Interpelacja nr 10485
Interpelacja w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wstrzymania wykonania decyzji dyrektora izby administracji skarbowej (art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz wydania orzeczenia o skutku prawnym (art. 152 par. 1 P.p.s.a.)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wstrzymania wykonania decyzji dyrektora izby administracji skarbowej (art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz wydania orzeczenia o skutku prawnym (art. 152 par. 1 P.p.s.a.)
Interpelacja nr 10485
do ministra finansów
w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wstrzymania wykonania decyzji dyrektora izby administracji skarbowej (art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz wydania orzeczenia o skutku prawnym (art. 152 par. 1 P.p.s.a.)
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 23-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w praktyce działania organów podatkowych często zdarzają się sytuacje, że podatnik wnosi do sądu administracyjnego skargę na decyzję dyrektora izby administracji skarbowej (dalej: DIAS) utrzymującą w mocy decyzję naczelnika urzędu skarbowego, którą określono podatnikowi zobowiązanie podatkowe do zapłaty i dzieje się to w czasie kiedy wobec podatnika jest już prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji, w tym są dokonane zajęcia rachunków bankowych, czy też wierzytelności, z których środki są przekazywane do wierzyciela, czyli wspomnianego naczelnika urzędu skarbowego. Sytuacja komplikuje się wówczas, gdy sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym przed rozpoznaniem sprawy na wniosek podatnika, na podstawie art. 61 par. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, 1685) (dalej: P.p.s.a.), wstrzymuje wykonanie decyzji wydanej przez DIAS albo docelowo po rozpoznaniu sprawy uchyla zaskarżoną decyzję DIAS albo też uchyla wspomnianą decyzję i dodatkowo umarza postępowanie w sprawie.
W pierwszym przypadku decyzja nie podlega wykonaniu, zaś w dwóch kolejnych przypadkach znajduje zastosowanie przepis art. 152 par. 1 P.p.s.a., zgodnie z którym „w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej”. W przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny organy podatkowe wnoszą skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego co powoduje, że wyrok nie jest prawomocny. Sytuacja taka utrzymuje się przez co najmniej 3 lata, gdyż tyle sprawy oczekują na rozpoznanie przez NSA.
W każdym z ww. przypadków podatnicy sądzą, że skoro decyzja dyrektora izby administracji skarbowej, która utrzymywała w mocy decyzję naczelnika urzędu skarbowego na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy (TW-1) została uchylona, to tym bardziej została uchylona decyzja naczelnika urzędu skarbowego, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego w administracji.
W takiej sytuacji podatnicy składają do organu egzekucyjnego, którym jest naczelnik urzędu skarbowego wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wskazują jako podstawę art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132, 620) (dalej: u.p.e.a.), zgodnie z którym „postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego”. Organy podatkowe odmawiają umorzenia postępowania egzekucyjnego i powołują się na orzeczenia sądów m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27.03.2024 r. (I SA/Sz 649/23, CBOSA), czy też wyrok NSA z dnia 24.04.2018 r. (II FSK 2561/17, CBOSA), zgodnie z którymi „nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego nie wywiera skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Przepis art. 152 § 1 P.p.s.a. jedynie "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku podatkowego do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wyrok sądu pierwszej instancji jest nieprawomocny, zatem decyzja ostateczna z uwagi na treść art. 152 § 1 P.p.s.a. nie wywołuje skutków prawnych. Tym samym zaistniał pewien stan tymczasowy, kiedy mimo tego, że decyzja pozostaje w obrocie prawnym, to nie wywołuje skutków prawnych. Jednak nie oznacza to, że ustała wymagalność zobowiązania podatkowego należnego od skarżącej. Do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego nie można mówić o zaistnieniu podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.”.
W takiej sytuacji organy egzekucyjne z urzędu zawieszają postępowania egzekucyjne, w tym wstrzymują realizację dokonanych zajęć.
Nie jest to jednak sytuacja komfortowa, gdyż dla przykładu firmy trzecie tzw. dłużnicy zajętej wierzytelności, u których organ egzekucyjny zajął wierzytelność domagając się jej zapłaty bezpośrednio do organu egzekucyjnego nie zaś do podatnika (dłużnika), w dalszym ciągu bieżące płatności przesyłają do organu egzekucyjnego nie zaś do dłużnika (podatnika). W ten sposób w organach egzekucyjnych rosną depozyty należności środków pieniężnych, które powinny zostać zwrócone dłużnikowi (podatnikowi), który wygrał nieprawomocny spór z dyrektorem izby administracji skarbowej w sądzie administracyjnym.
Pracownicy organów skarbowych ubolewają, że opisane przypadki nie zostały uregulowane w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym w art. 56 u.p.e.a. (zawieszenie postępowania), jak i w art. 59 u.p.e.a. (umorzenie postępowania). Organy skarbowe mają pełną świadomość, że w sytuacji gdy NSA utrzyma w mocy wyrok WSA będą zmuszone zdeponowane środki zwrócić podatnikowi w trybie instytucji stwierdzenia nadpłaty płacąc dodatkowo odsetki od zaległości podatkowych.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy w związku z procedowaniem projektu z dnia 12 maja 2025 r. ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (UD192) dopuszcza Pan Minister możliwość wprowadzenia autopoprawki do projektu, która doprecyzowałby treść przepisu art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w ten sposób, aby w przypadku wydania przez sąd administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji DIAS (art. 61 par. 3 P.p.s.a.), albo wyroku do którego znajdzie zastosowanie skutek prawny z art. 152 par. 1 P.p.s.a., organ egzekucyjny mógł wydać z urzędu postanowienie o zawieszeniu egzekucji?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura
Interpelacja nr 10485
do ministra finansów
w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wstrzymania wykonania decyzji dyrektora izby administracji skarbowej (art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz wydania orzeczenia o skutku prawnym (art. 152 par. 1 P.p.s.a.)
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 23-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w praktyce działania organów podatkowych często zdarzają się sytuacje, że podatnik wnosi do sądu administracyjnego skargę na decyzję dyrektora izby administracji skarbowej (dalej: DIAS) utrzymującą w mocy decyzję naczelnika urzędu skarbowego, którą określono podatnikowi zobowiązanie podatkowe do zapłaty i dzieje się to w czasie kiedy wobec podatnika jest już prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji, w tym są dokonane zajęcia rachunków bankowych, czy też wierzytelności, z których środki są przekazywane do wierzyciela, czyli wspomnianego naczelnika urzędu skarbowego. Sytuacja komplikuje się wówczas, gdy sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym przed rozpoznaniem sprawy na wniosek podatnika, na podstawie art. 61 par. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, 1685) (dalej: P.p.s.a.), wstrzymuje wykonanie decyzji wydanej przez DIAS albo docelowo po rozpoznaniu sprawy uchyla zaskarżoną decyzję DIAS albo też uchyla wspomnianą decyzję i dodatkowo umarza postępowanie w sprawie.
W pierwszym przypadku decyzja nie podlega wykonaniu, zaś w dwóch kolejnych przypadkach znajduje zastosowanie przepis art. 152 par. 1 P.p.s.a., zgodnie z którym „w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej”. W przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny organy podatkowe wnoszą skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego co powoduje, że wyrok nie jest prawomocny. Sytuacja taka utrzymuje się przez co najmniej 3 lata, gdyż tyle sprawy oczekują na rozpoznanie przez NSA.
W każdym z ww. przypadków podatnicy sądzą, że skoro decyzja dyrektora izby administracji skarbowej, która utrzymywała w mocy decyzję naczelnika urzędu skarbowego na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy (TW-1) została uchylona, to tym bardziej została uchylona decyzja naczelnika urzędu skarbowego, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego w administracji.
W takiej sytuacji podatnicy składają do organu egzekucyjnego, którym jest naczelnik urzędu skarbowego wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wskazują jako podstawę art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132, 620) (dalej: u.p.e.a.), zgodnie z którym „postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego”. Organy podatkowe odmawiają umorzenia postępowania egzekucyjnego i powołują się na orzeczenia sądów m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27.03.2024 r. (I SA/Sz 649/23, CBOSA), czy też wyrok NSA z dnia 24.04.2018 r. (II FSK 2561/17, CBOSA), zgodnie z którymi „nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego nie wywiera skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Przepis art. 152 § 1 P.p.s.a. jedynie "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku podatkowego do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wyrok sądu pierwszej instancji jest nieprawomocny, zatem decyzja ostateczna z uwagi na treść art. 152 § 1 P.p.s.a. nie wywołuje skutków prawnych. Tym samym zaistniał pewien stan tymczasowy, kiedy mimo tego, że decyzja pozostaje w obrocie prawnym, to nie wywołuje skutków prawnych. Jednak nie oznacza to, że ustała wymagalność zobowiązania podatkowego należnego od skarżącej. Do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego nie można mówić o zaistnieniu podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.”.
W takiej sytuacji organy egzekucyjne z urzędu zawieszają postępowania egzekucyjne, w tym wstrzymują realizację dokonanych zajęć.
Nie jest to jednak sytuacja komfortowa, gdyż dla przykładu firmy trzecie tzw. dłużnicy zajętej wierzytelności, u których organ egzekucyjny zajął wierzytelność domagając się jej zapłaty bezpośrednio do organu egzekucyjnego nie zaś do podatnika (dłużnika), w dalszym ciągu bieżące płatności przesyłają do organu egzekucyjnego nie zaś do dłużnika (podatnika). W ten sposób w organach egzekucyjnych rosną depozyty należności środków pieniężnych, które powinny zostać zwrócone dłużnikowi (podatnikowi), który wygrał nieprawomocny spór z dyrektorem izby administracji skarbowej w sądzie administracyjnym.
Pracownicy organów skarbowych ubolewają, że opisane przypadki nie zostały uregulowane w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym w art. 56 u.p.e.a. (zawieszenie postępowania), jak i w art. 59 u.p.e.a. (umorzenie postępowania). Organy skarbowe mają pełną świadomość, że w sytuacji gdy NSA utrzyma w mocy wyrok WSA będą zmuszone zdeponowane środki zwrócić podatnikowi w trybie instytucji stwierdzenia nadpłaty płacąc dodatkowo odsetki od zaległości podatkowych.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy w związku z procedowaniem projektu z dnia 12 maja 2025 r. ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (UD192) dopuszcza Pan Minister możliwość wprowadzenia autopoprawki do projektu, która doprecyzowałby treść przepisu art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w ten sposób, aby w przypadku wydania przez sąd administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji DIAS (art. 61 par. 3 P.p.s.a.), albo wyroku do którego znajdzie zastosowanie skutek prawny z art. 152 par. 1 P.p.s.a., organ egzekucyjny mógł wydać z urzędu postanowienie o zawieszeniu egzekucji?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5002 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 11 lipca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10485 dotycząca doprecyzowania
art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji
Znak sprawy: DTS8.054.5.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10485
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na złożoną przez Pana Posła Krzysztofa Haburę interpelację
nr 10485 proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji1, zwanej dalej „u.p.e.a.”, postępowanie egzekucyjne
ulega zawieszeniu w całości lub w części m. in. w razie wstrzymania wykonania
obowiązku. Dzieje się to m. in. w sytuacji przewidzianej:
– w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi2, zwanej dalej „p.p.s.a.”, gdy sąd na wniosek
skarżącego wyda postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części
zaskarżonego aktu, przy czym zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania
aktu traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę
albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę,
– w art. 152 § 1 p.p.s.a., gdy sąd uwzględni skargę na akt, wówczas nie wywołuje
on skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku (chyba że sąd
postanowi inaczej).
Jeżeli zatem:
– sąd administracyjny na wniosek podatnika, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.,
wstrzymuje wykonanie decyzji wydanej przez dyrektora izby administracji
skarbowej (DIAS) albo
– sąd administracyjny po rozpoznaniu sprawy uchyla zaskarżoną decyzję DIAS,
a DIAS wnosi skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), albo
– sąd administracyjny po rozpoznaniu sprawy uchyla decyzję i umarza
postępowanie w sprawie, a DIAS wnosi skargę kasacyjną do NSA,
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 132, z późn. zm.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.
-- 1 of 2 --
2/2
to wszczęte postępowanie egzekucyjne w obecnym stanie prawnym podlega
zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Czas trwania postępowania przed NSA co do zasady nie powinien mieć wpływu
na decyzję organu egzekucyjnego co do dalszego prowadzenia postępowania
egzekucyjnego. Skoro organy podatkowe wnoszą kasację od niekorzystnych dla tych
organów wyroków sądów administracyjnych, to znaczy, że się z tymi wyrokami
nie zgadzają. Brak tym samym podstaw, by organy te jako wierzyciele należności
publicznoprawnych wnosiły o umorzenie postępowania egzekucyjnego
(bądź umarzały postępowanie egzekucyjne z urzędu, jeśli są jednocześnie organami
egzekucyjnymi). Nie jest również uzasadnione, aby problem długotrwałego
rozpatrywania spraw przez NSA rozwiązywać poprzez zmiany legislacyjne w u.p.e.a.
Uchylenie decyzji DIAS (utrzymującej decyzję naczelnika urzędu skarbowego
określającą wysokość podatku) nieprawomocnym wyrokiem sądu
administracyjnego nie skutkuje i nie powinno skutkować umorzeniem postępowania
egzekucyjnego. Do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego
nie istnieje podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ
należność nim objęta wynika z funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji
ostatecznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza to stanowisko3.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że choć zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a.
w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy
dokonane czynności egzekucyjne, to w okresie zawieszenia z przyczyn określonych
w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 (a więc również w razie wstrzymania wykonania obowiązku)
mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków
bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów
świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Organ egzekucyjny
może także uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione
ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu
na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw (art. 58
§ 2 u.p.e.a.).
Wobec powyższego treść art. 56 u.p.e.a. nie wymaga doprecyzowania. W przypadku
wydania przez sąd administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji
DIAS (art. 61 § 3 p.p.s.a.) albo wyroku uwzględniającego skargę na decyzję DIAS
(art. 152 § 1 p.p.s.a.) organ egzekucyjny wydaje z urzędu postanowienie
o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
3 Wyrok NSA z dnia 24.04.2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia
22.05.2020 r., sygn. akt V SA/Wa 2203/19, wyrok NSA z dnia 15.03.2022 r., sygn. akt III OSK
773/21, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10.01.2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1133/23, wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 27.03.2024 r., sygn. akt I SA/Sz 649/23.
-- 2 of 2 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 11 lipca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10485 dotycząca doprecyzowania
art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji
Znak sprawy: DTS8.054.5.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10485
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na złożoną przez Pana Posła Krzysztofa Haburę interpelację
nr 10485 proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji1, zwanej dalej „u.p.e.a.”, postępowanie egzekucyjne
ulega zawieszeniu w całości lub w części m. in. w razie wstrzymania wykonania
obowiązku. Dzieje się to m. in. w sytuacji przewidzianej:
– w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi2, zwanej dalej „p.p.s.a.”, gdy sąd na wniosek
skarżącego wyda postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części
zaskarżonego aktu, przy czym zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania
aktu traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę
albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę,
– w art. 152 § 1 p.p.s.a., gdy sąd uwzględni skargę na akt, wówczas nie wywołuje
on skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku (chyba że sąd
postanowi inaczej).
Jeżeli zatem:
– sąd administracyjny na wniosek podatnika, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.,
wstrzymuje wykonanie decyzji wydanej przez dyrektora izby administracji
skarbowej (DIAS) albo
– sąd administracyjny po rozpoznaniu sprawy uchyla zaskarżoną decyzję DIAS,
a DIAS wnosi skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), albo
– sąd administracyjny po rozpoznaniu sprawy uchyla decyzję i umarza
postępowanie w sprawie, a DIAS wnosi skargę kasacyjną do NSA,
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 132, z późn. zm.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.
-- 1 of 2 --
2/2
to wszczęte postępowanie egzekucyjne w obecnym stanie prawnym podlega
zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Czas trwania postępowania przed NSA co do zasady nie powinien mieć wpływu
na decyzję organu egzekucyjnego co do dalszego prowadzenia postępowania
egzekucyjnego. Skoro organy podatkowe wnoszą kasację od niekorzystnych dla tych
organów wyroków sądów administracyjnych, to znaczy, że się z tymi wyrokami
nie zgadzają. Brak tym samym podstaw, by organy te jako wierzyciele należności
publicznoprawnych wnosiły o umorzenie postępowania egzekucyjnego
(bądź umarzały postępowanie egzekucyjne z urzędu, jeśli są jednocześnie organami
egzekucyjnymi). Nie jest również uzasadnione, aby problem długotrwałego
rozpatrywania spraw przez NSA rozwiązywać poprzez zmiany legislacyjne w u.p.e.a.
Uchylenie decyzji DIAS (utrzymującej decyzję naczelnika urzędu skarbowego
określającą wysokość podatku) nieprawomocnym wyrokiem sądu
administracyjnego nie skutkuje i nie powinno skutkować umorzeniem postępowania
egzekucyjnego. Do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego
nie istnieje podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ
należność nim objęta wynika z funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji
ostatecznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza to stanowisko3.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że choć zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a.
w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy
dokonane czynności egzekucyjne, to w okresie zawieszenia z przyczyn określonych
w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 (a więc również w razie wstrzymania wykonania obowiązku)
mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków
bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów
świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Organ egzekucyjny
może także uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione
ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu
na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw (art. 58
§ 2 u.p.e.a.).
Wobec powyższego treść art. 56 u.p.e.a. nie wymaga doprecyzowania. W przypadku
wydania przez sąd administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji
DIAS (art. 61 § 3 p.p.s.a.) albo wyroku uwzględniającego skargę na decyzję DIAS
(art. 152 § 1 p.p.s.a.) organ egzekucyjny wydaje z urzędu postanowienie
o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
3 Wyrok NSA z dnia 24.04.2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia
22.05.2020 r., sygn. akt V SA/Wa 2203/19, wyrok NSA z dnia 15.03.2022 r., sygn. akt III OSK
773/21, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10.01.2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1133/23, wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 27.03.2024 r., sygn. akt I SA/Sz 649/23.
-- 2 of 2 --