Interpelacja nr 10454
Interpelacja w sprawie stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności w działaniach operacyjnych Służby Więziennej na przykładzie konwojowania osadzonej matki na pogrzeb jej dziecka w kajdankach zespolonych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności w działaniach operacyjnych Służby Więziennej na przykładzie konwojowania osadzonej matki na pogrzeb jej dziecka w kajdankach zespolonych
Interpelacja nr 10454
do ministra sprawiedliwości
w sprawie stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności w działaniach operacyjnych Służby Więziennej na przykładzie konwojowania osadzonej matki na pogrzeb jej dziecka w kajdankach zespolonych
Zgłaszający: Marcin Romanowski
Data wpływu: 22-06-2025
W ostatnich dniach opinię publiczną poruszyła sytuacja osadzonej kobiety, która – przebywając w zakładzie karnym – została doprowadzona pod konwojem funkcjonariuszy Służby Więziennej na pogrzeb swojego dziecka. Z informacji medialnych wynika, że matka pojawiła się na ceremonii skuta w kajdankach zespolonych, w jaskrawym ubraniu więziennym, co wywołało ogromne poruszenie społeczne i zasadne pytania o zasadność oraz proporcjonalność zastosowanych środków.
Zdarzenie to rodzi szereg poważnych wątpliwości dotyczących zarówno charakteru decyzji o formie konwoju, jak i całkowitego braku elastyczności systemu penitencjarnego w sytuacjach skrajnie dramatycznych oraz braku odpowiedniego nadzoru nad jednostkami penitencjarnymi. Co do zasady należy oczekiwać, że w przypadku śmierci dziecka możliwe byłoby zastosowanie rozwiązań pozwalających na godne przeżycie żałoby – czy to poprzez przerwę w odbywaniu kary, czy inne dostępne środki organizacyjne. Tymczasem mamy do czynienia z sytuacją, która dla wielu obywateli wygląda jak akt instytucjonalnego okrucieństwa pod nadzorem Ministerstwa Sprawiedliwości i Centralnego Zarządu Służby Więziennej.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zostało poinformowane o tej sytuacji? Jeśli tak, to czy podjęto jakiekolwiek działania nadzorcze wobec jednostki, która odpowiadała za decyzje konwojowe? Proszę o szczegółową informację z podaniem dat poszczególnych zdarzeń.
Czy w przedmiotowej sprawie rozważano zastosowanie dostępnych rozwiązań umożliwiających czasowe opuszczenie zakładu karnego przez osadzoną bez udziału konwoju lub z jego ograniczeniem do niezbędnego minimum?
Kto podjął decyzję o zastosowaniu kajdanek zespolonych wobec matki udającej się na pogrzeb własnego dziecka? Jakie były podstawy tej decyzji i czy została ona odnotowana w dokumentacji?
Czy w ocenie ministra zastosowane środki konwojowe były adekwatne do sytuacji i stanu psychicznego osadzonej?
Czy funkcjonariusze Służby Więziennej zostali w tej sprawie przeszkoleni lub poinformowani o konieczności stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności w działaniach operacyjnych?
Oczekuję, że ministerstwo nie poprzestanie na wyjaśnieniu procedur, ale podejmie realne działania, które w przyszłości zapobiegną podobnym przypadkom nieludzkiego traktowania w dramatycznych okolicznościach osobistych skazanych.
Interpelacja nr 10454
do ministra sprawiedliwości
w sprawie stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności w działaniach operacyjnych Służby Więziennej na przykładzie konwojowania osadzonej matki na pogrzeb jej dziecka w kajdankach zespolonych
Zgłaszający: Marcin Romanowski
Data wpływu: 22-06-2025
W ostatnich dniach opinię publiczną poruszyła sytuacja osadzonej kobiety, która – przebywając w zakładzie karnym – została doprowadzona pod konwojem funkcjonariuszy Służby Więziennej na pogrzeb swojego dziecka. Z informacji medialnych wynika, że matka pojawiła się na ceremonii skuta w kajdankach zespolonych, w jaskrawym ubraniu więziennym, co wywołało ogromne poruszenie społeczne i zasadne pytania o zasadność oraz proporcjonalność zastosowanych środków.
Zdarzenie to rodzi szereg poważnych wątpliwości dotyczących zarówno charakteru decyzji o formie konwoju, jak i całkowitego braku elastyczności systemu penitencjarnego w sytuacjach skrajnie dramatycznych oraz braku odpowiedniego nadzoru nad jednostkami penitencjarnymi. Co do zasady należy oczekiwać, że w przypadku śmierci dziecka możliwe byłoby zastosowanie rozwiązań pozwalających na godne przeżycie żałoby – czy to poprzez przerwę w odbywaniu kary, czy inne dostępne środki organizacyjne. Tymczasem mamy do czynienia z sytuacją, która dla wielu obywateli wygląda jak akt instytucjonalnego okrucieństwa pod nadzorem Ministerstwa Sprawiedliwości i Centralnego Zarządu Służby Więziennej.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zostało poinformowane o tej sytuacji? Jeśli tak, to czy podjęto jakiekolwiek działania nadzorcze wobec jednostki, która odpowiadała za decyzje konwojowe? Proszę o szczegółową informację z podaniem dat poszczególnych zdarzeń.
Czy w przedmiotowej sprawie rozważano zastosowanie dostępnych rozwiązań umożliwiających czasowe opuszczenie zakładu karnego przez osadzoną bez udziału konwoju lub z jego ograniczeniem do niezbędnego minimum?
Kto podjął decyzję o zastosowaniu kajdanek zespolonych wobec matki udającej się na pogrzeb własnego dziecka? Jakie były podstawy tej decyzji i czy została ona odnotowana w dokumentacji?
Czy w ocenie ministra zastosowane środki konwojowe były adekwatne do sytuacji i stanu psychicznego osadzonej?
Czy funkcjonariusze Służby Więziennej zostali w tej sprawie przeszkoleni lub poinformowani o konieczności stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności w działaniach operacyjnych?
Oczekuję, że ministerstwo nie poprzestanie na wyjaśnieniu procedur, ale podejmie realne działania, które w przyszłości zapobiegną podobnym przypadkom nieludzkiego traktowania w dramatycznych okolicznościach osobistych skazanych.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5079 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.255.2025
Warszawa, 30 stycznia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 10454 Pana Posła Marcina
Romanowskiego w sprawie stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności
w działaniach operacyjnych Służby Więziennej na przykładzie konwojowania osadzonej
matki na pogrzeb jej dziecka w kajdankach zespolonych.
Poniższe informacje zostały przygotowane po uzyskaniu wyjaśnień z Centralnego Zarządu
Służby Więziennej.
Ad 1
Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii informowania Ministerstwa
Sprawiedliwości na temat realizacji badanego konwoju, uprzejmie wyjaśniam, że przepisy
prawa nie przewidują obowiązku informacyjnego organów Służby Więziennej w tym
zakresie.
-- 1 of 4 --
2
Informacyjnie podaję, że w 2024 roku w poszczególnych jednostkach penitencjarnych
udzielono 1132 zezwolenia na udział w uroczystościach pogrzebowych w trybie art. 141a
§ 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2025 r., poz. 911,
dalej: „k.k.w.”); w roku bieżącym zrealizowano 595 tego typu konwojów (stan na dzień
złożenia interpelacji).
Centralny Zarząd Służby Więziennej o sytuacji, która jest przedmiotem zainteresowania
Pana Posła, powziął informację w dniu 21 czerwca 2025 r. W związku z pojawiającymi się
wątpliwościami dotyczącymi adekwatności zastosowanych prewencyjnie środków
przymusu bezpośredniego podczas realizacji czynności konwojowych wobec osadzonej
przebywającej w Areszcie Śledczym w Warszawie-Grochowie w związku z jej udziałem
w uroczystości pogrzebowej, podjęto decyzję o przeprowadzeniu kontroli wewnętrznej
w tym zakresie1.
Pierwszego dnia roboczego po uzyskaniu informacji o sposobie realizacji opisywanego
powyżej konwoju, do wskazanego aresztu skierowany został zespół kontrolny celem
zebrania informacji w zakresie udzielenia osadzonej zezwolenia w trybie art. 141a § 1
k.k.w.
Ad 2
Skazana 6 czerwca 2025 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia w trybie art. 141a § 1
k.k.w. Na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału osobopoznawczego prognozę
kryminologiczno-społeczną przed udzieleniem zezwolenia realizowanego w sposób
samodzielnie, określono jako negatywną. Mając powyższe na względzie, dyrektor
jednostki w dniu 6 czerwca 2025 r. udzielił zgody na realizację przedmiotowego
zezwolenia pod konwojem funkcjonariuszy Służby Więziennej.
1 https://sw.gov.pl/aktualnosc/centralny-zarzad-sluzby-wieziennej-komunikat-sluzby-wieziennej
-- 2 of 4 --
3
Ad 3
Podejmując decyzję o udzieleniu zezwolenia na opuszczenie jednostki penitencjarnej,
dyrektor Aresztu Śledczego w Warszawie-Grochowie wskazał, iż ewentualne użycie
środków przymusu bezpośredniego należy do decyzji dowódcy konwoju.
W dniu realizacji zezwolenia tj. 9 czerwca 2025 r., powzięto informację o możliwym
udziale i ewentualnej próbie zatrzymania poszukiwanego konkubenta osadzonej. Biorąc
to pod uwagę, zastępca dyrektora ww. jednostki penitencjarnej polecił objąć szczególną
uwagą realizację czynności konwojowych w celu zabezpieczenia prawidłowego przebiegu
samego procesu konwojowania oraz zapewnienia bezpieczeństwa osobie konwojowanej
i funkcjonariuszom.
Uwzględniając powyższe, dowódca konwoju na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 maja
2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej samodzielnie podjął decyzję
o prewencyjnym użyciu kajdanek zespolonych. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ww. ustawy
funkcjonariusz Służby Więziennej nie dokumentuje prewencyjnego użycia
lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego.
Ad 4
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni
palnej, środki przymusu bezpośredniego powinny być stosowane w sposób niezbędny do
osiągnięcia celów tego użycia, proporcjonalnie do stopnia zagrożenia, przy wyborze
środka o możliwie najmniejszej dolegliwości. W analizowanej sprawie nie została
zastosowana zasada adekwatności, brak bowiem było powodów uzasadniających
prewencyjne użycie kajdanek zespolonych wobec osadzonej2.
Ad 5
Zespół kontrolny wydał zalecenia przeprowadzenia szkolenia dla kadry kierowniczej,
ochronnej oraz penitencjarnej aresztu w obszarach objętych kontrolą, ze szczególnym
uwzględnieniem stwierdzonych nieprawidłowości oraz uchybień. Zalecono również
2 https://sw.gov.pl/aktualnosc/centralny-zarzad-sluzby-wieziennej-komunikat-dyrektor-
generalnej-sluzby-wieziennej
-- 3 of 4 --
4
wprowadzenie skutecznych rozwiązań organizacyjnych w zakresie nadzoru nad
procedowaniem wniosków o udzielenie zezwolenia w trybie art. 141a k.k.w. oraz
sposobem ich realizacji.
Wnioski pokontrolne będą wykorzystywane w procesie szkoleniowym funkcjonariuszy
Służby Więziennej, a kwestia sposobu realizacji zezwoleń na udział w ceremoniach
pogrzebowych została objęta szczególnym nadzorem Centralnego Zarządu Służby
Więziennej.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.255.2025
Warszawa, 30 stycznia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 10454 Pana Posła Marcina
Romanowskiego w sprawie stosowania zasady humanitaryzmu i proporcjonalności
w działaniach operacyjnych Służby Więziennej na przykładzie konwojowania osadzonej
matki na pogrzeb jej dziecka w kajdankach zespolonych.
Poniższe informacje zostały przygotowane po uzyskaniu wyjaśnień z Centralnego Zarządu
Służby Więziennej.
Ad 1
Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii informowania Ministerstwa
Sprawiedliwości na temat realizacji badanego konwoju, uprzejmie wyjaśniam, że przepisy
prawa nie przewidują obowiązku informacyjnego organów Służby Więziennej w tym
zakresie.
-- 1 of 4 --
2
Informacyjnie podaję, że w 2024 roku w poszczególnych jednostkach penitencjarnych
udzielono 1132 zezwolenia na udział w uroczystościach pogrzebowych w trybie art. 141a
§ 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2025 r., poz. 911,
dalej: „k.k.w.”); w roku bieżącym zrealizowano 595 tego typu konwojów (stan na dzień
złożenia interpelacji).
Centralny Zarząd Służby Więziennej o sytuacji, która jest przedmiotem zainteresowania
Pana Posła, powziął informację w dniu 21 czerwca 2025 r. W związku z pojawiającymi się
wątpliwościami dotyczącymi adekwatności zastosowanych prewencyjnie środków
przymusu bezpośredniego podczas realizacji czynności konwojowych wobec osadzonej
przebywającej w Areszcie Śledczym w Warszawie-Grochowie w związku z jej udziałem
w uroczystości pogrzebowej, podjęto decyzję o przeprowadzeniu kontroli wewnętrznej
w tym zakresie1.
Pierwszego dnia roboczego po uzyskaniu informacji o sposobie realizacji opisywanego
powyżej konwoju, do wskazanego aresztu skierowany został zespół kontrolny celem
zebrania informacji w zakresie udzielenia osadzonej zezwolenia w trybie art. 141a § 1
k.k.w.
Ad 2
Skazana 6 czerwca 2025 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia w trybie art. 141a § 1
k.k.w. Na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału osobopoznawczego prognozę
kryminologiczno-społeczną przed udzieleniem zezwolenia realizowanego w sposób
samodzielnie, określono jako negatywną. Mając powyższe na względzie, dyrektor
jednostki w dniu 6 czerwca 2025 r. udzielił zgody na realizację przedmiotowego
zezwolenia pod konwojem funkcjonariuszy Służby Więziennej.
1 https://sw.gov.pl/aktualnosc/centralny-zarzad-sluzby-wieziennej-komunikat-sluzby-wieziennej
-- 2 of 4 --
3
Ad 3
Podejmując decyzję o udzieleniu zezwolenia na opuszczenie jednostki penitencjarnej,
dyrektor Aresztu Śledczego w Warszawie-Grochowie wskazał, iż ewentualne użycie
środków przymusu bezpośredniego należy do decyzji dowódcy konwoju.
W dniu realizacji zezwolenia tj. 9 czerwca 2025 r., powzięto informację o możliwym
udziale i ewentualnej próbie zatrzymania poszukiwanego konkubenta osadzonej. Biorąc
to pod uwagę, zastępca dyrektora ww. jednostki penitencjarnej polecił objąć szczególną
uwagą realizację czynności konwojowych w celu zabezpieczenia prawidłowego przebiegu
samego procesu konwojowania oraz zapewnienia bezpieczeństwa osobie konwojowanej
i funkcjonariuszom.
Uwzględniając powyższe, dowódca konwoju na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 maja
2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej samodzielnie podjął decyzję
o prewencyjnym użyciu kajdanek zespolonych. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ww. ustawy
funkcjonariusz Służby Więziennej nie dokumentuje prewencyjnego użycia
lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego.
Ad 4
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni
palnej, środki przymusu bezpośredniego powinny być stosowane w sposób niezbędny do
osiągnięcia celów tego użycia, proporcjonalnie do stopnia zagrożenia, przy wyborze
środka o możliwie najmniejszej dolegliwości. W analizowanej sprawie nie została
zastosowana zasada adekwatności, brak bowiem było powodów uzasadniających
prewencyjne użycie kajdanek zespolonych wobec osadzonej2.
Ad 5
Zespół kontrolny wydał zalecenia przeprowadzenia szkolenia dla kadry kierowniczej,
ochronnej oraz penitencjarnej aresztu w obszarach objętych kontrolą, ze szczególnym
uwzględnieniem stwierdzonych nieprawidłowości oraz uchybień. Zalecono również
2 https://sw.gov.pl/aktualnosc/centralny-zarzad-sluzby-wieziennej-komunikat-dyrektor-
generalnej-sluzby-wieziennej
-- 3 of 4 --
4
wprowadzenie skutecznych rozwiązań organizacyjnych w zakresie nadzoru nad
procedowaniem wniosków o udzielenie zezwolenia w trybie art. 141a k.k.w. oraz
sposobem ich realizacji.
Wnioski pokontrolne będą wykorzystywane w procesie szkoleniowym funkcjonariuszy
Służby Więziennej, a kwestia sposobu realizacji zezwoleń na udział w ceremoniach
pogrzebowych została objęta szczególnym nadzorem Centralnego Zarządu Służby
Więziennej.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --