Interpelacja nr 10434
Interpelacja w sprawie konieczności wprowadzenia zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów produkcji na wzór hiszpańskiej ustawy "la ley de la cadena alimentaria"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Podatki i Finanse (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności wprowadzenia zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów produkcji na wzór hiszpańskiej ustawy "la ley de la cadena alimentaria"
Interpelacja nr 10434
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie konieczności wprowadzenia zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów produkcji na wzór hiszpańskiej ustawy "la ley de la cadena alimentaria"
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 19-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w 2021 roku Hiszpania znowelizowała ustawę o łańcuchu dostaw żywności (la ley de la cadena alimentaria), podejmując odważną i przełomową decyzję o wprowadzeniu ustawowego zakazu skupu produktów rolnych po cenie niższej niż koszty ich produkcji. Była to reakcja na narastający kryzys dochodowości w rolnictwie i postępującą dominację dużych podmiotów przetwórczych oraz handlowych nad producentami żywności.
Rozwiązanie to zasługuje na szczególną uwagę z kilku powodów:
Urealnienie relacji handlowych
Hiszpańska ustawa przywróciła ekonomiczną racjonalność w kontraktach zawieranych między rolnikami a odbiorcami, czyniąc cenę zakupu produktem rzeczywistych kosztów, a nie spekulacyjnej presji rynkowej.
Wzmocnienie pozycji rolnika
Wprowadzono obowiązek pisemnych umów handlowych z uwzględnieniem kosztów produkcji, co ograniczyło arbitralność i narzucanie niekorzystnych warunków przez silniejsze strony.
Sprawny system sankcyjny
Za naruszenie przepisów grożą kary finansowe nawet do 1 miliona euro, a rolnicy zyskali prawo do anonimowego zgłaszania nadużyć, co stanowi realny środek ochrony.
Przejrzystość i kontrola
Powołano rejestr umów rolnych, a władze mają możliwość weryfikacji kontraktów oraz mechanizmów ustalania cen.
Odbudowa lokalnego łańcucha wartości
Ustawa przyczyniła się do częściowej stabilizacji dochodów gospodarstw oraz ograniczenia ich uzależnienia od dotacji i interwencji publicznych.
Co istotne, mimo pewnych zastrzeżeń Komisji Europejskiej dotyczących wdrożenia unijnej dyrektywy 2019/633 w Hiszpanii, sam zakaz skupu poniżej kosztów nie został przez KE zakwestionowany jako sprzeczny z prawem UE. Wręcz przeciwnie – wpisuje się on w unijne cele ograniczania nieuczciwych praktyk w handlu rolno-spożywczym.
Tymczasem w Polsce brak jest jakichkolwiek działań ustawodawczych w tym kierunku, mimo że pozycja rolnika w naszym kraju jest znacznie słabsza niż w Hiszpanii. Polski sektor przetwórczy i handlowy jest w dominującym stopniu kontrolowany przez kapitał zagraniczny, a rolnik bardzo często nie ma ani siły negocjacyjnej, ani organizacyjnego zaplecza, by bronić opłacalności swojej produkcji. Dochodzi do sytuacji, w których polski rolnik sprzedaje żywiec, zboże lub warzywa za stawki niepokrywające nawet kosztów nawozów, energii i pracy własnej – podczas gdy konsumenci płacą w sklepach ceny detaliczne wielokrotnie wyższe. Ta rażąca asymetria marżowa prowadzi do zadłużania się gospodarstw, ograniczania skali produkcji, a w perspektywie kilku lat – do zagrożenia ciągłości dostaw żywności w kraju i postępującego uzależnienia od importu. Dlatego wzywam Pana Ministra do natychmiastowego podjęcia prac nad odpowiednikiem hiszpańskiej ustawy, który ustanowiłby w Polsce realne mechanizmy ochrony minimalnego poziomu opłacalności rolnictwa.
Zaniechanie w tej sprawie prowadzi do systemowego wyzysku polskiego rolnika i oznacza przyzwolenie państwa na jego marginalizację w łańcuchu dostaw żywności. Hiszpania podjęła próbę przywrócenia równowagi. Dlaczego Polska tego nie robi?
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Dlaczego Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przygotowuje projektu ustawy wzorowanej na hiszpańskiej „la ley de la cadena alimentaria”, w szczególności w zakresie zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów produkcji? Czy rząd planuje podjąć w tym kierunku jakiekolwiek prace legislacyjne?
Czy ministerstwo analizowało efekty wdrożenia hiszpańskiej ustawy oraz ocenę Komisji Europejskiej, która – mimo postępowania ws. transpozycji dyrektywy 2019/633 – nie zakwestionowała zakazu skupu poniżej kosztów? Jeżeli tak – proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
Uprzejmie proszę o przedstawienie danych dotyczących udziału zagranicznego kapitału w skupie, przetwórstwie i handlu produktami rolnymi w Polsce? Jakie są konsekwencje tej struktury właścicielskiej dla pozycji negocjacyjnej polskich rolników?
Czy obowiązująca ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej skutecznie chroni rolników przed narzucaniem im cen nieopłacalnych ekonomicznie? Ilu ukaranych zostało w ostatnich 2 latach przetwórców lub pośredników za skup poniżej kosztów?
Jakie są aktualne średnie dochody polskich rolników w przeliczeniu na gospodarstwo i na osobę, w porównaniu do:
przeciętnego dochodu pracownika najemnego w gospodarce narodowej,
przeciętnego dochodu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą?
Jakie są średnie koszty produkcji głównych produktów rolnych (np. pszenicy, żywca wieprzowego, mleka, ziemniaków, warzyw) w Polsce i jak te koszty wypadają w stosunku do średnich cen skupu w ostatnich 2 latach?
Czy rząd planuje stworzenie systemu gwarantowanej opłacalności lub ceny minimalnej opartej o koszty referencyjne – na wzór rozwiązań francuskich i hiszpańskich? Jeżeli nie – proszę o uzasadnienie.
Interpelacja nr 10434
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie konieczności wprowadzenia zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów produkcji na wzór hiszpańskiej ustawy "la ley de la cadena alimentaria"
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 19-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w 2021 roku Hiszpania znowelizowała ustawę o łańcuchu dostaw żywności (la ley de la cadena alimentaria), podejmując odważną i przełomową decyzję o wprowadzeniu ustawowego zakazu skupu produktów rolnych po cenie niższej niż koszty ich produkcji. Była to reakcja na narastający kryzys dochodowości w rolnictwie i postępującą dominację dużych podmiotów przetwórczych oraz handlowych nad producentami żywności.
Rozwiązanie to zasługuje na szczególną uwagę z kilku powodów:
Urealnienie relacji handlowych
Hiszpańska ustawa przywróciła ekonomiczną racjonalność w kontraktach zawieranych między rolnikami a odbiorcami, czyniąc cenę zakupu produktem rzeczywistych kosztów, a nie spekulacyjnej presji rynkowej.
Wzmocnienie pozycji rolnika
Wprowadzono obowiązek pisemnych umów handlowych z uwzględnieniem kosztów produkcji, co ograniczyło arbitralność i narzucanie niekorzystnych warunków przez silniejsze strony.
Sprawny system sankcyjny
Za naruszenie przepisów grożą kary finansowe nawet do 1 miliona euro, a rolnicy zyskali prawo do anonimowego zgłaszania nadużyć, co stanowi realny środek ochrony.
Przejrzystość i kontrola
Powołano rejestr umów rolnych, a władze mają możliwość weryfikacji kontraktów oraz mechanizmów ustalania cen.
Odbudowa lokalnego łańcucha wartości
Ustawa przyczyniła się do częściowej stabilizacji dochodów gospodarstw oraz ograniczenia ich uzależnienia od dotacji i interwencji publicznych.
Co istotne, mimo pewnych zastrzeżeń Komisji Europejskiej dotyczących wdrożenia unijnej dyrektywy 2019/633 w Hiszpanii, sam zakaz skupu poniżej kosztów nie został przez KE zakwestionowany jako sprzeczny z prawem UE. Wręcz przeciwnie – wpisuje się on w unijne cele ograniczania nieuczciwych praktyk w handlu rolno-spożywczym.
Tymczasem w Polsce brak jest jakichkolwiek działań ustawodawczych w tym kierunku, mimo że pozycja rolnika w naszym kraju jest znacznie słabsza niż w Hiszpanii. Polski sektor przetwórczy i handlowy jest w dominującym stopniu kontrolowany przez kapitał zagraniczny, a rolnik bardzo często nie ma ani siły negocjacyjnej, ani organizacyjnego zaplecza, by bronić opłacalności swojej produkcji. Dochodzi do sytuacji, w których polski rolnik sprzedaje żywiec, zboże lub warzywa za stawki niepokrywające nawet kosztów nawozów, energii i pracy własnej – podczas gdy konsumenci płacą w sklepach ceny detaliczne wielokrotnie wyższe. Ta rażąca asymetria marżowa prowadzi do zadłużania się gospodarstw, ograniczania skali produkcji, a w perspektywie kilku lat – do zagrożenia ciągłości dostaw żywności w kraju i postępującego uzależnienia od importu. Dlatego wzywam Pana Ministra do natychmiastowego podjęcia prac nad odpowiednikiem hiszpańskiej ustawy, który ustanowiłby w Polsce realne mechanizmy ochrony minimalnego poziomu opłacalności rolnictwa.
Zaniechanie w tej sprawie prowadzi do systemowego wyzysku polskiego rolnika i oznacza przyzwolenie państwa na jego marginalizację w łańcuchu dostaw żywności. Hiszpania podjęła próbę przywrócenia równowagi. Dlaczego Polska tego nie robi?
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Dlaczego Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przygotowuje projektu ustawy wzorowanej na hiszpańskiej „la ley de la cadena alimentaria”, w szczególności w zakresie zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów produkcji? Czy rząd planuje podjąć w tym kierunku jakiekolwiek prace legislacyjne?
Czy ministerstwo analizowało efekty wdrożenia hiszpańskiej ustawy oraz ocenę Komisji Europejskiej, która – mimo postępowania ws. transpozycji dyrektywy 2019/633 – nie zakwestionowała zakazu skupu poniżej kosztów? Jeżeli tak – proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
Uprzejmie proszę o przedstawienie danych dotyczących udziału zagranicznego kapitału w skupie, przetwórstwie i handlu produktami rolnymi w Polsce? Jakie są konsekwencje tej struktury właścicielskiej dla pozycji negocjacyjnej polskich rolników?
Czy obowiązująca ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej skutecznie chroni rolników przed narzucaniem im cen nieopłacalnych ekonomicznie? Ilu ukaranych zostało w ostatnich 2 latach przetwórców lub pośredników za skup poniżej kosztów?
Jakie są aktualne średnie dochody polskich rolników w przeliczeniu na gospodarstwo i na osobę, w porównaniu do:
przeciętnego dochodu pracownika najemnego w gospodarce narodowej,
przeciętnego dochodu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą?
Jakie są średnie koszty produkcji głównych produktów rolnych (np. pszenicy, żywca wieprzowego, mleka, ziemniaków, warzyw) w Polsce i jak te koszty wypadają w stosunku do średnich cen skupu w ostatnich 2 latach?
Czy rząd planuje stworzenie systemu gwarantowanej opłacalności lub ceny minimalnej opartej o koszty referencyjne – na wzór rozwiązań francuskich i hiszpańskich? Jeżeli nie – proszę o uzasadnienie.
Odpowiedź urzędowa
Minister Czesław Siekierski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16412 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 15 lipca 2025 r.
znak sprawy: DRE.łr.058.7.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 10434 w sprawie konieczności wprowadzenia zakazu skupu
produktów rolnych poniżej kosztów produkcji na wzór hiszpańskiej ustawy "la ley
de la cadena alimentaria"
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 10434 pana posła Jarosława Sachajko w sprawie
konieczności wprowadzenia zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów
produkcji przedstawiam następujące informacje.
W 2019 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt ustawy
zmieniający przepisy ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych oraz ustawy
przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie
produktami rolnymi i spożywczymi, w zakresie tzw. cen referencyjnych.
Zaproponowano, jako praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową,
nabywanie produktu rolnego lub spożywczego poniżej tzw. ceny referencyjnej,
ustalanej z uwzględnieniem średniego poziomu kosztów produkcji. Rozwiązanie to
miało umożliwić producentom rolnym uzyskanie cen, które pokrywałaby koszty
wytworzenia produktu rolnego oraz przyczyniłyby się do bardziej sprawiedliwego
podziału marż w łańcuchu dostaw żywności.
Decyzją Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2019 r. projekt ustawy został skierowany do
notyfikacji KE oraz przekazany w dniu 22 lipca 2019 r. do Sejmu RP.
Komisja Europejska zakwestionowała ustalanie cen referencyjnych jako rozwiązanie
tożsame z cenami minimalnymi. W opinii KE cena referencyjna powinna być co do
zasady swobodnie negocjowane przez strony, a z góry ustalona cena może stanowić
-- 1 of 8 --
nadmierną rekompensatę dla rolników dostarczających produkty o jakości niższej niż
przeciętna, lub też okazać się niewystarczająca, aby zapewnić rolnikom
wytwarzającym produkty wysokiej jakości pokrycie kosztów produkcji. W związku z
powyższym, jak również dyskontynuacją prac Sejmu RP odstąpiono od procedowania
projektu ustawy.
W Polsce obowiązuje ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu
nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami
rolnymi i spożywczymi, która wprowadziła katalog praktyk zakazanych praktyk tzw.
„czarnych” i „szarych”. Wśród wymienionych w ustawie nieuczciwych praktyk nie
znajduje się sprzedaż produktów rolnych i spożywczych poniżej kosztów ich
wytworzenia. W związku z czym nie ma podstaw prawnych do karania nabywców
z tego tytułu.
Hiszpania, wdrażając przepisy dyrektywy 2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk
handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów
rolnych i spożywczych w ustawie w sprawie środków mających na celu poprawę
funkcjonowania łańcucha żywnościowego, wprowadziła przepis mówiący, że: „Cena
umowy żywnościowej, którą ma otrzymać producent surowców lub jego grupa, musi
być w każdym przypadku wyższa od całkowitych kosztów poniesionych przez tego
producenta lub rzeczywistych kosztów produkcji, które obejmują wszystkie koszty
poniesione w związku z prowadzeniem przez niego działalności, między innymi
koszty nasion i sadzonek, nawozów, środków fitosanitarnych, pestycydów, paliw i
energii, maszyn, napraw, kosztów nawadniania, paszy dla zwierząt, kosztów
weterynaryjnych, amortyzacji, odsetek od pożyczek i produktów finansowych, prac
zakontraktowanych oraz pracy zatrudnionej lub dostarczonej przez producenta lub
członków jego gospodarstwa domowego”.
Rzeczywisty koszt ustala się poprzez odniesienie do całkowitej produkcji
wprowadzonej do obrotu w odniesieniu do całości lub części cyklu działalności
gospodarczej lub cyklu produkcyjnego, którą przypisuje się w sposób, w jaki
dostawca uważa, że najlepiej odpowiada ona jakości i cechom produktów objętych
każdą umową.
Po pierwsze, należy podkreślić, że istnieją znaczące różnice pomiędzy Polską a
Hiszpanią w zakresie struktury gospodarstw rolnych oraz zorganizowania
producentów rolnych. W Polsce obserwujemy duże zróżnicowanie gospodarstw
rolnych, gdzie obok dużych, średnich gospodarstw funkcjonują mniejsze
gospodarstwa o często wyższych kosztach produkcji - w przypadku wprowadzenia
postulowanych przepisów gospodarstwa te, w sytuacji zwiększonej konkurencji na
rynku, miałyby trudności ze zbytem swoich produktów. W Hiszpanii natomiast
-- 2 of 8 --
producenci są bardziej zorganizowani - dla przykładu w sektorze wieprzowiny tylko
kilka procent producentów nie jest zrzeszonych w żadnej organizacji producenckiej,
natomiast większość funkcjonuje w różnych organizacjach, w tym organizacjach
międzybranżowych. Negocjacje warunków umowy z odbiorcami w imieniu rolników
prowadzą organizacje zrzeszające producentów, które mają większą siłę
negocjacyjną. Ponadto hiszpańscy rolnicy co do zasady prowadzą rachunkowość
podatkową, co umożliwia udokumentowanie poniesionych przez nich kosztów
produkcji.
Po drugie, w trakcie roboczych kontaktów, strona hiszpańska informowała, że na
obecnym etapie trudno jest jednoznacznie ocenić efekty wprowadzonych rozwiązań.
Wskazywała na występowanie napięć w łańcuchu dostaw żywności, szczególnie w
relacjach pomiędzy przetwórstwem a handlem oraz podkreślała, że dostawcy/rolnicy,
aby sprzedać swoje produkty często sami podejmują decyzję o obniżeniu ceny, aby
konkurować z producentami z niższymi kosztami produkcji.
Priorytetową sprawą dla Polskiej Prezydencji w Radzie w I półroczu 2025 r. było
wzmocnienie pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności. W tym zakresie
w wyniku intensywnych prac Polskiej Prezydencji udało się zrealizować ambitne
założenia i uzgodnić wspólne stanowisko z państwami członkowskimi w odniesieniu
do 2 kluczowych projektów rozporządzeń: istotnych zmian w rozporządzeniu
1308/2013 dotyczącym wspólnej organizacji rynków rolnych oraz zasad
transgranicznej współpracy organów odpowiedzialnych za zwalczanie nieuczciwych
praktyk handlowych. Uzgodniono m.in. potrzebę wprowadzenia obowiązku
zawierania pisemnych umów z rolnikami [w PL ten obowiązek już funkcjonuje od
dekady], utrzymanie zasady swobodnego i przejrzystego kształtowania cen,
wprowadzenie klauzuli rewizyjnej dla umów długoterminowych, ułatwienia przy
uznawaniu organizacji producentów, promowanie krótkich łańcuchów dostaw jako
jeden celów organizacji producentów oraz nowe zasady współpracy organów państw
członkowskich [w Polsce – UOKiK] wprowadzając mechanizm wzajemnej pomocy i
skoordynowanych działań w sprawach transgranicznych nieuczciwych praktyk
handlowych. Obecnie czekamy na stanowisko Parlamentu Europejskiego do tych
dwóch wniosków legislacyjnych, które ma być przyjęte na jesieni tego roku.
Wypracowane i uzgodnione stanowiska Rady UE podczas Polskiej Prezydencji
przekazane zostały kolejnej - duńskiej prezydencji celem prowadzenia negocjacji
z Parlamentem Europejskim na dalszym etapie procedowania tych rozporządzeń.
Ponadto w trakcie Polskiej Prezydencji podczas przeprowadzonej debaty w dniu 16
czerwca 2025 r. dokonaliśmy przeglądu doświadczeń państw członkowskich
z wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 z dnia 17
kwietnia 2019 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między
-- 3 of 8 --
przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych [Dyrektywa UTP].
Dokonaliśmy oceny obowiązujących przepisów. Podczas debaty jej uczestnicy
stwierdzili, że dyrektywa stanowi kluczowe narzędzie w eliminacji nieuczciwych
praktyk handlowych, uwzględnia i zapewnia elastyczność specyfiki państw
członkowskich. Podczas debaty podkreślono konieczność utrzymania podziału na
czarne i szare praktyki, rozszerzenia listy zakazanych praktyk. Zdiagnozowano
również nowej zjawisko jakim są sojusze zakupowe. Przygotowany
raport/podsumowanie z przeprowadzonej debaty został przekazany przez Polską
Prezydencję Komisji Europejskiej, która zobowiązana jest do przeprowadzenia
pierwszej oceny funkcjonowania Dyrektywy UTP i przedstawienia jej ustaleń do dnia
1 listopada 2025 r.
Odnosząc się do struktury podmiotów przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce,
w poniższej tabeli przedstawiono udział firm z kapitałem zagranicznym
w przetwórstwie spożywczym (działy 10, 11 i 12 PKD), z uwzględnieniem udziału
firm z kapitałem zagranicznym w liczbie jednostek, przychodach netto ze sprzedaży
produktów, towarów i materiałów oraz przeciętnej liczbie zatrudnionych.
Udział firm z kapitałem zagranicznym w przetwórstwie spożywczym w
2024 r.
(działy 10, 11 i 12 PKD)
Udział (%) firm z kapitałem zagranicznym w:
Dział/grupa/klasa Opis liczbie
jednostek
przychodach
netto ze
sprzedaży
produktów,
towarów i
materiałów
przeciętnej
liczbie
zatrudnionych
10+11+12 Produkcja artykułów spożywczych,
napojów i wyrobów tytoniowych 15,4 41,3 33,8
10 Produkcja artykułów spożywczych 14,6 35,5 30,7
1011 Przetwarzanie i konserwowanie mięsa,
z wyłączeniem mięsa z drobiu 9,6 15,4 14,2
1012 Przetwarzanie i konserwowanie mięsa
z drobiu 10,1 32,4 24,0
1013 Produkcja wyrobów z mięsa, włączając
wyroby z mięsa drobiowego 6,0 20,3 19,5
1020 Przetwarzanie i konserwowanie ryb,
skorupiaków i mięczaków 20,5 59,6 63,7
1031 Przetwarzanie i konserwowanie
ziemniaków 27,3 82,2 53,8
1032 Produkcja soków z owoców i warzyw 30,0 42,1 34,2
1039 Pozostałe przetwarzanie
i konserwowanie owoców i warzyw 18,8 39,9 35,5
104 Produkcja olejów i tłuszczów
pochodzenia roślinnego i zwierzęcego 38,5 79,6 69,5
105 Wytwarzanie wyrobów mleczarskich 11,3 14,8 18,2
1061 Wytwarzanie produktów przemiału zbóż 17,8 41,1 35,4
1062 Wytwarzanie skrobi i wyrobów
skrobiowych 0,0 0,0 0,0
-- 4 of 8 --
1071
Produkcja pieczywa; produkcja
świeżych wyrobów ciastkarskich
i ciastek
4,0 24,0 12,3
1072
Produkcja sucharów i herbatników;
produkcja konserwowanych wyrobów
ciastkarskich i ciastek
29,2 49,5 42,6
1073 Produkcja makaronów, klusek, kuskusu
i podobnych wyrobów mącznych 0,0 0,0 0,0
1081 Produkcja cukru 75,0 - -
1082 Produkcja kakao, czekolady i wyrobów
cukierniczych 25,0 74,8 52,4
1083 Przetwórstwo herbaty i kawy 50,0 67,0 62,1
1084 Produkcja przypraw 25,0 73,8 64,3
1085 Wytwarzanie gotowych posiłków i dań 17,9 21,6 23,1
1086
Produkcja artykułów spożywczych
homogenizowanych i żywności
dietetycznej
15,8 - -
1089
Produkcja pozostałych artykułów
spożywczych, gdzie indziej
niesklasyfikowana
27,5 52,8 58,5
1091 Produkcja gotowej paszy dla zwierząt
gospodarskich 20,7 30,5 29,9
1092 Produkcja gotowej karmy dla zwierząt
domowych 32,1 68,1 58,8
11 Produkcja napojów 24,8 58,0 56,8
1101 Destylowanie, rektyfikowanie
i mieszanie alkoholi 25,0 27,8 32,4
1102 Produkcja win gronowych 0,0 0,0 0,0
1103 Produkcja cydru i pozostałych win
owocowych 20,0 - -
1104
Produkcja pozostałych
niedestylowanych napojów
fermentowanych
0,0 0,0 0,0
1105 Produkcja piwa 20,8 80,9 73,6
1106 Produkcja słodu 100,0 100,0 100,0
1107
Produkcja napojów bezalkoholowych;
produkcja wód mineralnych
i pozostałych wód butelkowanych
23,8 73,8 57,0
12 Produkcja wyrobów tytoniowych 75,0 99,3 98,2
Uwaga: symbolem „–„ oznaczono brak danych ze względu na tajemnicę statystyczną.
Źródło: Obliczenia własne IERiGŻ-PIB na podstawie niepublikowanych danych GUS-u.
Dane zawarte w poniższej tabeli przedstawiają dochód z rodzinnego gospodarstwa
rolnego.
Dochód z rodzinnego gospodarstwa rolnego oraz w przeliczeniu na
osobę pełnozatrudnioną rodziny rolnika w latach 2020–2023
Wyszczególnienie 2020 2021 2022 2023
Liczba reprezentowanych gospodarstw osób
fizycznych 745 962 745 966 745 983 745 970
Dochód z rodzinnego gospodarstwa
rolnego w zł
47
757,00
63
914,64
93
787,64
54
425,00
Dochód z rodzinnego gospodarstwa
rolnego
w przeliczeniu na osobę rodziny rolnika w
zł
35
401,65
47
691,85
70
544,31
41
947,06
-- 5 of 8 --
Przeciętne roczne wynagrodzenie netto w
gospodarce narodowej w zł
42
062,00
45
619,00
54
593,00
62
109,00
Minimalne roczne wynagrodzenie netto za
pracę w zł
23
047,44
24
740,04
28
362,72
32
960,10
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych
ogółem)
46
699,08
51
261,84
59
021,16
66
211,92
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych do 9
pracowników)
30
938,88
33
578,88
39
821,76
43
453,56
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych od 10
do 49 pracowników)
43
487,64
47
507,52
55
617,36
63
329,64
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych od 50
do 249 pracowników)
48
979,08
54
675,36
63
092,52
70
463,88
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych
powyżej 250 pracowników)
54
444,84
59
456,52
67
499,40
75
784,80
Wynik finansowy brutto w zł w
przeliczeniu na przedsiębiorstwo
niefinansowe
164 873,
10
158 709,
93
241 655,
70
279 892,
16
Źródło: Obliczenia własne IERiGŻ-PIB na podstawie danych zlokalizowanego w IERIGŻ-PIB
systemu Polski FADN/FSDN i danych GUS-u oraz dane GUS-u.
Analiza danych dotyczących głównych produktów roślinnych (w tym warzywniczych)
i zwierzęcych uwidoczniła, że w latach 2023–2024 relacje średnich kosztów
produkcji ogółem określonych produktów rolniczych do przeciętnych cen ich skupu
(wg danych GUS-u) kształtowały się różnokierunkowo. Prezentuje to poniższa tabela.
W 2023 r. w przypadku większości podstawowych produktów rolniczych
zaprezentowanych w poniższej tabeli (pszenica, żyto, jęczmień, kukurydza, rzepak,
buraki cukrowe, mleko krowie) średnie koszty ogółem produkcji poszczególnych
z nich (tj. suma kosztów bezpośrednich, pośrednich rzeczywistych i pośrednich
szacunkowych – tzn. amortyzacji środków trwałych) zostały całkowicie pokryte przez
przeciętną cenę ich skupu (wg danych GUS-u) – produkcja była na ogół opłacalna.
Należy jednak mieć na uwadze, że w polskich warunkach opłacalność produkcji
produktów rolniczych zwiększa się w miarę wzrostu skali ich produkcji (z uwagi na
niższe koszty i zdolność do uzyskiwania wyższych cen przez podmioty o większej
skali produkcji), co m.in. skutkuje zmianami strukturalnymi w sektorze prowadzącymi
do wzrostu udziału w rynku większych podmiotów.
-- 6 of 8 --
Relacje średnich kosztów produkcji ogółem wybranych produktów
rolniczych
do przeciętnych cen ich skupu w latach 2023–2024
Koszty
produkcji
ogółem(zł)
Przeciętna
cena skupu (zł)
Relacja
kosztów
produkcji
ogółemdo
ceny skupu
Koszty
produkcji
ogółem(zł)
Przeciętna
cena skupu (zł)
Relacja
kosztów
produkcji
ogółemdo
ceny skupu
Pszenica ozima 88,09 98,79 0,89 83,03 82,62 1,01
Żyto ozime 71,71 72,47 0,99 62,90 59,35 1,06
Jęczmień jary 73,91 87,92 0,84 66,74 74,44 0,90
Kukurydza uprawiana na ziarno 74,66 75,57 0,99 70,91 66,54 1,07
Rzepak ozimy 177,13 196,93 0,90 168,97 201,68 0,84
Buraki cukrowe 15,41 18,99 0,81 12,81 17,64 0,73
Kapusta biała do spożycia bezpośredniego 84,10 77,00 1,10 89,56 80,00 1,12
Kapusta biała do przetwórstwa 72,79 60,00 1,21 75,04 55,00 1,36
Cebula do spożycia bezpośredniego 125,96 180,00 0,70 126,00 170,00 0,74
Cebula do przetwórstwa 115,27 210,00 0,55 120,13 180,00 0,67
Marchew do spożycia bezpośredniego 119,38 118,00 1,02 120,14 118,33 1,02
Marchew do przetwórstwa 86,68 70,00 1,24 76,58 60,00 1,28
Mleko krowie 1,43 2,08 0,69 1,40 2,11 0,66
Żywiec wołowy 10,67 10,39 1,03 9,97 10,62 0,94
Żywiec wieprzowy 8,73 8,35 1,05 8,14 7,10 1,15
Wyszczególnienie
2023 2024
w przeliczeniu na 1 dt produktu
w przeliczeniu na 1 kg żywca
w przeliczeniu na 1 litr mleka
PRODUKCJA ROŚLINNA podstawowa
PRODUKCJA ROŚLINNA warzywnicza
w przeliczeniu na 1 dt produktu
PRODUKCJA ZWIERZĘCA
Źródło: Obliczenia własne IERiGŻ-PIB na podstawie danych zlokalizowanego w
IERIGŻ-PIB systemu AGROKOSZTY i danych GUS-u oraz dane GUS-u.
Należy wyjaśnić, że przedstawione w ww. tabeli dane liczbowe nie przekładają się
bezpośrednio na wyniki uzyskane w przeciętnym w Polsce gospodarstwie rolnym,
gdyż zaprezentowane tu kalkulacje obejmujące potencjalne rezultaty ekonomiczne
celowo wybranych do badań (np. pod względem rodzaju działalności rolniczej i skali
produkcji) zbiorowości gospodarstw rolnych. Należy także nadmienić, że wyniki tych
badań z dużym prawdopodobieństwem odzwierciedlają kierunki zmian poziomu
kosztów produkcji produktów rolniczych zaistniałe w rozpatrywanym okresie (2023–
2024).
-- 7 of 8 --
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 15 lipca 2025 r.
znak sprawy: DRE.łr.058.7.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 10434 w sprawie konieczności wprowadzenia zakazu skupu
produktów rolnych poniżej kosztów produkcji na wzór hiszpańskiej ustawy "la ley
de la cadena alimentaria"
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 10434 pana posła Jarosława Sachajko w sprawie
konieczności wprowadzenia zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów
produkcji przedstawiam następujące informacje.
W 2019 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt ustawy
zmieniający przepisy ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych oraz ustawy
przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie
produktami rolnymi i spożywczymi, w zakresie tzw. cen referencyjnych.
Zaproponowano, jako praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową,
nabywanie produktu rolnego lub spożywczego poniżej tzw. ceny referencyjnej,
ustalanej z uwzględnieniem średniego poziomu kosztów produkcji. Rozwiązanie to
miało umożliwić producentom rolnym uzyskanie cen, które pokrywałaby koszty
wytworzenia produktu rolnego oraz przyczyniłyby się do bardziej sprawiedliwego
podziału marż w łańcuchu dostaw żywności.
Decyzją Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2019 r. projekt ustawy został skierowany do
notyfikacji KE oraz przekazany w dniu 22 lipca 2019 r. do Sejmu RP.
Komisja Europejska zakwestionowała ustalanie cen referencyjnych jako rozwiązanie
tożsame z cenami minimalnymi. W opinii KE cena referencyjna powinna być co do
zasady swobodnie negocjowane przez strony, a z góry ustalona cena może stanowić
-- 1 of 8 --
nadmierną rekompensatę dla rolników dostarczających produkty o jakości niższej niż
przeciętna, lub też okazać się niewystarczająca, aby zapewnić rolnikom
wytwarzającym produkty wysokiej jakości pokrycie kosztów produkcji. W związku z
powyższym, jak również dyskontynuacją prac Sejmu RP odstąpiono od procedowania
projektu ustawy.
W Polsce obowiązuje ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu
nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami
rolnymi i spożywczymi, która wprowadziła katalog praktyk zakazanych praktyk tzw.
„czarnych” i „szarych”. Wśród wymienionych w ustawie nieuczciwych praktyk nie
znajduje się sprzedaż produktów rolnych i spożywczych poniżej kosztów ich
wytworzenia. W związku z czym nie ma podstaw prawnych do karania nabywców
z tego tytułu.
Hiszpania, wdrażając przepisy dyrektywy 2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk
handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów
rolnych i spożywczych w ustawie w sprawie środków mających na celu poprawę
funkcjonowania łańcucha żywnościowego, wprowadziła przepis mówiący, że: „Cena
umowy żywnościowej, którą ma otrzymać producent surowców lub jego grupa, musi
być w każdym przypadku wyższa od całkowitych kosztów poniesionych przez tego
producenta lub rzeczywistych kosztów produkcji, które obejmują wszystkie koszty
poniesione w związku z prowadzeniem przez niego działalności, między innymi
koszty nasion i sadzonek, nawozów, środków fitosanitarnych, pestycydów, paliw i
energii, maszyn, napraw, kosztów nawadniania, paszy dla zwierząt, kosztów
weterynaryjnych, amortyzacji, odsetek od pożyczek i produktów finansowych, prac
zakontraktowanych oraz pracy zatrudnionej lub dostarczonej przez producenta lub
członków jego gospodarstwa domowego”.
Rzeczywisty koszt ustala się poprzez odniesienie do całkowitej produkcji
wprowadzonej do obrotu w odniesieniu do całości lub części cyklu działalności
gospodarczej lub cyklu produkcyjnego, którą przypisuje się w sposób, w jaki
dostawca uważa, że najlepiej odpowiada ona jakości i cechom produktów objętych
każdą umową.
Po pierwsze, należy podkreślić, że istnieją znaczące różnice pomiędzy Polską a
Hiszpanią w zakresie struktury gospodarstw rolnych oraz zorganizowania
producentów rolnych. W Polsce obserwujemy duże zróżnicowanie gospodarstw
rolnych, gdzie obok dużych, średnich gospodarstw funkcjonują mniejsze
gospodarstwa o często wyższych kosztach produkcji - w przypadku wprowadzenia
postulowanych przepisów gospodarstwa te, w sytuacji zwiększonej konkurencji na
rynku, miałyby trudności ze zbytem swoich produktów. W Hiszpanii natomiast
-- 2 of 8 --
producenci są bardziej zorganizowani - dla przykładu w sektorze wieprzowiny tylko
kilka procent producentów nie jest zrzeszonych w żadnej organizacji producenckiej,
natomiast większość funkcjonuje w różnych organizacjach, w tym organizacjach
międzybranżowych. Negocjacje warunków umowy z odbiorcami w imieniu rolników
prowadzą organizacje zrzeszające producentów, które mają większą siłę
negocjacyjną. Ponadto hiszpańscy rolnicy co do zasady prowadzą rachunkowość
podatkową, co umożliwia udokumentowanie poniesionych przez nich kosztów
produkcji.
Po drugie, w trakcie roboczych kontaktów, strona hiszpańska informowała, że na
obecnym etapie trudno jest jednoznacznie ocenić efekty wprowadzonych rozwiązań.
Wskazywała na występowanie napięć w łańcuchu dostaw żywności, szczególnie w
relacjach pomiędzy przetwórstwem a handlem oraz podkreślała, że dostawcy/rolnicy,
aby sprzedać swoje produkty często sami podejmują decyzję o obniżeniu ceny, aby
konkurować z producentami z niższymi kosztami produkcji.
Priorytetową sprawą dla Polskiej Prezydencji w Radzie w I półroczu 2025 r. było
wzmocnienie pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności. W tym zakresie
w wyniku intensywnych prac Polskiej Prezydencji udało się zrealizować ambitne
założenia i uzgodnić wspólne stanowisko z państwami członkowskimi w odniesieniu
do 2 kluczowych projektów rozporządzeń: istotnych zmian w rozporządzeniu
1308/2013 dotyczącym wspólnej organizacji rynków rolnych oraz zasad
transgranicznej współpracy organów odpowiedzialnych za zwalczanie nieuczciwych
praktyk handlowych. Uzgodniono m.in. potrzebę wprowadzenia obowiązku
zawierania pisemnych umów z rolnikami [w PL ten obowiązek już funkcjonuje od
dekady], utrzymanie zasady swobodnego i przejrzystego kształtowania cen,
wprowadzenie klauzuli rewizyjnej dla umów długoterminowych, ułatwienia przy
uznawaniu organizacji producentów, promowanie krótkich łańcuchów dostaw jako
jeden celów organizacji producentów oraz nowe zasady współpracy organów państw
członkowskich [w Polsce – UOKiK] wprowadzając mechanizm wzajemnej pomocy i
skoordynowanych działań w sprawach transgranicznych nieuczciwych praktyk
handlowych. Obecnie czekamy na stanowisko Parlamentu Europejskiego do tych
dwóch wniosków legislacyjnych, które ma być przyjęte na jesieni tego roku.
Wypracowane i uzgodnione stanowiska Rady UE podczas Polskiej Prezydencji
przekazane zostały kolejnej - duńskiej prezydencji celem prowadzenia negocjacji
z Parlamentem Europejskim na dalszym etapie procedowania tych rozporządzeń.
Ponadto w trakcie Polskiej Prezydencji podczas przeprowadzonej debaty w dniu 16
czerwca 2025 r. dokonaliśmy przeglądu doświadczeń państw członkowskich
z wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 z dnia 17
kwietnia 2019 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między
-- 3 of 8 --
przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych [Dyrektywa UTP].
Dokonaliśmy oceny obowiązujących przepisów. Podczas debaty jej uczestnicy
stwierdzili, że dyrektywa stanowi kluczowe narzędzie w eliminacji nieuczciwych
praktyk handlowych, uwzględnia i zapewnia elastyczność specyfiki państw
członkowskich. Podczas debaty podkreślono konieczność utrzymania podziału na
czarne i szare praktyki, rozszerzenia listy zakazanych praktyk. Zdiagnozowano
również nowej zjawisko jakim są sojusze zakupowe. Przygotowany
raport/podsumowanie z przeprowadzonej debaty został przekazany przez Polską
Prezydencję Komisji Europejskiej, która zobowiązana jest do przeprowadzenia
pierwszej oceny funkcjonowania Dyrektywy UTP i przedstawienia jej ustaleń do dnia
1 listopada 2025 r.
Odnosząc się do struktury podmiotów przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce,
w poniższej tabeli przedstawiono udział firm z kapitałem zagranicznym
w przetwórstwie spożywczym (działy 10, 11 i 12 PKD), z uwzględnieniem udziału
firm z kapitałem zagranicznym w liczbie jednostek, przychodach netto ze sprzedaży
produktów, towarów i materiałów oraz przeciętnej liczbie zatrudnionych.
Udział firm z kapitałem zagranicznym w przetwórstwie spożywczym w
2024 r.
(działy 10, 11 i 12 PKD)
Udział (%) firm z kapitałem zagranicznym w:
Dział/grupa/klasa Opis liczbie
jednostek
przychodach
netto ze
sprzedaży
produktów,
towarów i
materiałów
przeciętnej
liczbie
zatrudnionych
10+11+12 Produkcja artykułów spożywczych,
napojów i wyrobów tytoniowych 15,4 41,3 33,8
10 Produkcja artykułów spożywczych 14,6 35,5 30,7
1011 Przetwarzanie i konserwowanie mięsa,
z wyłączeniem mięsa z drobiu 9,6 15,4 14,2
1012 Przetwarzanie i konserwowanie mięsa
z drobiu 10,1 32,4 24,0
1013 Produkcja wyrobów z mięsa, włączając
wyroby z mięsa drobiowego 6,0 20,3 19,5
1020 Przetwarzanie i konserwowanie ryb,
skorupiaków i mięczaków 20,5 59,6 63,7
1031 Przetwarzanie i konserwowanie
ziemniaków 27,3 82,2 53,8
1032 Produkcja soków z owoców i warzyw 30,0 42,1 34,2
1039 Pozostałe przetwarzanie
i konserwowanie owoców i warzyw 18,8 39,9 35,5
104 Produkcja olejów i tłuszczów
pochodzenia roślinnego i zwierzęcego 38,5 79,6 69,5
105 Wytwarzanie wyrobów mleczarskich 11,3 14,8 18,2
1061 Wytwarzanie produktów przemiału zbóż 17,8 41,1 35,4
1062 Wytwarzanie skrobi i wyrobów
skrobiowych 0,0 0,0 0,0
-- 4 of 8 --
1071
Produkcja pieczywa; produkcja
świeżych wyrobów ciastkarskich
i ciastek
4,0 24,0 12,3
1072
Produkcja sucharów i herbatników;
produkcja konserwowanych wyrobów
ciastkarskich i ciastek
29,2 49,5 42,6
1073 Produkcja makaronów, klusek, kuskusu
i podobnych wyrobów mącznych 0,0 0,0 0,0
1081 Produkcja cukru 75,0 - -
1082 Produkcja kakao, czekolady i wyrobów
cukierniczych 25,0 74,8 52,4
1083 Przetwórstwo herbaty i kawy 50,0 67,0 62,1
1084 Produkcja przypraw 25,0 73,8 64,3
1085 Wytwarzanie gotowych posiłków i dań 17,9 21,6 23,1
1086
Produkcja artykułów spożywczych
homogenizowanych i żywności
dietetycznej
15,8 - -
1089
Produkcja pozostałych artykułów
spożywczych, gdzie indziej
niesklasyfikowana
27,5 52,8 58,5
1091 Produkcja gotowej paszy dla zwierząt
gospodarskich 20,7 30,5 29,9
1092 Produkcja gotowej karmy dla zwierząt
domowych 32,1 68,1 58,8
11 Produkcja napojów 24,8 58,0 56,8
1101 Destylowanie, rektyfikowanie
i mieszanie alkoholi 25,0 27,8 32,4
1102 Produkcja win gronowych 0,0 0,0 0,0
1103 Produkcja cydru i pozostałych win
owocowych 20,0 - -
1104
Produkcja pozostałych
niedestylowanych napojów
fermentowanych
0,0 0,0 0,0
1105 Produkcja piwa 20,8 80,9 73,6
1106 Produkcja słodu 100,0 100,0 100,0
1107
Produkcja napojów bezalkoholowych;
produkcja wód mineralnych
i pozostałych wód butelkowanych
23,8 73,8 57,0
12 Produkcja wyrobów tytoniowych 75,0 99,3 98,2
Uwaga: symbolem „–„ oznaczono brak danych ze względu na tajemnicę statystyczną.
Źródło: Obliczenia własne IERiGŻ-PIB na podstawie niepublikowanych danych GUS-u.
Dane zawarte w poniższej tabeli przedstawiają dochód z rodzinnego gospodarstwa
rolnego.
Dochód z rodzinnego gospodarstwa rolnego oraz w przeliczeniu na
osobę pełnozatrudnioną rodziny rolnika w latach 2020–2023
Wyszczególnienie 2020 2021 2022 2023
Liczba reprezentowanych gospodarstw osób
fizycznych 745 962 745 966 745 983 745 970
Dochód z rodzinnego gospodarstwa
rolnego w zł
47
757,00
63
914,64
93
787,64
54
425,00
Dochód z rodzinnego gospodarstwa
rolnego
w przeliczeniu na osobę rodziny rolnika w
zł
35
401,65
47
691,85
70
544,31
41
947,06
-- 5 of 8 --
Przeciętne roczne wynagrodzenie netto w
gospodarce narodowej w zł
42
062,00
45
619,00
54
593,00
62
109,00
Minimalne roczne wynagrodzenie netto za
pracę w zł
23
047,44
24
740,04
28
362,72
32
960,10
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych
ogółem)
46
699,08
51
261,84
59
021,16
66
211,92
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych do 9
pracowników)
30
938,88
33
578,88
39
821,76
43
453,56
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych od 10
do 49 pracowników)
43
487,64
47
507,52
55
617,36
63
329,64
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych od 50
do 249 pracowników)
48
979,08
54
675,36
63
092,52
70
463,88
Roczne wynagrodzenie netto na 1
zatrudnionego w zł
(w przedsiębiorstwach niefinansowych
powyżej 250 pracowników)
54
444,84
59
456,52
67
499,40
75
784,80
Wynik finansowy brutto w zł w
przeliczeniu na przedsiębiorstwo
niefinansowe
164 873,
10
158 709,
93
241 655,
70
279 892,
16
Źródło: Obliczenia własne IERiGŻ-PIB na podstawie danych zlokalizowanego w IERIGŻ-PIB
systemu Polski FADN/FSDN i danych GUS-u oraz dane GUS-u.
Analiza danych dotyczących głównych produktów roślinnych (w tym warzywniczych)
i zwierzęcych uwidoczniła, że w latach 2023–2024 relacje średnich kosztów
produkcji ogółem określonych produktów rolniczych do przeciętnych cen ich skupu
(wg danych GUS-u) kształtowały się różnokierunkowo. Prezentuje to poniższa tabela.
W 2023 r. w przypadku większości podstawowych produktów rolniczych
zaprezentowanych w poniższej tabeli (pszenica, żyto, jęczmień, kukurydza, rzepak,
buraki cukrowe, mleko krowie) średnie koszty ogółem produkcji poszczególnych
z nich (tj. suma kosztów bezpośrednich, pośrednich rzeczywistych i pośrednich
szacunkowych – tzn. amortyzacji środków trwałych) zostały całkowicie pokryte przez
przeciętną cenę ich skupu (wg danych GUS-u) – produkcja była na ogół opłacalna.
Należy jednak mieć na uwadze, że w polskich warunkach opłacalność produkcji
produktów rolniczych zwiększa się w miarę wzrostu skali ich produkcji (z uwagi na
niższe koszty i zdolność do uzyskiwania wyższych cen przez podmioty o większej
skali produkcji), co m.in. skutkuje zmianami strukturalnymi w sektorze prowadzącymi
do wzrostu udziału w rynku większych podmiotów.
-- 6 of 8 --
Relacje średnich kosztów produkcji ogółem wybranych produktów
rolniczych
do przeciętnych cen ich skupu w latach 2023–2024
Koszty
produkcji
ogółem(zł)
Przeciętna
cena skupu (zł)
Relacja
kosztów
produkcji
ogółemdo
ceny skupu
Koszty
produkcji
ogółem(zł)
Przeciętna
cena skupu (zł)
Relacja
kosztów
produkcji
ogółemdo
ceny skupu
Pszenica ozima 88,09 98,79 0,89 83,03 82,62 1,01
Żyto ozime 71,71 72,47 0,99 62,90 59,35 1,06
Jęczmień jary 73,91 87,92 0,84 66,74 74,44 0,90
Kukurydza uprawiana na ziarno 74,66 75,57 0,99 70,91 66,54 1,07
Rzepak ozimy 177,13 196,93 0,90 168,97 201,68 0,84
Buraki cukrowe 15,41 18,99 0,81 12,81 17,64 0,73
Kapusta biała do spożycia bezpośredniego 84,10 77,00 1,10 89,56 80,00 1,12
Kapusta biała do przetwórstwa 72,79 60,00 1,21 75,04 55,00 1,36
Cebula do spożycia bezpośredniego 125,96 180,00 0,70 126,00 170,00 0,74
Cebula do przetwórstwa 115,27 210,00 0,55 120,13 180,00 0,67
Marchew do spożycia bezpośredniego 119,38 118,00 1,02 120,14 118,33 1,02
Marchew do przetwórstwa 86,68 70,00 1,24 76,58 60,00 1,28
Mleko krowie 1,43 2,08 0,69 1,40 2,11 0,66
Żywiec wołowy 10,67 10,39 1,03 9,97 10,62 0,94
Żywiec wieprzowy 8,73 8,35 1,05 8,14 7,10 1,15
Wyszczególnienie
2023 2024
w przeliczeniu na 1 dt produktu
w przeliczeniu na 1 kg żywca
w przeliczeniu na 1 litr mleka
PRODUKCJA ROŚLINNA podstawowa
PRODUKCJA ROŚLINNA warzywnicza
w przeliczeniu na 1 dt produktu
PRODUKCJA ZWIERZĘCA
Źródło: Obliczenia własne IERiGŻ-PIB na podstawie danych zlokalizowanego w
IERIGŻ-PIB systemu AGROKOSZTY i danych GUS-u oraz dane GUS-u.
Należy wyjaśnić, że przedstawione w ww. tabeli dane liczbowe nie przekładają się
bezpośrednio na wyniki uzyskane w przeciętnym w Polsce gospodarstwie rolnym,
gdyż zaprezentowane tu kalkulacje obejmujące potencjalne rezultaty ekonomiczne
celowo wybranych do badań (np. pod względem rodzaju działalności rolniczej i skali
produkcji) zbiorowości gospodarstw rolnych. Należy także nadmienić, że wyniki tych
badań z dużym prawdopodobieństwem odzwierciedlają kierunki zmian poziomu
kosztów produkcji produktów rolniczych zaistniałe w rozpatrywanym okresie (2023–
2024).
-- 7 of 8 --
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --