Interpelacja w sprawie Grupy Energa SA i roli jaką powinna odgrywać w procesie energetycznej transformacji Pomorza i Polski
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10473
do ministra aktywów państwowych
w sprawie Grupy Energa SA i roli jaką powinna odgrywać w procesie energetycznej transformacji Pomorza i Polski
Zgłaszający: Jarosław Wałęsa, Patryk Gabriel, Magdalena Małgorzata Kołodziejczak, Rafał Siemaszko, Marcin Horała, Stanisław Lamczyk, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 23-06-2025
Gdańsk, dnia 18 czerwca 2025 r.
Szanowny Panie Premierze,
Pomorska Rada Przedsiębiorczości oraz Wojewódzka Rada Dialogu Społecznego w Gdańsku w ostatnim czasie zwróciły uwagę na szereg niekorzystnych zmian dla województwa pomorskiego, jakie zaszły w ostatnich latach.
Gospodarka Gdańska i Pomorza w ostatnich latach doznała dotkliwego osłabienia wskutek utraty podmiotowości dwóch kluczowych przedsiębiorstw – Grupy Energa SA i Grupy Lotos SA. Systematyczne uszczuplanie ich funkcji oraz kompetencji przez przenoszenie decyzji do centrali Orlenu SA sprowadziło nasz region do roli peryferyjnego wykonawcy cudzych strategii oraz prowincjonalizacji naszego regionu.
Pomorze dysponuje unikalnym pakietem atutów dla nowoczesnej, bezemisyjnej energetyki m.in. poprzez planowaną budowę pierwszej elektrowni jądrowej, dzięki budowanym morskim farmom wiatrowym, w tym m.in farma Bałtyk I, Bałtyk II oraz Bałtyk III czy dzięki wysokiemu nasyceniu lądowemu OZE (energia słoneczna oraz wiatrowa).
Aby w pełni wykorzystać ten potencjał konieczna jest nowa architektura energetyki rozproszonej; elastyczne usługi systemowe, magazynowanie energii i zielone ciepło.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy zostanie zachowana samodzielność Grupy Energa SA z siedzibą w Gdańsku notowaną na GPW?
2. Czy jest możliwość, aby przekazać grupie Energa SA pełną koordynację Segmentu Energetycznego Koncernu Orlen?
3. Czy jest możliwość wypowiedzenia porozumienia o zarządzaniu Orlen-Energa zawartego przez poprzednie kierownictwo PKN Orlen SA?
4. Czy zostanie powołany interdyscyplinarny zespół ekspertów w celu przygotowania niezbędnych zmian organizacyjnych i zarządczych gwarantujących stabilny rozwój Grupy Energa SA z poszanowaniem interesów PKN Orlen SA?
Minister Wojciech Balczun
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11410 znakówMinisterstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.277.2025
IK: 1134897
Warszawa, 22 sierpnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT10473, Pana Jarosława Wałęsy, Posła
na Sejm RP oraz grupy Posłów na Sejm RP z dnia 25 czerwca 2025 r., w sprawie Grupy
Energa SA i roli jaką powinna odgrywać w procesie energetycznej transformacji Pomorza
i Polski.
Na wstępie podkreślam, że Pomorze bez wątpienia odgrywa ważną rolę w rozwoju
gospodarczym Polski. Łącząc potencjał energetyczny, logistyczny i przemysłowy stanowi
bowiem fundament transformacji energetycznej kraju. Region ten oferuje najlepsze
w Polsce warunki dla rozwoju lądowej energetyki wiatrowej (40% wszystkich turbin), jest
zapleczem dla morskich farm wiatrowych na Bałtyku (np. Baltic Power) oraz miejscem
strategicznych inwestycji infrastrukturalnych, takich jak Terminal LNG czy sieci wysokich
napięć realizowane przez ENERGA S.A (dalej: ENERGA). Pomorze to także lokalizacja
kluczowych aktywów przemysłowych tj. Rafineria Gdańska, czy porty. Region ma zatem
ogromny potencjał aby się stać nie tylko energetycznym hubem Polski, ale dzięki
inwestycjom w dekarbonizację i cyfryzację również zapleczem dla rozwoju nowoczesnej
gospodarki opartej na zielonej energii i technologii.
Działania związane z transformacją energetyczną wymagają jednak ogromnych nakładów
finansowych, możliwych do poniesienia w dużym podmiocie, a ORLEN S.A. (dalej; ORLEN
lub Spółka) jest największym koncernem w Europie Środkowo-Wschodniej. Koncern, jako
pierwszy w Europie Środkowej ogłosił, że celem, do którego dąży jest osiągnięcie
neutralności emisyjnej do 2050 roku, co wymaga dużych inwestycji. Zgodnie ze strategią
ORLEN 2035 w latach 2025-2035 Grupa ORLEN przeznaczy na nie środki w wysokości
350-380 mld zł, z czego aż 40% na energię odnawialną. Beneficjentem tych środków będzie
w dużej mierze ENERGA, która ma być jednym z kluczowych motorów wzrostu mocy
zainstalowanej w odnawialnych źródłach energii w Grupie ORLEN, głównie w energetyce
wiatrowej i fotowoltaice.
Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Aktywów Państwowych, jest największym
akcjonariuszem ORLEN. Udział Skarbu Państwa w akcjonariacie Spółki wynosi 49,9%, co
daje Skarbowi Państwa znaczący wpływ na decyzje podejmowane na walnym zgromadzeniu
akcjonariuszy. Stosownie do regulacji art. 368 KSH prowadzenie spraw Spółki należy do
kompetencji zarządu, a nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej
działalności sprawuje rada nadzorcza. Jednocześnie zgodnie z art. 3751 KSH walne
zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń
dotyczących prowadzenia spraw Spółki, jak również spółek zależnych, takich jak ENERGA.
-- 1 of 4 --
Dostrzegając jednak wagę kwestii poruszonych we wspólnym stanowisku Pomorskiej Rady
Przedsiębiorczości oraz Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego z dnia 18 czerwca 2025
r., do którego odwołuje się ww. interpelacja, Ministerstwo Aktywów Państwowych zwróciło
się do ORLEN z prośbą o przekazanie stanowiska.
W przekazanych wyjaśnieniach i odnosząc się do poszczególnych postulatów, w tym
o zachowanie samodzielności Grupy, Spółka wyraźnie wskazuje, że ENERGA jest
samodzielnym, odrębnym od ORLEN podmiotem, wchodzącym w skład Grupy Kapitałowej
ORLEN.
Posiada własny zarząd i struktury operacyjne, co umożliwia jej precyzyjne dostosowanie
oferty do specyfiki północnej i centralnej Polski. Taka niezależność, w ocenie ORLEN,
pozwala na szybkie decyzje dotyczące inwestycji rozwojowych i OZE, modernizacji
infrastruktury czy zasady obsługi. Odrębność ENERGA wzmacnia również jej zdolność do
utrzymania lokalnych relacji branżowych i społecznych, co wpływa na jakość usług
i społeczne zaufanie do marki.
ENERGA Green Development – spółka celowa działająca niezależnie w ramach Grupy
ORLEN – koncentruje się na realizacji projektów lądowych OZE (wiatr, PV). Z kolei ENERGA
Operator – na modernizacji sieci dystrybucyjnej. Posiadając własną strategię i pozycję
w strukturach Grupy ORLEN, ENERGA efektywnie korzysta z finansowania (KPO, EBI, BGK)
aby realizować kluczowe inwestycje.
Jak informuje ORLEN, choć ENERGA jest częścią Grupy ORLEN, zachowuje ona odrębną
tożsamość marki, co umożliwia jej korzystanie z zasobów corporate – np. w logistyce,
zakupach, finansowaniu i technologii. Ta hybrydowa struktura pozwala skorzystać
z doświadczenia i siły kapitału ORLEN, bez utraty regionalnego charakteru ENERGA.
ORLEN potwierdził także, że Spółki Grupy ENERGA odgrywają kluczową rolę we wdrożeniu
Strategii ORLEN 2035 i są faktycznym centrum kompetencyjnym Grupy ORLEN
w obszarach dystrybucji energii elektrycznej i realizacji inwestycji w OZE na lądzie. Działania
Grupy ENERGA są elementem budowy grupy multienergetycznej, ułatwiającej przejście
w Polsce przez wyzwania transformacji energetycznej. Natomiast integracja działalności
energetycznej z sektorem naftowo-gazowym przynosi wymierne korzyści operacyjne
i strategiczne.
Firmy naftowo-gazowe, takie jak ORLEN, dysponują unikalnymi kompetencjami
inżynierskimi oraz doświadczeniem w realizacji dużych projektów infrastrukturalnych, co
pozwala im skutecznie rozwijać źródła wytwórcze – zwłaszcza elektrownie gazowe i farmy
offshore.
Synergia pojawia się również w obszarze logistyki i dystrybucji – możliwość lokalizacji
jednostek wytwórczych blisko źródeł paliwa lub odbiorców energii cieplnej (np. bloki
gazowe przy rafineriach lub zakładach chemicznych) obniżają koszty operacyjne
i zapewniają większą elastyczność systemową. Elektrownie gazowe pełnią tu kluczową rolę
jako źródła bilansujące niestabilne OZE, umożliwiając płynne zarządzanie podażą energii.
Dodatkowo, integracja pozwala na pełniejsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury do
projektów hybrydowych lub nowych technologii, takich jak magazyny energii czy produkcja
wodoru. Z perspektywy globalnych megatrendów – rosnącego zapotrzebowania na energię
elektryczną i trend dekarbonizacji – połączenie kompetencji sektora naftowo-gazowego
z energetycznym czyni takie firmy naturalnymi liderami transformacji energetycznej.
Ich zdolność do finansowania dużych projektów i zarządzania złożonymi łańcuchami
wartości staje się kluczowa w budowie nowoczesnego, odpornego systemu
energetycznego.
W tym kontekście, jak wskazał ORLEN, działalność Grupy ENERGA koncentruje się na
kluczowych obszarach transformacji w Polsce. Najważniejsze cele strategiczne dla Grupy
ENERGA, których realizacja możliwa jest dzięki wykorzystaniu wielomiliardowego
finansowania zapewnionego przez ORLEN, to:
1. Rozwój OZE onshore: projekty OZE (ENERGA Green Development m.in. poprzez
projekty PV Serby i PV Kotla oraz nowe farmy wiatrowe) oraz zarządzanie
i serwisowanie OZE (ENERGA Wytwarzanie).
-- 2 of 4 --
2. Rozwój systemów magazynowania energii BESS (Battery Energy Storage System):
przygotowanie, rozwój i realizację celu strategicznego w zakresie zainstalowanych
mocy BESS (w ENERGA oraz ENERGA Storage).
3. Energetyka gazowa: realizacja dwóch kluczowych projektów gazowo-parowych:
w Grudziądzu (ok. 560 MW) i Ostrołęce (745 MW), które mają ruszyć do 2026 roku.
Inwestycje te zapewnią elastyczne i niskoemisyjne moce bilansujące, kluczowe
w systemie opartym coraz bardziej na OZE. Docelowo wpisują się one w plan Grupy
ORLEN do osiągnięcia ponad 4 GW nowych mocy gazowych, co przekłada się na
dodatkowy potencjał nowych 1-2 jednostek gazowych.
4. Modernizacja sieci energetycznej: program transformacji ENERGA Operator,
przygotowujący sieć do wyzwań związanych z rosnącą liczbą źródeł OZE,
obejmujący do 40 mld zł CAPEX w horyzoncie strategii 2035. Do 2035 r. spółka
zmodernizuje 21 tys. km linii, przyłączy 9 GW OZE, 200 tys. prosumentów i 1,4 GW
magazynów energii. To fundament cyfrowej, elastycznej sieci zdolnej obsłużyć
transformację energetyczną w Polsce.
ORLEN zaznaczył, że wymiar realizowanych przez ENERGA inwestycji jest
bezprecedensowy, a jej potencjał i znaczenie na mapie gospodarczej regionu zdecydowanie
rosną i to zarówno w wymiarze atrakcyjnego pracodawcy, jak i wiarygodnego inwestora,
kontrahenta oraz odpowiedzialnego partnera lokalnej społeczności.
ORLEN podkreślił także, że niewłaściwe projektowanie i realizacja w przeszłości dzisiaj
skutkują jednak tym, że Grupa ENERGA jest najbardziej zadłużoną spośród dużych
krajowych grup energetycznych, a generowany wynik EBITDA ogranicza zdolność do
rozwijania innych obszarów biznesowych, takich jak wytwarzanie energii. Wskaźnik długu
netto do EBITDA w ENERGA jest najwyższy spośród wszystkich polskich grup
energetycznych: ENERGA 4,1x, wobec PGE 0,9x, ENEA 0,5x, Tauron PE 1,7x.
Tym samym, stabilizacja działania i finansów Spółki, a w efekcie inwestycje rozwojowe nie
byłyby możliwe bez zaangażowania ORLEN. Od momentu zakupu akcji spółki ORLEN
udzielił ENERGA 11,8 mld zł pożyczek co znacząco przewyższa bieżącą kapitalizację spółki
(obecnie ok. 5 mld zł). Dla porównania: całkowite zadłużenie Grupy ENERGA na koniec
2024 wyniosło 15,4 mld zł.
ORLEN udziela ENERGA pożyczek m.in. na realizacje kluczowych inwestycji w obszarze
energetyki gazowej i odnawialnej. Wyniki finansowe Grupy ENERGA pozwalają na pokrycie
nakładów inwestycyjnych w sieci dystrybucyjne, ale nie są wystarczające dla zwiększenia
skali działalności grupy w pozostałych obszarach biznesowych. ORLEN dostarcza ENERGA
kapitał potrzebny na jej rozwój.
Równocześnie ORLEN odnosząc się do postulatu dotyczącego wypowiedzenia
porozumienia o zarządzaniu poinformował, że Spółka nie zawierała z ENERGA takiego
porozumienia. Grupy posiadają porozumienie regulujące zasady oraz zakres współpracy
stron, mające na celu wsparcie procesów budowy wartości, realizacji interesu i celów całej
Grupy Kapitałowej, w skład której wchodzi także ENERGA, a także optymalizacji i podziału
zadań pomiędzy spółkami. Porozumienie uwzględnia specyfikę ENERGA, jako spółki
giełdowej i przedsiębiorstwa energetycznego.
W odniesieniu do postulatu powołania interdyscyplinarnego zespołu ekspertów w celu
przygotowania zmian organizacyjnych i zarządczych, ORLEN wyjaśnił, że zarówno KSH jak
i inne przepisy, w szczególności obowiązujące spółki notowane na Giełdzie Papierów
Wartościowych nie przewiduje możliwości powołania takiego ciała, które miałoby wstąpić
w rolę organów zarządczych spółek. Równocześnie Spółka zaznaczyła, że podejmuje ciągłe,
systemowe i strategiczne działania w celu optymalizacji organizacji i procesów zarządczych
w Grupie, co znajduje też odzwierciedlenie w opinii inwestorów i analityków giełdowych.
Jednocześnie z informacji publicznie dostępnych wynika, że ORLEN w ostatniej dekadzie
lipca 2025 r. ogłosił postępowanie w celu wyboru doradcy do dokonania przeglądu opcji
strategicznych dla ENERGA, jako spółki zależnej, analizy długoterminowego potencjału
wzrostu wartości akcji ENERGA i potencjału zwrotów z kapitału, oceny stabilności
i perspektyw rozwoju ENERGA, analizy synergii ENERGA z innymi aktywami ORLEN.
-- 3 of 4 --
Raport z przeglądu opcji strategicznych sporządzony przez doradcę, ma stać się
przyczynkiem do dyskusji o przyszłości spółki ENERGA, a także wzajemnych relacjach
pomiędzy GK ORLEN a GK ENERGA.
Z poważaniem
Wojciech Balczun
Minister
dokument podpisany elektronicznie
1134897.4211803.3370654
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --