Interpelacja nr 10521
Interpelacja w sprawie dostępności i jakości usług opiekuńczych dla osób starszych i niepełnosprawnych w ramach programów rządowych i unijnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dostępności i jakości usług opiekuńczych dla osób starszych i niepełnosprawnych w ramach programów rządowych i unijnych
Interpelacja nr 10521
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dostępności i jakości usług opiekuńczych dla osób starszych i niepełnosprawnych w ramach programów rządowych i unijnych
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 24-06-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego zgłosił się mieszkaniec powiatu żywieckiego, który na co dzień opiekuje się swoją matką – osobą starszą, chorującą m.in. na schorzenia układu równowagi, wymagającą stałej asekuracji przy poruszaniu się, czynnościach higienicznych, spożywaniu posiłków czy korzystaniu z toalety.
Z relacji wynika, że w ramach programów opiekuńczych realizowanych przez lokalne centrum pomocy społecznej rodzinie przyznano usługi opiekuńcze w wymiarze około 100 godzin miesięcznie – z czego 60 godzin świadczono w ramach programu rządowego (30 godzin bezpłatnych oraz 30 dodatkowych), a 40 godzin w ramach odpłatnego programu współfinansowanego ze środków unijnych. Pomimo takiego łącznego wymiaru godzin, opieka ta pozostaje dalece niewystarczająca, biorąc pod uwagę poważny stan zdrowia podopiecznej oraz konieczność zapewnienia jej całodobowego wsparcia.
Kolejnym problemem była kilkutygodniowa przerwa w świadczeniach w grudniu 2024 roku, co – jak poinformowano rodzinę – było spowodowane koniecznością przygotowania nowych edycji programów. Z relacji osób korzystających z tego wsparcia wynika, że zarówno program rządowy, w ramach którego część usług świadczona jest nieodpłatnie, jak i program współfinansowany ze środków unijnych, mają być kontynuowane do połowy grudnia 2025 roku. Niemniej jednak, ich zakończenie w tym samym okresie oraz brak zagwarantowania płynnego przejścia między edycjami stwarzają ryzyko powtórzenia się luki w świadczeniach, która szczególnie dotkliwie odczuwana jest przez osoby niesamodzielne i ich opiekunów.
Mieszkaniec podkreśla również, że sam posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, co dodatkowo utrudnia mu codzienne funkcjonowanie. Zwraca uwagę, że urzędnicy w lokalnym ośrodku pomocy społecznej wprost przyznają, iż środki finansowe przeznaczone na realizację tego rodzaju programów są dalece niewystarczające – często pokrywają jedynie około 50% realnych potrzeb. Zakończenie zarówno programu rządowego, jak i unijnego w połowie grudnia 2025 roku, przy braku odpowiednio skoordynowanej kontynuacji, skutkuje powstaniem okresów bez zapewnionego wsparcia, a tym samym występowaniem deficytu godzin świadczonej opieki. W połączeniu z ograniczoną liczbą wykwalifikowanych opiekunek, których dostępność nie odpowiada zgłaszanemu zapotrzebowaniu – zwłaszcza w przypadku osób obłożnie chorych – prowadzi to do pogorszenia sytuacji rodzin sprawujących codzienną opiekę. Zgłaszane są również sytuacje, w których nieobecność opiekunki – spowodowana urlopem, chorobą własną lub koniecznością sprawowania opieki nad chorym dzieckiem – nie skutkuje zapewnieniem zastępstwa, przez co wsparcie całkowicie się urywa nawet na okres miesiąca.
Choć opisany przypadek dotyczy jednej konkretnej rodziny, nie jest on jednostkowy. Z podobnymi trudnościami borykają się tysiące osób w całej Polsce – zarówno seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami, jak i ich bliscy, którzy niejednokrotnie muszą rezygnować z pracy zawodowej, by sprawować opiekę.
Społeczeństwo bardzo docenia programy z zakresu polityki społecznej, które udało się wdrożyć – w szczególności te ukierunkowane na wsparcie osób starszych i z niepełnosprawnościami. Jednocześnie mieszkańcy, którzy zgłaszają się do mojego biura, zwracają uwagę, że temat dostępności i jakości usług opiekuńczych pozostaje nadal obszarem, który wymaga pogłębionej analizy i zdecydowanych działań systemowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększenie finansowania usług opiekuńczych świadczonych w ramach rządowych programów społecznych?
Czy trwają lub są planowane prace legislacyjne mające na celu zapewnienie ciągłości usług opiekuńczych – w szczególności poprzez obowiązkowe zastępstwa w razie nieobecności opiekunów (spowodowane m.in. chorobą, urlopem lub koniecznością opieki nad członkiem rodziny)?
Czy resort zamierza wprowadzić zmiany organizacyjne, które pozwolą uniknąć luk czasowych pomiędzy zakończeniem a rozpoczęciem kolejnych edycji programów wsparcia – szczególnie w przypadku programów kończących się w połowie grudnia 2025 roku?
Czy przewidziano działania mające na celu poprawę warunków pracy i wynagrodzeń opiekunek i asystentów osób starszych i z niepełnosprawnościami – w tym zwiększenie atrakcyjności zawodu opiekuna?
Jakie środki unijne są obecnie wykorzystywane na wsparcie usług opiekuńczych w Polsce i czy planowane są kolejne programy finansowane z funduszy europejskich w tym zakresie?
Czy prowadzone są analizy dotyczące skali zapotrzebowania na usługi opiekuńcze w Polsce i czy ministerstwo planuje przygotowanie długofalowej strategii rozwoju tego sektora?
Czy ministerstwo analizuje możliwość zapewnienia dostępności usług opiekuńczych również w weekendy, szczególnie dla osób samotnych oraz tych, których opiekunowie zawodowi są niezdolni do świadczenia opieki?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 10521
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dostępności i jakości usług opiekuńczych dla osób starszych i niepełnosprawnych w ramach programów rządowych i unijnych
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 24-06-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego zgłosił się mieszkaniec powiatu żywieckiego, który na co dzień opiekuje się swoją matką – osobą starszą, chorującą m.in. na schorzenia układu równowagi, wymagającą stałej asekuracji przy poruszaniu się, czynnościach higienicznych, spożywaniu posiłków czy korzystaniu z toalety.
Z relacji wynika, że w ramach programów opiekuńczych realizowanych przez lokalne centrum pomocy społecznej rodzinie przyznano usługi opiekuńcze w wymiarze około 100 godzin miesięcznie – z czego 60 godzin świadczono w ramach programu rządowego (30 godzin bezpłatnych oraz 30 dodatkowych), a 40 godzin w ramach odpłatnego programu współfinansowanego ze środków unijnych. Pomimo takiego łącznego wymiaru godzin, opieka ta pozostaje dalece niewystarczająca, biorąc pod uwagę poważny stan zdrowia podopiecznej oraz konieczność zapewnienia jej całodobowego wsparcia.
Kolejnym problemem była kilkutygodniowa przerwa w świadczeniach w grudniu 2024 roku, co – jak poinformowano rodzinę – było spowodowane koniecznością przygotowania nowych edycji programów. Z relacji osób korzystających z tego wsparcia wynika, że zarówno program rządowy, w ramach którego część usług świadczona jest nieodpłatnie, jak i program współfinansowany ze środków unijnych, mają być kontynuowane do połowy grudnia 2025 roku. Niemniej jednak, ich zakończenie w tym samym okresie oraz brak zagwarantowania płynnego przejścia między edycjami stwarzają ryzyko powtórzenia się luki w świadczeniach, która szczególnie dotkliwie odczuwana jest przez osoby niesamodzielne i ich opiekunów.
Mieszkaniec podkreśla również, że sam posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, co dodatkowo utrudnia mu codzienne funkcjonowanie. Zwraca uwagę, że urzędnicy w lokalnym ośrodku pomocy społecznej wprost przyznają, iż środki finansowe przeznaczone na realizację tego rodzaju programów są dalece niewystarczające – często pokrywają jedynie około 50% realnych potrzeb. Zakończenie zarówno programu rządowego, jak i unijnego w połowie grudnia 2025 roku, przy braku odpowiednio skoordynowanej kontynuacji, skutkuje powstaniem okresów bez zapewnionego wsparcia, a tym samym występowaniem deficytu godzin świadczonej opieki. W połączeniu z ograniczoną liczbą wykwalifikowanych opiekunek, których dostępność nie odpowiada zgłaszanemu zapotrzebowaniu – zwłaszcza w przypadku osób obłożnie chorych – prowadzi to do pogorszenia sytuacji rodzin sprawujących codzienną opiekę. Zgłaszane są również sytuacje, w których nieobecność opiekunki – spowodowana urlopem, chorobą własną lub koniecznością sprawowania opieki nad chorym dzieckiem – nie skutkuje zapewnieniem zastępstwa, przez co wsparcie całkowicie się urywa nawet na okres miesiąca.
Choć opisany przypadek dotyczy jednej konkretnej rodziny, nie jest on jednostkowy. Z podobnymi trudnościami borykają się tysiące osób w całej Polsce – zarówno seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami, jak i ich bliscy, którzy niejednokrotnie muszą rezygnować z pracy zawodowej, by sprawować opiekę.
Społeczeństwo bardzo docenia programy z zakresu polityki społecznej, które udało się wdrożyć – w szczególności te ukierunkowane na wsparcie osób starszych i z niepełnosprawnościami. Jednocześnie mieszkańcy, którzy zgłaszają się do mojego biura, zwracają uwagę, że temat dostępności i jakości usług opiekuńczych pozostaje nadal obszarem, który wymaga pogłębionej analizy i zdecydowanych działań systemowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększenie finansowania usług opiekuńczych świadczonych w ramach rządowych programów społecznych?
Czy trwają lub są planowane prace legislacyjne mające na celu zapewnienie ciągłości usług opiekuńczych – w szczególności poprzez obowiązkowe zastępstwa w razie nieobecności opiekunów (spowodowane m.in. chorobą, urlopem lub koniecznością opieki nad członkiem rodziny)?
Czy resort zamierza wprowadzić zmiany organizacyjne, które pozwolą uniknąć luk czasowych pomiędzy zakończeniem a rozpoczęciem kolejnych edycji programów wsparcia – szczególnie w przypadku programów kończących się w połowie grudnia 2025 roku?
Czy przewidziano działania mające na celu poprawę warunków pracy i wynagrodzeń opiekunek i asystentów osób starszych i z niepełnosprawnościami – w tym zwiększenie atrakcyjności zawodu opiekuna?
Jakie środki unijne są obecnie wykorzystywane na wsparcie usług opiekuńczych w Polsce i czy planowane są kolejne programy finansowane z funduszy europejskich w tym zakresie?
Czy prowadzone są analizy dotyczące skali zapotrzebowania na usługi opiekuńcze w Polsce i czy ministerstwo planuje przygotowanie długofalowej strategii rozwoju tego sektora?
Czy ministerstwo analizuje możliwość zapewnienia dostępności usług opiekuńczych również w weekendy, szczególnie dla osób samotnych oraz tych, których opiekunowie zawodowi są niezdolni do świadczenia opieki?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
13 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Zawiera 13 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21640 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.317.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10521 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek
z 3 lipca br., w sprawie dostępności i jakości usług opiekuńczych dla osób starszych
i niepełnosprawnych w ramach programów rządowych i unijnych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organizowanie
i świadczenie usług opiekuńczych, także specjalistycznych, w miejscu zamieszkania,
z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi
oraz usług sąsiedzkich, jest zadaniem własnym gminy.
Zgodnie z art. 50 ustawy ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych,
o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez
centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce
świadczenia, zaś rada gminy uchwala szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za
usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych
usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a także szczegółowe warunki
częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania.
Jeżeli rozpoznane podczas wywiadu środowiskowego potrzeby osób korzystających z usług
muszą być, z uwagi na stan zdrowia lub sytuację rodzinną ich beneficjentów, świadczone
codziennie, gmina ma obowiązek zapewnić ciągłość tego wsparcia. Z analizy uchwał
poszczególnych gmin w tej sprawie wynika, że regulują one kwestie świadczenia usług
opiekuńczych w dni wolne od pracy, w tym niedziele i święta.
Natomiast zapewnienie zastępowalności pracowników świadczących usługi opiekuńcze
w miejscu zamieszkania z uwagi na chorobę, urlop i inne nieobecności, jak w każdym innym
przypadku, leży po stronie organizatora usług. Obowiązkiem gminy jest taka forma realizacji
zadania, aby usługi świadczone były w sposób ciągły .
Informuję, że w resorcie rodziny trwają prace legislacyjne w zakresie opracowania standardu
usług opiekuńczych. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mając na uwadze
m,in. procesy demograficzne prowadzące do starzenia się społeczeństwa, opracowuje
odpowiednie pogramy, umożliwiające gminom uzyskanie wsparcia finansowego w ramach
realizacji ich zadań własnych, w tym usług opiekuńczych.
Jednym z rzeczonych programów jest „Opieka 75+”, mająca zwiększyć dostępności
do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat
i starszych.
Program realizowany jest od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r. z budżetem 80 mln zł. Jego
bezpośrednimi odbiorcami są gminy miejskie, wiejskie i miejsko-wiejskie, liczące do 60 tys.
mieszkańców (97,3% wszystkich gmin w Polsce), zaś adresatami pośrednimi seniorzy
-- 1 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w wieku 75+, będący osobami samotnymi, samotnie gospodarującymi albo żyjącymi
w rodzinie, ale wymagające pomocy innych z powodu wieku, choroby lub z innych przyczyn.
Zatwierdzony przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej program „Opieka 75+”
na rok 2025, dostępny jest na stronie internetowej resortu rodziny, pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/program-opieka-75-na-2025-rok.
Kolejnym ważnym programem jest „Korpus Wsparcia Seniorów” realizowany od 1 stycznia
do 31 grudnia 2025 r. z budżetem w wysokości 65 mln zł. Bezpośrednimi adresatami
programu są wszystkie gminy w Polsce: miejskie, wiejskie oraz miejsko–wiejskie,
a odbiorcami pośrednimi osoby w wieku 60+, mające problemy z samodzielnym
funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia, prowadzące samodzielne gospodarstwa
domowe lub mieszkające z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im
wystarczającego wsparcia.
W ramach programu realizowane są dwa Moduły działań:
MODUŁ I polega na uruchomieniu i organizacji przez gminy usług opiekuńczych,
świadczonych w formie usług sąsiedzkich, które mają zapewnić seniorom wsparcie
poprzez organizację środowiska sąsiedzkiego. Usługi sąsiedzkie obejmują pomoc
w zaspokajaniu elementarnych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno–
pielęgnacyjną (formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji)
oraz zapewnienie beneficjentom pomocy kontaktów z otoczeniem. Wsparcie w formie
usług sąsiedzkich powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb osób, na rzecz
których jest świadczone. Świadczenie tego typu usług może być zorganizowane m.in.
w godzinach porannych, popołudniowych, wieczornych, jak również poza godzinami
pracy opiekunek ośrodka pomocy społecznej/centrum usług społecznych.
MODUŁ II wspiera gminy w realizacji usług opiekuńczych udostępniając tzw. „opiekę na
odległość”. Celem usługi jest poprawa bezpieczeństwa i możliwości samodzielnego
funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych. Realizacja Modułu II odbywa
się poprzez udzielenie gminom dofinansowania do zakupu oraz częściowego pokrycia
kosztów użytkowania tzw. „opasek i innych urządzeń bezpieczeństwa”.
Program wykorzystuje nowe technologie, w tym m.in. dostęp do nowoczesnych narzędzi
wspomagających opiekę nad osobami starszymi. Obecne rozwiązania technologiczne dają
możliwość m.in. monitorowania samopoczucia osób starszych przez ich bliskich, nawet jeśli
przebywają oni w odległym miejscu. Rozwiązania te pozwalają osobom starszym czuć się
bezpieczniej oraz być bardziej samodzielnymi, a w razie potrzeby szybko powiadomić bliską
osobę czy też służby ratunkowe o sytuacji, która wymaga interwencji.
Wskazana forma wsparcia oparta jest na najnowszych rozwiązaniach cyfrowych w zakresie
teleopieki. Jest to rozwiązanie, dogodne zwłaszcza dla osób samotnych, które nie potrzebują
usług całodobowych i nie korzystają na co dzień z usług opiekuńczych lub specjalistycznych
usług opiekuńczych.
Wsparcie udzielane w ramach rzeczonego programu można traktować jako uzupełnienie
usług świadczonych przez opiekunki, gwarantujące większą elastyczność udzielanej pomocy,
której świadczenie może być prowadzone adekwatnie do zaistniałych potrzeb, niezależnie
od pory dnia czy tygodnia.
Informacje o tegorocznej edycji programu dostępne są na stronie internetowej
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/program-korpus-wsparcia-seniorow-na-2025-rok.
-- 2 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podkreślam, że termin realizacji opisanych programów zawsze jest określany na dany rok
kalendarzowy, tj. na okres od 1 stycznia do 31 grudnia.
Po publikacji programów na stronie internetowej resortu, Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej zwraca się odrębnym pismem do poszczególnych wojewodów w sprawie
poinformowania jednostek z terenów podległych im województw o możliwości
przystąpienia w danym roku do ich realizacji. Następnie gminy składają do właściwych
wojewodów zapotrzebowanie na środki finansowe na realizację programów, szacując koszty
z tym związane w ujęciu rocznym.
Kwalifikowane są tylko wydatki faktycznie poniesione w okresie realizacji programów, tj. od
1 stycznia do 31 grudnia danego roku. W przypadku zawarcia umowy między gminą
i wojewodą po 1 stycznia, istnieje możliwość zrefundowania kosztów poniesionych
w związku z przystąpieniem danej gminy do realizacji programów od 1 stycznia danego roku.
Z analizy rocznych sprawozdań resortowych MRiPS – 03 wynika, że liczba osób
korzystających z usług opiekuńczych rośnie z roku na rok. Równocześnie dane
sprawozdawcze z realizacji opisanych programów wskazują, że z roku na rok wzrasta liczba
przystępujących do nich gmin, co może oznaczać coraz większe zapotrzebowanie na tego
typu usługi.
W związku z powyższym, Minister Rodziny co roku zabezpiecza w budżecie państwa środki
na zwiększenie dotacji celowych dla gmin w części 83, poz. 25 rezerwy celowej
na dofinansowanie ich zadań własnych.
Alokacja środków w ramach wskazanych programów wyglądała na przestrzeni ostatnich
trzech lat następująco:
Program „Opieka 75”: rok 2023 – 40 mln zł; rok 2024 – 55 mln zł; rok 2025 – 80 mln zł.
Program „Korpus Wsparcia Seniorów”: rok 2023 – 20 mln zł; rok 2024 – 50 mln zł; rok
2025 – 65 mln zł.
Podstawą prawną resortowych programów Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
kierowanych do osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin, do których należą programy
pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego oraz „Opieka
Wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych jest art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 23
października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 296).
Wskazane programy finansowane są ze środków ujętych w projekcie planu finansowego
Funduszu Solidarnościowego, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego. Procedury związane z: naborem wniosków (JST) i ofert
składanych w ramach otwartego konkursu (NGO), ich oceną, przekazaniem podmiotom
środków z Funduszu Solidarnościowego oraz rozliczeniem otrzymanych środków określają
zapisy art. 13 i 14 powyższej ustawy, a także zapisy danej edycji programów.
Należy zauważyć, że programy nie stanowią systemowego rozwiązania i są realizowane
na zasadzie dobrowolności. Oznacza to między innymi, że ramy czasowe świadczenia usług
nie mają charakteru obligatoryjnego. Zapisy programowe wskazują możliwość rozpoczęcia
i zakończenia świadczenia wsparcia odpowiednio 1 stycznia i 31 grudnia danego roku, przy
czym limit godzin i dób opieki wytchnieniowej przypadający na jednego uczestnika programu
wynosi nie więcej niż 240 godzin dla usługi opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach
pobytu dziennego oraz 14 dób dla usługi opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach
pobytu całodobowego. Usługi mogą być świadczone przez 7 dni w tygodniu.
-- 3 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ciągłość realizacji usługi opieki wytchnieniowej w ujęciu wieloletnim zależy od ustawowo
określonych procedur naboru i oceny wniosków/ofert oraz zasad przekazywania środków
podmiotom realizującym wsparcie w następujących po sobie rocznych edycjach programów.
W obliczu znacznego wzrostu liczby ubiegających się o dotację JST i NGOs w ujęciu rok do
roku, egzekucja tych procedur jest procesem wymagającym większych nakładów pracy
i czasu.
W odniesieniu do działań mających na celu poprawę warunków pracy i wynagrodzeń osób
świadczących usługi opieki wytchnieniowej oraz asystentów osób z niepełnosprawnościami,
A także zwiększenie atrakcyjności tych zawodów, należy wskazać, że w kontekście
projektowanej ustawy o asystencji osobistej zabezpieczenie profesjonalnej kadry
asystentów na potrzeby zarówno ustawowej, jak i programowej asystencji osobistej, ma
znaczenie zasadnicze. Z tego względu planuje się implementację stosownych rozwiązań,
które wzmocnią dobrostan asystentów (szkolenia, superwizja) i podniosą prestiż
wykonywanego przez nich zawodu (m.in. poprzez podniesienie poziomu wypłacanych im
wynagrodzeń).
Kierownictwo MRPiPS aktywnie uczestniczy w pracach powołanej w maju 2024 r. Grupy
roboczej do spraw opieki długoterminowej. Ciało to powołano w ramach
Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi. Celem prowadzonych przez nie prac jest m.in. wsparcie reformy opieki
długoterminowej w Polsce, zwłaszcza w zakresie jej priorytetowych założeń, przyjętych
w ramach realizacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
W nawiązaniu do powyższego informuję również, że prowadzone są zaawansowane
międzyresortowe prace, zmierzające do wypracowania satysfakcjonujących rozwiązań
również w zakresie świadczenia usług opiekuńczych oraz służące wzmacnianiu kadr pomocy
społecznej.
W ramach tych działań, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi dialog
z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów terytorialnych oraz strony
społecznej, dążąc do wypracowania optymalnych rozwiązań służących poprawie warunków
pracy kadr pomoc społecznej, celem zapewnienia stabilnych warunków zatrudnienia
i podniesienia prestiżu oraz efektywności pracy w tym sektorze.
W tym celu, na podstawie Zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 27 czerwca 2024 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy
społecznej (Dz. Urz. MRPiPS z 2024 r. poz. 24), 27 czerwca 2024 r. powołano Zespół do
spraw reformy systemu pomocy społecznej. złożony z grona ekspertów, praktyków oraz
osób ze świata nauki. Jego członkowie analizują funkcjonujące w systemie rozwiązania
prawne i organizacyjne, by poprzez wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować
koncepcję jego reformy (m.in. w zakresie wdrażania deinstytucjonalizacji, dostępności
świadczeń, usług i innych form wsparcia a także sytuacji pracowników systemu pomocy
społecznej).
Reforma doprowadzi do integracji różnych form wsparcia oraz współpracy między
instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi
społecznościami, co przyczyni się do zwiększenia skuteczności świadczonych działań
pomocowych.
-- 4 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Tematowi kadr w pomocy społecznej oraz usług dedykowano są dwie grupy robocze
Zespołu, jednakże zagadnienia związane z warunkami pracy i wynagrodzenia
są przedmiotem prac również części pozostałych, wchodzących w jego skład grup.
Informuję również, że do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę umożliwiającą
przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia
19 czerwca 2024 r. dotyczącej ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci
dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Za jej sprawą zatrudnieni na podstawie
umowy o pracę pracownicy nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł
brutto miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r.
Jeśli chodzi o rozwój usług społecznych, w tym także usług opiekuńczych dla osób
potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, kluczowym funduszem jest
aktualnie Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), wdrażany zarówno poprzez program
o charakterze ogólnokrajowym - Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego na lata
2021-2027 (FERS), jak też przez szesnaście programów regionalnych, zarządzanych na
szczeblu samorządów województw. Instytucją Zarządzającą dla programu FERS jest
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, natomiast Ministerstwo Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (Departament Wdrażania EFS) w ramach FERS pełni rolę Instytucji
Pośredniczącej.
Na szczeblu krajowym w ramach FERS, w zakresie rozwoju usług społecznych (w tym usług
opiekuńczych) podejmowane są działania o charakterze systemowym, mające na celu m.in.
wypracowywanie i pilotaż standardów lub nowych rozwiązań, przygotowanie nowych
regulacji prawnych czy też zapewnienie wsparcia dla budowania potencjału kadr pomocy
społecznej.
Działania dotyczące bezpośredniego świadczenie usług społecznych, w tym usług
opiekuńczych i związane z nimi środki finansowe zostały natomiast zaplanowane
i są realizowane w programach regionalnych.
Co do rozwoju usług społecznych w obszarze pomocy społecznej, w ramach programu FERS
na bieżący rok zaplanowana i stopniowo uruchamiana jest realizacja następujących
projektów:
Wsparcie instytucji zajmujących się pomocą i integracją społeczną (wartość projektu
ok.14 mln zł, planowana realizacja do czerwca 2027 r. ) Celem jest wsparcie kadr
i podnoszenie kompetencji pracowników instytucji zajmujących się tworzeniem oraz
wdrażaniem polityki z zakresu pomocy i integracji społecznej na poziomie regionalnym
oraz umożliwienie im wymiany doświadczeń. Powstanie również ogólnopolski model
świadczenia zdeinstytucjonalizowanych usług wsparcia osobom w kryzysie
bezdomności i osobom zagrożonym bezdomnością, uwzględniający metodę „Najpierw
mieszkanie”. Opracowane ponadto zostaną standardy programów szkoleń związanych
ze świadczeniem usług opiekuńczych oraz założenia do zmian prawnych regulujących
kwestie profesji i zawodów pomocowych, a także propozycje rozwiązań systemowych
bazujące na wnioskach z przeprowadzonych w ramach projektu pilotaży.
Równy i szybki dostęp do dobrej jakości usług skoncentrowanych na osobie poprzez
rozwój centrów usług społecznych (wartość projektu: około 7 mln zł, realizacja do lipca
2027 r. ) Celem jest upowszechnienie równego i szybkiego dostępu do dobrej jakości
trwałych i przystępnych cenowo usług świadczonych w społeczności lokalnej poprzez
rozwijanie centrów usług społecznych (CUS). Na podstawie wyników realizacji projektu,
-- 5 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zostanie opracowany projekt zmian ustawy o realizowaniu usług społecznych przez CUS
i innych przepisów stosujących się do ich działalności. Zostaną wypracowane narzędzia
i mechanizmy wsparcia dla podmiotów przekształcających się lub tworzących centra
usług społecznych. Powstanie model współpracy CUS z podmiotami ekonomii
społecznej i lokalnymi instytucjami zaangażowanymi w realizację usług społecznych.
Wsparcie instytucji regionalnych w procesie deinstytucjonalizacji usług społecznych
(wartość projektu: około 15 mln zł, planowana realizacja: do IV kwartału 2027 r.) Celem
jest utworzenie platformy wymiany doświadczeń i koordynacji działań dla instytucji
regionalnych, planujących i realizujących politykę w zakresie usług społecznych na
poziomie regionalnym. W ramach realizacji projektu zostanie wypracowany mechanizm
wsparcia jednostek samorządu terytorialnego, m.in. poprzez podniesienie kompetencji
kadr instytucji regionalnych i wojewódzkich, zaangażowanych w planowanie i realizację
polityki społecznej ukierunkowanej na rozwój usług społecznych na poziomie
regionalnym i wojewódzkim oraz wypracowanie zaleceń dla programów regionalnych
(PR), dotyczących realizacji wsparcia z EFS+ w zakresie deinstytucjonalizacji i poprawy
dostępu do usług. Pracownicy placówek opieki długoterminowej zostaną przygotowani
do wdrażania procesu deinstytucjonalizacji. Jednym z rezultatów projektu będzie
opracowanie propozycji zmian prawnych dotyczących utworzenia interdyscyplinarnego
systemu monitorowania sytuacji, jakości życia, przestrzegania praw człowieka oraz
działań gwarantujących możliwość niezależnego życia osobom przebywającym
w instytucjach opieki długoterminowej i będących odbiorcami usług społecznych.
W 2026 planowane jest rozpoczęcie realizacji kolejnych projektów FERS, wśród których
wymienić należy:
Działania na rzecz rozwoju wysokiej jakości środowiskowych usług społecznych
(wartość projektu: około 50 mln zł, planowana realizacja: od stycznia 2026 r.
do grudnia 2028 r.) Celem jest rozwijanie wysokiej jakości środowiskowych usług
społecznych, w tym usług skupiających się na osobie. Planowane jest opracowanie
rozwiązań mających na celu podniesienie jakości usług społecznych w systemie pomocy
społecznej, wypracowanie modelowego sposobu organizacji usług opiekuńczych i usług
specjalistycznych świadczonych w ramach systemu pomocy społecznej
z uwzględnieniem standardów jakości oraz zwiększenie skuteczności wsparcia
w zakresie opieki nad osobą potrzebującą wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.
Opracowane zostaną też wytyczne dla szkoleń pracowników świadczących usługi
i opiekunów nieformalnych dotyczące opieki nad osobami potrzebującymi wsparcia
w codziennym funkcjonowaniu, ze szczególnym uwzględnieniem osób z zaburzeniami
otępiennymi. Przewiduje się przeprowadzenie pilotażowych szkoleń dla ok. 4000
pracowników i opiekunów nieformalnych oraz opracowanie rekomendacji do
wprowadzenia zmian w przepisach prawnych. W ramach projektu będą również
wdrażane rozwiązania w zakresie usług mieszkalnictwa wspomaganego.
Rozwój kręgów wsparcia1 i asystencji prawnej (wartość projektu: około 230 mln zł.
Planowana realizacja: od kwietnia 2026 r. do września 2029 r.) Celem jest
zabezpieczenie prawa do dobrego i niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami
oraz potrzebujących wsparcia. Przetestowane zostaną modele kręgów wsparcia oraz
instrumentu asysty prawnej, będącej elementem wspieranego podejmowania decyzji.
1 „Kręgi wsparcia” polegają na budowaniu środowiskowego systemu udzielania wsparcia osobom potrzebującym
i ich rodzinom, przy wykorzystaniu potencjału lokalnych służb społecznych, infrastruktury pomocowej oraz ich
otoczenia społecznego
-- 6 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Główne zadania projektu to: upowszechnianie modelu kręgów wsparcia osób
z niepełnosprawnością intelektualną; opracowanie i pilotaż kręgów wsparcia dla osób
potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i osób ze szczególnymi
potrzebami, w tym osób starszych. Zadanie będzie realizowane poprzez konkurs
grantowy dla jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych.
Zostanie ponadto przeprowadzony pilotaż wspieranego podejmowania decyzji w formie
trzech ścieżek asysty prawnej2 dla osób mających trudności w korzystaniu ze zdolności
do czynności prawnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Ścieżki asysty prawnej, ścieżki ze sprawami sądowymi, ścieżki planów reprezentacji.
-- 7 of 7 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.317.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10521 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek
z 3 lipca br., w sprawie dostępności i jakości usług opiekuńczych dla osób starszych
i niepełnosprawnych w ramach programów rządowych i unijnych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organizowanie
i świadczenie usług opiekuńczych, także specjalistycznych, w miejscu zamieszkania,
z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi
oraz usług sąsiedzkich, jest zadaniem własnym gminy.
Zgodnie z art. 50 ustawy ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych,
o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez
centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce
świadczenia, zaś rada gminy uchwala szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za
usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych
usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a także szczegółowe warunki
częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania.
Jeżeli rozpoznane podczas wywiadu środowiskowego potrzeby osób korzystających z usług
muszą być, z uwagi na stan zdrowia lub sytuację rodzinną ich beneficjentów, świadczone
codziennie, gmina ma obowiązek zapewnić ciągłość tego wsparcia. Z analizy uchwał
poszczególnych gmin w tej sprawie wynika, że regulują one kwestie świadczenia usług
opiekuńczych w dni wolne od pracy, w tym niedziele i święta.
Natomiast zapewnienie zastępowalności pracowników świadczących usługi opiekuńcze
w miejscu zamieszkania z uwagi na chorobę, urlop i inne nieobecności, jak w każdym innym
przypadku, leży po stronie organizatora usług. Obowiązkiem gminy jest taka forma realizacji
zadania, aby usługi świadczone były w sposób ciągły .
Informuję, że w resorcie rodziny trwają prace legislacyjne w zakresie opracowania standardu
usług opiekuńczych. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mając na uwadze
m,in. procesy demograficzne prowadzące do starzenia się społeczeństwa, opracowuje
odpowiednie pogramy, umożliwiające gminom uzyskanie wsparcia finansowego w ramach
realizacji ich zadań własnych, w tym usług opiekuńczych.
Jednym z rzeczonych programów jest „Opieka 75+”, mająca zwiększyć dostępności
do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat
i starszych.
Program realizowany jest od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r. z budżetem 80 mln zł. Jego
bezpośrednimi odbiorcami są gminy miejskie, wiejskie i miejsko-wiejskie, liczące do 60 tys.
mieszkańców (97,3% wszystkich gmin w Polsce), zaś adresatami pośrednimi seniorzy
-- 1 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w wieku 75+, będący osobami samotnymi, samotnie gospodarującymi albo żyjącymi
w rodzinie, ale wymagające pomocy innych z powodu wieku, choroby lub z innych przyczyn.
Zatwierdzony przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej program „Opieka 75+”
na rok 2025, dostępny jest na stronie internetowej resortu rodziny, pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/program-opieka-75-na-2025-rok.
Kolejnym ważnym programem jest „Korpus Wsparcia Seniorów” realizowany od 1 stycznia
do 31 grudnia 2025 r. z budżetem w wysokości 65 mln zł. Bezpośrednimi adresatami
programu są wszystkie gminy w Polsce: miejskie, wiejskie oraz miejsko–wiejskie,
a odbiorcami pośrednimi osoby w wieku 60+, mające problemy z samodzielnym
funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia, prowadzące samodzielne gospodarstwa
domowe lub mieszkające z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im
wystarczającego wsparcia.
W ramach programu realizowane są dwa Moduły działań:
MODUŁ I polega na uruchomieniu i organizacji przez gminy usług opiekuńczych,
świadczonych w formie usług sąsiedzkich, które mają zapewnić seniorom wsparcie
poprzez organizację środowiska sąsiedzkiego. Usługi sąsiedzkie obejmują pomoc
w zaspokajaniu elementarnych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno–
pielęgnacyjną (formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji)
oraz zapewnienie beneficjentom pomocy kontaktów z otoczeniem. Wsparcie w formie
usług sąsiedzkich powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb osób, na rzecz
których jest świadczone. Świadczenie tego typu usług może być zorganizowane m.in.
w godzinach porannych, popołudniowych, wieczornych, jak również poza godzinami
pracy opiekunek ośrodka pomocy społecznej/centrum usług społecznych.
MODUŁ II wspiera gminy w realizacji usług opiekuńczych udostępniając tzw. „opiekę na
odległość”. Celem usługi jest poprawa bezpieczeństwa i możliwości samodzielnego
funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych. Realizacja Modułu II odbywa
się poprzez udzielenie gminom dofinansowania do zakupu oraz częściowego pokrycia
kosztów użytkowania tzw. „opasek i innych urządzeń bezpieczeństwa”.
Program wykorzystuje nowe technologie, w tym m.in. dostęp do nowoczesnych narzędzi
wspomagających opiekę nad osobami starszymi. Obecne rozwiązania technologiczne dają
możliwość m.in. monitorowania samopoczucia osób starszych przez ich bliskich, nawet jeśli
przebywają oni w odległym miejscu. Rozwiązania te pozwalają osobom starszym czuć się
bezpieczniej oraz być bardziej samodzielnymi, a w razie potrzeby szybko powiadomić bliską
osobę czy też służby ratunkowe o sytuacji, która wymaga interwencji.
Wskazana forma wsparcia oparta jest na najnowszych rozwiązaniach cyfrowych w zakresie
teleopieki. Jest to rozwiązanie, dogodne zwłaszcza dla osób samotnych, które nie potrzebują
usług całodobowych i nie korzystają na co dzień z usług opiekuńczych lub specjalistycznych
usług opiekuńczych.
Wsparcie udzielane w ramach rzeczonego programu można traktować jako uzupełnienie
usług świadczonych przez opiekunki, gwarantujące większą elastyczność udzielanej pomocy,
której świadczenie może być prowadzone adekwatnie do zaistniałych potrzeb, niezależnie
od pory dnia czy tygodnia.
Informacje o tegorocznej edycji programu dostępne są na stronie internetowej
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/program-korpus-wsparcia-seniorow-na-2025-rok.
-- 2 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podkreślam, że termin realizacji opisanych programów zawsze jest określany na dany rok
kalendarzowy, tj. na okres od 1 stycznia do 31 grudnia.
Po publikacji programów na stronie internetowej resortu, Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej zwraca się odrębnym pismem do poszczególnych wojewodów w sprawie
poinformowania jednostek z terenów podległych im województw o możliwości
przystąpienia w danym roku do ich realizacji. Następnie gminy składają do właściwych
wojewodów zapotrzebowanie na środki finansowe na realizację programów, szacując koszty
z tym związane w ujęciu rocznym.
Kwalifikowane są tylko wydatki faktycznie poniesione w okresie realizacji programów, tj. od
1 stycznia do 31 grudnia danego roku. W przypadku zawarcia umowy między gminą
i wojewodą po 1 stycznia, istnieje możliwość zrefundowania kosztów poniesionych
w związku z przystąpieniem danej gminy do realizacji programów od 1 stycznia danego roku.
Z analizy rocznych sprawozdań resortowych MRiPS – 03 wynika, że liczba osób
korzystających z usług opiekuńczych rośnie z roku na rok. Równocześnie dane
sprawozdawcze z realizacji opisanych programów wskazują, że z roku na rok wzrasta liczba
przystępujących do nich gmin, co może oznaczać coraz większe zapotrzebowanie na tego
typu usługi.
W związku z powyższym, Minister Rodziny co roku zabezpiecza w budżecie państwa środki
na zwiększenie dotacji celowych dla gmin w części 83, poz. 25 rezerwy celowej
na dofinansowanie ich zadań własnych.
Alokacja środków w ramach wskazanych programów wyglądała na przestrzeni ostatnich
trzech lat następująco:
Program „Opieka 75”: rok 2023 – 40 mln zł; rok 2024 – 55 mln zł; rok 2025 – 80 mln zł.
Program „Korpus Wsparcia Seniorów”: rok 2023 – 20 mln zł; rok 2024 – 50 mln zł; rok
2025 – 65 mln zł.
Podstawą prawną resortowych programów Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
kierowanych do osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin, do których należą programy
pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego oraz „Opieka
Wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych jest art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 23
października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 296).
Wskazane programy finansowane są ze środków ujętych w projekcie planu finansowego
Funduszu Solidarnościowego, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego. Procedury związane z: naborem wniosków (JST) i ofert
składanych w ramach otwartego konkursu (NGO), ich oceną, przekazaniem podmiotom
środków z Funduszu Solidarnościowego oraz rozliczeniem otrzymanych środków określają
zapisy art. 13 i 14 powyższej ustawy, a także zapisy danej edycji programów.
Należy zauważyć, że programy nie stanowią systemowego rozwiązania i są realizowane
na zasadzie dobrowolności. Oznacza to między innymi, że ramy czasowe świadczenia usług
nie mają charakteru obligatoryjnego. Zapisy programowe wskazują możliwość rozpoczęcia
i zakończenia świadczenia wsparcia odpowiednio 1 stycznia i 31 grudnia danego roku, przy
czym limit godzin i dób opieki wytchnieniowej przypadający na jednego uczestnika programu
wynosi nie więcej niż 240 godzin dla usługi opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach
pobytu dziennego oraz 14 dób dla usługi opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach
pobytu całodobowego. Usługi mogą być świadczone przez 7 dni w tygodniu.
-- 3 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ciągłość realizacji usługi opieki wytchnieniowej w ujęciu wieloletnim zależy od ustawowo
określonych procedur naboru i oceny wniosków/ofert oraz zasad przekazywania środków
podmiotom realizującym wsparcie w następujących po sobie rocznych edycjach programów.
W obliczu znacznego wzrostu liczby ubiegających się o dotację JST i NGOs w ujęciu rok do
roku, egzekucja tych procedur jest procesem wymagającym większych nakładów pracy
i czasu.
W odniesieniu do działań mających na celu poprawę warunków pracy i wynagrodzeń osób
świadczących usługi opieki wytchnieniowej oraz asystentów osób z niepełnosprawnościami,
A także zwiększenie atrakcyjności tych zawodów, należy wskazać, że w kontekście
projektowanej ustawy o asystencji osobistej zabezpieczenie profesjonalnej kadry
asystentów na potrzeby zarówno ustawowej, jak i programowej asystencji osobistej, ma
znaczenie zasadnicze. Z tego względu planuje się implementację stosownych rozwiązań,
które wzmocnią dobrostan asystentów (szkolenia, superwizja) i podniosą prestiż
wykonywanego przez nich zawodu (m.in. poprzez podniesienie poziomu wypłacanych im
wynagrodzeń).
Kierownictwo MRPiPS aktywnie uczestniczy w pracach powołanej w maju 2024 r. Grupy
roboczej do spraw opieki długoterminowej. Ciało to powołano w ramach
Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi. Celem prowadzonych przez nie prac jest m.in. wsparcie reformy opieki
długoterminowej w Polsce, zwłaszcza w zakresie jej priorytetowych założeń, przyjętych
w ramach realizacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
W nawiązaniu do powyższego informuję również, że prowadzone są zaawansowane
międzyresortowe prace, zmierzające do wypracowania satysfakcjonujących rozwiązań
również w zakresie świadczenia usług opiekuńczych oraz służące wzmacnianiu kadr pomocy
społecznej.
W ramach tych działań, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi dialog
z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów terytorialnych oraz strony
społecznej, dążąc do wypracowania optymalnych rozwiązań służących poprawie warunków
pracy kadr pomoc społecznej, celem zapewnienia stabilnych warunków zatrudnienia
i podniesienia prestiżu oraz efektywności pracy w tym sektorze.
W tym celu, na podstawie Zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 27 czerwca 2024 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy
społecznej (Dz. Urz. MRPiPS z 2024 r. poz. 24), 27 czerwca 2024 r. powołano Zespół do
spraw reformy systemu pomocy społecznej. złożony z grona ekspertów, praktyków oraz
osób ze świata nauki. Jego członkowie analizują funkcjonujące w systemie rozwiązania
prawne i organizacyjne, by poprzez wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować
koncepcję jego reformy (m.in. w zakresie wdrażania deinstytucjonalizacji, dostępności
świadczeń, usług i innych form wsparcia a także sytuacji pracowników systemu pomocy
społecznej).
Reforma doprowadzi do integracji różnych form wsparcia oraz współpracy między
instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi
społecznościami, co przyczyni się do zwiększenia skuteczności świadczonych działań
pomocowych.
-- 4 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Tematowi kadr w pomocy społecznej oraz usług dedykowano są dwie grupy robocze
Zespołu, jednakże zagadnienia związane z warunkami pracy i wynagrodzenia
są przedmiotem prac również części pozostałych, wchodzących w jego skład grup.
Informuję również, że do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę umożliwiającą
przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia
19 czerwca 2024 r. dotyczącej ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci
dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Za jej sprawą zatrudnieni na podstawie
umowy o pracę pracownicy nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł
brutto miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r.
Jeśli chodzi o rozwój usług społecznych, w tym także usług opiekuńczych dla osób
potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, kluczowym funduszem jest
aktualnie Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), wdrażany zarówno poprzez program
o charakterze ogólnokrajowym - Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego na lata
2021-2027 (FERS), jak też przez szesnaście programów regionalnych, zarządzanych na
szczeblu samorządów województw. Instytucją Zarządzającą dla programu FERS jest
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, natomiast Ministerstwo Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (Departament Wdrażania EFS) w ramach FERS pełni rolę Instytucji
Pośredniczącej.
Na szczeblu krajowym w ramach FERS, w zakresie rozwoju usług społecznych (w tym usług
opiekuńczych) podejmowane są działania o charakterze systemowym, mające na celu m.in.
wypracowywanie i pilotaż standardów lub nowych rozwiązań, przygotowanie nowych
regulacji prawnych czy też zapewnienie wsparcia dla budowania potencjału kadr pomocy
społecznej.
Działania dotyczące bezpośredniego świadczenie usług społecznych, w tym usług
opiekuńczych i związane z nimi środki finansowe zostały natomiast zaplanowane
i są realizowane w programach regionalnych.
Co do rozwoju usług społecznych w obszarze pomocy społecznej, w ramach programu FERS
na bieżący rok zaplanowana i stopniowo uruchamiana jest realizacja następujących
projektów:
Wsparcie instytucji zajmujących się pomocą i integracją społeczną (wartość projektu
ok.14 mln zł, planowana realizacja do czerwca 2027 r. ) Celem jest wsparcie kadr
i podnoszenie kompetencji pracowników instytucji zajmujących się tworzeniem oraz
wdrażaniem polityki z zakresu pomocy i integracji społecznej na poziomie regionalnym
oraz umożliwienie im wymiany doświadczeń. Powstanie również ogólnopolski model
świadczenia zdeinstytucjonalizowanych usług wsparcia osobom w kryzysie
bezdomności i osobom zagrożonym bezdomnością, uwzględniający metodę „Najpierw
mieszkanie”. Opracowane ponadto zostaną standardy programów szkoleń związanych
ze świadczeniem usług opiekuńczych oraz założenia do zmian prawnych regulujących
kwestie profesji i zawodów pomocowych, a także propozycje rozwiązań systemowych
bazujące na wnioskach z przeprowadzonych w ramach projektu pilotaży.
Równy i szybki dostęp do dobrej jakości usług skoncentrowanych na osobie poprzez
rozwój centrów usług społecznych (wartość projektu: około 7 mln zł, realizacja do lipca
2027 r. ) Celem jest upowszechnienie równego i szybkiego dostępu do dobrej jakości
trwałych i przystępnych cenowo usług świadczonych w społeczności lokalnej poprzez
rozwijanie centrów usług społecznych (CUS). Na podstawie wyników realizacji projektu,
-- 5 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zostanie opracowany projekt zmian ustawy o realizowaniu usług społecznych przez CUS
i innych przepisów stosujących się do ich działalności. Zostaną wypracowane narzędzia
i mechanizmy wsparcia dla podmiotów przekształcających się lub tworzących centra
usług społecznych. Powstanie model współpracy CUS z podmiotami ekonomii
społecznej i lokalnymi instytucjami zaangażowanymi w realizację usług społecznych.
Wsparcie instytucji regionalnych w procesie deinstytucjonalizacji usług społecznych
(wartość projektu: około 15 mln zł, planowana realizacja: do IV kwartału 2027 r.) Celem
jest utworzenie platformy wymiany doświadczeń i koordynacji działań dla instytucji
regionalnych, planujących i realizujących politykę w zakresie usług społecznych na
poziomie regionalnym. W ramach realizacji projektu zostanie wypracowany mechanizm
wsparcia jednostek samorządu terytorialnego, m.in. poprzez podniesienie kompetencji
kadr instytucji regionalnych i wojewódzkich, zaangażowanych w planowanie i realizację
polityki społecznej ukierunkowanej na rozwój usług społecznych na poziomie
regionalnym i wojewódzkim oraz wypracowanie zaleceń dla programów regionalnych
(PR), dotyczących realizacji wsparcia z EFS+ w zakresie deinstytucjonalizacji i poprawy
dostępu do usług. Pracownicy placówek opieki długoterminowej zostaną przygotowani
do wdrażania procesu deinstytucjonalizacji. Jednym z rezultatów projektu będzie
opracowanie propozycji zmian prawnych dotyczących utworzenia interdyscyplinarnego
systemu monitorowania sytuacji, jakości życia, przestrzegania praw człowieka oraz
działań gwarantujących możliwość niezależnego życia osobom przebywającym
w instytucjach opieki długoterminowej i będących odbiorcami usług społecznych.
W 2026 planowane jest rozpoczęcie realizacji kolejnych projektów FERS, wśród których
wymienić należy:
Działania na rzecz rozwoju wysokiej jakości środowiskowych usług społecznych
(wartość projektu: około 50 mln zł, planowana realizacja: od stycznia 2026 r.
do grudnia 2028 r.) Celem jest rozwijanie wysokiej jakości środowiskowych usług
społecznych, w tym usług skupiających się na osobie. Planowane jest opracowanie
rozwiązań mających na celu podniesienie jakości usług społecznych w systemie pomocy
społecznej, wypracowanie modelowego sposobu organizacji usług opiekuńczych i usług
specjalistycznych świadczonych w ramach systemu pomocy społecznej
z uwzględnieniem standardów jakości oraz zwiększenie skuteczności wsparcia
w zakresie opieki nad osobą potrzebującą wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.
Opracowane zostaną też wytyczne dla szkoleń pracowników świadczących usługi
i opiekunów nieformalnych dotyczące opieki nad osobami potrzebującymi wsparcia
w codziennym funkcjonowaniu, ze szczególnym uwzględnieniem osób z zaburzeniami
otępiennymi. Przewiduje się przeprowadzenie pilotażowych szkoleń dla ok. 4000
pracowników i opiekunów nieformalnych oraz opracowanie rekomendacji do
wprowadzenia zmian w przepisach prawnych. W ramach projektu będą również
wdrażane rozwiązania w zakresie usług mieszkalnictwa wspomaganego.
Rozwój kręgów wsparcia1 i asystencji prawnej (wartość projektu: około 230 mln zł.
Planowana realizacja: od kwietnia 2026 r. do września 2029 r.) Celem jest
zabezpieczenie prawa do dobrego i niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami
oraz potrzebujących wsparcia. Przetestowane zostaną modele kręgów wsparcia oraz
instrumentu asysty prawnej, będącej elementem wspieranego podejmowania decyzji.
1 „Kręgi wsparcia” polegają na budowaniu środowiskowego systemu udzielania wsparcia osobom potrzebującym
i ich rodzinom, przy wykorzystaniu potencjału lokalnych służb społecznych, infrastruktury pomocowej oraz ich
otoczenia społecznego
-- 6 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Główne zadania projektu to: upowszechnianie modelu kręgów wsparcia osób
z niepełnosprawnością intelektualną; opracowanie i pilotaż kręgów wsparcia dla osób
potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i osób ze szczególnymi
potrzebami, w tym osób starszych. Zadanie będzie realizowane poprzez konkurs
grantowy dla jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych.
Zostanie ponadto przeprowadzony pilotaż wspieranego podejmowania decyzji w formie
trzech ścieżek asysty prawnej2 dla osób mających trudności w korzystaniu ze zdolności
do czynności prawnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Ścieżki asysty prawnej, ścieżki ze sprawami sądowymi, ścieżki planów reprezentacji.
-- 7 of 7 --