Janyski, Pani Krystyny Sibińskiej oraz Pani Zofii Czernow w sprawie sytuacji
doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy po formalnym zakończeniu cyklu
kształcenia tracą prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego i ulg
w transporcie publicznym.
Szanowne Panie Posłanki,
w odpowiedzi na interpelację pragnę przekazać, że jednym z elementów reformy systemu
szkolnictwa wyższego i nauki było wprowadzenie, w miejsce studiów doktoranckich, szkół
doktorskich. Rozpoczęły one działalność z dniem 1 października 2019 r. – w oparciu
o regulacje ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PSWN”.
Wobec tego w kontekście zapytania, które jest treścią interpelacji pragnę nadmienić,
że Ministerstwo nie planuje wprowadzenia stypendiów dla doktorantów, którzy przedłużają
kształcenie w szkołach doktorskich. Jednakże decyzja o stosownym wsparciu finansowym
takich doktorantów może zostać podjęta, w ramach posiadanych środków, przez podmioty
prowadzące szkoły doktorskie.
Pozwolę sobie również wyjaśnić, że doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom
społecznym (emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu) w okresie otrzymywania
stypendium doktoranckiego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
doktorantów stanowi kwota otrzymywanego stypendium doktoranckiego. Informuję,
że Ministerstwo nie prowadzi prac, których celem byłaby zmiana wskazanych zasad.
Jednakże w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego wyjaśniam, że doktoranci, także
ci, którzy nie pobierają stypendium doktoranckiego, podlegają temu ubezpieczeniu.
Wyjątkiem są doktoranci, którzy mają inny tytuł do tego ubezpieczenia albo są zgłoszeni
do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny. Obowiązek ubezpieczenia
zdrowotnego powstaje z dniem złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi
ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, nie wcześniej jednak niż z dniem rozpoczęcia
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
pierwszego semestru kształcenia, a wygasa z dniem ukończenia kształcenia w szkole
doktorskiej albo skreślenia z listy doktorantów.
Natomiast odpowiadając na pytanie o ulgi w przejazdach środkami transportu zbiorowego
proszę pamiętać, iż to stosowne władze szczebla samorządowego posiadają możliwość
przyznania takich ulg i w poszczególnych miastach takie zniżki już funkcjonują. Zatem
wszelkie próby zabiegów o wprowadzenie tego typu benefitu dla doktorantów powinny być
podejmowane względem przedstawicieli władz samorządowych.
Ponadto w kontekście przedmiotowego zapytania pozwolę sobie również nadmienić,
iż ustawa PSWN zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa PSWN przewiduje także
uprawnienia pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu
pracy. Zagwarantowano ustawowo prawo do zawieszenia kształcenia na okres
odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego,
w trakcie którego doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie. A okresu
wypłaty w takim przypadku nie wlicza się do łącznego 4 letniego okresu pobierania
stypendium.
Podsumowując, przepisy w dość zaawansowany sposób wspierają na płaszczyźnie
materialno-ekonomicznej doktorantów w prowadzeniu badań naukowych. Niemniej starając
się uczynić zadość zapytaniu Pań posłanek proszę przyjąć następujące informacje dotyczące
działań resortu mających na celu wsparcie materialne doktorantów.
Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie ze środowiskiem doktorantów. Wszystkie
sygnały kierowane do resortu, czy to od Krajowej Reprezentacji Doktorantów,
czy też indywidualnie od uczestników kształcenia są na bieżąco analizowane, a zawarte
w nich postulaty w miarę możliwości realizowane. Przykładem tego są konkretne działania
mające na celu poprawę sytuacji materialnej oraz dobrostanu środowiska doktorantów.
Do tego typu działań należało m.in. zniesienie od 1 października 2023 r. zakazu zatrudnienia
doktoranta jako nauczycieli akademickich lub pracowników naukowych. Zmiana została
wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.). Jest to istotny zabieg w kontekście
możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Ponadto doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu
oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Nawiązując do skutków pandemii, które nadal mają swoje oddziaływanie na społeczeństwo
i tym samym na doktorantów prowadzących badania naukowe pragnę przytoczyć przykład
konkretnej pomocy Ministerstwa dla tej grupy. Ze względu na sytuację związaną
z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, podjęto wiele działań mających na celu
zapobieżenie negatywnym skutkom związanym z pandemicznymi ograniczeniami. Zwrócę
uwagę na Komunikat kierowany do podmiotów prowadzących szkoły doktorskie w sprawie
możliwości przedłużenia terminu złożenia rozprawy doktorskiej w związku z sytuacją
pandemiczną. Ministerstwo poinformowało w nim, że istnieje możliwość uwzględnienia
okoliczności związanych z pandemią przy rozpatrywaniu umotywowanych wniosków
doktorantów o przedłużenie terminu złożenia rozprawy doktorskiej, także w przypadku,
gdy w treści regulaminu szkoły doktorskiej nie zawarto bezpośredniego odniesienia
do sytuacji związanej z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Wskazano także,
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
że doktoranci, w stosunku do których zostałaby podjęta decyzja o przedłużeniu terminu
złożenia rozprawy doktorskiej, byliby nadal wliczani do składnika doktoranckiego subwencji.
Podmioty prowadzące szkoły doktorskie – w zależności od własnej sytuacji finansowej –
mogłyby więc przyznać tej grupie doktorantów, którzy przekroczyli łączny okres 4 lat
otrzymywania stypendium doktoranckiego w szkołach doktorskich, środki
na przygotowanie rozprawy doktorskiej, niebędące stypendium doktoranckim.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --