Interpelacja w sprawie wpływu pożyczek w ramach KPO na poziom długu publicznego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10533
do ministra finansów
w sprawie wpływu pożyczek w ramach KPO na poziom długu publicznego
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 25-06-2025
Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego i analizami Najwyższej Izby Kontroli poziom długu wkrótce przekroczy próg 60% PKB. Tymczasem państwo planuje zaciągnięcie kolejnych zobowiązań w ramach pożyczkowej części Krajowego Planu Odbudowy, w łącznej wysokości 34,5 mld euro.
W związku z tym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaka będzie prognozowana ścieżka długu publicznego (zarówno według definicji krajowej, jak i metodologii unijnej ESA 2010) w latach 2025–2035, przy założeniu pełnego wykorzystania pożyczek KPO? Proszę o rozbicie tej prognozy na każdy rok, osobno dla: wartości nominalnej długu (w mld zł), relacji długu do PKB (w %), oraz oszacowanie momentu, w którym – według prognoz resortu – przekroczony może zostać próg konstytucyjny 60% PKB.
Czy Ministerstwo Finansów przewiduje jakiekolwiek zmiany w strategii zarządzania długiem publicznym w związku z możliwym przekroczeniem tego progu?
Czy MF przewiduje zabezpieczenie się na okoliczność dalszego wzrostu kursu EUR/PLN, biorąc pod uwagę, że pożyczki KPO będą rozliczane w euro? Proszę wskazać, za pomocą jakich środków i w jaki sposób będzie to realizowane.
Proszę o udostępnienie harmonogramu spłat zobowiązań zaciągniętych w ramach KPO od początku rozpoczęcia realizacji spłaty. Czy i na jakich zasadach będzie on dostępny do publicznej wiadomości?
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (32)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13643 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 11 lipca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10533
Znak sprawy: DP2.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10533 posła Janusza Kowalskiego przekazuję
następujące wyjaśnienia.
1. Jaka będzie prognozowana ścieżka długu publicznego (zarówno według definicji
krajowej, jak i metodologii unijnej ESA 2010) w latach 2025–2035, przy założeniu
pełnego wykorzystania pożyczek KPO? Proszę o rozbicie tej prognozy na każdy rok,
osobno dla: wartości nominalnej długu (w mld zł), relacji długu do PKB (w %) oraz
oszacowanie momentu, w którym – według prognoz resortu – przekroczony może zostać
próg konstytucyjny 60% PKB.
Ostatnie prognozy długu publicznego w horyzoncie średnioterminowym
sporządzane były we wrześniu 2024 r. na potrzeby Strategii zarządzania długiem
sektora finansów publicznych w latach 2025-2028 oraz średniookresowego planu
budżetowo-strukturalnego. Obydwa dokumenty zostały przyjęte przez Radę
Ministrów, odpowiednio we wrześniu i październiku 2024 r. Prognozy długu
publicznego wg definicji krajowej oraz unijnej przedstawione w obydwu
dokumentach są spójne i zostały przygotowane przy założeniu corocznego
dostosowania fiskalnego umożliwiającego przestrzeganie ustalonej ścieżki
wydatków netto zgodnie z założeniami średniookresowego planu budżetowo-
strukturalnego.
Przy przyjętych założeniach, w tym uwzględniających pełne wykorzystanie
pożyczek z KPO, prognozowana relacja państwowego długu publicznego do PKB
wyniesie 47,1% w 2025 r., następnie będzie wzrastała do 48,6% w 2027 r., a w
2028 roku obniży się do 48,3%. W horyzoncie Strategii relacja państwowego długu
publicznego do PKB pozostanie bezpiecznie poniżej progu ostrożnościowego 55%
określonego w ustawie o finansach publicznych oraz konstytucyjnego limitu długu
publicznego na poziomie 60%.
-- 1 of 6 --
2/6
Prognozowana relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (wg
definicji UE, dług EDP) do PKB wyniesie 58,4% w 2025 r., następnie wzrośnie do
61,3% w 2027 r., a w 2028 r. obniży się do 61,2%. Wartość referencyjna relacji
długu EDP do PKB na poziomie 60% określona w traktacie o funkcjonowaniu UE
zostanie przekroczona w 2026 r.
2025 2026 2027 2028
Państwowy dług publiczny
mld zł 1 871,1 2 040,7 2 179,0 2 282,5
% PKB 47,1% 48,1% 48,6% 48,3%
Dług EDP
mld zł 2 321,4 2 582,6 2 750,1 2 888,6
% PKB 58,4% 60,9% 61,3% 61,2%
2. Czy Ministerstwo Finansów przewiduje jakiekolwiek zmiany w strategii zarządzania
długiem publicznym w związku z możliwym przekroczeniem tego progu?
Ostatnie średnioterminowe prognozy Ministerstwa Finansów nie przewidują
przekroczenia przez państwowy dług publiczny, liczony wg definicji krajowej, do
której odwołuje się Konstytucja RP, limitu długu na poziomie 60% PKB. Prace nad
kolejną Strategią zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach
2026-2029 oraz średnioterminowymi prognozami długu publicznego już trwają, a
ostateczny dokument zostanie przedstawiony do akceptacji Rady Ministrów we
wrześniu wraz z projektem ustawy budżetowej na rok 2026, a następnie
przekazany do Sejmu.
W obowiązującym w Polsce prawie zawarte są mechanizmy zapobiegające
nadmiernemu narastaniu długu.
W celu zapobieżenia przekroczeniu przez państwowy dług publiczny limitu
konstytucyjnego ustawa o finansach publicznych zawiera procedury
ostrożnościowe uruchamiane automatycznie w przypadku przekroczenia progu
55% PKB. Konsekwencją przekroczenia tego progu (w tym wypadku brana jest pod
uwagę również kwota długu przeliczona wg średnich w całym roku kursach
walutowych oraz pomniejszona o wolne środki na rachunkach budżetu) jest m.in.
konieczność przyjęcia na kolejny rok ustawy budżetowej bez deficytu lub
zapewniającej spadek relacji długu Skarbu Państwa do PKB, a także zakaz
udzielania nowych pożyczek z budżetu państwa.
Od 2015 roku w Polsce stosuje się również stabilizującą regułę wydatkową (SRW),
stanowiącą implementację dyrektywy Rady 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r.
w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich. SRW, w
wieloletniej perspektywie, sprzyja przestrzeganiu wartości referencyjnych
wynikających z unijnego Paktu Stabilności i Wzrostu, dotyczących poziomu
deficytu (3% PKB) i długu (60% PKB) sektora instytucji rządowych i
samorządowych (dalej: sektor gg), zapewniając jednocześnie odpowiednią
elastyczność w sytuacjach nadzwyczajnych. Przepisy SRW przewidują możliwość
-- 2 of 6 --
3/6
zastosowania klauzuli wyjścia, umożliwiającej czasowe zawieszenie stosowania
reguły w wyniku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.
W związku z objęciem Polski w lipcu 2024 r. procedurą nadmiernego deficytu
(EDP) z uwagi przekroczenia wartości referencyjnej odnośnie deficytu sektora gg -
5,3% PKB w 2023 r. i 6,6% PKB w 2024 r. SRW pełni obecnie rolę wykonawczą dla
procedury nadmiernego deficytu poprzez zawarty w niej mechanizm korygujący i
zapewnia wymaganą przez przepisy UE konsolidację finansów publicznych.
Mechanizm korygujący SRW ma zastosowanie w przypadku nadmiernej
nierównowagi finansów publicznych, a jego stosowanie określają przepisy art.
112aa i 112d ustawy o finansach publicznych. Korekta kwoty wydatków z tytułu
nadmiernej nierównowagi finansów publicznych zgodnie z ustawą o finansach
publicznych: 1) wynosi maksymalnie 0,5% PKB przy przekroczeniu
prognozowanych unijnych wartości referencyjnych dla deficytu lub długu sektora
gg; 2) odpowiada poziomowi wysiłku fiskalnego wynikającego z zatwierdzonej
przez Radę UE ścieżki wydatków netto1; 3) przyjmuje inną wartość, jeżeli Rada UE
wyda zalecenia na podstawie art. 121 ust. 2 lub 4 albo art. 126 ust. 7 TFUE.
Mechanizm korygujący SRW zapewnia spójność wymogów SRW z wymogami reguł
unijnych i w efekcie powala na uwzględnienie krajowej klauzuli wyjścia,
umożliwiającej odchylenie od ścieżki wydatków netto o wartość wzmożonych
wydatków na obronność względem 2021 r. do wartości 1,5% PKB, ze względu na
wyjątkowe okoliczności, jakimi są agresja Rosji na Ukrainę i pogarszające się
środowisko bezpieczeństwa. Rada UE 8 lipca br. uruchomiła ww. klauzulę dla 15
krajów UE, w tym Polski.
Ponadto Ministerstwo Finansów zrealizowało we współpracy z Międzynarodowym
Funduszem Walutowym przegląd funkcjonowania SRW w latach 2019-2023,
będący realizacją kamienia milowego A4G w ramach Krajowego Planu Odbudowy i
Zwiększania Odporności. W ramach ww. przeglądu szczególną uwagę poświęcono
antycyklicznym właściwościom reguły oraz jej roli w stabilizacji wydatków sektora
finansów publicznych w długim okresie. Wyniki przeglądu potwierdziły, iż
stosowanie reguły wspiera antycykliczność polityki makroekonomicznej, przy
zachowaniu jej wiarygodności oraz stabilizuje - przede wszystkim wskutek
działania mechanizmu korygującego - wynik sektora gg na poziomie spójnym z
wymogami wynikającymi z reguł UE. Równocześnie, SRW prowadzi do znaczącego
ograniczenia zadłużenia w średnim okresie, co również jest spójne z regułami
unijnymi, w których wymagany wysiłek fiskalny bazuje na analizie
średniookresowej stabilności długu (z ang. debt sustainability analysis).
Na podstawie rekomendacji sformułowanych w oparciu o wyniki przeglądu, w lipcu
2024 r. wprowadzono zmiany w SRW w ramach ustawy o zmianie ustawy o
finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2024 poz. 1089).
Zmiany te, dotyczyły m.in. zakresu SRW. Do zakresu reguły włączono wówczas
skarbowe papiery wartościowe przekazywane nieodpłatnie przez jednostki i
1 Ścieżka wydatków netto, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i
Rady (UE) 2024/1263 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie skutecznej koordynacji polityk
gospodarczych i w sprawie wielostronnego nadzoru budżetowego oraz uchylającym
rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97.
-- 3 of 6 --
4/6
organy objęte SRW jednostkom sektora gg w celu zwiększenia przejrzystości
finansów publicznych i skuteczności SRW.
Raport z realizacji przeglądu SRW został opublikowany na stronie BIP
Ministerstwa Finansów.
3. Czy MF przewiduje zabezpieczenie się na okoliczność dalszego wzrostu kursu
EUR/PLN, biorąc pod uwagę, że pożyczki KPO będą rozliczane w euro? Proszę wskazać za
pomocą jakich środków i w jaki sposób będzie to realizowane.
Celem Strategii zarządzania długiem publicznym jest sfinansowanie potrzeb
pożyczkowych budżetu państwa w sposób zapewniający minimalizację kosztów
obsługi długu w długim horyzoncie czasu przy przyjętych ograniczeniach odnośnie
do poziomu ryzyka, w tym m.in. ryzyka refinansowania i ryzyka kursowego.
Strategia zakłada utrzymywanie udziału długu w walutach obcych w długu Skarbu
Państwa poniżej 25% z możliwością przejściowych odchyleń wynikających z
uwarunkowań rynkowych lub budżetowych. Dodatkowo zakłada się
utrzymywanie efektywnego (tj. uwzględniającego transakcje pochodne) udziału
euro w długu w walutach obcych na poziomie co najmniej 70% - ze względu na
relatywnie niższą niż w przypadku innych walut zmienność kursu euro wobec
złotego, a co za tym idzie, niższe ryzyko kursowe z tym związane.
Na koniec kwietnia 2025 r. udział długu w walutach obcych w długu Skarbu
Państwa wyniósł 21,7%, a efektywny udział euro w długu w walutach obcych
wyniósł 92,4%.
Głównym źródłem finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa jest
finansowanie krajowe, które nie wiąże się z ryzykiem kursowym. Finansowanie
potrzeb pożyczkowych w walutach obcych stanowi uzupełnienie finansowania
krajowego, a jego poziom uwzględnia m.in. potrzeby pożyczkowe budżetu w
walutach obcych, napływ środków walutowych w ramach budżetu unijnego i
instrumenty finansowe oferowane przez UE, w tym pożyczki w ramach
Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności (RRF).
Z punktu widzenia zarządzania długiem Skarbu Państwa pożyczki z KPO
przyczyniają się do minimalizacji kosztów obsługi długu (ze względu na atrakcyjne
oprocentowanie, odpowiadające kosztowi finansowania rynkowego Unii
Europejskiej) oraz ograniczaniu ryzyka refinansowania (ze względu na wysoką
średnią zapadalność, średnio 20 lat), przy utrzymywaniu ryzyka kursowego na
akceptowalnym, zgodnym ze Strategią poziomie.
4. Proszę o udostępnienie harmonogramu spłat zobowiązań zaciągniętych w ramach
KPO od początku rozpoczęcia realizacji spłaty. Czy i na jakich zasadach będzie on
dostępny do publicznej wiadomości?
Harmonogram spłat pożyczek z KPO został przedstawiony w załączniku.
Ponadto Ministerstwo Finansów w miesięcznym biuletynie Zadłużenie Skarbu
Państwa publikowanym na stronie internetowej prezentuje zapadalność
zadłużenia zagranicznego w podziale na obligacje skarbowe oraz kredyty i pożyczki
-- 4 of 6 --
5/6
(w tym kredyty z międzynarodowych instytucji finansowych i pożyczki z UE) po
latach, wg stanu na koniec miesiąca sprawozdawczego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
Załącznik: harmonogram spłat pożyczek z KPO
-- 5 of 6 --
6/6
Załącznik: harmonogram spłat pożyczek z KPO
Termin
ciągnienia
Kwota
(mln EUR)
Termin
ciągnienia
Kwota
(mln EUR)
Termin
ciągnienia
Kwota
(mln EUR)
zaliczka 2023-12-28 4 504,0 Transza I 2024-04-15 3 633,4 Transza II i III 2024-12-17 5 326,8
Data
płatności
Rata
kapitałowa
(mln EUR)
Zadłużenie
(mln EUR)
Data
płatności
Rata
kapitałowa
(mln EUR)
Zadłużenie
(mln EUR) Data płatności
Rata
kapitałowa
(mln EUR)
Zadłużenie
(mln EUR)
2025-02-03 0,0 4 504,0 2025-05-23 0,0 3 633,4 2026-01-26 0,0 5 326,8
2026-02-02 0,0 4 504,0 2026-05-21 0,0 3 633,4 2027-01-25 0,0 5 326,8
2027-02-02 0,0 4 504,0 2027-05-20 0,0 3 633,4 2028-01-21 0,0 5 326,8
2028-02-01 0,0 4 504,0 2028-05-23 0,0 3 633,4 2029-01-24 0,0 5 326,8
2029-02-02 0,0 4 504,0 2029-05-21 0,0 3 633,4 2030-01-24 0,0 5 326,8
2030-02-04 0,0 4 504,0 2030-05-23 0,0 3 633,4 2031-01-24 0,0 5 326,8
2031-02-03 0,0 4 504,0 2031-05-21 0,0 3 633,4 2032-01-26 0,0 5 326,8
2032-02-02 0,0 4 504,0 2032-05-20 0,0 3 633,4 2033-01-21 0,0 5 326,8
2033-02-01 0,0 4 504,0 2033-05-23 0,0 3 633,4 2034-01-23 0,0 5 326,8
2034-02-01 0,0 4 504,0 2034-05-22 0,0 3 633,4 2035-01-24 0,0 5 326,8
2035-02-02 225,2 4 278,8 2035-05-21 181,7 3 451,8 2036-01-24 266,3 5 060,5
2036-02-04 225,2 4 053,6 2036-05-21 181,7 3 270,1 2037-01-26 266,3 4 794,1
2037-02-02 225,2 3 828,4 2037-05-21 181,7 3 088,4 2038-01-25 266,3 4 527,8
2038-02-02 225,2 3 603,2 2038-05-24 181,7 2 906,8 2039-01-21 266,3 4 261,4
2039-02-01 225,2 3 378,0 2039-05-20 181,7 2 725,1 2040-01-23 266,3 3 995,1
2040-02-01 225,2 3 152,8 2040-05-21 181,7 2 543,4 2041-01-24 266,3 3 728,8
2041-02-04 225,2 2 927,6 2041-05-23 181,7 2 361,7 2042-01-24 266,3 3 462,4
2042-02-03 225,2 2 702,4 2042-05-21 181,7 2 180,1 2043-01-26 266,3 3 196,1
2043-02-02 225,2 2 477,2 2043-05-21 181,7 1 998,4 2044-01-25 266,3 2 929,7
2044-02-02 225,2 2 252,0 2044-05-23 181,7 1 816,7 2045-01-23 266,3 2 663,4
2045-02-01 225,2 2 026,8 2045-05-22 181,7 1 635,0 2046-01-24 266,3 2 397,1
2046-02-02 225,2 1 801,6 2046-05-21 181,7 1 453,4 2047-01-24 266,3 2 130,7
2047-02-04 225,2 1 576,4 2047-05-21 181,7 1 271,7 2048-01-24 266,3 1 864,4
2048-02-03 225,2 1 351,2 2048-05-21 181,7 1 090,0 2049-01-25 266,3 1 598,0
2049-02-02 225,2 1 126,0 2049-05-24 181,7 908,4 2050-01-21 266,3 1 331,7
2050-02-01 225,2 900,8 2050-05-20 181,7 726,7 2051-01-23 266,3 1 065,4
2051-02-01 225,2 675,6 2051-05-22 181,7 545,0 2052-01-24 266,3 799,0
2052-02-02 225,2 450,4 2052-05-23 181,7 363,3 2053-01-24 266,3 532,7
2053-02-03 225,2 225,2 2053-05-21 181,7 181,7 2054-01-26 266,3 266,3
2054-02-02 225,2 0,0 2054-05-21 181,7 0,0 2055-01-25 266,3 0,0
Suma 4 504,0 Suma 3 633,4 Suma 5 326,8
-- 6 of 6 --