telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.121.2025.EM
Warszawa, 08 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10498 z dnia 1 lipca 2024 r. Pana Marcina Józefaciuka
Posła na Sejm RP w sprawie zniesienia obowiązku posiadania skierowania do lekarza
urologa, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji w odpowiedzi na pytania:
1.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zniesienie obowiązku posiadania skierowania
do lekarza urologa – na wzór istniejących przepisów dotyczących dostępu do
ginekologa?
2.
Czy prowadzone są analizy lub prace legislacyjne dotyczące zniesienia tej bariery
administracyjnej w dostępie do opieki urologicznej?
Obecnie w Ministerstwie Zdrowia nie są planowane prace mające na celu zniesienie
wymogu posiadania skierowania do specjalisty urologa.
Wskazać należy, że wśród badań diagnostycznych wykonywanych na zlecenie lekarza
podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), jest badanie PSA - Antygen swoisty dla stercza
całkowity. Badanie to pozwala na wczesne wykrycie zmian na podstawie poziomu antygenu
specyficznego dla prostaty. Lekarz POZ może też przeprowadzić badanie per rectum
- w przypadku podejrzenia rozrostu gruczołu krokowego.
Dolegliwości mężczyzn w zakresie problemów z układem moczowo-płciowym mogą być
zaopiekowanie przez lekarza POZ, który jeśli wystąpi taka konieczność, po
przeprowadzeniu wstępnej diagnostyki, wystawić może skierowanie do urologa, a w
przypadku podejrzenia raka gruczołu krokowego wystawi Kartę diagnostyki i leczenia
onkologicznego (DiLO). Jednocześnie wskazać należy, że dolegliwości ze strony układu
moczowego mogą mieć różną etiologię, może dotyczyć ona spraw onkologicznych (np. raka
pęcherza moczowego, gruczołu krokowego) lecz również być spowodowane cukrzycą,
niewydolnością nerek, zakażeniem układu moczowego.
Pragnę zauważyć, że brak obowiązku posiadania skierowania do urologa (zarówno dla
mężczyzn jak i dla kobiet) może spowodować, że pacjenci odczuwający dolegliwości
urologiczne udawaliby się do lekarza urologa, który nie koniecznie byłby właściwy ze
względu na chorobę podstawową lub z problemem, który mógłby zostać zaopiekowany
przez lekarza POZ. Taka sytuacja powodowałby nie tylko wydłużenie się kolejek do
urologa, lecz również sytuację, w której cenny czas na postawienie właściwej diagnozy
i wdrożenie leczenia byłby stracony. Lekarz POZ natomiast ma możliwość wykonania
podstawowych badań, zlecenia odpowiedniego leczenia, a jeśli zajdzie taka potrzeba
skierowania pacjenta do właściwego specjalisty, wystawienia karty DiLO a w razie
konieczności skierowania pacjenta do szpitala.
Jak wspomniano, w przypadku m.in. podejrzenia nowotworu lekarz może wystawić kartę
DILO. Karta DiLO uprawnia świadczeniobiorców z podejrzeniem np. raka gruczołu
krokowego do skorzystania z szybkiej ścieżki onkologicznej. Może zostać wystawiona m.in.
przez lekarza udzielającego świadczeń w ramach podstawowej opieki zdrowotnej,
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.

-- 1 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie z obowiązującymi przepisami świadczeniodawca realizujący diagnostykę
onkologiczną jest obowiązany do jej realizacji w okresach nieprzekraczających:
28 dni - w przypadku diagnostyki wstępnej, przy czym rozpoczęcie diagnostyki następuje
w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia wpisania się świadczeniobiorcy na listę
oczekujących na udzielenie świadczenia lub porady specjalistycznej, w trakcie której
stwierdzono podejrzenie nowotworu złośliwego lub miejscowo złośliwego i wystawiono
kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego;
21 dni - w przypadku diagnostyki pogłębionej, przy czym rozpoczęcie diagnostyki następuje
w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia: zakończenia diagnostyki wstępnej lub porady
specjalistycznej, w trakcie której stwierdzono nowotwór złośliwy lub miejscowo złośliwy
i wystawiono kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego, jeżeli jest ona realizowana u tego
samego świadczeniodawcy, albo wpisania świadczeniobiorcy na listę oczekujących na
udzielenie świadczenia, w przypadku realizacji przez innego świadczeniodawcę diagnostyki
pogłębionej, dotyczącej innej lokalizacji nowotworu złośliwego lub miejscowo złośliwego
niż będąca podstawą realizacji diagnostyki wstępnej, albo wpisania świadczeniobiorcy na
listę oczekujących na udzielenie świadczenia lub porady specjalistycznej, w trakcie której
stwierdzono nowotwór złośliwy lub miejscowo złośliwy i wystawiono kartę DiLO,
w przypadku realizacji przez innego świadczeniodawcę diagnostyki pogłębionej.
Diagnostyka wstępna obejmuje badanie podmiotowe i przedmiotowe oraz badania
diagnostyczne wykonywane u świadczeniobiorcy posiadającego kartę diagnostyki i leczenia
onkologicznego mające na celu wykluczenie albo potwierdzenie lub istotne
uprawdopodobnienie nowotworu złośliwego lub miejscowo złośliwego. Za istotne
uprawdopodobnienie uznaje się przypadki, gdy w danym nowotworze:
nie wykonuje się badania histopatologicznego w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej
przed zabiegiem operacyjnym lub jest wystarczające wykonanie co najmniej badania
obrazowego oraz badania cytologicznego lub poziomu hormonu lub markera
nowotworowego.
Diagnostyka pogłębiona obejmuje badanie podmiotowe i przedmiotowe oraz badania
diagnostyczne wykonywane u świadczeniobiorcy posiadającego kartę diagnostyki i leczenia
onkologicznego, u którego potwierdzono rozpoznanie nowotworu złośliwego lub
miejscowo złośliwego, mające na celu szczegółowe zróżnicowanie typu
histopatologicznego nowotworu oraz ocenę zaawansowania stanu chorobowego w
zakresie umożliwiającym ustalenie indywidualnego planu leczenia.
W związku z powyższym wskazać należy, że w przypadku podejrzenia np. raka gruczołu
krokowego, zniesienie obowiązku posiadania skierowania do lekarza urologa nie
gwarantuje szybkiej i sprawnej diagnostyki, którą gwarantuje karta DiLO wystawiona np.
przez lekarza POZ.
Pragnę nadmienić, że celem Ministerstwa Zdrowia jest również zapewnienie większego
dostępu do poradni w specjalnościach charakteryzujących się wyjątkowo wysokim czasem
oczekiwania na świadczenie zdrowotne przez m.in. rozwijanie narzędzi ułatwiających
zapisywanie i wypisywanie pacjentów z kolejek oraz wprowadzenie rozwiązań
motywujących pacjentów do informowania podmiotów leczniczych o odwoływaniu wizyt.
3.
Czy Ministerstwo Zdrowia dostrzega potrzebę zapewnienia mężczyznom
porównywalnych warunków dostępu do profilaktyki nowotworowej, co kobietom –
w duchu zasady równości i ochrony zdrowia wyrażonych w art. 68 Konstytucji RP?
4.
Jakie konkretne działania zostały zaplanowane lub są realizowane w celu poprawy
dostępności do badań w kierunku raka prostaty, w tym testów PSA?
Z dniem 5 maja 2025 r. do podstawowej opieki zdrowotnej zostało wprowadzone nowe
świadczenie Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej. Bilans obejmuje populację
pacjentów w wieku 20-49 lat (realizowany nie częściej niż co 5 lat) oraz dla osób w wieku 50
lat i więcej (realizowany co 3 lata). Jest to kompleksowa ocena stanu zdrowia, oparta na
pogłębionym wywiadzie z użyciem wystandaryzowanych kwestionariuszy, wraz z
zestawem badań laboratoryjnych. Zebrane z wywiadu informacje oraz wyniki badań służą

-- 2 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
do przygotowania Indywidualnego Planu Zdrowotnego (IPZ), w którym zaplanowane
zostaną interwencje prozdrowotne. Pierwszym etapem świadczenia jest udzielenie przez
pacjenta odpowiedzi w ankiecie (KBZD – kwestionariusz bilansu zdrowia dorosłych) w
zakresie czynników ryzyka wystąpienia chorób cywilizacyjnych oraz nowotworowych.
Następnie, na podstawie zlecenia uzyskanego w placówce POZ, pacjent wykonuje badania
laboratoryjne.
W ramach bilansu wykonuje się podstawowe badania laboratoryjne oraz badania z zakresu
rozszerzonego, w zależności od wyników ankiety, wieku i płci w tym m.in. stężenie
całkowite antygenu specyficznego dla prostaty (PSA) we krwi u mężczyzn powyżej 50 r.ż.
Po wykonaniu badań personel placówki POZ ustala termin wizyty podsumowującej.
W ramach wizyty podsumowującej zostają omówione wyniki badań oraz zidentyfikowane
czynniki ryzyka rozwoju chorób, ogólne zalecenia dotyczące zdrowego stylu życia, diety i
aktywności fizycznej oraz badań profilaktycznych. Wizyta podsumowująca będzie
połączona z przygotowaniem Indywidualnego Planu Zdrowotnego (IPZ).Bilans zdrowia
pozwala kompleksowo ocenić stan zdrowia i wdrożyć odpowiednie interwencje
prozdrowotne zgodne z indywidulnymi potrzebami. Zakłada się, że wprowadzone
świadczenie pozytywnie wpłynie na dostęp badań z uwagi na charakter i powszechną
dostępność do podstawowej opieki zdrowotnej. Dotychczasowa liczba wypełnionych
ankiet potwierdza skuteczność przyjętej strategii.
W Ministerstwie Zdrowia planowane są prace związane z utworzeniem warunków do
realizacji kompleksowej opieki onkologicznej dla pacjentów z nowotworami urologicznymi -
w tym kompleksowa opieka onkologiczna: model organizacji diagnostyki i leczenia raka
gruczołu krokowego.
Model organizacji diagnostyki i leczenia raka gruczołu krokowego będzie oparty o
wyspecjalizowane jednostki koordynujące (Centrum Kompetencji) w ramach których
prowadzona będzie kompleksowa diagnostyka i leczenie pacjentów.
Powyższe ma stanowić odpowiedź na:
1. zidentyfikowane problemy w obszarach diagnostyki (oczekiwane zwiększenie
udziału rozpoznań we wczesnym stadium choroby w ogólnej liczbie nowych
przypadków tego nowotworu),
2. potrzebę poprawy jakości skuteczności diagnostyki (oczekiwana poprawa
postępowań klinicznych, oraz skutecznej szybkiej diagnostyki),
3. poprawę wyników leczenia onkologicznego poprzez prowadzenie całego procesu
w wyspecjalizowanych jednostkach.
Przedmiotowy model kompleksowej opieki onkologicznej będzie opracowywany przy
udziale ekspertów klinicznych.
5.
Czy resort zdrowia planuje uruchomienie programów przesiewowych lub
darmowych badań profilaktycznych dla mężczyzn w określonym wieku – bez
konieczności wcześniejszej kwalifikacji przez lekarza POZ?
Ministerstwo Zdrowia prowadzi ciągłe prace nad aktualizacją i włączaniem nowych metod
badań przesiewowych do profilaktycznych programów zdrowotnych. Niemniej jeśli chodzi
o profilaktykę raka prostaty wskazać należy, co podkreślają urolodzy, że badanie w
kierunku PSA nie ma cech badania przesiewowego, wynik badania należy skonsultować i
uzupełnić o badanie palpacyjne. Badania PSA są dostępne w podstawowej opiece
zdrowotnej oraz ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS). Badanie palpacyjnie może
wykonać m.in. lekarz specjalista medycyny rodzinnej lub urolog.
Przy okazji nadmieniam, że w obszarze profilaktyki raka płuca, który dotyczy zarówno
mężczyzn i kobiet, aktualnie toczą się prace z udziałem ekspertów nad nowym programem
profilaktyki raka płuca. Realizując cele Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-
2030 (zad. 11.5), planuje się od 2025 r. wprowadzenie nowego programu badań
przesiewowych w populacji osób wysokiego ryzyka zachorowania na raka płuca w z
wykorzystaniem nowoczesnego badania niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK).

-- 3 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
6.
Czy planowane są ogólnopolskie kampanie informacyjne skierowane do mężczyzn,
mające na celu zwiększenie ich świadomości zdrowotnej i przełamanie tabu wokół
chorób prostaty?
Ministerstwo Zdrowia prowadzi szereg działań dotyczących profilaktyki nowotworów u
mężczyzn. Działania te realizowane są na podstawie Narodowej Strategii Onkologicznej na
lata 2020-2030. Ich celem jest budowanie świadomości społecznej na temat znaczenia
profilaktyki pierwotnej i wtórnej w zapobieganiu chorobom nowotworowym.
W obszarze profilaktyki pierwotnej inicjatywy Ministerstwa Zdrowia koncentrują się na
promowaniu zdrowego stylu życia: podejmowania aktywności fizycznej, dbania o
zrównoważoną dietę, utrzymywania prawidłowej masy ciała, unikania używek, w tym
alkoholu i papierosów oraz troski o zdrowie psychiczne. W zakresie profilaktyki wtórnej
realizowane są projekty promujące badania przesiewowe, samobadanie, a także
szczepienia ochronne.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi komunikację w różnych kanałach, tzn. w prasie, radio,
telewizji i internecie, w tym w mediach społecznościowych, co umożliwia dotarcie do
szerokiego grona odbiorców, niezależnie od wieku, miejsca zamieszkania czy poziomu
wykształcenia. Różnorodność formatów i nośników pozwala dotrzeć zarówno do osób
aktywnie poszukujących informacji zdrowotnych, jak i tych, które na co dzień się nimi nie
interesują.
W polskim społeczeństwie to najczęściej kobiety, a więc matki, żony i partnerki, pełnią rolę
tzw. „menedżerów zdrowia” rodziny. Organizują wizyty lekarskie, motywują bliskich do
badań profilaktycznych, podejmują większość decyzji zdrowotnych i jako pierwsze reagują
na niepokojące objawy. Z tego względu Ministerstwo Zdrowia, prowadząc działania
edukacyjno-promocyjne w zakresie profilaktyki męskich nowotworów (w szczególności
raka prostaty) kieruje swój przekaz nie tylko do mężczyzn, ale także do kobiet jako ich
najbliższych sojuszników w trosce o zdrowie.
Jednym z narzędzi dotarcia do tej grupy odbiorców są popularne seriale telewizyjne
emitowane w godzinach wysokiej oglądalności. Dlatego Ministerstwo Zdrowia wątki
związane z profilaktyką raka prostaty jesienią tego roku umieściło w serialach: Na dobre
i na złe (TVP1), Pierwsza miłość (Polsat) oraz Gliniarze (Polsat).
W listopadzie, czyli w miesiącu tradycyjnie poświęconym męskim nowotworom, tematyka
ta – z inicjatywy Ministerstwa Zdrowia – będzie obecna w programach śniadaniowych
największych nadawców telewizyjnych (TVP, Polsat i TVN). Przekazom antenowym
towarzyszyć będą działania na portalach internetowych oraz w mediach
społecznościowych nadawców i Ministerstwa.
W kontekście działań edukacyjno-promocyjnych dotyczących profilaktyki nowotworów u
mężczyzn należy również odnieść się do programu badań profilaktycznych „Moje Zdrowie
– bilans zdrowia osoby dorosłej”, który, jak wcześniej wspomniano, został uruchomiony
przez Ministerstwo Zdrowia 5 maja 2025 r. Jego celem jest m.in. wczesne wykrywanie
chorób, w tym również nowotworowych u obu płci. W przypadku mężczyzn po 50 roku
życia lekarz może zlecić m.in. oznaczenie stężenia PSA całkowitego, co pozwala na
wykrycie ryzyka raka prostaty lub innych chorób gruczołu krokowego.
Ministerstwo Zdrowia, aby zachęcić możliwie szeroką grupę uprawnionych osób do udziału
w programie „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”, przeprowadziło szereg
działań promocyjno-edukacyjnych. Dotychczasowa liczba wypełnionych ankiet potwierdza
skuteczność przyjętej strategii.
Działania edukacyjno-promocyjne będą kontynuowane i rozwijane. Do końca III kwartału
br. planowana jest m.in. ogólnopolska kampania radiowa, obejmująca trzy stacje o
największej słuchalności. Dzięki temu przekaz dotrze do osób z różnych grup wiekowych i
środowisk, zarówno mieszkańców dużych miast, jak i mniejszych miejscowości. Starannie
dobrana strategia mediowa pozwoli na równomierne objęcie całej populacji dorosłych
Polek i Polaków.

-- 4 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Profilaktyka nowotworów męskich narządów płciowych jest przedmiotem szczególnie
intensywnych działań edukacyjno-promocyjnych Ministerstwa Zdrowia w listopadzie,
obchodzonym na całym świecie jako Movember – miesiąc świadomości nowotworów
męskich, zwłaszcza raka prostaty i jąder.
Ministerstwo Zdrowia – we współpracy z ogólnopolskimi nadawcami telewizyjnymi i
radiowymi – przygotowało w ubiegłym roku kilkadziesiąt audycji poświęconych tej
tematyce, w tym szczepieniom przeciw HPV oraz nowotworom płuc, prostaty, jąder i
jelita grubego. W programach wystąpili zarówno lekarze-onkolodzy, jak i mężczyźni,
którzy pokonali chorobę. Zostały zorganizowane także sesje Q&A, w trakcie których
eksperci odpowiadali na pytania widzów. W kooperacji z portalami internetowymi
przygotowano także publikacje dotyczące raka jąder i prostaty. Spoty o tej tematyce
zostały wyemitowane również na portalach społecznościowych, a także platformie
YouTube.
Ministerstwo Zdrowia aktywnie wspiera również inicjatywy lokalne, czego przykładem był
udział w wydarzeniu „Bieg dla jaj. Wspieraj z nami profilaktykę i leczenie męskich
nowotworów” w Bydgoszczy. W miasteczku biegowym, na stoisku Ministerstwa, mężczyźni
mogli wziąć udział w instruktażu samobadania jąder, skorzystać z bezpłatnych badań
profilaktycznych oraz uzyskać informacje od lekarzy i ekspertów.
Podane przykłady dowodzą, że Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie realizuje strategię
edukacyjno-promocyjną, obejmującą również działania z zakresu profilaktyki nowotworów
u mężczyzn. Dzięki systematycznym i zróżnicowanym formom komunikacji, kierowanym
zarówno do mężczyzn, jak i ich bliskich, możliwe jest skuteczniejsze docieranie z informacją
zdrowotną oraz wspieranie kształtowania nawyków prozdrowotnych wśród odbiorców.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 5 of 5 --