Interpelacja nr 10432
Interpelacja w sprawie niegospodarnego wykorzystania środków z Krajowego Planu Odbudowy i przeznaczenia ich na łatanie dziur budżetowych, a nie na realizację reform i inwestycji strategicznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (73%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Cyfryzacja i Technologie (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niegospodarnego wykorzystania środków z Krajowego Planu Odbudowy i przeznaczenia ich na łatanie dziur budżetowych, a nie na realizację reform i inwestycji strategicznych
Interpelacja nr 10432
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie niegospodarnego wykorzystania środków z Krajowego Planu Odbudowy i przeznaczenia ich na łatanie dziur budżetowych, a nie na realizację reform i inwestycji strategicznych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 19-06-2025
Szanowny Panie Premierze,
z danych przedstawionych przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że w latach 2023–2024 Komisja Europejska przekazała Polsce łącznie 20,8 miliarda euro ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w tym 5 miliardów euro w formie zaliczek. Tymczasem – jak jednoznacznie wskazuje NIK – na rzeczywistą realizację celów Krajowego Planu Odbudowy (KPO) wydatkowano zaledwie nieco ponad 10% tych środków. Pozostałe 90% zostało wykorzystane do zarządzania płynnością budżetu państwa, a więc do zasypywania dziur finansowych wynikających z nieodpowiedzialnej polityki fiskalnej Państwa rządu.
W świetle tej informacji staje się jasne, że środki unijne, które miały zostać przeznaczone na odbudowę gospodarki po pandemii COVID-19, zwiększenie odporności instytucji publicznych, transformację energetyczną, cyfryzację oraz wzmocnienie innowacyjności i konkurencyjności polskich firm – zostały w dużej mierze zmarnowane lub przekierowane wbrew pierwotnym celom na bieżące potrzeby budżetu centralnego.
To działanie jest nie tylko sprzeczne z duchem i literą rozporządzenia UE 2021/241, które ustanowiło Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), ale również zagraża dalszemu otrzymywaniu środków z KPO, narażając Polskę na ryzyko korekt finansowych, sankcji oraz utraty wiarygodności w oczach partnerów unijnych.
Co więcej, NIK w swoim raporcie zauważa, że zarówno Ministerstwo Finansów, jak i Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej nie są w stanie nawet precyzyjnie wskazać, jaka część otrzymanych środków została faktycznie przeznaczona na działania wynikające z KPO, co świadczy o głębokim kryzysie zarządzania publicznego, braku przejrzystości finansowej oraz możliwym naruszeniu dyscypliny finansów publicznych.
W imieniu obywateli, którzy mają prawo wiedzieć, na co faktycznie wydawane są środki europejskie i dlaczego obiecane inwestycje nie są realizowane, domagam się pełnej i szczegółowej odpowiedzi na poniższe pytania:
Ile dokładnie środków z przekazanych 20,8 mld euro zostało przeznaczonych na realizację konkretnych projektów i reform zapisanych w zatwierdzonym Krajowym Planie Odbudowy?
W jaki sposób i na podstawie jakich decyzji przekierowano blisko 90% środków na tzw. zarządzanie płynnością budżetu państwa?
Czy Komisja Europejska została poinformowana o rzeczywistym przeznaczeniu tych środków? Jeśli tak – kiedy i w jakiej formie?
Czy istnieje ryzyko dokonania korekt finansowych lub zarządzenia zwrotu środków z KPO w związku z wykorzystaniem ich niezgodnie z przeznaczeniem? Jeśli tak, jakie działania podejmuje rząd, by temu zapobiec?
Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Ministerstwo Finansów potrafią dziś wskazać dokładny harmonogram, zakres i wartości projektów zrealizowanych w ramach KPO? Jeśli nie – dlaczego?
Jakie mechanizmy kontroli i monitoringu rząd planuje wprowadzić, by zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości – przy kolejnych transzach KPO oraz w ramach funduszy polityki spójności 2021–2027?
Czy rząd przewiduje dymisje lub odpowiedzialność polityczną urzędników, którzy dopuścili do tej skandalicznej sytuacji?
Interpelacja nr 10432
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie niegospodarnego wykorzystania środków z Krajowego Planu Odbudowy i przeznaczenia ich na łatanie dziur budżetowych, a nie na realizację reform i inwestycji strategicznych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 19-06-2025
Szanowny Panie Premierze,
z danych przedstawionych przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że w latach 2023–2024 Komisja Europejska przekazała Polsce łącznie 20,8 miliarda euro ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w tym 5 miliardów euro w formie zaliczek. Tymczasem – jak jednoznacznie wskazuje NIK – na rzeczywistą realizację celów Krajowego Planu Odbudowy (KPO) wydatkowano zaledwie nieco ponad 10% tych środków. Pozostałe 90% zostało wykorzystane do zarządzania płynnością budżetu państwa, a więc do zasypywania dziur finansowych wynikających z nieodpowiedzialnej polityki fiskalnej Państwa rządu.
W świetle tej informacji staje się jasne, że środki unijne, które miały zostać przeznaczone na odbudowę gospodarki po pandemii COVID-19, zwiększenie odporności instytucji publicznych, transformację energetyczną, cyfryzację oraz wzmocnienie innowacyjności i konkurencyjności polskich firm – zostały w dużej mierze zmarnowane lub przekierowane wbrew pierwotnym celom na bieżące potrzeby budżetu centralnego.
To działanie jest nie tylko sprzeczne z duchem i literą rozporządzenia UE 2021/241, które ustanowiło Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), ale również zagraża dalszemu otrzymywaniu środków z KPO, narażając Polskę na ryzyko korekt finansowych, sankcji oraz utraty wiarygodności w oczach partnerów unijnych.
Co więcej, NIK w swoim raporcie zauważa, że zarówno Ministerstwo Finansów, jak i Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej nie są w stanie nawet precyzyjnie wskazać, jaka część otrzymanych środków została faktycznie przeznaczona na działania wynikające z KPO, co świadczy o głębokim kryzysie zarządzania publicznego, braku przejrzystości finansowej oraz możliwym naruszeniu dyscypliny finansów publicznych.
W imieniu obywateli, którzy mają prawo wiedzieć, na co faktycznie wydawane są środki europejskie i dlaczego obiecane inwestycje nie są realizowane, domagam się pełnej i szczegółowej odpowiedzi na poniższe pytania:
Ile dokładnie środków z przekazanych 20,8 mld euro zostało przeznaczonych na realizację konkretnych projektów i reform zapisanych w zatwierdzonym Krajowym Planie Odbudowy?
W jaki sposób i na podstawie jakich decyzji przekierowano blisko 90% środków na tzw. zarządzanie płynnością budżetu państwa?
Czy Komisja Europejska została poinformowana o rzeczywistym przeznaczeniu tych środków? Jeśli tak – kiedy i w jakiej formie?
Czy istnieje ryzyko dokonania korekt finansowych lub zarządzenia zwrotu środków z KPO w związku z wykorzystaniem ich niezgodnie z przeznaczeniem? Jeśli tak, jakie działania podejmuje rząd, by temu zapobiec?
Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Ministerstwo Finansów potrafią dziś wskazać dokładny harmonogram, zakres i wartości projektów zrealizowanych w ramach KPO? Jeśli nie – dlaczego?
Jakie mechanizmy kontroli i monitoringu rząd planuje wprowadzić, by zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości – przy kolejnych transzach KPO oraz w ramach funduszy polityki spójności 2021–2027?
Czy rząd przewiduje dymisje lub odpowiedzialność polityczną urzędników, którzy dopuścili do tej skandalicznej sytuacji?
Odpowiedź urzędowa
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
12 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
20.8 / 1k zn.
- Zawiera 12 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4481 znaków
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 18 lipca 2025 r.
znak sprawy: DKK-VI.5207.134.2025.JO
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10432 Pani Poseł Anny Gembickiej
i Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie wykorzystania środków w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, uprzejmie informuję, że przepływy środków
finansowych w ramach KPO, zarówno w części grantowej, jak i pożyczkowej
odbywają się na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia o zasadach
prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. 2025, poz. 198, tj., dalej: uzppr). Podobnie
jak w przypadku wszystkich środków europejskich, przepływy pomiędzy Komisją
Europejską a ostatecznymi odbiorcami wsparcia odbywają się za pośrednictwem
budżetu państwa.
Do chwili obecnej z tytułu realizacji KPO do Polski trafiło ok. 20,8 mld euro -
w tym 7,3 mld euro z części grantowej KPO i 13,5 mld euro z części pożyczkowej
KPO. Ministerstwo Finansów przekazało na wypłaty z budżetu środków
europejskich w ramach części grantowej KPO w 2024 r. 9,5 mld zł oraz w 2025 r.
8 mld zł (wg stanu na 9 lipca br.).
-- 1 of 3 --
2
Jednocześnie należy zauważyć, że kwota zaplanowana w ustawie budżetowej
na 2025 r. (rezerwa celowa budżetu środków europejskich) wynosi 52,2 mld zł.
Płatności w ramach części bezzwrotnej KPO realizowane są sukcesywnie i na
bieżąco w trybie tygodniowym, zgodnie z ustalonym i opublikowanym
terminarzem wypłat, na podstawie zleceń wypłat składanych przez podmioty
realizujące przedsięwzięcia. Nie odnotowano zatem wystąpienia sytuacji
opisanych w interpelacji. Wypłaty w części dotacyjnej KPO ze środków
otrzymanych z tytułu zaliczki REPowerEU oraz zrefundowanych przez KE trzech
wniosków o płatność (20,8 mld euro) wyniosły dotychczas ponad 22,5 mld zł,
natomiast w ramach części pożyczkowej KPO do ostatecznych odbiorców
wsparcia przekazano łącznie 3,5 mld zł.
Do 7 lipca br. uruchomiono nabory (rozpoczęto nabór wniosków o objęcie
przedsięwzięć wsparciem) w ramach 54 inwestycji na 98,9% całkowitej alokacji
KPO, w tym we wszystkich 42 inwestycjach w części grantowej oraz 13
inwestycjach na 98% alokacji w części pożyczkowej.
Z systemu CST2021, który jest podstawowym narzędziem monitorowania
realizacji KPO wynika, że zawarto prawie 776,9 tys. umów o objęcie
przedsięwzięć wsparciem o wartości 135 mld zł, co stanowi 51,6% alokacji KPO.
W ramach części dotacyjnej umowy opiewają na kwotę 69,6 mld zł (62,3%
alokacji), a w części pożyczkowej wartość zawartych umów to 65,4 mld zł (43,7%
alokacji). Biorąc powyższe dane pod uwagę podkreślam, że realizacja KPO, w tym
wdrażanie reform i inwestycji odbywa się w odpowiednim tempie. Szczególnie
wysoką dynamikę odnotowano w przekazywaniu płatności ostatecznym
odbiorcom wsparcia w ostatnim półroczu. Jednocześnie podkreślam, że bieżące
monitorowanie realizacji przedsięwzięć, ich kontrola oraz zawieranie umów,
zgodnie z art. 14lg i 14lh uzppr leżą w gestii poszczególnych resortów jako
instytucji odpowiedzialnych
za realizację inwestycji.
Odnosząc się do zapytania o nałożenie korekt finansowych zapewniam, że MFiPR
jako Instytucja Koordynująca KPO nie widzi obecnie zagrożenia nałożenia korekt
ze strony KE oraz innych organów kontrolnych i audytowych i w konsekwencji
konieczności zwrotu środków.
-- 2 of 3 --
3
Informuję również, że zakres tematyczny inwestycji KPO, harmonogram ich
realizacji i spodziewane efekty wynikają z uzgodnionego z Komisją Europejską
i zatwierdzonego przez Radę Unii Europejskiej załącznika do Decyzji
Wykonawczej Rady z 20 czerwca 2025 r., zmieniającej decyzję wykonawczą z dnia
17 czerwca 2022 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania
odporności Polski. Nie ma w związku z tym możliwości zmiany przeznaczenia
środków z KPO bez akceptacji KE. Dotychczas Polska złożyła do KE pięć,
z planowanych dziewięciu, wniosków o płatność. Planuje się, że kolejne dwa
wnioski o płatność zostaną złożone do KE w grudniu br.
W kontekście powyżej przekazanych informacji, nie znajduję uzasadnienia
do odpowiedzi na pytania (nr 6 i 7).
Jednocześnie informuję, że odpowiedź na interpelację została przygotowana
w porozumieniu z Ministerstwem Finansów.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Pan Andrzej Domański, Minister Finansów.
-- 3 of 3 --
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 18 lipca 2025 r.
znak sprawy: DKK-VI.5207.134.2025.JO
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10432 Pani Poseł Anny Gembickiej
i Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie wykorzystania środków w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, uprzejmie informuję, że przepływy środków
finansowych w ramach KPO, zarówno w części grantowej, jak i pożyczkowej
odbywają się na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia o zasadach
prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. 2025, poz. 198, tj., dalej: uzppr). Podobnie
jak w przypadku wszystkich środków europejskich, przepływy pomiędzy Komisją
Europejską a ostatecznymi odbiorcami wsparcia odbywają się za pośrednictwem
budżetu państwa.
Do chwili obecnej z tytułu realizacji KPO do Polski trafiło ok. 20,8 mld euro -
w tym 7,3 mld euro z części grantowej KPO i 13,5 mld euro z części pożyczkowej
KPO. Ministerstwo Finansów przekazało na wypłaty z budżetu środków
europejskich w ramach części grantowej KPO w 2024 r. 9,5 mld zł oraz w 2025 r.
8 mld zł (wg stanu na 9 lipca br.).
-- 1 of 3 --
2
Jednocześnie należy zauważyć, że kwota zaplanowana w ustawie budżetowej
na 2025 r. (rezerwa celowa budżetu środków europejskich) wynosi 52,2 mld zł.
Płatności w ramach części bezzwrotnej KPO realizowane są sukcesywnie i na
bieżąco w trybie tygodniowym, zgodnie z ustalonym i opublikowanym
terminarzem wypłat, na podstawie zleceń wypłat składanych przez podmioty
realizujące przedsięwzięcia. Nie odnotowano zatem wystąpienia sytuacji
opisanych w interpelacji. Wypłaty w części dotacyjnej KPO ze środków
otrzymanych z tytułu zaliczki REPowerEU oraz zrefundowanych przez KE trzech
wniosków o płatność (20,8 mld euro) wyniosły dotychczas ponad 22,5 mld zł,
natomiast w ramach części pożyczkowej KPO do ostatecznych odbiorców
wsparcia przekazano łącznie 3,5 mld zł.
Do 7 lipca br. uruchomiono nabory (rozpoczęto nabór wniosków o objęcie
przedsięwzięć wsparciem) w ramach 54 inwestycji na 98,9% całkowitej alokacji
KPO, w tym we wszystkich 42 inwestycjach w części grantowej oraz 13
inwestycjach na 98% alokacji w części pożyczkowej.
Z systemu CST2021, który jest podstawowym narzędziem monitorowania
realizacji KPO wynika, że zawarto prawie 776,9 tys. umów o objęcie
przedsięwzięć wsparciem o wartości 135 mld zł, co stanowi 51,6% alokacji KPO.
W ramach części dotacyjnej umowy opiewają na kwotę 69,6 mld zł (62,3%
alokacji), a w części pożyczkowej wartość zawartych umów to 65,4 mld zł (43,7%
alokacji). Biorąc powyższe dane pod uwagę podkreślam, że realizacja KPO, w tym
wdrażanie reform i inwestycji odbywa się w odpowiednim tempie. Szczególnie
wysoką dynamikę odnotowano w przekazywaniu płatności ostatecznym
odbiorcom wsparcia w ostatnim półroczu. Jednocześnie podkreślam, że bieżące
monitorowanie realizacji przedsięwzięć, ich kontrola oraz zawieranie umów,
zgodnie z art. 14lg i 14lh uzppr leżą w gestii poszczególnych resortów jako
instytucji odpowiedzialnych
za realizację inwestycji.
Odnosząc się do zapytania o nałożenie korekt finansowych zapewniam, że MFiPR
jako Instytucja Koordynująca KPO nie widzi obecnie zagrożenia nałożenia korekt
ze strony KE oraz innych organów kontrolnych i audytowych i w konsekwencji
konieczności zwrotu środków.
-- 2 of 3 --
3
Informuję również, że zakres tematyczny inwestycji KPO, harmonogram ich
realizacji i spodziewane efekty wynikają z uzgodnionego z Komisją Europejską
i zatwierdzonego przez Radę Unii Europejskiej załącznika do Decyzji
Wykonawczej Rady z 20 czerwca 2025 r., zmieniającej decyzję wykonawczą z dnia
17 czerwca 2022 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania
odporności Polski. Nie ma w związku z tym możliwości zmiany przeznaczenia
środków z KPO bez akceptacji KE. Dotychczas Polska złożyła do KE pięć,
z planowanych dziewięciu, wniosków o płatność. Planuje się, że kolejne dwa
wnioski o płatność zostaną złożone do KE w grudniu br.
W kontekście powyżej przekazanych informacji, nie znajduję uzasadnienia
do odpowiedzi na pytania (nr 6 i 7).
Jednocześnie informuję, że odpowiedź na interpelację została przygotowana
w porozumieniu z Ministerstwem Finansów.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Pan Andrzej Domański, Minister Finansów.
-- 3 of 3 --