Interpelacja w sprawie podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do zrównania najniższych emerytur rolniczych z minimalnym poziomem emerytury w systemie powszechnym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10510
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do zrównania najniższych emerytur rolniczych z minimalnym poziomem emerytury w systemie powszechnym
Zgłaszający: Mariusz Krystian, Andrzej Adamczyk, Patryk Wicher, Władysław Kurowski, Anna Dąbrowska-Banaszek, Józefa Szczurek-Żelazko
Data wpływu: 24-06-2025
Szanowny Panie Ministrze!
W Polsce wciąż obowiązują przepisy, które pozwalają na wypłacanie emerytur rolniczych w wysokości niższej niż najniższa emerytura ustalana w systemie powszechnym. Taki stan rzeczy dotyka rolników emerytów, których dochody nie pozwalają na godne życie i nie spełniają nawet poziomu minimum socjalnego. W praktyce oznacza to, że całe grupy obywateli - osoby w podeszłym wieku, po dziesięcioleciach pracy - są zmuszone żyć na granicy ubóstwa. Taki stan rzeczy narusza Konstytucję RP, która w art. 30 i 67 gwarantuje poszanowanie godności ludzkiej i prawo do zabezpieczenia społecznego.
W grudniu 2023 roku wpłynęła do Sejmu petycja (BKSP-155-X-44/23), w której obywatele domagają się m.in. zmiany definicji emerytury podstawowej w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz powiązania najniższych świadczeń emerytalnych z realnym minimum socjalnym, ustalanym corocznie przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Petycja ta zawiera jasne i precyzyjne propozycje legislacyjne, których wdrożenie mogłoby zredukować najbardziej rażące dysproporcje. W ostatnich miesiącach problem ten został również poruszony w liście otwartym skierowanym do prezydenta elekta RP Karola Nawrockiego, co tylko potwierdza skalę społecznego niezadowolenia i znaczenie tej sprawy dla mieszkańców wsi.
Dlaczego do tej pory, pomimo sygnałów ze strony obywateli, nie zostały podjęte działania legislacyjne w celu powiązania najniższych emerytur rolniczych z poziomem minimum socjalnego?
Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i ustawy o emeryturach z FUS w kierunku realizacji postulatów zawartych w ww. petycji?
Jakie skutki społeczne i ekonomiczne - według danych ministerstwa - wywołują zaniżone świadczenia emerytalne wypłacane rolnikom?
Kiedy można spodziewać się podjęcia konkretnych działań legislacyjnych mających na celu zrównanie najniższych emerytur rolniczych z minimum socjalnym, zgodnie z postulatami zawartymi w ww. petycji?
Ilu obywateli, według danych ministerstwa, otrzymuje obecnie emerytury rolnicze w wysokości niższej niż minimalna emerytura w systemie powszechnym i jak zmieniała się ta liczba w ostatnich latach?
Jak kształtuje się skala ubóstwa wśród rolników emerytów według danych posiadanych przez ministerstwo i czy problem ten był przedmiotem jakichkolwiek analiz lub działań rządowych?
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6939 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 11 lipca 2025 r.
znak sprawy: DOS.zs.058.23.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 10510 w sprawie podjęcia działań
legislacyjnych zmierzających do zrównania najniższych emerytur rolniczych z
minimalnym poziomem emerytury w systemie powszechnym
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 105101 w ww. sprawie przedstawiam następujące
wyjaśnienia.
Minimum socjalne, na który powołują się posłowie to wskaźnik, który określa koszty
utrzymania na poziomie pozwalającym na zaspokojenie podstawowych potrzeb i
uniknięcie sfery niedostatku, a jego wysokość jest ustalana przez Instytut Pracy i
Spraw Socjalnych w oparciu o bieżące dane o cenach i koszyki dóbr i usług.
Minimum socjalne stanowi wzorzec konsumpcji niezamożnych gospodarstw
domowych. Przewidziano w nim taki zakres i poziom zaspokajanych potrzeb, aby
osobom w gospodarstwie domowym umożliwić reprodukcję sił życiowych,
posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych.
Wartość minimum socjalnego za I kwartał 2025 r. wyniosła dla samotnie
gospodarującej osoby w wieku powyżej 60 lat - 1 869,94 zł2, natomiast najniższa
emerytura w Polsce w 2025 roku wynosi 1878,91 zł brutto. Ustalana jest ona na
1 Wpływ do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1 lipca 2025 r.
2 Źródło: Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, https://www. https://www.ipiss.com.pl/wp-
content/uploads/2025/07/MS-dla-MRPiPS-2025-1Q_06-07_2025.pdf
-- 1 of 4 --
podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (1).
Z powyższego wynika, że wysokość tych świadczeń pozostaje na zbliżonym
poziomie.
Rolnicy jako jedyna grupa zawodowa w Polsce, mają własny, odrębny od
powszechnego system ubezpieczenia społecznego, który realizowany jest przez Kasy
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Pozostałe grupy zawodowe objęte są
powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych realizowanym przez Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych.
Kwoty emerytur zarówno w systemie powszechnym jak i rolniczym są corocznie
waloryzowane. Od 1 marca 2025 r. zostały podwyższone (zwaloryzowane)
wszystkie emerytury i renty rolnicze wypłacane na dzień 28 lutego 2025 r. Należy
zaznaczyć, że jeżeli świadczenie ustalone w sposób określony na podstawie
przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, byłoby niższe od kwoty najniższej
emerytury pracowniczej – zostało ono z urzędu podwyższone do kwoty 1878,91 zł.
Zatem osoby uprawnione do świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych po
tegorocznej waloryzacji otrzymują świadczenie, które nie może być niższe od kwoty
najniższej emerytury określonej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Ponadto rolnicy, którzy pobierają emerytury lub renty z KRUS, otrzymują dodatkowe
wsparcie finansowe w postaci trzynastej i czternastej emerytury. Coroczne
świadczenie jest ważnym uzupełnieniem budżetów domowych wielu emerytów i
rencistów. Trzynasta emerytura przysługuje wszystkim emerytom i rencistom w
takiej samej wysokości (bez względu na wysokość pobieranego świadczenia), czyli w
wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2025 r. wynosi 1878,91 zł brutto.
Natomiast czternasta emerytura w przypadku osób, których miesięczne świadczenia
przekraczają 2900 zł brutto, zostanie pomniejszona z zastosowaniem zasady
„złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że czternasta emerytura będzie stopniowo
pomniejszana o nadwyżkę ponad wskazany próg. Należy również wskazać na fakt, że
osoby pobierające emerytury rolnicze, które osiągają dochody do 2500 zł brutto, są
zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Oznacza to, że cała
kwota emerytury do tego progu jest wypłacana netto, bez potrąceń na podatek. Dla
emerytów i rencistów z wyższymi świadczeniami, podatek jest pobierany tylko od
nadwyżki ponad 2500 zł.
-- 2 of 4 --
Dodatkowo od 1 stycznia br. weszła w życie możliwość nabycia świadczeń
emerytalno-rentowych w zbiegu z tzw. rentą wdowią(1), których wypłata nastąpi już
od lipca 2025 r. Zgodnie z obowiązującymi rozwiązaniami w tym zakresie, jedno –
wybrane świadczenie – będzie wypłacane w całości, a drugie w określonej części
(15% od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r.; 25% od 1 stycznia 2027 r.).
Świadczeniobiorca (wdowa, wdowiec) będzie mógł sam zdecydować, czy chce
pobierać np. całość swojego świadczenia powiększonego o określony procent renty
rodzinnej po zmarłym, czy też na odwrót.
Świadczenia w zbiegu będzie mogła pobierać osoba będąca wdową/wdowcem, jeżeli
spełni łącznie następujące warunki:
osiągnie powszechny wiek emerytalny – co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat
dla mężczyzn;
pozostawała we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż pięć
lat przed osiągnięciem wyżej wymienionego wieku emerytalnego;
nie zawarła nowego związku małżeńskiego.
Ponadto należy zauważyć, że emeryci rolni, obecnie nie muszą wyzbywać się
gospodarstwa rolnego, żeby mieć prawo do wypłaty emerytury rolniczej w pełnej
wysokości. Nadal mogą prowadzić działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie
rolnym bez ryzyka zawieszenia części uzupełniającej świadczenia. Tym samym mają
możliwość uzupełnienia swoich dochodów z działalności rolniczej.
Należy także zwrócić uwagę na fakt, że osoby ubezpieczone urodzone po 31 grudnia
1948 r., które posiadają co najmniej 25-letni staż ubezpieczeniowy w KRUS oraz
odprowadzały składki w powszechnym systemie ubezpieczenia społecznego (ZUS).
są uprawnione jednocześnie do emerytury rolniczej, jak i do emerytury powszechnej,
czyli mają prawo do pobierania obu świadczeń.
Badaniem ubóstwa zajmuje się GUS, który regularnie, co rok, oblicza i publikuje
wskaźniki dotyczące zasięgu zagrożenia ubóstwem ekonomicznym (tzw. stopy
zagrożenia ubóstwem) w Polsce opierając się na wynikach badania budżetów
gospodarstw domowych. Według dostępnych analiz GUS, wśród gospodarstw
emerytów odnotowuje się niższe (4,9%) od przeciętnej w kraju stopy zagrożenia
ubóstwem skrajnym.3
3 Źródło danych GUS, Zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2024 r
-- 3 of 4 --
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco analizujemy i sukcesywnie
wprowadzamy rozwiązania na rzecz poprawy sytuacji rolników i innych osób
mieszkających na wsi – również tych, które z uwagi na wiek lub chorobę wymagają
szczególnego wsparcia. Bierzemy pod uwagę głosy rolników i reprezentujących ich
organizacji, tak by realizowane postulaty odpowiadały potrzebom osób
zamieszkujących obszary wiejskie.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.
( 2) Dz. U. z 2025 r. poz. 197 z późn. zm.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --