Interpelacja nr 10451
Interpelacja w sprawie niekontrolowanego wzrostu populacji wilka w Polsce i jego dramatycznych skutków dla bezpieczeństwa ludzi oraz hodowli zwierząt gospodarskich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niekontrolowanego wzrostu populacji wilka w Polsce i jego dramatycznych skutków dla bezpieczeństwa ludzi oraz hodowli zwierząt gospodarskich
Interpelacja nr 10451
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niekontrolowanego wzrostu populacji wilka w Polsce i jego dramatycznych skutków dla bezpieczeństwa ludzi oraz hodowli zwierząt gospodarskich
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 22-06-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
od lat 90. XX wieku populacja wilka w Polsce wzrosła kilkukrotnie – z około 500 osobników do ponad 5 000 w roku 2023, przy czym dane te mogą być zaniżone z uwagi na brak obowiązkowego, systematycznego monitoringu. Oznacza to wzrost ok. dziesięciokrotny. Żaden inny kraj Unii Europejskiej nie doświadcza takiego natężenia obecności wilków jak Polska.
Dla porównania:
we Francji populację szacuje się na około 1 100–1 300 wilków,
w Niemczech – około 1 300 osobników,
w Czechach – poniżej 200,
w Belgii – poniżej 50,
w Holandii – pojedyncze osobniki.
Pomimo znacznie większej powierzchni leśnej i obszarów wiejskich w Polsce, skala obecności wilków oraz szkód z nimi związanych jest dramatycznie większa niż w Europie Zachodniej, gdzie populacje są ograniczane regulacjami i odstrzałami interwencyjnymi.
Tymczasem w Polsce:
liczba ataków na zwierzęta gospodarskie rośnie lawinowo:
w 2023 roku zgłoszono ponad 1 240 szkód, a wypłaty odszkodowań wyniosły ponad 2,98 mln zł,
tylko w jednym przypadku, na Warmii, wataha wilków zaatakowała stado 300 matek i 800 cieląt herefordów, powodując straty rzędu 40 tys. zł,
watahy nie boją się ludzi, zbliżają się do wsi, podchodzą pod domostwa i przedszkola,
rosnący niepokój budzą także przypadki ataków w rejonach rekreacyjnych – lasach, rezerwatach, parkach narodowych, gdzie bezpieczeństwo turystów i dzieci jest realnie zagrożone.
Hodowcy skarżą się na brak skutecznych form ochrony:
pastuchy elektryczne są nieskuteczne wobec zdeterminowanych watah,
procedury RDOŚ są powolne i biurokratyczne, wypłaty odszkodowań trwają do 60 dni,
zakaz odstrzału i obowiązek płoszenia wilków petardami to rozwiązanie symboliczne, które nie powstrzymuje ataków,
brak rekompensat inwestycyjnych za konieczność budowy specjalistycznych ogrodzeń, czujników i systemów monitorujących.
W rezultacie polska wieś staje się ofiarą ideologicznie motywowanej ochrony gatunku, który przestał być zagrożony, a zaczął zagrażać – i to w sposób bezpośredni – ludziom oraz ich dobytkowi.
Zachowanie państwa, które chroni wilka kosztem bezpieczeństwa obywateli i dobrostanu rolników, jest rażącym naruszeniem zasady proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej i solidarności wiejsko-miejskiej. Oczekuję działań realnych – nie symbolicznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na pytania:
Ile dokładnie wynosi populacja wilka w Polsce według danych za 2023 i 2024 rok? Dlaczego monitoring nie jest prowadzony obligatoryjnie i z wykorzystaniem GPS?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regionalizacji ochrony wilka, zezwalającej na odstrzały interwencyjne w regionach szczególnie narażonych na szkody?
Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią skrócenie czasu oczekiwania na wypłatę odszkodowań i uproszczą procedury zgłoszeniowe?
Czy ministerstwo planuje rozszerzyć katalog środków ochrony o systemy elektroniczne, psy pasterskie i stałe finansowanie ogrodzeń dla gospodarstw?
Czy prowadzone są prace nad wdrożeniem rozwiązań wzorowanych na krajach UE (np. Francja, Niemcy), które pozwalają na kontrolowanie populacji wilka zgodnie z dyrektywą siedliskową i orzecznictwem TSUE?
Interpelacja nr 10451
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niekontrolowanego wzrostu populacji wilka w Polsce i jego dramatycznych skutków dla bezpieczeństwa ludzi oraz hodowli zwierząt gospodarskich
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 22-06-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
od lat 90. XX wieku populacja wilka w Polsce wzrosła kilkukrotnie – z około 500 osobników do ponad 5 000 w roku 2023, przy czym dane te mogą być zaniżone z uwagi na brak obowiązkowego, systematycznego monitoringu. Oznacza to wzrost ok. dziesięciokrotny. Żaden inny kraj Unii Europejskiej nie doświadcza takiego natężenia obecności wilków jak Polska.
Dla porównania:
we Francji populację szacuje się na około 1 100–1 300 wilków,
w Niemczech – około 1 300 osobników,
w Czechach – poniżej 200,
w Belgii – poniżej 50,
w Holandii – pojedyncze osobniki.
Pomimo znacznie większej powierzchni leśnej i obszarów wiejskich w Polsce, skala obecności wilków oraz szkód z nimi związanych jest dramatycznie większa niż w Europie Zachodniej, gdzie populacje są ograniczane regulacjami i odstrzałami interwencyjnymi.
Tymczasem w Polsce:
liczba ataków na zwierzęta gospodarskie rośnie lawinowo:
w 2023 roku zgłoszono ponad 1 240 szkód, a wypłaty odszkodowań wyniosły ponad 2,98 mln zł,
tylko w jednym przypadku, na Warmii, wataha wilków zaatakowała stado 300 matek i 800 cieląt herefordów, powodując straty rzędu 40 tys. zł,
watahy nie boją się ludzi, zbliżają się do wsi, podchodzą pod domostwa i przedszkola,
rosnący niepokój budzą także przypadki ataków w rejonach rekreacyjnych – lasach, rezerwatach, parkach narodowych, gdzie bezpieczeństwo turystów i dzieci jest realnie zagrożone.
Hodowcy skarżą się na brak skutecznych form ochrony:
pastuchy elektryczne są nieskuteczne wobec zdeterminowanych watah,
procedury RDOŚ są powolne i biurokratyczne, wypłaty odszkodowań trwają do 60 dni,
zakaz odstrzału i obowiązek płoszenia wilków petardami to rozwiązanie symboliczne, które nie powstrzymuje ataków,
brak rekompensat inwestycyjnych za konieczność budowy specjalistycznych ogrodzeń, czujników i systemów monitorujących.
W rezultacie polska wieś staje się ofiarą ideologicznie motywowanej ochrony gatunku, który przestał być zagrożony, a zaczął zagrażać – i to w sposób bezpośredni – ludziom oraz ich dobytkowi.
Zachowanie państwa, które chroni wilka kosztem bezpieczeństwa obywateli i dobrostanu rolników, jest rażącym naruszeniem zasady proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej i solidarności wiejsko-miejskiej. Oczekuję działań realnych – nie symbolicznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na pytania:
Ile dokładnie wynosi populacja wilka w Polsce według danych za 2023 i 2024 rok? Dlaczego monitoring nie jest prowadzony obligatoryjnie i z wykorzystaniem GPS?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regionalizacji ochrony wilka, zezwalającej na odstrzały interwencyjne w regionach szczególnie narażonych na szkody?
Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią skrócenie czasu oczekiwania na wypłatę odszkodowań i uproszczą procedury zgłoszeniowe?
Czy ministerstwo planuje rozszerzyć katalog środków ochrony o systemy elektroniczne, psy pasterskie i stałe finansowanie ogrodzeń dla gospodarstw?
Czy prowadzone są prace nad wdrożeniem rozwiązań wzorowanych na krajach UE (np. Francja, Niemcy), które pozwalają na kontrolowanie populacji wilka zgodnie z dyrektywą siedliskową i orzecznictwem TSUE?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11705 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 lipca 2025 r.
Znak sprawy: DPB.dl.058.4.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10451 Pana Posła Jarosława Sachajko.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10451 Pana Posła Jarosława Sachajko, przedstawiam
stanowisko Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na zadane pytania.
Odnosząc się do pytania w zakresie liczebności populacji wilka w Polsce informuję, że wg
danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) liczebność wilka w Polsce ciągle rośnie
z ok. 1300 osobników w 2014 r. do ponad 5000 osobników w 2023 r. Jest to prawie 4 krotny
wzrost populacji w ciągu 9 lat.
W nawiązaniu do pozostałych pytań zawartych w interpelacji pragnę podkreślić, że w Polsce
uregulowania prawne, w zakresie objęcia danego gatunku ochroną gatunkową, a tym samym
wiążących się z tym zakazów, bądź też możliwości wydania od nich odstępstw, zostały
uregulowane w ustawie o ochronie przyrody i znajdują się w kompetencjach Ministra
Klimatu i Środowiska.
Zgodnie z przepisami art. 126 ustawy o ochronie przyrody Skarb Państwa odpowiada za
szkody wyrządzone przez wilki, żubry, bobry, rysie i niedźwiedzie. Szczegółowe regulacje
dotyczące trybu postępowania przy szacowaniu szkód oraz sposobu wypłaty odszkodowań
za szkody wyrządzone przez wilki, żubry, bobry, rysie i niedźwiedzie zostały ujęte
w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie szacowania szkód wyrządzonych przez
niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową(1). Oględzin i szacowania takich szkód,
a także ustalania wysokości odszkodowania i jego wypłaty dokonuje regionalny dyrektor
ochrony środowiska, a na terenie parku narodowego – dyrektor tego parku.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) stale wnioskuje do Ministerstwa Klimatu
i Środowiska (MKiŚ) o wypracowanie rozwiązań w zakresie przeciwdziałania szkodom
-- 1 of 3 --
wyrządzanym przez zwierzęta chronione, w tym m.in. wilka, tak aby zapewniały one większą
skuteczność oraz wypłatę adekwatnych odszkodowań.
MRiRW wielokrotnie przekazywało do MKiŚ propozycje rozwiązań, które m.in. usprawnią
proces przyznawania odszkodowań. Najważniejsze z nich to:
uchylenie art. 126 ust. 6 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody, który ogranicza możliwość wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzone
przez drapieżniki (wilki, rysie, niedźwiedzie) w pogłowiu zwierząt pozostawionych
bez bezpośredniej opieki w okresie od zachodu do wschodu słońca,
uchylenie art. 126 ust. 2 ww. ustawy, który stanowi, że odpowiedzialność budżetu
państwa za szkody wyrządzone przez ww. zwierzęta nie obejmuje utraconych
korzyści,
uproszczenie funkcjonującej obecnie procedury pozwalającej na eliminację
osobników niebezpiecznych na podstawie decyzji wydawanych przez Generalnego
Dyrektora Ochrony Środowiska,
rozszerzenie wśród rolników informacji o możliwości pozyskania środków
z Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska na działania zapobiegające przed
szkodami od wilka, żubra i niedźwiedzia.
Ponadto, w ślad za podjętymi na forum UE decyzjami, dotyczącymi obniżenia statusu
ochrony wilka w Dyrektywie Siedliskowej, zaapelowałem do Minister Klimatu i Środowiska
o podjęcie zdecydowanych działań w zakresie zmiany przepisów krajowych, w szczególności
w zakresie obniżenia statusu ochrony wilka w Polsce z „ochrony ścisłej” na „ochronę
częściową”.
Podsumowując pragnę podkreślić, że Minister Rolnictwa popiera wszelkie działania mające
na celu ograniczenie szkód powodowanych przez wilki na obszarach wiejskich.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 3 --
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie szacowania
szkód wyrządzonych przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową
(Dz.U. z 2018 r. poz. 645, z późn. zm.).
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.44.2025.MKA
3868393.15469501.12587171
Warszawa, 25-07-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Sachajki w sprawie niekontrolowanego
wzrostu populacji wilka w Polsce i jego dramatycznych skutków dla bezpieczeństwa ludzi
oraz hodowli zwierząt gospodarskich, K10INT10451, przedstawiam następujące
informacje.
Ile dokładnie wynosi populacja wilka w Polsce według danych za 2023 i 2024 rok?
Dlaczego monitoring nie jest prowadzony obligatoryjnie i z wykorzystaniem GPS?
W latach 2023-2024 populacja wilka utrzymywała się na poziomie około 5 000 osobników.
Obecnie wilk występuje praktycznie na terenie całego kraju. Ponad 1/4 polskiej populacji
bytuje na terenie województwa podkarpackiego.
Dane nt. liczebności są szacowane na podstawie informacji udzielanych poszczególnym
regionalnym dyrektorom ochrony środowiska przez nadleśnictwa i parki narodowe.
Wartości te mogą być nieco zawyżone, bowiem z uwagi na przemieszczanie się wilków na
znaczne odległości ten sam wilk może być policzony przez dwa sąsiadujące nadleśnictwa,
lub nadleśnictwo i park narodowy.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że monitoring populacji wilka w Polsce jest
prowadzony obligatoryjnie na podstawie art. 112 ustawy o ochronie przyrody i jest on
realizowany przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Monitoring ten polega na
obserwacji i ocenie stanu oraz zachodzących zmian w składnikach różnorodności
biologicznej i krajobrazowej, w tym typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących
przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, ze szczególnym uwzględnieniem typów siedlisk
przyrodniczych i gatunków o znaczeniu priorytetowym (w tym wilka), a także na ocenie
skuteczności stosowanych metod ochrony przyrody. Celem monitoringu jest również
dostarczenie danych umożliwiających opracowanie raportów przekazywanych co 6 lat
Komisji Europejskiej, o stanie ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków o znaczeniu
europejskim. W raportach tych ocenia się dla gatunków zasięg, populację, siedlisko gatunku
oraz perspektywy ochrony. Natomiast sposób wykonywania monitoringu jest
opracowywany przez wybranego wykonawcę monitoringu (podmiot posiadający wiedzę
naukową z zakresu biologii i ekologii gatunku).
Z uwagi na liczebność populacji wilka, nie stosuje się powszechnie zakładania obroży
telemetrycznych. Zakładanie obroży telemetrycznych wymaga wytropienia, schwytania i
uśpienia/odurzenia wilka na czas dokonywania czynności z tym związanych.
Powodowałoby to niepotrzebny stres u tych zwierząt, a także wymagało ogromnych
-- 1 of 3 --
nakładów czasowych i zasobów ludzkich, które byłyby niewspółmierne wysokie do zysków
z takiego monitoringu.
Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie regionalizacji ochrony wilka zezwalającej na
odstrzały interwencyjne w regionach szczególnie narażonych na szkody?
Resort środowiska nie przewiduje wprowadzenia regionalizacji ochrony wilka. Wilk
to gatunek żyjący w grupach rodzinnych o usystematyzowanych zasadach w tym
dotyczących zdobywania i dzielenia się pokarmem. Wprowadzenie systematycznego
odstrzału spowodowałoby, że powstałyby niewielkie, niedoświadczone grupy lub młode,
osierocone wilki, które pozbawione wsparcia rodziców, nie mając jeszcze umiejętności
polowania na największą i trudną zdobycz (jelenie, łosie i dziki), chętniej polowałyby na
mniejsze ofiary, np. sarny lub łatwiejszą zdobyczą jak zwierzęta gospodarskie. Należy
również zauważyć, że wbrew powszechnemu przekonaniu, tam gdzie poluje się na wilki,
poziom szkód w inwentarzu nie spada, a może nawet wzrastać (Wielgus i Peebles 2014;
Šuba J. i in. 2023).
Należy wskazać, że najlepszym sposobem na zapobieganie stratom w zwierzętach
gospodarczych jest stosowanie różnorodnych metod ochrony inwentarza (Bruns i in. 2020;
Petridou i in. 2023; Singer i in. 2023). Jak wskazują badania naukowe, w całym zasięgu
występowania wilka dochodzi do ataków na zwierzęta gospodarskie, a poziom szkód nie
zależy od tego czy wilki są w danym kraju gatunkiem łownym czy chronionym, lecz od
stopnia zabezpieczenia zwierząt gospodarskich przez hodowców (Bruns i in. 2020).
Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią skrócenie czasu oczekiwania na
wypłatę odszkodowań i uproszczą procedury zgłoszeniowe?
Czas wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone przez wilki, zgodnie z art. 126 ustawy
o ochronie przyrody, nie jest jednoznacznie określony w samej ustawie, ale zależy od kilku
etapów postępowania. Terminy na dokonanie określonych czynności zostały określone w
rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie szacowania szkód
wyrządzonych przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1785). Przewiduje się 2 dni robocze od dnia stwierdzenia szkody na zgłoszenie szkody
oraz niezwłocznie po otrzymaniu wniosku, jednak nie później niż w terminie 7 dni od dnia
jego otrzymania (§ 3 ust. 2 ww. rozporządzenia) na dokonanie oględzin szkód wyrządzonych
w odniesieniu do zwierząt.
Należy zauważyć, że wydatkowanie środków publicznych co do zasady musi być
transparentne i poparte konkretnymi dowodami. Wypłata odszkodowania winna być więc
dokonywana w sytuacjach klarownych, w których nie ma wątpliwości co do ustalenia jego
wysokości.
Czy Ministerstwo planuje rozszerzyć katalog środków ochrony o systemy elektroniczne,
psy pasterskie i stałe finansowanie ogrodzeń dla gospodarstw?
Koszt zabezpieczeń przeciwko szkodom spowodowanym przez wilki w latach 2020-2023
wyniósł łącznie 2 377 680,35 zł. Dodatkowo, co ważne, należy wskazać, że Polska jako
jeden z nielicznych krajów w UE nie przeznacza środków WPR na działania prewencyjne
zabezpieczające przed szkodami od dużych drapieżników.
Czy prowadzone są prace nad wdrożeniem rozwiązań wzorowanych na krajach UE (np.
Francja, Niemcy), które pozwalają na kontrolowanie populacji wilka zgodnie z dyrektywą
siedliskową i orzecznictwem TSUE?
-- 2 of 3 --
Fakt objęcia wilka ochroną gatunkową ścisłą, nie oznacza braku możliwości podejmowania
żadnej ingerencji w stosunku do tego gatunku. Obowiązujące przepisy prawa przewidują
możliwość podjęcia działań przeciwdziałających m.in. zagrożeniu powodowanemu przez
zwierzęta chronione dla życia i zdrowia ludzkiego czy wyrządzaniu poważnych szkód. Polska
posiada kompleksowy system minimalizowania konfliktów na linii człowiek-wilk. Do tego
systemu należy zaliczyć możliwość uzyskania derogacji związanych z eliminacją czy
płoszeniem poszczególnych osobników, system odszkodowań oraz edukacji i
współdziałania (wsparcia podmiotów narażonych na szkody).
Odnosząc się do propozycji wdrożenia rozwiązań wzorowanych na innych krajach UE (np.
Francja, Niemcy), które rzekomo „pozwalają na kontrolowanie populacji zgodnie z
dyrektywą siedliskową i orzecznictwem TSUE”, należy wskazać, że do tej pory w większości
państw UE wilk znajdował się w załączniku IV dyrektywy siedliskowej. Oznacza to, że wilki
mogły być zabijane w ramach odstępstwa od tego zakazu w celu zapobieżenia poważnym
szkodom w inwentarzu żywym lub w interesie bezpieczeństwa publicznego, zgodnie z
warunkami dyrektywy. Stosowanie takich odstępstw zależy od każdego państwa
członkowskiego.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Mikołaj Dorożała
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 lipca 2025 r.
Znak sprawy: DPB.dl.058.4.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10451 Pana Posła Jarosława Sachajko.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10451 Pana Posła Jarosława Sachajko, przedstawiam
stanowisko Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na zadane pytania.
Odnosząc się do pytania w zakresie liczebności populacji wilka w Polsce informuję, że wg
danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) liczebność wilka w Polsce ciągle rośnie
z ok. 1300 osobników w 2014 r. do ponad 5000 osobników w 2023 r. Jest to prawie 4 krotny
wzrost populacji w ciągu 9 lat.
W nawiązaniu do pozostałych pytań zawartych w interpelacji pragnę podkreślić, że w Polsce
uregulowania prawne, w zakresie objęcia danego gatunku ochroną gatunkową, a tym samym
wiążących się z tym zakazów, bądź też możliwości wydania od nich odstępstw, zostały
uregulowane w ustawie o ochronie przyrody i znajdują się w kompetencjach Ministra
Klimatu i Środowiska.
Zgodnie z przepisami art. 126 ustawy o ochronie przyrody Skarb Państwa odpowiada za
szkody wyrządzone przez wilki, żubry, bobry, rysie i niedźwiedzie. Szczegółowe regulacje
dotyczące trybu postępowania przy szacowaniu szkód oraz sposobu wypłaty odszkodowań
za szkody wyrządzone przez wilki, żubry, bobry, rysie i niedźwiedzie zostały ujęte
w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie szacowania szkód wyrządzonych przez
niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową(1). Oględzin i szacowania takich szkód,
a także ustalania wysokości odszkodowania i jego wypłaty dokonuje regionalny dyrektor
ochrony środowiska, a na terenie parku narodowego – dyrektor tego parku.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) stale wnioskuje do Ministerstwa Klimatu
i Środowiska (MKiŚ) o wypracowanie rozwiązań w zakresie przeciwdziałania szkodom
-- 1 of 3 --
wyrządzanym przez zwierzęta chronione, w tym m.in. wilka, tak aby zapewniały one większą
skuteczność oraz wypłatę adekwatnych odszkodowań.
MRiRW wielokrotnie przekazywało do MKiŚ propozycje rozwiązań, które m.in. usprawnią
proces przyznawania odszkodowań. Najważniejsze z nich to:
uchylenie art. 126 ust. 6 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody, który ogranicza możliwość wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzone
przez drapieżniki (wilki, rysie, niedźwiedzie) w pogłowiu zwierząt pozostawionych
bez bezpośredniej opieki w okresie od zachodu do wschodu słońca,
uchylenie art. 126 ust. 2 ww. ustawy, który stanowi, że odpowiedzialność budżetu
państwa za szkody wyrządzone przez ww. zwierzęta nie obejmuje utraconych
korzyści,
uproszczenie funkcjonującej obecnie procedury pozwalającej na eliminację
osobników niebezpiecznych na podstawie decyzji wydawanych przez Generalnego
Dyrektora Ochrony Środowiska,
rozszerzenie wśród rolników informacji o możliwości pozyskania środków
z Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska na działania zapobiegające przed
szkodami od wilka, żubra i niedźwiedzia.
Ponadto, w ślad za podjętymi na forum UE decyzjami, dotyczącymi obniżenia statusu
ochrony wilka w Dyrektywie Siedliskowej, zaapelowałem do Minister Klimatu i Środowiska
o podjęcie zdecydowanych działań w zakresie zmiany przepisów krajowych, w szczególności
w zakresie obniżenia statusu ochrony wilka w Polsce z „ochrony ścisłej” na „ochronę
częściową”.
Podsumowując pragnę podkreślić, że Minister Rolnictwa popiera wszelkie działania mające
na celu ograniczenie szkód powodowanych przez wilki na obszarach wiejskich.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 3 --
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie szacowania
szkód wyrządzonych przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową
(Dz.U. z 2018 r. poz. 645, z późn. zm.).
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.44.2025.MKA
3868393.15469501.12587171
Warszawa, 25-07-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Sachajki w sprawie niekontrolowanego
wzrostu populacji wilka w Polsce i jego dramatycznych skutków dla bezpieczeństwa ludzi
oraz hodowli zwierząt gospodarskich, K10INT10451, przedstawiam następujące
informacje.
Ile dokładnie wynosi populacja wilka w Polsce według danych za 2023 i 2024 rok?
Dlaczego monitoring nie jest prowadzony obligatoryjnie i z wykorzystaniem GPS?
W latach 2023-2024 populacja wilka utrzymywała się na poziomie około 5 000 osobników.
Obecnie wilk występuje praktycznie na terenie całego kraju. Ponad 1/4 polskiej populacji
bytuje na terenie województwa podkarpackiego.
Dane nt. liczebności są szacowane na podstawie informacji udzielanych poszczególnym
regionalnym dyrektorom ochrony środowiska przez nadleśnictwa i parki narodowe.
Wartości te mogą być nieco zawyżone, bowiem z uwagi na przemieszczanie się wilków na
znaczne odległości ten sam wilk może być policzony przez dwa sąsiadujące nadleśnictwa,
lub nadleśnictwo i park narodowy.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że monitoring populacji wilka w Polsce jest
prowadzony obligatoryjnie na podstawie art. 112 ustawy o ochronie przyrody i jest on
realizowany przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Monitoring ten polega na
obserwacji i ocenie stanu oraz zachodzących zmian w składnikach różnorodności
biologicznej i krajobrazowej, w tym typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących
przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, ze szczególnym uwzględnieniem typów siedlisk
przyrodniczych i gatunków o znaczeniu priorytetowym (w tym wilka), a także na ocenie
skuteczności stosowanych metod ochrony przyrody. Celem monitoringu jest również
dostarczenie danych umożliwiających opracowanie raportów przekazywanych co 6 lat
Komisji Europejskiej, o stanie ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków o znaczeniu
europejskim. W raportach tych ocenia się dla gatunków zasięg, populację, siedlisko gatunku
oraz perspektywy ochrony. Natomiast sposób wykonywania monitoringu jest
opracowywany przez wybranego wykonawcę monitoringu (podmiot posiadający wiedzę
naukową z zakresu biologii i ekologii gatunku).
Z uwagi na liczebność populacji wilka, nie stosuje się powszechnie zakładania obroży
telemetrycznych. Zakładanie obroży telemetrycznych wymaga wytropienia, schwytania i
uśpienia/odurzenia wilka na czas dokonywania czynności z tym związanych.
Powodowałoby to niepotrzebny stres u tych zwierząt, a także wymagało ogromnych
-- 1 of 3 --
nakładów czasowych i zasobów ludzkich, które byłyby niewspółmierne wysokie do zysków
z takiego monitoringu.
Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie regionalizacji ochrony wilka zezwalającej na
odstrzały interwencyjne w regionach szczególnie narażonych na szkody?
Resort środowiska nie przewiduje wprowadzenia regionalizacji ochrony wilka. Wilk
to gatunek żyjący w grupach rodzinnych o usystematyzowanych zasadach w tym
dotyczących zdobywania i dzielenia się pokarmem. Wprowadzenie systematycznego
odstrzału spowodowałoby, że powstałyby niewielkie, niedoświadczone grupy lub młode,
osierocone wilki, które pozbawione wsparcia rodziców, nie mając jeszcze umiejętności
polowania na największą i trudną zdobycz (jelenie, łosie i dziki), chętniej polowałyby na
mniejsze ofiary, np. sarny lub łatwiejszą zdobyczą jak zwierzęta gospodarskie. Należy
również zauważyć, że wbrew powszechnemu przekonaniu, tam gdzie poluje się na wilki,
poziom szkód w inwentarzu nie spada, a może nawet wzrastać (Wielgus i Peebles 2014;
Šuba J. i in. 2023).
Należy wskazać, że najlepszym sposobem na zapobieganie stratom w zwierzętach
gospodarczych jest stosowanie różnorodnych metod ochrony inwentarza (Bruns i in. 2020;
Petridou i in. 2023; Singer i in. 2023). Jak wskazują badania naukowe, w całym zasięgu
występowania wilka dochodzi do ataków na zwierzęta gospodarskie, a poziom szkód nie
zależy od tego czy wilki są w danym kraju gatunkiem łownym czy chronionym, lecz od
stopnia zabezpieczenia zwierząt gospodarskich przez hodowców (Bruns i in. 2020).
Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią skrócenie czasu oczekiwania na
wypłatę odszkodowań i uproszczą procedury zgłoszeniowe?
Czas wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone przez wilki, zgodnie z art. 126 ustawy
o ochronie przyrody, nie jest jednoznacznie określony w samej ustawie, ale zależy od kilku
etapów postępowania. Terminy na dokonanie określonych czynności zostały określone w
rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie szacowania szkód
wyrządzonych przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1785). Przewiduje się 2 dni robocze od dnia stwierdzenia szkody na zgłoszenie szkody
oraz niezwłocznie po otrzymaniu wniosku, jednak nie później niż w terminie 7 dni od dnia
jego otrzymania (§ 3 ust. 2 ww. rozporządzenia) na dokonanie oględzin szkód wyrządzonych
w odniesieniu do zwierząt.
Należy zauważyć, że wydatkowanie środków publicznych co do zasady musi być
transparentne i poparte konkretnymi dowodami. Wypłata odszkodowania winna być więc
dokonywana w sytuacjach klarownych, w których nie ma wątpliwości co do ustalenia jego
wysokości.
Czy Ministerstwo planuje rozszerzyć katalog środków ochrony o systemy elektroniczne,
psy pasterskie i stałe finansowanie ogrodzeń dla gospodarstw?
Koszt zabezpieczeń przeciwko szkodom spowodowanym przez wilki w latach 2020-2023
wyniósł łącznie 2 377 680,35 zł. Dodatkowo, co ważne, należy wskazać, że Polska jako
jeden z nielicznych krajów w UE nie przeznacza środków WPR na działania prewencyjne
zabezpieczające przed szkodami od dużych drapieżników.
Czy prowadzone są prace nad wdrożeniem rozwiązań wzorowanych na krajach UE (np.
Francja, Niemcy), które pozwalają na kontrolowanie populacji wilka zgodnie z dyrektywą
siedliskową i orzecznictwem TSUE?
-- 2 of 3 --
Fakt objęcia wilka ochroną gatunkową ścisłą, nie oznacza braku możliwości podejmowania
żadnej ingerencji w stosunku do tego gatunku. Obowiązujące przepisy prawa przewidują
możliwość podjęcia działań przeciwdziałających m.in. zagrożeniu powodowanemu przez
zwierzęta chronione dla życia i zdrowia ludzkiego czy wyrządzaniu poważnych szkód. Polska
posiada kompleksowy system minimalizowania konfliktów na linii człowiek-wilk. Do tego
systemu należy zaliczyć możliwość uzyskania derogacji związanych z eliminacją czy
płoszeniem poszczególnych osobników, system odszkodowań oraz edukacji i
współdziałania (wsparcia podmiotów narażonych na szkody).
Odnosząc się do propozycji wdrożenia rozwiązań wzorowanych na innych krajach UE (np.
Francja, Niemcy), które rzekomo „pozwalają na kontrolowanie populacji zgodnie z
dyrektywą siedliskową i orzecznictwem TSUE”, należy wskazać, że do tej pory w większości
państw UE wilk znajdował się w załączniku IV dyrektywy siedliskowej. Oznacza to, że wilki
mogły być zabijane w ramach odstępstwa od tego zakazu w celu zapobieżenia poważnym
szkodom w inwentarzu żywym lub w interesie bezpieczeństwa publicznego, zgodnie z
warunkami dyrektywy. Stosowanie takich odstępstw zależy od każdego państwa
członkowskiego.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Mikołaj Dorożała
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --