Interpelacja nr 10472
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji socjalnej i braku systemowego wsparcia dla opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po śmierci podopiecznego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji socjalnej i braku systemowego wsparcia dla opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po śmierci podopiecznego
Interpelacja nr 10472
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dramatycznej sytuacji socjalnej i braku systemowego wsparcia dla opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po śmierci podopiecznego
Zgłaszający: Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Mariusz Krystian, Andrzej Adamczyk, Anna Dąbrowska-Banaszek, Tadeusz Chrzan, Anna Kwiecień, Agata Wojtyszek, Dariusz Matecki
Data wpływu: 23-06-2025
Działając w oparciu o odpowiednie przepisy Regulaminu Sejmu, składam niniejszą interpelację, której adresatem jest Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Szanowna Pani Minister,
do biur poselskich i organizacji społecznych coraz częściej docierają sygnały o tragicznej sytuacji życiowej osób, które przez wiele lat opiekowały się członkami rodziny z niepełnosprawnościami – nierzadko w stopniu głębokim – i które po śmierci podopiecznego zostały pozbawione jakiejkolwiek realnej ochrony socjalnej ze strony państwa.
Opiekunowie ci, przez dekady wykluczeni z rynku pracy z powodu pełnoetatowej opieki nad bliskim, nie nabyli odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego, ich emerytury są symboliczne lub nie przysługują im wcale, a wsparcie finansowe po śmierci osoby z niepełnosprawnością – jeżeli w ogóle istnieje – okazuje się niewystarczające. Często pozostają z zasiłkami rzędu 300 zł miesięcznie, bez realnych szans na zatrudnienie z uwagi na wiek, stan zdrowia oraz lokalne warunki rynkowe.
Co szczególnie alarmujące – dochodzi również do sytuacji, w których po latach leczenia i orzeczeń o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, osobom odbierane są świadczenia, a stopień niepełnosprawności zostaje arbitralnie obniżony. W efekcie osoby przewlekle chore, nierzadko z przeciwwskazaniami do pracy fizycznej, pozostają bez środków do życia i bez możliwości samodzielnego zabezpieczenia egzystencji.
Jeden z licznych przypadków, który wpłynął do mojego biura, dotyczy kobiety, która przez 24 lata samodzielnie opiekowała się synem z porażeniem mózgowym i padaczką. Po jego śmierci została całkowicie pozbawiona wsparcia, z uwagi na to, że świadczenia opiekuńcze przed 2016 r. nie przysługiwały opiekunom dorosłych. Dziś – u schyłku wieku przedemerytalnego, chora i niezdolna do pracy – żyje za 300 zł miesięcznie. Jej przykład nie jest wyjątkiem.
Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy w obecnym stanie prawnym możliwe jest weryfikowanie decyzji o cofnięciu świadczeń i zmianie stopnia niepełnosprawności przez niezależne instytucje odwoławcze, zwłaszcza w sytuacjach rażących i krzywdzących społecznie?
Czy ministerstwo analizowało sytuację opiekunów, którzy utracili dzieci przed 2016 rokiem i w związku z tym nie zostali objęci nowelizacjami ustawowymi dotyczącymi świadczeń opiekuńczych?
Jakie działania są obecnie podejmowane lub planowane przez resort w celu zapewnienia minimalnego poziomu egzystencji dla osób, które – ze względu na wiek, stan zdrowia i historię życiową – nie mają szansy powrotu na rynek pracy?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie systemowych rozwiązań rekompensujących opiekunom osób z niepełnosprawnościami – po ich śmierci – wieloletni trud i poświęcenie, które wykluczyły ich z rynku pracy, a tym samym pozbawiły możliwości godziwego zabezpieczenia emerytalnego?
Interpelacja nr 10472
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dramatycznej sytuacji socjalnej i braku systemowego wsparcia dla opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po śmierci podopiecznego
Zgłaszający: Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Mariusz Krystian, Andrzej Adamczyk, Anna Dąbrowska-Banaszek, Tadeusz Chrzan, Anna Kwiecień, Agata Wojtyszek, Dariusz Matecki
Data wpływu: 23-06-2025
Działając w oparciu o odpowiednie przepisy Regulaminu Sejmu, składam niniejszą interpelację, której adresatem jest Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Szanowna Pani Minister,
do biur poselskich i organizacji społecznych coraz częściej docierają sygnały o tragicznej sytuacji życiowej osób, które przez wiele lat opiekowały się członkami rodziny z niepełnosprawnościami – nierzadko w stopniu głębokim – i które po śmierci podopiecznego zostały pozbawione jakiejkolwiek realnej ochrony socjalnej ze strony państwa.
Opiekunowie ci, przez dekady wykluczeni z rynku pracy z powodu pełnoetatowej opieki nad bliskim, nie nabyli odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego, ich emerytury są symboliczne lub nie przysługują im wcale, a wsparcie finansowe po śmierci osoby z niepełnosprawnością – jeżeli w ogóle istnieje – okazuje się niewystarczające. Często pozostają z zasiłkami rzędu 300 zł miesięcznie, bez realnych szans na zatrudnienie z uwagi na wiek, stan zdrowia oraz lokalne warunki rynkowe.
Co szczególnie alarmujące – dochodzi również do sytuacji, w których po latach leczenia i orzeczeń o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, osobom odbierane są świadczenia, a stopień niepełnosprawności zostaje arbitralnie obniżony. W efekcie osoby przewlekle chore, nierzadko z przeciwwskazaniami do pracy fizycznej, pozostają bez środków do życia i bez możliwości samodzielnego zabezpieczenia egzystencji.
Jeden z licznych przypadków, który wpłynął do mojego biura, dotyczy kobiety, która przez 24 lata samodzielnie opiekowała się synem z porażeniem mózgowym i padaczką. Po jego śmierci została całkowicie pozbawiona wsparcia, z uwagi na to, że świadczenia opiekuńcze przed 2016 r. nie przysługiwały opiekunom dorosłych. Dziś – u schyłku wieku przedemerytalnego, chora i niezdolna do pracy – żyje za 300 zł miesięcznie. Jej przykład nie jest wyjątkiem.
Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy w obecnym stanie prawnym możliwe jest weryfikowanie decyzji o cofnięciu świadczeń i zmianie stopnia niepełnosprawności przez niezależne instytucje odwoławcze, zwłaszcza w sytuacjach rażących i krzywdzących społecznie?
Czy ministerstwo analizowało sytuację opiekunów, którzy utracili dzieci przed 2016 rokiem i w związku z tym nie zostali objęci nowelizacjami ustawowymi dotyczącymi świadczeń opiekuńczych?
Jakie działania są obecnie podejmowane lub planowane przez resort w celu zapewnienia minimalnego poziomu egzystencji dla osób, które – ze względu na wiek, stan zdrowia i historię życiową – nie mają szansy powrotu na rynek pracy?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie systemowych rozwiązań rekompensujących opiekunom osób z niepełnosprawnościami – po ich śmierci – wieloletni trud i poświęcenie, które wykluczyły ich z rynku pracy, a tym samym pozbawiły możliwości godziwego zabezpieczenia emerytalnego?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
16%
Konkretność
84%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4103 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.301.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10472 Pana Posła Patryka Wichra, w sprawie dramatycznej
sytuacji socjalnej i braku systemowego wsparcia dla opiekunów dorosłych osób
z niepełnosprawnościami po śmierci podopiecznego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i dochodowej mogą korzystać ze wsparcia
w ramach systemu pomocy społecznej, która jest instytucją polityki społecznej państwa,
mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji
życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby
i możliwości.
Rolą pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach
zmierzających do zaspokojenia potrzeb bytowych, tak by stały się one samowystarczalne.
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny odpowiadać okolicznościom uzasadniającym
udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać
uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Wśród przesłanek umożliwiających uzyskanie pomocy są między innymi niepełnosprawność
oraz długotrwała lub ciężka choroba.
W systemie pomocy społecznej występują różnorodne świadczenia, o charakterze
pieniężnym (zasiłki) i niepieniężnym (np. usługi opiekuńcze, pobyt i usługi w ośrodkach
wsparcia, poradnictwo specjalistyczne).
Przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej uzależnione jest od
spełniania kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, które podlegają okresowej
weryfikacji. Od 1 stycznia 2025 r. kryteria dochodowe w pomocy społecznej wynoszą
odpowiednio:
dla osoby samotnie gospodarującej 1010 zł,
dla osoby w rodzinie – 823 zł.
O tym, czy dana osoba lub rodzina kwalifikuje się do otrzymania świadczeń z pomocy
społecznej (oraz o ich zakresie i formie) decyduje kierownik ośrodka pomocy społecznej na
podstawie informacji zebranych podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego,
przeprowadzanego przez pracownika socjalnego. Osobie niezadowolonej z podjętej decyzji
przysługuje prawo wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego.
Świadczenia z systemu pomocy społecznej udzielane są, co do zasady, na wniosek osoby
zainteresowanej. Sytuacja każdej osoby lub rodziny wymagającej wsparcia rozpatrywana
jest indywidualnie, a pomoc powinna być dostosowywana do zdiagnozowanych potrzeb
wynikających z trudnej sytuacji, w jakiej dana osoba lub rodzina się znajduje.
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej mogą również ubiegać się o wsparcie
w ramach wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Pomoc ma formę posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Mogą się o nią ubiegać osoby
i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, których dochód co do zasady nie
przekracza 200 % kryterium dochodowego.
Osoby potrzebujące mogą otrzymać ponadto pomoc w postaci paczek żywnościowych lub
posiłków przekazywanych w ramach Programu Fundusze Europejskie na Pomoc
Żywnościową 2021-2027. Skierowania do pomocy żywnościowej wydawane są przez ośrodki
pomocy społecznej właściwe miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o wsparcie.
Obowiązujące warunki dostępu do pomocy żywnościowej zakładają pozostawanie w trudnej
sytuacji życiowej i nieprzekraczania dochodu wynoszącego 265% kwoty kryterium
dochodowego, tj.:
dla osoby samotnie gospodarującej 2 676,50 zł dochodu miesięcznego (netto),
dla osoby w rodzinie 2 180,95 zł dochodu miesięcznego (netto).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.301.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10472 Pana Posła Patryka Wichra, w sprawie dramatycznej
sytuacji socjalnej i braku systemowego wsparcia dla opiekunów dorosłych osób
z niepełnosprawnościami po śmierci podopiecznego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i dochodowej mogą korzystać ze wsparcia
w ramach systemu pomocy społecznej, która jest instytucją polityki społecznej państwa,
mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji
życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby
i możliwości.
Rolą pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach
zmierzających do zaspokojenia potrzeb bytowych, tak by stały się one samowystarczalne.
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny odpowiadać okolicznościom uzasadniającym
udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać
uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Wśród przesłanek umożliwiających uzyskanie pomocy są między innymi niepełnosprawność
oraz długotrwała lub ciężka choroba.
W systemie pomocy społecznej występują różnorodne świadczenia, o charakterze
pieniężnym (zasiłki) i niepieniężnym (np. usługi opiekuńcze, pobyt i usługi w ośrodkach
wsparcia, poradnictwo specjalistyczne).
Przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej uzależnione jest od
spełniania kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, które podlegają okresowej
weryfikacji. Od 1 stycznia 2025 r. kryteria dochodowe w pomocy społecznej wynoszą
odpowiednio:
dla osoby samotnie gospodarującej 1010 zł,
dla osoby w rodzinie – 823 zł.
O tym, czy dana osoba lub rodzina kwalifikuje się do otrzymania świadczeń z pomocy
społecznej (oraz o ich zakresie i formie) decyduje kierownik ośrodka pomocy społecznej na
podstawie informacji zebranych podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego,
przeprowadzanego przez pracownika socjalnego. Osobie niezadowolonej z podjętej decyzji
przysługuje prawo wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego.
Świadczenia z systemu pomocy społecznej udzielane są, co do zasady, na wniosek osoby
zainteresowanej. Sytuacja każdej osoby lub rodziny wymagającej wsparcia rozpatrywana
jest indywidualnie, a pomoc powinna być dostosowywana do zdiagnozowanych potrzeb
wynikających z trudnej sytuacji, w jakiej dana osoba lub rodzina się znajduje.
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej mogą również ubiegać się o wsparcie
w ramach wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Pomoc ma formę posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Mogą się o nią ubiegać osoby
i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, których dochód co do zasady nie
przekracza 200 % kryterium dochodowego.
Osoby potrzebujące mogą otrzymać ponadto pomoc w postaci paczek żywnościowych lub
posiłków przekazywanych w ramach Programu Fundusze Europejskie na Pomoc
Żywnościową 2021-2027. Skierowania do pomocy żywnościowej wydawane są przez ośrodki
pomocy społecznej właściwe miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o wsparcie.
Obowiązujące warunki dostępu do pomocy żywnościowej zakładają pozostawanie w trudnej
sytuacji życiowej i nieprzekraczania dochodu wynoszącego 265% kwoty kryterium
dochodowego, tj.:
dla osoby samotnie gospodarującej 2 676,50 zł dochodu miesięcznego (netto),
dla osoby w rodzinie 2 180,95 zł dochodu miesięcznego (netto).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --