Interpelacja nr 10536
Interpelacja w sprawie prac nad wdrożeniem Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie prac nad wdrożeniem Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika
Interpelacja nr 10536
do ministra sprawiedliwości
w sprawie prac nad wdrożeniem Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 25-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
z informacji opublikowanych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w dniu 23 maja 2025 roku Polska podpisała Konwencję Rady Europy o ochronie zawodu prawnika. Jak podają oficjalnie dostępne informacje, jest to pierwszy w Europie traktat międzynarodowy kompleksowo poświęcony ochronie niezależności zawodów prawniczych oraz gwarancjom dla osób wykonujących zawód adwokata, radcy prawnego, sędziego czy prokuratora.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne konsekwencje prawne i instytucjonalne będzie miało przyjęcie Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika dla systemu prawa w Polsce?
Czy planowane jest opracowanie ustawy wdrażającej zapisy konwencji do porządku krajowego?
Które przepisy prawa polskiego – jeżeli jakiekolwiek – wymagają nowelizacji, aby zapewnić zgodność z konwencją?
Na jakim etapie znajduje się obecnie proces ratyfikacji konwencji?
Czy przygotowano już dokumenty dot. wyrażenia zgody na ratyfikację?
Jakie terminy przewiduje ministerstwo w zakresie dalszych kroków legislacyjnych i instytucjonalnych?
Kto z ramienia Ministerstwa Sprawiedliwości jest bezpośrednio odpowiedzialny za prowadzenie prac nad ratyfikacją i implementacją konwencji?
Proszę wskazać nazwiska oraz departamenty zaangażowane w ten proces.
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości posiada oficjalne tłumaczenie Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika na język polski?
Jeżeli tak – proszę o jego udostępnienie.
Jeżeli nie – proszę o wskazanie, z jakich przyczyn tłumaczenie nie zostało dotychczas przygotowane lub udostępnione opinii publicznej.
Czy w ramach prac nad konwencją odbywały się spotkania z interesariuszami krajowymi, w szczególności:
Z przedstawicielami samorządów zawodów prawniczych (np. Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Izba Radców Prawnych, Krajowa Rada Sądownictwa, Stowarzyszenie Sędziów „Iustitia”, Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP)?
Jeżeli tak – proszę o udostępnienie:
dat i zakresu spotkań,
list uczestników,
protokołów lub notatek ze spotkań.
Czy prowadzone były konsultacje międzyresortowe lub spotkania robocze z innymi ministerstwami i instytucjami państwowymi w sprawie tej konwencji?
Proszę o wskazanie:
terminów takich spotkań,
uczestniczących resortów lub instytucji,
udostępnienie notatek służbowych, ustaleń i dokumentów roboczych sporządzonych w ich toku.
Czy w ramach przygotowań do podpisania konwencji odbyły się spotkania międzynarodowe, w tym bilateralne z przedstawicielami Rady Europy, innych państw-stron konwencji bądź organizacji międzynarodowych?
Jeżeli tak – proszę o szczegółowe informacje oraz udostępnienie dokumentów pokonferencyjnych lub roboczych protokołów.
Z uwagi na znaczenie tej konwencji dla kształtu niezależności zawodów prawniczych w Polsce – zarówno w sferze praktyki zawodowej, jak i konstytucyjnych gwarancji praworządności – proszę o możliwie pełną i precyzyjną odpowiedź oraz o udostępnienie wszystkich wskazanych materiałów.
Z poważaniem
Interpelacja nr 10536
do ministra sprawiedliwości
w sprawie prac nad wdrożeniem Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 25-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
z informacji opublikowanych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w dniu 23 maja 2025 roku Polska podpisała Konwencję Rady Europy o ochronie zawodu prawnika. Jak podają oficjalnie dostępne informacje, jest to pierwszy w Europie traktat międzynarodowy kompleksowo poświęcony ochronie niezależności zawodów prawniczych oraz gwarancjom dla osób wykonujących zawód adwokata, radcy prawnego, sędziego czy prokuratora.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne konsekwencje prawne i instytucjonalne będzie miało przyjęcie Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika dla systemu prawa w Polsce?
Czy planowane jest opracowanie ustawy wdrażającej zapisy konwencji do porządku krajowego?
Które przepisy prawa polskiego – jeżeli jakiekolwiek – wymagają nowelizacji, aby zapewnić zgodność z konwencją?
Na jakim etapie znajduje się obecnie proces ratyfikacji konwencji?
Czy przygotowano już dokumenty dot. wyrażenia zgody na ratyfikację?
Jakie terminy przewiduje ministerstwo w zakresie dalszych kroków legislacyjnych i instytucjonalnych?
Kto z ramienia Ministerstwa Sprawiedliwości jest bezpośrednio odpowiedzialny za prowadzenie prac nad ratyfikacją i implementacją konwencji?
Proszę wskazać nazwiska oraz departamenty zaangażowane w ten proces.
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości posiada oficjalne tłumaczenie Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika na język polski?
Jeżeli tak – proszę o jego udostępnienie.
Jeżeli nie – proszę o wskazanie, z jakich przyczyn tłumaczenie nie zostało dotychczas przygotowane lub udostępnione opinii publicznej.
Czy w ramach prac nad konwencją odbywały się spotkania z interesariuszami krajowymi, w szczególności:
Z przedstawicielami samorządów zawodów prawniczych (np. Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Izba Radców Prawnych, Krajowa Rada Sądownictwa, Stowarzyszenie Sędziów „Iustitia”, Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP)?
Jeżeli tak – proszę o udostępnienie:
dat i zakresu spotkań,
list uczestników,
protokołów lub notatek ze spotkań.
Czy prowadzone były konsultacje międzyresortowe lub spotkania robocze z innymi ministerstwami i instytucjami państwowymi w sprawie tej konwencji?
Proszę o wskazanie:
terminów takich spotkań,
uczestniczących resortów lub instytucji,
udostępnienie notatek służbowych, ustaleń i dokumentów roboczych sporządzonych w ich toku.
Czy w ramach przygotowań do podpisania konwencji odbyły się spotkania międzynarodowe, w tym bilateralne z przedstawicielami Rady Europy, innych państw-stron konwencji bądź organizacji międzynarodowych?
Jeżeli tak – proszę o szczegółowe informacje oraz udostępnienie dokumentów pokonferencyjnych lub roboczych protokołów.
Z uwagi na znaczenie tej konwencji dla kształtu niezależności zawodów prawniczych w Polsce – zarówno w sferze praktyki zawodowej, jak i konstytucyjnych gwarancji praworządności – proszę o możliwie pełną i precyzyjną odpowiedź oraz o udostępnienie wszystkich wskazanych materiałów.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9432 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.262.2025
Warszawa, 16 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 10536 Państwa Posłów Anny Gembickiej
i Jarosława Sachajki w sprawie prac nad wdrożeniem Konwencji Rady Europy o ochronie
zawodu prawnika.
Ad 1
Obowiązujące w Polsce rozwiązania prawne co do zasady umożliwiają realizację
postanowień Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika.
Przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również ustawy z dnia 26 maja 1982 r.
- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1564) i ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach
prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 499) regulują i zabezpieczają niezależność i bezstronność
samorządów adwokackiego i radcowskiego, swobodę wykonywania zawodu adwokata
i radcy prawnego, skuteczne i sprawiedliwe procedury dyscyplinarne oraz obiektywny
i wystarczająco otwarty dostęp do wykonywania tych zawodów, zatem są zgodne
z zapisami Konwencji, o czym szczegółowo poniżej.
Prawo obowiązujące w Polsce zapewnia wolność tworzenia samorządów zawodowych,
reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących pieczę
nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego
ochrony. Zrzeszenia zawodowe w Polsce są niezależne i samorządne. Minister
-- 1 of 6 --
2
Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządów zawodowych jedynie
w zakresie i formach określonych ustawą.
– zgodność z art. 4 Konwencji.
Na gruncie obowiązujących przepisów, prawo do wykonywania zawodu adwokata lub
radcy prawnego posiada każda osoba, która po spełnieniu warunków określonych ustawą
tj.:
posiadania nieskazitelnego charakteru i dawania swym dotychczasowym
zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu,
korzystania w pełni z praw publicznych oraz posiadania pełnej zdolności do
czynności prawnych,
ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskania
tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych
w Rzeczypospolitej Polskiej oraz odbycia w Rzeczypospolitej Polskiej aplikacji
i złożenia egzaminu zawodowego, z zastrzeżeniem wyjątków ustawowych
zostanie wpisana na listę adwokatów/radców prawnych, złoży ślubowanie i wyznaczy
swoją siedzibę zawodową.
Uregulowania ustawowe przewidują szeroki krąg osób, które mogą uzyskać wpis na listę
adwokatów lub radców prawnych.
Warunki wpisu są obiektywne i przejrzyste, nie zawierają zastrzeżeń dyskryminujących.
Przepisy umożliwiają również przejście z jednego zawodu prawniczego do drugiego oraz
uzyskanie ponownego wpisu, po skreśleniu z listy.
Uchwały w przedmiocie wpisu na listę podejmowane są przez uprawniony organ
samorządu zawodowego. Od uchwały o wpisie na listę Ministrowi Sprawiedliwości służy
prawo wniesienia sprzeciwu (w formie decyzji administracyjnej). Uchwały o odmowie
wpisu na listę podlegają zaskarżeniu do Ministra Sprawiedliwości. Decyzje Ministra
Sprawiedliwości podlegają nadzorowi sądowo-administracyjnemu bowiem mogą być
zaskarżone do sądu administracyjnego przez zainteresowanego lub organ samorządu
zawodowego.
– zgodność z art. 5 Konwencji.
-- 2 of 6 --
3
Polskie ustawodawstwo zapewnia wolność i ochronę wykonywania zawodów
prawniczych. Adwokat i radca prawny podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków
zawodowych korzystają z ochrony prawnej podobnie jak sędzia i prokurator.
Przy wykonywaniu zawodu korzystają również z wolności słowa i pisma, w granicach
określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą. Adwokat i radca prawny obowiązany
jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem
pomocy prawnej. Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do
faktów, o których adwokat lub radca prawny dowiedział się udzielając pomocy prawnej
lub prowadząc sprawę możliwe jest jedynie w ściśle określonych przypadkach, na
podstawie orzeczenia sądu.
Tytuły zawodowe "adwokat" i „radca prawny” podlegają ochronie prawnej. Zarówno
adwokat jak i radca prawny mają prawo informowania o swoich usługach.
– zgodność z art. 6 Konwencji.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia każdemu wolność wyrażania swoich
poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Adwokat i radca prawny
mają prawo wyrażania opinii, także krytycznych, jednakże powinni zachować umiar,
współmierność i oględność w wypowiedziach, tak aby nie uchybić zasadzie godności
zawodu.
– zgodność z art. 7 Konwencji.
Adwokat i radca prawny podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie
sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych
obowiązków zawodowych. Postępowanie dyscyplinarne regulują przepisy ustaw
samorządowych, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania
dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego
i Kodeksu karnego.
Postępowanie dyscyplinarne prowadzą organy dyscyplinarne samorządu zawodowego
adwokatów i radców prawnych: rzecznik dyscyplinarny, sąd dyscyplinarny, Wyższy Sąd
Dyscyplinarny. Sąd dyscyplinarny jest w zakresie orzekania niezawisły. Przy wymierzaniu
kary brane są pod uwagę zasady sprawiedliwości i proporcjonalności. Od orzeczenia
-- 3 of 6 --
4
wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom,
Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Prezesowi Naczelnej Rady
Adwokackiej i Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego.
Minister Sprawiedliwości posiada uprawnienia w postępowaniu dyscyplinarnym
w postaci:
polecenia wszczęcia dochodzenia,
prawa wglądu do akt i żądania informacji o wynikach postępowania
dyscyplinarnego, jak również prawa żądania prawomocnych orzeczeń
dyscyplinarnych wraz z aktami sprawy,
odwołania od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne,
kasacji do Sądu Najwyższego od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd
Dyscyplinarny w drugiej instancji.
– zgodność z art. 8 Konwencji.
Adwokaci i radcy prawni korzystają z ochrony prawnej przewidzianej przepisami
postępowania karnego. W przypadku dokonywanego przeszukania w lokalu, w którym
wykonuje zawód, lub w mieszkaniu prywatnym, adwokat i radca prawny są obowiązani
żądać uczestniczenia w tej czynności przedstawiciela samorządu zawodowego.
– zgodność z art. 9 Konwencji.
Mając jednak na uwadze, że ustawy Prawo o adwokaturze i o radcach prawnych zostały
uchwalone w 1982 r., a więc blisko pół wieku temu, Minister Sprawiedliwości uznał, że
zachodzi potrzeba przeanalizowania zawartych w nich uregulowań pod kątem zgodności
ze standardami międzynarodowymi, w tym zapisami Konwencji oraz podjęcia decyzji
o kierunkach ewentualnych nowelizacji.
Wypracowanie nowoczesnych rozwiązań - dostosowanych do zmieniających się realiów
społecznych i gospodarczych - pozwoli na zabezpieczenie samorządności organizacji
zawodowych oraz osób wykonujących zawody adwokata i radcy prawnego, także przed
opresyjnością Państwa.
W tym celu Minister Sprawiedliwości wystosował list otwarty a przedstawiciele zawodów
prawniczych – Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej Rady Radców Prawnych - zostali
-- 4 of 6 --
5
zaproszeni do współpracy, w trakcie której możliwe będzie wypracowanie kwestii założeń
przyszłej reformy. Pierwsze spotkanie odbyło się 26 maja 2025 r. Tematem rozmów było
przygotowanie planu prac i uzgodnienie najważniejszych kwestii, które zostaną ujęte
w nowelizacji ustawy Prawo o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych, tak aby
gwarantowały przyjęte standardy międzynarodowe.
Ad 2
Obecnie nie są przygotowywane dokumenty dotyczące wyrażenia zgody na ratyfikację.
Termin jest zależny od prac prowadzonych przez resort, zmierzających do zapewnienia
zgodności przepisów prawa z Konwencją.
Ad 3
Za prace nad procedurą ratyfikacyjną odpowiedzialny jest Departament Współpracy
Międzynarodowej i Praw Człowieka, nadzorowany przez Panią Ministrę Marię Ejchart oraz
Pana Ministra Arkadiusza Myrchę.
Ad 4
W ramach procedury krajowej zmierzającej do podpisania Konwencji o ochronie zawodu
prawnika ministerstwo zleciło przetłumaczenie tekstu Konwencji na język polski.
Tekst konwencji w języku polskim przekazuję w załączeniu.
Ad 5
Konwencja o ochronie zawodu prawnika została opracowana przez Komitet Ekspertów ds.
Ochrony Prawników (CJ-AV) pod nadzorem Europejskiego Komitetu Współpracy Prawnej
(CDCJ) w latach 2022-2024. Prace nad projektem Konwencji zostały poprzedzone
wymianą poglądów z członkami i obserwatorami. Eksperci z ramienia resortu nie
uczestniczyli w posiedzeniach CJ-AV.
Ministerstwo Sprawiedliwości było informowane przez Ministerstwo Spraw
Zagranicznych o aktualnym stanie prac CJ-AV nad treścią Konwencji oraz możliwością
zgłaszania uwag do tekstu Konwencji.
Ministerstwo Sprawiedliwości podczas prac zmierzających do zaakceptowania treści
Konwencji w ramach działań podejmowanych w Radzie Europy konsultowało pisemnie
-- 5 of 6 --
6
projekt Konwencji z Naczelną Radą Adwokacką oraz Krajową Izbą Radców Prawnych
i uzyskało ich aprobatę.
Ad 6
Zgodnie z procedurą w ramach działań zmierzających do podpisania Konwencji odbyły się
pisemne konsultacje międzyresortowe.
Ad 7
Jak zostało wskazane wyżej, eksperci z ramienia resortu nie brali udziału w pracach CJ-AV.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.262.2025
Warszawa, 16 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 10536 Państwa Posłów Anny Gembickiej
i Jarosława Sachajki w sprawie prac nad wdrożeniem Konwencji Rady Europy o ochronie
zawodu prawnika.
Ad 1
Obowiązujące w Polsce rozwiązania prawne co do zasady umożliwiają realizację
postanowień Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika.
Przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również ustawy z dnia 26 maja 1982 r.
- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1564) i ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach
prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 499) regulują i zabezpieczają niezależność i bezstronność
samorządów adwokackiego i radcowskiego, swobodę wykonywania zawodu adwokata
i radcy prawnego, skuteczne i sprawiedliwe procedury dyscyplinarne oraz obiektywny
i wystarczająco otwarty dostęp do wykonywania tych zawodów, zatem są zgodne
z zapisami Konwencji, o czym szczegółowo poniżej.
Prawo obowiązujące w Polsce zapewnia wolność tworzenia samorządów zawodowych,
reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących pieczę
nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego
ochrony. Zrzeszenia zawodowe w Polsce są niezależne i samorządne. Minister
-- 1 of 6 --
2
Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządów zawodowych jedynie
w zakresie i formach określonych ustawą.
– zgodność z art. 4 Konwencji.
Na gruncie obowiązujących przepisów, prawo do wykonywania zawodu adwokata lub
radcy prawnego posiada każda osoba, która po spełnieniu warunków określonych ustawą
tj.:
posiadania nieskazitelnego charakteru i dawania swym dotychczasowym
zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu,
korzystania w pełni z praw publicznych oraz posiadania pełnej zdolności do
czynności prawnych,
ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskania
tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych
w Rzeczypospolitej Polskiej oraz odbycia w Rzeczypospolitej Polskiej aplikacji
i złożenia egzaminu zawodowego, z zastrzeżeniem wyjątków ustawowych
zostanie wpisana na listę adwokatów/radców prawnych, złoży ślubowanie i wyznaczy
swoją siedzibę zawodową.
Uregulowania ustawowe przewidują szeroki krąg osób, które mogą uzyskać wpis na listę
adwokatów lub radców prawnych.
Warunki wpisu są obiektywne i przejrzyste, nie zawierają zastrzeżeń dyskryminujących.
Przepisy umożliwiają również przejście z jednego zawodu prawniczego do drugiego oraz
uzyskanie ponownego wpisu, po skreśleniu z listy.
Uchwały w przedmiocie wpisu na listę podejmowane są przez uprawniony organ
samorządu zawodowego. Od uchwały o wpisie na listę Ministrowi Sprawiedliwości służy
prawo wniesienia sprzeciwu (w formie decyzji administracyjnej). Uchwały o odmowie
wpisu na listę podlegają zaskarżeniu do Ministra Sprawiedliwości. Decyzje Ministra
Sprawiedliwości podlegają nadzorowi sądowo-administracyjnemu bowiem mogą być
zaskarżone do sądu administracyjnego przez zainteresowanego lub organ samorządu
zawodowego.
– zgodność z art. 5 Konwencji.
-- 2 of 6 --
3
Polskie ustawodawstwo zapewnia wolność i ochronę wykonywania zawodów
prawniczych. Adwokat i radca prawny podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków
zawodowych korzystają z ochrony prawnej podobnie jak sędzia i prokurator.
Przy wykonywaniu zawodu korzystają również z wolności słowa i pisma, w granicach
określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą. Adwokat i radca prawny obowiązany
jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem
pomocy prawnej. Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do
faktów, o których adwokat lub radca prawny dowiedział się udzielając pomocy prawnej
lub prowadząc sprawę możliwe jest jedynie w ściśle określonych przypadkach, na
podstawie orzeczenia sądu.
Tytuły zawodowe "adwokat" i „radca prawny” podlegają ochronie prawnej. Zarówno
adwokat jak i radca prawny mają prawo informowania o swoich usługach.
– zgodność z art. 6 Konwencji.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia każdemu wolność wyrażania swoich
poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Adwokat i radca prawny
mają prawo wyrażania opinii, także krytycznych, jednakże powinni zachować umiar,
współmierność i oględność w wypowiedziach, tak aby nie uchybić zasadzie godności
zawodu.
– zgodność z art. 7 Konwencji.
Adwokat i radca prawny podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie
sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych
obowiązków zawodowych. Postępowanie dyscyplinarne regulują przepisy ustaw
samorządowych, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania
dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego
i Kodeksu karnego.
Postępowanie dyscyplinarne prowadzą organy dyscyplinarne samorządu zawodowego
adwokatów i radców prawnych: rzecznik dyscyplinarny, sąd dyscyplinarny, Wyższy Sąd
Dyscyplinarny. Sąd dyscyplinarny jest w zakresie orzekania niezawisły. Przy wymierzaniu
kary brane są pod uwagę zasady sprawiedliwości i proporcjonalności. Od orzeczenia
-- 3 of 6 --
4
wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom,
Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Prezesowi Naczelnej Rady
Adwokackiej i Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego.
Minister Sprawiedliwości posiada uprawnienia w postępowaniu dyscyplinarnym
w postaci:
polecenia wszczęcia dochodzenia,
prawa wglądu do akt i żądania informacji o wynikach postępowania
dyscyplinarnego, jak również prawa żądania prawomocnych orzeczeń
dyscyplinarnych wraz z aktami sprawy,
odwołania od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne,
kasacji do Sądu Najwyższego od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd
Dyscyplinarny w drugiej instancji.
– zgodność z art. 8 Konwencji.
Adwokaci i radcy prawni korzystają z ochrony prawnej przewidzianej przepisami
postępowania karnego. W przypadku dokonywanego przeszukania w lokalu, w którym
wykonuje zawód, lub w mieszkaniu prywatnym, adwokat i radca prawny są obowiązani
żądać uczestniczenia w tej czynności przedstawiciela samorządu zawodowego.
– zgodność z art. 9 Konwencji.
Mając jednak na uwadze, że ustawy Prawo o adwokaturze i o radcach prawnych zostały
uchwalone w 1982 r., a więc blisko pół wieku temu, Minister Sprawiedliwości uznał, że
zachodzi potrzeba przeanalizowania zawartych w nich uregulowań pod kątem zgodności
ze standardami międzynarodowymi, w tym zapisami Konwencji oraz podjęcia decyzji
o kierunkach ewentualnych nowelizacji.
Wypracowanie nowoczesnych rozwiązań - dostosowanych do zmieniających się realiów
społecznych i gospodarczych - pozwoli na zabezpieczenie samorządności organizacji
zawodowych oraz osób wykonujących zawody adwokata i radcy prawnego, także przed
opresyjnością Państwa.
W tym celu Minister Sprawiedliwości wystosował list otwarty a przedstawiciele zawodów
prawniczych – Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej Rady Radców Prawnych - zostali
-- 4 of 6 --
5
zaproszeni do współpracy, w trakcie której możliwe będzie wypracowanie kwestii założeń
przyszłej reformy. Pierwsze spotkanie odbyło się 26 maja 2025 r. Tematem rozmów było
przygotowanie planu prac i uzgodnienie najważniejszych kwestii, które zostaną ujęte
w nowelizacji ustawy Prawo o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych, tak aby
gwarantowały przyjęte standardy międzynarodowe.
Ad 2
Obecnie nie są przygotowywane dokumenty dotyczące wyrażenia zgody na ratyfikację.
Termin jest zależny od prac prowadzonych przez resort, zmierzających do zapewnienia
zgodności przepisów prawa z Konwencją.
Ad 3
Za prace nad procedurą ratyfikacyjną odpowiedzialny jest Departament Współpracy
Międzynarodowej i Praw Człowieka, nadzorowany przez Panią Ministrę Marię Ejchart oraz
Pana Ministra Arkadiusza Myrchę.
Ad 4
W ramach procedury krajowej zmierzającej do podpisania Konwencji o ochronie zawodu
prawnika ministerstwo zleciło przetłumaczenie tekstu Konwencji na język polski.
Tekst konwencji w języku polskim przekazuję w załączeniu.
Ad 5
Konwencja o ochronie zawodu prawnika została opracowana przez Komitet Ekspertów ds.
Ochrony Prawników (CJ-AV) pod nadzorem Europejskiego Komitetu Współpracy Prawnej
(CDCJ) w latach 2022-2024. Prace nad projektem Konwencji zostały poprzedzone
wymianą poglądów z członkami i obserwatorami. Eksperci z ramienia resortu nie
uczestniczyli w posiedzeniach CJ-AV.
Ministerstwo Sprawiedliwości było informowane przez Ministerstwo Spraw
Zagranicznych o aktualnym stanie prac CJ-AV nad treścią Konwencji oraz możliwością
zgłaszania uwag do tekstu Konwencji.
Ministerstwo Sprawiedliwości podczas prac zmierzających do zaakceptowania treści
Konwencji w ramach działań podejmowanych w Radzie Europy konsultowało pisemnie
-- 5 of 6 --
6
projekt Konwencji z Naczelną Radą Adwokacką oraz Krajową Izbą Radców Prawnych
i uzyskało ich aprobatę.
Ad 6
Zgodnie z procedurą w ramach działań zmierzających do podpisania Konwencji odbyły się
pisemne konsultacje międzyresortowe.
Ad 7
Jak zostało wskazane wyżej, eksperci z ramienia resortu nie brali udziału w pracach CJ-AV.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --