tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.304.2025.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10469 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej–Banaszek,
w sprawie pułapki rentowej i możliwości jej likwidacji, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998
r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zapewnienie środków
utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować pracy zarobkowej
z przyczyn naturalnych (tj. po osiągnięciu wieku emerytalnego) lub w wyniku utraty zdolności
do pracy spowodowanej stanem zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując prawo do świadczeń
w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują jednocześnie możliwości podejmowania
przez emerytów i rencistów zatrudnienia. Prawo do swobodnie wybranej pracy zostało
zagwarantowane m.in. w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz w art. 10 ustawy z dnia 26 czerwca
1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, które powstało przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku
niezdolności do pracy z powodu stanu zdrowia, po spełnieniu warunków, do których należą
m.in. określony staż ubezpieczeniowy oraz data powstania niezdolności do pracy, osobie
ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, mająca jej zapewnić środki
finansowe, zastępujące niemożliwy do osiągnięcia dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu przywołanej ustawy jest osoba, która całkowicie lub
częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej w wyniku naruszenia sprawności
organizmu i nie rokuje jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne sformułowanie
wynika m.in. z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o emeryturach
i rentach z FUS) od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie jest przesłanką
do przyznania wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego oraz
świadczenia rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art. 18 ustawy z dnia 25
czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa).
Renta socjalna jest formą pomocy finansowej państwa, skierowaną do osób, które w młodym
wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i tym samym, ze względu na całkowitą
niezdolność do pracy, utraciły szansę na samodzielne zarobkowanie.
Polskie prawo nie wyklucza możliwości wypłacania renty osobie, która pracuje zarobkowo
w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Aktywność zawodowa jest istotnym elementem
rehabilitacji i integracji społecznej osób z niepełnosprawnościami. Zwiększenie udziału tej

-- 1 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
grupy w rynku pracy obrazują wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL).
Ich porównanie między 2007 a 2023 rokiem pokazuje stały i pozytywny trend: zauważalnie
rośnie zarówno współczynnik aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami, jak też
wskaźnik zatrudnienia. W IV kw. 2007 r. współczynnik aktywności zawodowej w wieku
produkcyjnym wynosił w obrębie tej grupy 23,8%, a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W III kw.
2024 r. współczynnik aktywności zawodowej wzrósł do 34,1%, zaś wskaźnik zatrudnienia do
32,8%. Maleje przy tym stopa bezrobocia osób z niepełnosprawnościami w wieku
produkcyjnym. W omawianym okresie odnotowano spadek jego poziomu z 15% (IV kw.
2007) do 3,7% (III kw. 2024).
Celem jaki stawia sobie Kierownictwo MRPiPS jest zabezpieczenie dalszego wzrostu
wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami oraz spadku stopy bezrobocia
w obrębie tej grupy. Wspieranie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami jest
ważnym elementem kształtowania rynku pracy. Praca zawodowa dla przedstawicielek
i przedstawicieli tej grupy jest nie tylko źródłem dochodów, ale też formą terapii i aktywizacji
społecznej. Ze względu na fakt, że osoby z niepełnosprawnościami mogą napotykać liczne
bariery uniemożliwiające im wejście na rynek pracy, pracownikom posiadającym orzeczenie
o stopniu niepełnosprawności przysługują dodatkowe uprawnienia wynikające z ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
W zakresie aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami Minister, poza
rozwiązaniami systemowymi obowiązującymi na gruncie wspomnianej ustawy, koordynuje
i wspiera wiele programów oraz inicjatyw realizowanych na poziomie centralnym,
regionalnym i lokalnym. Należą do nich:
 Zakłady Aktywności Zawodowej (ZAZ). Są to wyspecjalizowane podmioty zatrudniające
osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności, umożliwiając im
łączenie pracy z rehabilitacją zawodową i społeczną. Minister zapewnia finansowanie
kosztów działalności ZAZ, co pozwala na tworzenie bezpiecznego środowiska pracy,
dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz rozwijanie ich
kompetencji zawodowych.
 Programy Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON),
wśród których wymienić należy: „Aktywny samorząd”, zapewniający dofinansowanie
m.in. do zakupu sprzętu komputerowego, szkoleń zawodowych, kursów prawa jazdy,
a także wsparcie w uzyskaniu wykształcenia wyższego. Program ten wspiera
niezależność i mobilność zawodową osób z niepełnosprawnościami; „Stabilne
zatrudnienie” obejmuje kompleksowe wsparcie dla pracodawców zatrudniających
osoby z niepełnosprawnościami, m.in. poprzez dofinansowanie adaptacji stanowisk
pracy, szkoleń oraz wynagrodzeń; „Praca–Integracja” będąca programem kierowanym
do bezrobotnych osób z niepełnosprawnościami, oferującym wsparcie w poszukiwaniu
zatrudnienia, w tym indywidualne doradztwo oraz pomoc trenera pracy.
 Dofinansowania do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami, realizowane
za pośrednictwem PFRON, mające na celu obniżenie kosztów zatrudnienia dla
pracodawców i zachęcenie ich do tworzenia miejsc pracy przyjaznych osobom
z niepełnosprawnościami. Wysokość wsparcia uzależniona jest od stopnia
niepełnosprawności oraz rodzaju schorzenia.
 Wykorzystanie środków z Funduszy Europejskich, takich jak Program Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) i Europejski Fundusz Społeczny Plus
(EFS+), w celu finansowania: indywidualnych planów kariery i doradztwa zawodowego,

-- 2 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
szkoleń i kursów podnoszących kwalifikacje, płatnych staży zawodowych, działań
integracyjnych i włączających osoby z niepełnosprawnością w rynek pracy.
 Rozwijanie instytucji wspierających aktywizację społeczną i zawodową osób
z niepełnosprawnościami, takich jak: centra integracji społecznej, umożliwiające
uczestnictwo w zajęciach reintegracyjnych przygotowujących do podjęcia pracy;
warsztaty terapii zajęciowej, prowadzące działania rehabilitacyjne i szkoleniowe,
umożliwiające osobom z niepełnosprawnościami rozwój umiejętności potrzebnych do
samodzielnego funkcjonowania; centra wsparcia doradczego, które oferują
specjalistyczne doradztwo zawodowe, psychologiczne i prawne, dostosowane do
indywidualnych potrzeb osób z niepełnosprawnością.
 Wspieranie zatrudnienia wspomaganego, czyli modelu opartego na indywidualnej pracy
trenera zatrudnienia z osobą z niepełnosprawnością i jej pracodawcą. Celem jest nie
tylko znalezienie pracy, ale też długoterminowe utrzymanie zatrudnienia i rozwój
zawodowy.
 Promowanie elastycznych form zatrudnienia takich jak telepraca, praca zdalna,
zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin, które mogą być szczególnie korzystne dla
osób z ograniczoną mobilnością lub potrzebujących elastycznego harmonogramu pracy.
 Programy regionalne i lokalne, realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego
we współpracy z organizacjami pozarządowymi, które odpowiadają na potrzeby
lokalnych społeczności osób z niepełnosprawnością.
Minister wspiera te inicjatywy poprzez konkursy dotacyjne i współpracę z organizacjami
pozarządowymi. Wymienione działania mają charakter długofalowy i kompleksowy –
obejmują zarówno przygotowanie do wejścia na rynek pracy, jak i wsparcie w utrzymaniu
zatrudnienia.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z ustawą dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy
i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620) osoby pobierające rentę mogą
zarejestrować się w urzędzie pracy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania jako
poszukujące pracy i korzystać na zasadach ogólnych z oferowanego tam w ramach różnych
form pomocy wsparcia.
W kwestii zawieszania prawa i zmniejszania samych świadczeń należy pamiętać, iż w polskim
ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające łączenie przychodów
z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z tytułu całkowitej
lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw. wcześniejszej emerytury),
wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie przychodów z pracy
zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować zmniejszenie lub
zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec emerytów, którzy
osiągnęli powszechny wiek emerytalny. W przypadku emerytur, które są wypłacane po
osiągnięciu pełnego, ustawowego wieku emerytalnego uznaje się bowiem, że
niedopuszczalne jest zawieszanie lub zmniejszanie emerytury, gdyż jest to świadczenie
wysłużone i opłacone, a zatem należne w razie spełnienia ustawowych warunków
wymaganych do jego nabycia, w związku z czym zarobkowanie przez emeryta nie może
ograniczać wysokości jego emerytury. Zawieszanie lub zmniejszanie świadczeń dotyczy
natomiast osób, które nie osiągnęły wieku ustawowego, gdyż w takim przypadku
świadczenie emerytalno-rentowe ma bliższy lub dalszy związek z ryzykiem niezdolności do
pracy, a nie z ryzykiem dożycia wieku emerytalnego.

-- 3 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od
1 czerwca 2025 r. 11 651,00 zł). W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70%
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od 1 czerwca 2025 r. 6 273,60 zł), nie
wyższej jednak niż 130% tej kwoty (od 1 czerwca 2025 r. 11 651,00 zł), świadczenie ulega
zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego
zmniejszenia, którą stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub
renty (od 1 marca 2025 r. w przypadku emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności
do pracy jest to 939,61 zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy
704,75 zł).
Należy zwrócić uwagę, że limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub
zawieszenie wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie
i uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą przeciętnego wynagrodzenia. Warto zwrócić
uwagę, że według danych z czerwca 2025 r. próg zawieszenia świadczenia wynosi 620%
minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i 365,5% przeciętnej renty
z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg zmniejszenia świadczenia – odpowiednio
333,9% oraz 196,8%.
Organ rentowy dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia systemem miesięcznym
albo rocznym, w zależności od tego, który z nich jest dla rencisty korzystniejszy.
Przykładowo, osoba w czerwcu 2025 r. pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy w wysokości przeciętnej (3187,25 zł) i zarabiająca 11500 zł, przy rozliczeniu
miesięcznym, otrzymałaby rentę zmniejszoną o 939,61 zł, co oznacza, że jej przychody za
marzec wyniosłyby 13747,64 zł.
Obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. przepisy w zakresie zmniejszenia i zawieszenia renty
socjalnej w przypadku osiągania przychodów są analogiczne jak w przypadku osób
uprawnionych do renty z tytułu niezdolności do pracy czy też wcześniejszej emerytury.
Zniesienie limitów zawieszania i zmniejszania rent z tytułu niezdolności do pracy i rent
socjalnych spowodowałoby szacunkowy roczny wzrost wydatków wynoszący 155,5 mln zł
(po stronie Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i ewentualnej dotacji z budżetu państwa,
która uzupełnia jego deficyt – 112,9 mln zł, a po stronie Funduszu Solidarnościowego oraz
budżetu państwa, z którego finansowana jest renta socjalna – 42,6 mln zł) przy założeniu
utrzymania się poziomu liczby świadczeń zmniejszonych lub zawieszonych z lat 2023-2024.
Ocena celowości dalszego obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
zależy od możliwości realizowania tą drogą celów, którym zniesienie tego rozwiązania ma
służyć (zwiększenie skali aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnością), spójności
zmian w tym zakresie z zasadami konstrukcyjnymi prawa zabezpieczenia społecznego
(konieczność pogodzenia zniesienia progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
z funkcją świadczeń z tytułu niezdolności do pracy), kosztów takich zmian (155 mln zł) oraz
ich możliwych następstw, a także ocen formułowanych według kryteriów
sprawiedliwościowych zarówno przez osoby uprawnione do świadczeń z tytułu niezdolności
do pracy, jak i pozostałych ubezpieczonych i świadczeniobiorców.

-- 4 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ze wskazanych powodów w Ministerstwie Rodziny Pracy i Polityki Społecznej prowadzone
są obecnie analizy prawne, ekonomiczne i społeczne, dotyczące oceny celowości dalszego
obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia w odniesieniu do świadczeń
z tytułu niezdolności do pracy oraz możliwych konsekwencji zniesienia tych konstrukcji.
Przedstawione zagadnienia należy traktować w sposób szczególny, wyznaczony ich
społeczną wagą. Wskazać przy tym należy, że z powodu kosztów projektowanych zmian
niezbędne w tej sprawie będzie również uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra
Finansów i Gospodarki. Z tych powodów 30 maja br. zwróciłem się do Ministra Finansów i
Gospodarki z prośbą o ocenę celowości zniesienia progów oraz możliwości zwiększenia
dotacji budżetu państwa do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku ze zwiększeniem
wydatków wskutek wdrożenia tych rozwiązań. W odpowiedzi Minister Finansów i
Gospodarki podniósł szereg okoliczności, które przekładają się na potrzebę szczegółowego
zbadania celowości zmian w zakresie progów zawieszenia i zmniejszenia świadczeń
emerytalno-rentowych. Sprawa ta będzie przedmiotem dalszego dialogu Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej z Ministrem Finansów i Gospodarki.
Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii konsultacji społecznych z organizacjami
reprezentującymi osoby z niepełnosprawnością, pragnę również zapewnić, że każdy
przygotowywany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt aktu
prawnego, podlega konsultacjom społecznym, uzgodnieniom i opiniowaniu, zgodnie
z regułami wyznaczonymi przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W procesach
tych często i intensywnie biorą udział organizacje reprezentujące osoby z
niepełnosprawnością.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 5 of 5 --