Interpelacja nr 10509
Interpelacja w sprawie różnic w przeliczaniu emerytur dla kobiet, które ukończyły 65 lat
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie różnic w przeliczaniu emerytur dla kobiet, które ukończyły 65 lat
Interpelacja nr 10509
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie różnic w przeliczaniu emerytur dla kobiet, które ukończyły 65 lat
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 24-06-2025
Warszawa, dnia 23 lutego 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego z prośbą o podjęcie interwencji zgłaszają się mieszkanki, które ukończyły 65 lat i czują, że są nierówno traktowane w systemie emerytalnym w zależności od tego, czy płaciły składki do OFE czy wyłącznie do ZUS. Te pierwsze mają prawo do automatycznego przeliczenia emerytury po 65. roku życia, co może podnieść ich świadczenie nawet o 50%. Natomiast kobiety, które opłacały składki tylko do ZUS, często nie mają takiego prawa, co skutkuje niższą emeryturą. Część z nich – szczególnie te urodzone w latach 1949–1968 – może jednak skorzystać z luki prawnej i uzyskać ponowne przeliczenie, traktowane jak nowa emerytura. Różnice te wynikają z reformy emerytalnej z 1999 roku i prowadzą do kontrowersji oraz licznych petycji, domagających się zrównania praw, choć jak dotąd nie wprowadzono żadnych zmian.
System emerytalny w Polsce został zreformowany w 1999 roku, wprowadzając podział na dwa filary: pierwszy, zarządzany przez ZUS, i drugi, obejmujący OFE. Reforma ta miała na celu zwiększenie elastyczności systemu, ale doprowadziła do różnic w sposobie obliczania emerytur, szczególnie dla kobiet, które osiągnęły wiek emerytalny.
Obniżając wiek emerytalny w 2017 r., rząd zapomniał o niezwykle ważnym przepisie, który powoduje, że kobiety, które należały do OFE, mają ponownie przeliczane emerytury, gdy kończą 65. rok życia. Co więcej, nie było powodu, dla którego w 2014 r. nie utworzono subkont tym, które w 1999 r. nie podpisały umowy z OFE, aby i one mogły mieć przeliczoną emeryturę w wieku 65 lat. Dlatego jedynym wyjściem z sytuacji jest dziś umożliwienie ponownego przeliczenia tego świadczenia wszystkim kobietom.
Różnice w systemie emerytalnym prowadzą do znacznych nierówności. Kobiety z OFE mają zagwarantowane wyższe świadczenia po 65. roku życia, podczas gdy kobiety z ZUS często pozostają z niższymi emeryturami. Kobiety z OFE automatycznie otrzymują przeliczenie, co nie jest dostępne dla tych z ZUS, chyba że spełniają dodatkowe warunki, takie jak kontynuowanie pracy po przejściu na emeryturę.
Sytuacja ta od dłuższego czasu budzi wiele kontrowersji i emocji, dlatego zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są prace legislacyjne nad zmianą przepisów dotyczących przeliczania emerytury, które pozwalałyby na równe traktowanie wszystkich kobiet?
2. Jeśli tak, to kiedy przepisy mogą wejść w życie?
3. Jeśli nie, to czy nowelizacja przepisów jest planowana w najbliższym czasie?
Uprzejmie proszę o szybką i wyczerpującą odpowiedź.
Z wyrazami szacunku
Gabriela Lenartowicz
Interpelacja nr 10509
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie różnic w przeliczaniu emerytur dla kobiet, które ukończyły 65 lat
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 24-06-2025
Warszawa, dnia 23 lutego 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego z prośbą o podjęcie interwencji zgłaszają się mieszkanki, które ukończyły 65 lat i czują, że są nierówno traktowane w systemie emerytalnym w zależności od tego, czy płaciły składki do OFE czy wyłącznie do ZUS. Te pierwsze mają prawo do automatycznego przeliczenia emerytury po 65. roku życia, co może podnieść ich świadczenie nawet o 50%. Natomiast kobiety, które opłacały składki tylko do ZUS, często nie mają takiego prawa, co skutkuje niższą emeryturą. Część z nich – szczególnie te urodzone w latach 1949–1968 – może jednak skorzystać z luki prawnej i uzyskać ponowne przeliczenie, traktowane jak nowa emerytura. Różnice te wynikają z reformy emerytalnej z 1999 roku i prowadzą do kontrowersji oraz licznych petycji, domagających się zrównania praw, choć jak dotąd nie wprowadzono żadnych zmian.
System emerytalny w Polsce został zreformowany w 1999 roku, wprowadzając podział na dwa filary: pierwszy, zarządzany przez ZUS, i drugi, obejmujący OFE. Reforma ta miała na celu zwiększenie elastyczności systemu, ale doprowadziła do różnic w sposobie obliczania emerytur, szczególnie dla kobiet, które osiągnęły wiek emerytalny.
Obniżając wiek emerytalny w 2017 r., rząd zapomniał o niezwykle ważnym przepisie, który powoduje, że kobiety, które należały do OFE, mają ponownie przeliczane emerytury, gdy kończą 65. rok życia. Co więcej, nie było powodu, dla którego w 2014 r. nie utworzono subkont tym, które w 1999 r. nie podpisały umowy z OFE, aby i one mogły mieć przeliczoną emeryturę w wieku 65 lat. Dlatego jedynym wyjściem z sytuacji jest dziś umożliwienie ponownego przeliczenia tego świadczenia wszystkim kobietom.
Różnice w systemie emerytalnym prowadzą do znacznych nierówności. Kobiety z OFE mają zagwarantowane wyższe świadczenia po 65. roku życia, podczas gdy kobiety z ZUS często pozostają z niższymi emeryturami. Kobiety z OFE automatycznie otrzymują przeliczenie, co nie jest dostępne dla tych z ZUS, chyba że spełniają dodatkowe warunki, takie jak kontynuowanie pracy po przejściu na emeryturę.
Sytuacja ta od dłuższego czasu budzi wiele kontrowersji i emocji, dlatego zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są prace legislacyjne nad zmianą przepisów dotyczących przeliczania emerytury, które pozwalałyby na równe traktowanie wszystkich kobiet?
2. Jeśli tak, to kiedy przepisy mogą wejść w życie?
3. Jeśli nie, to czy nowelizacja przepisów jest planowana w najbliższym czasie?
Uprzejmie proszę o szybką i wyczerpującą odpowiedź.
Z wyrazami szacunku
Gabriela Lenartowicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
16
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11385 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.307.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10509 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie różnic
w przeliczaniu emerytur dla kobiet, które ukończyły 65 lat, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Reforma powszechnego systemu emerytalno-rentowego weszła w życie 1 stycznia 1999 r.
Kwestie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych oraz zasady ustalania ich
wysokości regulują przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, ze zm.). W wyniku reformy
powszechnego systemu emerytalno-rentowego utworzono otwarte fundusze emerytalne na
podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113, ze zm.).
W związku z reformą emerytalną i utworzeniem otwartych funduszy emerytalnych (OFE)
ubezpieczeni urodzeni po 1948 r., a przed 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających
emeryturę, mieli możliwość, do 31 grudnia 1999 r., na własny wniosek, przystąpić do
wybranego OFE. W przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE, składka na ubezpieczenie
emerytalne jest w całości odprowadzana przez płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych. Składka emerytalna osób, które przystąpiły do OFE jest natomiast dzielona na
dwie części, z których jedna ewidencjonowana jest na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń
Społecznych (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na rzecz OFE, a po zmianach
w systemie ubezpieczeń społecznych z lat 2011-2014 r. na subkonto i OFE (II filar
emerytalny).
Utworzone w 2011 r. subkonta dotyczą jedynie osób, dla których podział składki, o którym
mowa w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, ze zm.), jest obowiązkowy oraz osób urodzonych
w latach 1949-1968, które zgodnie z art. 111 wspomnianego aktu przystąpiły do wybranego
otwartego funduszu emerytalnego. Dla pozostałych osób urodzonych przed 1969 r.
subkonta nie były tworzone - wynika to wprost z art. 22 w związku z art. 111 przywołanej
ustawy. Subkonta stanowią bowiem realizację wynikającego z przepisów o otwartych
funduszach emerytalnych postulatu stworzenia otwartych funduszy emerytalnych typu B,
a więc funduszy bezpiecznych, do których przenoszone byłyby środki członków OFE na kilka
lat przed osiągnięciem przez nich wieku emerytalnego. W wyniku zmian z lat 2011-2014
funkcję tę zaczęły pełnić subkonta w ZUS.
Przystąpienie przez ubezpieczonych urodzonych po 1948 r., a przed 1969 r. do OFE
stanowiło oświadczenie woli o wyborze ubezpieczenia emerytalnego na zasadach
określonych dla osób urodzonych po 31 grudnia 1968 r., dla których przystąpienie do OFE
było obowiązkowe. Przesądzało to o odmiennym poziomie, w dniu przejścia na emeryturę,
zgromadzonych środków emerytalnych w ramach II filara emerytalnego w stosunku do
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
środków emerytalnych, które nie podlegały podziałowi i w całości zostały
zewidencjonowane na koncie emerytalnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odpowiada
za to sposób zarządzania środkami emerytalnymi w ramach II filara, które po pobraniu opłat
od wpływających do OFE składek są inwestowane na rynku kapitałowym przez OFE lub
zapisywane na subkoncie w ZUS i waloryzowane w sposób odmienny od środków zapisanych
na koncie w ZUS w ramach I filara.
Dobrowolność członkostwa w OFE wynikała z podjęcia przez ubezpieczonego ryzyka
inwestycyjnego, którym charakteryzują się rynki finansowe. Decyzja o przystąpieniu do
funduszu wiązała się z rezygnacją z prawa do wcześniejszej emerytury, a także przyjęciem,
że emerytura będzie ustalana na innych zasadach niż w przypadku osób, które do OFE nie
przystąpiły. OFE dawało przy tym ubezpieczonym gwarancję, że środki zgromadzone w II
filarze będą podlegały dziedziczeniu.
Przyjęcie tych rozwiązań spowodowało, że emerytury osób, które przystąpiły do OFE są
obliczane na zasadach uwzględniających odmienność gromadzenia i pomnażania środków na
etapie inwestycyjnym oraz uwzględniają gwarancje związane z dziedziczeniem na tym etapie
środków z II filara. W związku z tym dla tej grupy ubezpieczonych ustanowiono emerytury
kapitałowe regulowane przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach
kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 926) w brzmieniu nadanym od 1 października 2017 r.
przepisami ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 38).
Na podstawie obowiązujących przepisów przywołanej ustawy z dnia 21 listopada 2008 r.
o emeryturach kapitałowych, ze środków zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS
członkowi otwartego funduszu emerytalnego, do ukończenia 65 roku życia, przysługuje
okresowa emerytura kapitałowa.
Członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury
kapitałowej, jeżeli ukończył 60 lat, kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie,
ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana
emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego.
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa: w przypadku śmierci członka
otwartego funduszu emerytalnego; z dniem poprzedzającym dzień, w którym członek
otwartego funduszu emerytalnego ukończył 65 rok życia; w przypadku wyczerpania
środków zewidencjonowanych na subkoncie.
Należy dodać, że przepisami ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzono zmiany
w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie których przywrócono dla ubezpieczonych
urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wiek przejścia na emeryturę wynoszący dla kobiet co
najmniej 60 lat, a dla mężczyzn co najmniej 65 lat.
W myśl przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat przez
osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego
osiągnięcie tego wieku, emeryturę z funduszu oblicza się ponownie z urzędu, przy czym do
jej obliczenia przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat,
obowiązujące w momencie osiągnięcia tego wieku.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne
z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do
końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz
zwaloryzowanego kapitału początkowego i kwoty środków zewidencjonowanych na
subkoncie w ZUS, z tym że przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury nie uwzględnia się
kwot zwiększeń składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego,
uzyskanych w wyniku waloryzacji kwartalnej, przeprowadzonej w celu obliczenia dotychczas
przysługującej emerytury z funduszu.
Emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być niższa od kwoty
odpowiadającej wysokości emerytury z funduszu i okresowej emerytury kapitałowej,
przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat.
W przypadku osób, którym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.
U. z 2017 r. poz. 38), tj. przed 1 października 2017 r., ustalono prawo do okresowej
emerytury kapitałowej na okres do dnia poprzedzającego osiągnięcie wieku emerytalnego,
emerytura z funduszu podlega ponownemu obliczeniu na wniosek zgłoszony po osiągnięciu
wieku 65 lat, do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, o ile pobierały
one okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego dzień zgłoszenia tego
wniosku. Do ponownego obliczenia emerytury z funduszu przyjmuje się średnie dalsze
trwanie życia, ustalone dla wieku osiągniętego w dniu złożenia wniosku (według tablicy
trwania życia obowiązującej w tym dniu). Emerytura z Funduszu w przeliczonej wysokości
przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej jednak, niż od dnia osiągnięcia wieku
65 lat. Ponownie obliczona emerytura z funduszu nie może być niższa od kwoty
odpowiadającej wysokości emerytury z funduszu i okresowej emerytury kapitałowej
przysługującej w dniu poprzedzającym dzień, od którego nastąpiło to ponowne obliczenie.
Jeśli chodzi o kobiety, które przystąpiły do OFE, to emerytura ustalana w powszechnym
wieku emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, nie jest świadczeniem dożywotnim, gdyż
nie jest nim emerytura okresowa, będąca swoistym świadczeniem przejściowym,
stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty. Zgodnie z założeniami reformy
emerytalnej, ustalenie świadczenia dożywotniego jest możliwe dopiero w wieku 65 lat (przy
przyjętym założeniu równego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn). Wtedy też
przyznawane świadczenie staje się świadczeniem dożywotnim, a więc emeryturą
w klasycznym ujęciu. Radykalnie zmienia się przy tym kwestia dziedziczenia zgromadzonych
do wypłaty tego świadczenia środków na subkoncie osoby ubezpieczonej. Skutkuje to
brakiem możliwości ich dziedziczenia po trzech latach pobierania tej emerytury (ustalonej
w wieku 65 lat, na tych samych zasadach jak w przypadku emerytur mężczyzn).
Inny sposób wypłacania emerytur osobom, które nie przystąpiły do OFE wynika stąd, że ich
emerytury wypłacane są w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi na I i II filar
emerytalny, gdyż całą składkę na ich ubezpieczenie emerytalne ewidencjonowano wyłącznie
na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ustalone w powszechnym wieku
emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, świadczenie emerytalne jest zatem,
w przypadku tych ubezpieczonych, świadczeniem dożywotnim.
Należy dodać, że osoby, które po przejściu na emeryturę podjęły aktywność zawodową,
z tytułu której podlegały ubezpieczeniu społecznemu, mogą wystąpić o ponownie ustalenie
wysokości emerytury poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas okresów
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
składkowych. Ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek osoby
zainteresowanej. Można go składać nie częściej niż raz w roku.
Obecnie, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace
mające na celu zmianę omawianych przepisów. Jednocześnie zapewniam, że w resorcie są
analizowane i rozważane wszystkie postulaty zgłaszane przez świadczeniobiorców i osoby
ubezpieczone, w tym również głosy dotyczące zmiany przepisów emerytalno-rentowych.
Zgłaszane uwagi są dla resortu istotną wskazówką przy projektowaniu przyszłych działań,
zmierzających do doskonalenia obowiązujących rozwiązań systemu emerytalno-rentowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.307.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10509 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie różnic
w przeliczaniu emerytur dla kobiet, które ukończyły 65 lat, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Reforma powszechnego systemu emerytalno-rentowego weszła w życie 1 stycznia 1999 r.
Kwestie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych oraz zasady ustalania ich
wysokości regulują przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, ze zm.). W wyniku reformy
powszechnego systemu emerytalno-rentowego utworzono otwarte fundusze emerytalne na
podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113, ze zm.).
W związku z reformą emerytalną i utworzeniem otwartych funduszy emerytalnych (OFE)
ubezpieczeni urodzeni po 1948 r., a przed 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających
emeryturę, mieli możliwość, do 31 grudnia 1999 r., na własny wniosek, przystąpić do
wybranego OFE. W przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE, składka na ubezpieczenie
emerytalne jest w całości odprowadzana przez płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych. Składka emerytalna osób, które przystąpiły do OFE jest natomiast dzielona na
dwie części, z których jedna ewidencjonowana jest na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń
Społecznych (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na rzecz OFE, a po zmianach
w systemie ubezpieczeń społecznych z lat 2011-2014 r. na subkonto i OFE (II filar
emerytalny).
Utworzone w 2011 r. subkonta dotyczą jedynie osób, dla których podział składki, o którym
mowa w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, ze zm.), jest obowiązkowy oraz osób urodzonych
w latach 1949-1968, które zgodnie z art. 111 wspomnianego aktu przystąpiły do wybranego
otwartego funduszu emerytalnego. Dla pozostałych osób urodzonych przed 1969 r.
subkonta nie były tworzone - wynika to wprost z art. 22 w związku z art. 111 przywołanej
ustawy. Subkonta stanowią bowiem realizację wynikającego z przepisów o otwartych
funduszach emerytalnych postulatu stworzenia otwartych funduszy emerytalnych typu B,
a więc funduszy bezpiecznych, do których przenoszone byłyby środki członków OFE na kilka
lat przed osiągnięciem przez nich wieku emerytalnego. W wyniku zmian z lat 2011-2014
funkcję tę zaczęły pełnić subkonta w ZUS.
Przystąpienie przez ubezpieczonych urodzonych po 1948 r., a przed 1969 r. do OFE
stanowiło oświadczenie woli o wyborze ubezpieczenia emerytalnego na zasadach
określonych dla osób urodzonych po 31 grudnia 1968 r., dla których przystąpienie do OFE
było obowiązkowe. Przesądzało to o odmiennym poziomie, w dniu przejścia na emeryturę,
zgromadzonych środków emerytalnych w ramach II filara emerytalnego w stosunku do
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
środków emerytalnych, które nie podlegały podziałowi i w całości zostały
zewidencjonowane na koncie emerytalnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odpowiada
za to sposób zarządzania środkami emerytalnymi w ramach II filara, które po pobraniu opłat
od wpływających do OFE składek są inwestowane na rynku kapitałowym przez OFE lub
zapisywane na subkoncie w ZUS i waloryzowane w sposób odmienny od środków zapisanych
na koncie w ZUS w ramach I filara.
Dobrowolność członkostwa w OFE wynikała z podjęcia przez ubezpieczonego ryzyka
inwestycyjnego, którym charakteryzują się rynki finansowe. Decyzja o przystąpieniu do
funduszu wiązała się z rezygnacją z prawa do wcześniejszej emerytury, a także przyjęciem,
że emerytura będzie ustalana na innych zasadach niż w przypadku osób, które do OFE nie
przystąpiły. OFE dawało przy tym ubezpieczonym gwarancję, że środki zgromadzone w II
filarze będą podlegały dziedziczeniu.
Przyjęcie tych rozwiązań spowodowało, że emerytury osób, które przystąpiły do OFE są
obliczane na zasadach uwzględniających odmienność gromadzenia i pomnażania środków na
etapie inwestycyjnym oraz uwzględniają gwarancje związane z dziedziczeniem na tym etapie
środków z II filara. W związku z tym dla tej grupy ubezpieczonych ustanowiono emerytury
kapitałowe regulowane przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach
kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 926) w brzmieniu nadanym od 1 października 2017 r.
przepisami ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 38).
Na podstawie obowiązujących przepisów przywołanej ustawy z dnia 21 listopada 2008 r.
o emeryturach kapitałowych, ze środków zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS
członkowi otwartego funduszu emerytalnego, do ukończenia 65 roku życia, przysługuje
okresowa emerytura kapitałowa.
Członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury
kapitałowej, jeżeli ukończył 60 lat, kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie,
ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana
emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego.
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa: w przypadku śmierci członka
otwartego funduszu emerytalnego; z dniem poprzedzającym dzień, w którym członek
otwartego funduszu emerytalnego ukończył 65 rok życia; w przypadku wyczerpania
środków zewidencjonowanych na subkoncie.
Należy dodać, że przepisami ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzono zmiany
w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie których przywrócono dla ubezpieczonych
urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wiek przejścia na emeryturę wynoszący dla kobiet co
najmniej 60 lat, a dla mężczyzn co najmniej 65 lat.
W myśl przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat przez
osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego
osiągnięcie tego wieku, emeryturę z funduszu oblicza się ponownie z urzędu, przy czym do
jej obliczenia przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat,
obowiązujące w momencie osiągnięcia tego wieku.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne
z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do
końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz
zwaloryzowanego kapitału początkowego i kwoty środków zewidencjonowanych na
subkoncie w ZUS, z tym że przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury nie uwzględnia się
kwot zwiększeń składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego,
uzyskanych w wyniku waloryzacji kwartalnej, przeprowadzonej w celu obliczenia dotychczas
przysługującej emerytury z funduszu.
Emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być niższa od kwoty
odpowiadającej wysokości emerytury z funduszu i okresowej emerytury kapitałowej,
przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat.
W przypadku osób, którym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.
U. z 2017 r. poz. 38), tj. przed 1 października 2017 r., ustalono prawo do okresowej
emerytury kapitałowej na okres do dnia poprzedzającego osiągnięcie wieku emerytalnego,
emerytura z funduszu podlega ponownemu obliczeniu na wniosek zgłoszony po osiągnięciu
wieku 65 lat, do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, o ile pobierały
one okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego dzień zgłoszenia tego
wniosku. Do ponownego obliczenia emerytury z funduszu przyjmuje się średnie dalsze
trwanie życia, ustalone dla wieku osiągniętego w dniu złożenia wniosku (według tablicy
trwania życia obowiązującej w tym dniu). Emerytura z Funduszu w przeliczonej wysokości
przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej jednak, niż od dnia osiągnięcia wieku
65 lat. Ponownie obliczona emerytura z funduszu nie może być niższa od kwoty
odpowiadającej wysokości emerytury z funduszu i okresowej emerytury kapitałowej
przysługującej w dniu poprzedzającym dzień, od którego nastąpiło to ponowne obliczenie.
Jeśli chodzi o kobiety, które przystąpiły do OFE, to emerytura ustalana w powszechnym
wieku emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, nie jest świadczeniem dożywotnim, gdyż
nie jest nim emerytura okresowa, będąca swoistym świadczeniem przejściowym,
stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty. Zgodnie z założeniami reformy
emerytalnej, ustalenie świadczenia dożywotniego jest możliwe dopiero w wieku 65 lat (przy
przyjętym założeniu równego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn). Wtedy też
przyznawane świadczenie staje się świadczeniem dożywotnim, a więc emeryturą
w klasycznym ujęciu. Radykalnie zmienia się przy tym kwestia dziedziczenia zgromadzonych
do wypłaty tego świadczenia środków na subkoncie osoby ubezpieczonej. Skutkuje to
brakiem możliwości ich dziedziczenia po trzech latach pobierania tej emerytury (ustalonej
w wieku 65 lat, na tych samych zasadach jak w przypadku emerytur mężczyzn).
Inny sposób wypłacania emerytur osobom, które nie przystąpiły do OFE wynika stąd, że ich
emerytury wypłacane są w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi na I i II filar
emerytalny, gdyż całą składkę na ich ubezpieczenie emerytalne ewidencjonowano wyłącznie
na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ustalone w powszechnym wieku
emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, świadczenie emerytalne jest zatem,
w przypadku tych ubezpieczonych, świadczeniem dożywotnim.
Należy dodać, że osoby, które po przejściu na emeryturę podjęły aktywność zawodową,
z tytułu której podlegały ubezpieczeniu społecznemu, mogą wystąpić o ponownie ustalenie
wysokości emerytury poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas okresów
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
składkowych. Ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek osoby
zainteresowanej. Można go składać nie częściej niż raz w roku.
Obecnie, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace
mające na celu zmianę omawianych przepisów. Jednocześnie zapewniam, że w resorcie są
analizowane i rozważane wszystkie postulaty zgłaszane przez świadczeniobiorców i osoby
ubezpieczone, w tym również głosy dotyczące zmiany przepisów emerytalno-rentowych.
Zgłaszane uwagi są dla resortu istotną wskazówką przy projektowaniu przyszłych działań,
zmierzających do doskonalenia obowiązujących rozwiązań systemu emerytalno-rentowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --