Interpelacja w sprawie zjawiska patostreamingu i skuteczności działań organów państwa w jego zwalczaniu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10457
do ministra sprawiedliwości
w sprawie zjawiska patostreamingu i skuteczności działań organów państwa w jego zwalczaniu
Zgłaszający: Wojciech Król
Data wpływu: 23-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach zjawisko tzw. patostreamingu – czyli transmisji internetowych prezentujących przemoc, wulgarność, demoralizujące zachowania czy łamanie prawa – stało się poważnym problemem społecznym.
Pomimo licznych apeli środowisk obywatelskich, rodziców, nauczycieli i ekspertów patostreaming wciąż jest dostępny na wielu popularnych platformach internetowych. Treści tego typu są często konsumowane przez osoby niepełnoletnie, co ma istotny negatywny wpływ na ich rozwój psychiczny i społeczny.
Jednocześnie pojawiają się wątpliwości co do skuteczności działań organów państwa, w tym organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, w zakresie zwalczania tego procederu i ścigania jego sprawców.
W związku z powyższym uprzejmie zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości w celu zwalczania zjawiska patostreamingu w polskiej przestrzeni internetowej?
Czy prowadzone są prace nad zmianami legislacyjnymi, które umożliwiłyby skuteczniejsze karanie osób produkujących i transmitujących tego typu treści?
Czy ministerstwo współpracuje z platformami internetowymi i operatorami telekomunikacyjnymi w celu szybszego blokowania treści patostreamerskich?
Z wyrazami szacunku
Wojciech Król
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10201 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.251.2025
Warszawa, 03 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10457 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
Posła Wojciecha Króla w sprawie zjawiska patostreamingu i skuteczności działań organów
państwa w jego zwalczaniu, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1, 2
Mając na uwadze negatywne zachowania towarzyszące zjawisku patostreamingu,
związane z szerzeniem przemocy zarówno fizycznej, jak i werbalnej, a przy tym
popularność treści o takim charakterze, w dyskursie publicznym podnosi się możliwość
penalizacji patostreamingu poprzez wprowadzenie stosownego przepisu do Kodeksu
karnego.
Warto zauważyć, że pod koniec poprzedniej - IX kadencji Sejmu RP, prowadzono prace
legislacyjne w zakresie patostreamingu – na bazie projektu z druku sejmowego nr 3310.
Przedmiotowy projekt nie został jednak uchwalony i podlegał zasadzie dyskontynuacji.
Jednocześnie ówczesny Minister Sprawiedliwości, prof. A. Bodnar zwrócił się do Komisji
Kodyfikacyjnej Prawa Karnego z prośbą o wydanie opinii w przedmiocie wskazanego
-- 1 of 6 --
2
projektu ustawy nowelizującej Kodeks karny. Projekt ten został przez Komisję
Kodyfikacyjną Prawa Karnego oceniony negatywnie.
Komisja wskazała: „Nie budzi najmniejszej wątpliwości konieczność podjęcia przez
państwo walki ze zjawiskiem patostreamingu, czy szerzej z rozpowszechnianiem
patotreści w Internecie, jednakże najpierw należy przeprowadzić dokładną analizę
zjawiska, aby ustalić na czym polega istota patologii, której chce się zapobiegać.
Prezentowanie tzw. treści przemocowych, także osobom małoletnim, ma bowiem
niejednokrotnie miejsce w filmach, czy w różnego rodzaju grach komputerowych, które
w wielu przypadkach są też streamowane. Dopiero po doprecyzowaniu, co konkretnie
uznajemy za patotreści, jakie są kryteria pozwalające oddzielić je od zachowań społecznie
akceptowalnych, w tym tych podejmowanych w ramach tzw. działalności artystycznej,
o której mowa w art. 73 Konstytucji, można podejmować próby prawnokarnej reakcji na
to zjawisko.”1
Również w Ocenie skutków prawnych poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy –
Kodeks karny (druk nr 3310) sporządzonej przez Biuro Analiz Sejmowych w dniu 14
czerwca 2023 r. wyrażone zostały uwagi dotyczące proponowanych zmian: „Należy
wyrazić wątpliwość, czy projektowany zakres przestępstwa patostreamingu z art. 255b nie
będzie kryminalizować stanów faktycznych, których objęcie nie było celem projektowanej
regulacji. Wskazać bowiem należy, że projektowany czyn zabroniony w obecnym kształcie
może obejmować także takie stany faktyczne, które stanowią rozpowszechnianie treści
przedstawiających popełnienie czynu zabronionego poprzez udostępnienie zapisu obrazu
lub dźwięku – a które de facto przedstawiają przejawy działalności twórczej.”2
W kontekście ewentualnej możliwości penalizacji patostreamingu istotne jest, by trafnie
zdefiniować, na czym polega społeczna szkodliwość tego zjawiska, a następnie - po
dokonaniu stosownej analizy - wskazać formy patostreamingu, które zasługują na reakcję
karnoprawną. Nazwa ta jest bowiem bardzo pojemna i rozumiana bywa jako obejmująca
wszelkie przekazy treści dostępnych, najczęściej za pośrednictwem Internetu, które nie są
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/opinie-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-karnego2
2 https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/opinieBAS.xsp?nr=3310
-- 2 of 6 --
3
społecznie akceptowane. Dopiero taka diagnoza może dać podstawę do prób
sformułowania przepisów karnych, które należałoby poddać dalszej ocenie, w pierwszej
kolejności pod kątem spełnienia określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady
proporcjonalności. Konieczność uwzględnienia tej perspektywy została zasygnalizowana
również przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego, która w dokonanej ocenie wskazała,
iż „Zapobieganie zjawisku patostreamingu powinno w pierwszej kolejności mieć miejsce
poprzez wprowadzenie odpowiednich regulacji o charakterze cywilnym lub
administracyjnym, powiązanych z sankcjami grożącymi za ich nieprzestrzeganie. Prawo
karne stanowiąc bowiem ultima ratio powinno wkraczać ze swoimi środkami dopiero
wtedy, gdy narzędzia, którymi dysponują inne dziedziny prawa, okażą się
niewystarczające.”
Jednocześnie Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego nie prowadzi obecnie prac nad
zagadnieniem patostreamingu.
Zachowania związane ze zjawiskiem patostreamingu mogą z jednej strony naruszać
zasady współżycia społecznego, ale także mogą wyczerpywać znamiona wielu
przestępstw bądź wykroczeń. W tym miejscu podkreślić trzeba, iż zachowanie, które jest
transmitowane, w sytuacji wypełniania znamion czynów zabronionych określonych
w kodeksie karnym jest już penalizowane. W związku z tym osoby, które zostały
pokrzywdzone przestępstwem oraz osoby im najbliższe mają możliwość skorzystania
z pomocy Funduszu Sprawiedliwości (Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy
Postpenitencjarnej), którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości. Fundusz
Sprawiedliwości jest państwowym funduszem celowym, którego celem jest pomoc
pokrzywdzonym i świadkom, przeciwdziałanie przestępczości oraz pomoc
postpenitencjarna. Pomoc świadczona z Funduszu Sprawiedliwości obejmuje
w szczególności: organizowanie i finansowanie pomocy prawnej; pokrywanie kosztów
związanych z psychoterapią, pomocą psychiatryczną lub psychologiczną; pokrywanie
kosztów świadczeń zdrowotnych; pokrywanie kosztów związanych z kształceniem
w szkołach i przedszkolach publicznych; pokrywanie kosztów czasowego zakwaterowania
lub udzielania schronienia; finansowanie okresowych dopłat do bieżących zobowiązań
-- 3 of 6 --
4
czynszowych; pokrywanie kosztów żywności lub bonów żywnościowych czy pokrywanie
kosztów zakupu odzieży, bielizny, obuwia, środków czystości i higieny osobistej.
Warto zauważyć także, że patostreaming może skutkować odpowiedzialnością na gruncie
prawa cywilnego - za naruszenie dóbr osobistych osób, które są poszkodowane w wyniku
tych działań. Na gruncie cywilnoprawnym patostreamerzy niejednokrotnie mogą
dokonywać naruszeń dóbr osobistych osób występujących w ich nagraniach
(w szczególności osób, wobec których podejmują oni określone zachowania, ale także
osób postronnych), które często bez swojej wiedzy lub nawet wbrew swojej woli biorą
udział w transmisji. W świetle obowiązującego prawa patostreamer, który nagrywa kogoś
bez jego zgody, zdradza bez zezwolenia jego dane osobowe, obraża go, uderza, nachodzi
w mieszkaniu czy ogranicza swobodę poruszania się, narusza dobra osobiste a tym samym
naraża się na odpowiedzialność cywilną3, w tym również na odpowiedzialność karną, jeżeli
dane zachowanie wyczerpuje znamiona czynu zabronionego (przykładowo: naruszenia
nietykalności cielesnej, pozbawienia wolności, zniewagi, rozpijania małoletniego,
zmuszania, utrwalania wizerunku nagiej osoby bez jej zgody). Uwzględniając przepisy
regulujące odpowiedzialność cywilną za naruszenia dóbr osobistych, działania
patostreamera muszą każdorazowo podlegać ocenie w pierwszej kolejności przez pryzmat
bezprawności działania (tj. czy patostreaming nie stanowił wyreżyserowanego
wydarzenia, za zgodą osób biorących w nim udział), a następnie
w kontekście naruszenia konkretnego dobra osobistego. Zarazem podkreślenia wymaga,
że kwestia naruszenia dóbr osobistych stanowi poboczne zagadnienie w kontekście
problematyki tego społecznie szkodliwego zjawiska.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości nie „współpracuje z platformami internetowymi
i operatorami telekomunikacyjnymi w celu szybszego blokowania treści
patostreamerskich”. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia obsługę Ministra
Sprawiedliwości, właściwego, na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów
3 D. Bek, M. Popiołek, Patostreaming – charakterystyka i prawne konteksty zjawiska, Zarządzanie
Mediami 2019, t. 7, nr 4, s. 256.
-- 4 of 6 --
5
z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Sprawiedliwości (Dz. U. poz. 2723), do spraw objętych działem administracji rządowej –
sprawiedliwość. Zgodnie z ustawą z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji
rządowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1370, z późn. zm.) dział sprawiedliwość obejmuje sprawy:
1) sądownictwa;
2) prokuratury, notariatu, adwokatury i radców prawnych, w zakresie wynikającym
z przepisów odrębnych;
3) wykonywania kar oraz środków wychowawczych i środka poprawczego
orzeczonego przez sądy oraz sprawy pomocy postpenitencjarnej;
4) tłumaczy przysięgłych;
5) nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,
o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy
prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U.
z 2021 r., poz. 945 oraz z 2024 r., poz. 928).
Jednocześnie warto zaznaczyć, że Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi prace legislacyjne nad
projektem ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści szkodliwych
w Internecie (UD179). Ministerstwo Sprawiedliwości w ramach uzgodnień
międzyresortowych zgłosiło uwagi do przedłożonego projektu. Wskazano m.in.
na możliwość zdefiniowania pojęcia „treści szkodliwych” w oparciu o definicję
zaproponowaną w raporcie Rzecznika Praw Obywatelskich z 2019 r. „PATOTREŚCI
W INTERNECIE. Raport o problemie”4. Zgodnie z definicją z raportu są to treści
prezentowane w sieci w postaci transmisji internetowej (stream), fragmentów transmisji
(shoty), filmów, zdjęć i innych form przekazu, w których nadawca lub grupa nadawców
prezentują zachowania sprzeczne z normami społecznymi, niosące demoralizujący
przekaz, obejmujący zachowania takie jak: przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna,
libacje alkoholowe, poniżanie, zażywanie narkotyków i inne.
4 https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/patotresci-w-internecie-niebezpieczna-codziennosc-naszych-
dzieci
-- 5 of 6 --
6
Z przebiegiem prac nad projektem nr UD179 można zapoznać się na stronie podmiotowej
Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny pod adresem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12394953.
Z wyrazami szacunku
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --