Odpowiedź na interpelację w sprawie zaniedbań w polityce państwa wobec Polonii amerykańskiej oraz potrzeby realnej strategii współpracy z Polakami za granicą, na przykładzie działalności prof. Jima Mazurkiewicza Odpowiedź na interpelację nr 10429 w sprawie zaniedbań w polityce państwa wobec Polonii amerykańskiej oraz potrzeby realnej strategii współpracy z Polakami za granicą, na przykładzie działalności prof. Jima Mazurkiewicza Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 14-07-2025 Szanowny Panie Marszałku, W związku z interpelacją nr 10429 Państwa Posłów Jarosława Sachajki i Anny Gembickiej w sprawie polityki Rządu RP wobec Polonii amerykańskiej przekazuję odpowiedzi na powyższą interpelację. 1. Czy rząd planuje opracowanie nowej, całościowej strategii współpracy z Polonią amerykańską, w tym utworzenie zespołu ds. koordynacji projektów z udziałem środowisk polonijnych i przedstawicieli społecznych, takich jak prof. Jim Mazurkiewicz? Z perspektywy Ministerstwa Spraw Zagranicznych współpraca z Polonią i Polakami za granicą jest integralnym elementem polityki zagranicznej państwa, a jako jej część musi uwzględniać zmieniające się wyzwania geopolityczne i odpowiadać na potrzeby kraju. Przyjęta w kwietniu 2025 r. przez Radę Ministrów Strategia współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030 służy realizacji nowych rządowych założeń i priorytetów współpracy z Polonią i Polakami za granicą. Zakłada ona siedem głównych priorytetów polityki polonijnej: 1) nauczanie języka polskiego; 2) polityka powrotowa; 3) edukacja obywatelska, patriotyczna i tożsamościowa; 4) finansowanie działalności polonijnej; 5) działania na rzecz podtrzymywania tożsamości, więzi z krajem oraz zachowania dziedzictwa kulturowego; 6) wsparcie społeczno-humanitarne; 7) upowszechnianie wśród Polonii i Polaków za granicą ofert turystycznych, mających na celu zwiększenie przyjazdów turystycznych do Polski. Koordynujące politykę polonijną MSZ zapewnia operacyjne wdrażanie celów i założeń strategii poprzez uzgodnienia na forum Międzyresortowego Zespołu do spraw Polonii i Polaków za granicą oraz współpracę z Komisją Łączności z Polonią i Polakami za granicą Sejmu RP i Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą Senatu RP. Powyższe działania są realizowane przez polskie placówki dyplomatyczne m.in. w USA we współpracy ze środowiskami polonijnymi. Placówki informują o planowanych przedsięwzięciach i utrzymują stały kontakt z przedstawicielami organizacji polonijnych wspierając ich inicjatywy w miarę możliwości finansowych. 2. Czy rząd podejmie działania mające na celu promocje postaci wybitnych Polonusów - jak Jim Mazurkiewicz- jako ambasadorów polskości i symboli aktywnego patriotyzmu poza granicami kraju? Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz polskie placówki dyplomatycznokonsularne na świecie podejmują działania mające na celu promocję wybitnych polskich emigrantów. W ramach współpracy MSZ z TVP Polonia powstało 166 felietonów, 5-minutowych filmów poświęconych różnych polskim emigrantom, którzy przyczynili się rozwoju świata. Materiały są dostępne w Internecie. Dodatkowo, w zależności od tego, czy jest to postać historyczna, czy współczesna, placówki organizują wydarzenia dedykowane danej osobie podkreślając jej zaangażowanie w relacje z Polską i działania jako ambasadora polskości. 3. Czy możliwe jest utworzenie stałego programu grantowego lub funduszu Polonia+, wspierającego inicjatywy edukacyjne, religijne, medialne i akademickie realizowane przez środowiska polonijne w USA? Ministerstwo Spraw Zagranicznych, zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej, jest organem odpowiedzialnym za współpracę z Polonią i Polakami za granicą. Za realizację tych zadań odpowiada Departament Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą (DWPPG), który inicjuje programy wspierające środowiska polonijne. Departament zajmuje się także kształtowaniem, realizacją i koordynacją współpracy z Polonią i Polakami za granicą, m.in. poprzez organizację konkursów oraz nadzór nad działalnością placówek dyplomatycznych i urzędów konsularnych w zakresie ich własnych działań na rzecz Polonii. Wsparcie obejmuje m.in. inicjatywy zwiększające zaangażowanie społeczne, promujące postawy obywatelskie oraz rozwijające kompetencje przywódcze i obywatelskie — zwłaszcza wśród młodego pokolenia. Szczególne miejsce wśród realizowanych działań zajmują: • programy dotacyjne, wspierające projekty rozwijające świadomość obywatelską, uczestnictwo w życiu społecznym oraz integrację środowisk polonijnych; • inicjatywy edukacyjne, w tym warsztaty i szkolenia wspierające rozwój liderów społecznych oraz aktywnych organizacji polonijnych; • programy stażowe, umożliwiające młodym osobom polskiego pochodzenia zdobycie doświadczenia zawodowego w Polsce i lepsze poznanie kraju przodków. Działania te realizowane są we współpracy z organizacjami pozarządowymi działającymi w Polsce oraz partnerami polonijnymi za granicą, w tym organizacjami polonijnymi w USA. MSZ wspiera inicjatywy wzmacniające potencjał środowisk polonijnych, sprzyjające ich integracji i aktywizacji, a także budowie sieci współpracy opartych na wspólnych wartościach i zaangażowaniu obywatelskim. Jednym z istotnych działań podejmowanych przez Ministra Spraw Zagranicznych na rzecz Polonii i Polaków na całym świecie jest dotacyjny system wsparcia finansowego organizacji polonijnych na modernizację nieruchomości, której właścicielem lub wieloletnim użytkownikiem jest instytucja lub organizacja polonijna działająca poza granicami kraju, w szczególności wykorzystująca taki obiekt na cele edukacyjne (nauczanie języka polskiego jako ojczystego lub obcego). Postępowania dotacyjne prowadzone są w oparciu o Ustawę o finansach publicznych oraz Ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Informacje nt. aktualnych konkursów ogłaszanych przez Ministra dostępne są na stronie internetowej MSZ również poprzez adres www.polonia.gov.pl. Środkami finansowymi na współpracę z Polonia i Polakami za granica dysponuje również Senat RP. 4. Ile obecnie środków przeznaczają MSZ, KPRM i Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej na realne wsparcie inicjatyw polonijnych w USA – nie tylko centralnych, ale i lokalnych, takich jak ośrodki w Chicago, Houston, Greenpoint, Filadelfii czy Milwaukee? Z perspektywy Ministerstwa Spraw Zagranicznych jednym z ważniejszych narzędzi realizacji polityki polonijnej rządu RP jest efektywna alokacja oraz skuteczny monitoring wydatkowania środków budżetowych, w tym również dotacyjnych, przeznaczonych na wsparcie Polonii i Polaków za granicą. Wsparcie finansowe dla Polonii i Polaków za granicą jest realizowane wielopłaszczyznowo, w tym m. in. poprzez: współpracę organizacji polonijnych z właściwymi terytorialnie urzędami konsularnymi w zakresie przedsięwzięć polonijnych. Współpraca jest realizowana na podstawie zawartej umowy z Wykonawcą, gdzie wykonawcą jest organizacja polonijna lub inny podmiot polonijny. Przedsięwzięcia polonijne są realizowane ze środków budżetowych w ramach tzw. funduszy polonijnych: Szkolnictwo Polskie za granicą oraz Pozostała działalność. W 2025 roku placówki w USA otrzymały środki finansowe na realizację zadań (przedsięwzięć polonijnych) w obszarze współpracy z Polonią i Polakami za granicą w łącznej wysokości 1 340 396,00 zł, co stanowiło ok. 7 % ogółu środków na placówki zagraniczne. W ramach funduszu Szkolnictwo Polskie za granicą realizowano przedsięwzięcia (na łączną kwotę 430 964 zł) ukierunkowane na organizację zajęć z języka polskiego i w języku polskim dla Polonii i Polaków za granicą oraz na inne formy wspierające rozwój polskiej oświaty za granicą. W ramach funduszu Pozostała działalność realizowano zadania ( na łączną kwotę 903 432 zł) ukierunkowanych na podtrzymywanie polskiej kultury i tradycji za granicą oraz aktywizację środowisk polskich; to również zadania ukierunkowane na wspieranie działań mających na celu umacnianie postaw patriotycznych oraz tożsamości narodowej. Należy mieć na uwadze, że ograniczoność środków finansowych DWPPG oraz placówek zagranicznych jest istotnym czynnikiem wpływającym na wysokość dofinansowania przedsięwzięcia zgłaszanego przez organizacje polonijne. KPRM nie posiada w swoim budżecie środków na współpracę z Polonią i Polakami za granicą. MSZ nie dysponuje wiedzą na temat budżetu Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej. 5. Dlaczego brakuje oficjalnych przedstawicieli rządu RP na ważnych wydarzeniach polonijnych, takich jak Pielgrzymka Polonii do Częstochowy czy konferencje naukowe organizowane przez środowiska polonijne i uniwersyteckie w USA? Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz placówki dyplomatyczno-konsularne, a także inne instytucje państwowe, w zależności od charakteru i rangi danego wydarzenia, systematycznie delegują przedstawicieli na różnym szczeblu – od osób z najwyższych kręgów politycznych po dyplomatów oraz ekspertów – aby wziąć udział i wspierać ważne inicjatywy polonijne na całym świecie. Obecność oficjalnych reprezentantów RP na takich uroczystościach jest jednym z priorytetów polskiej polityki zagranicznej i świadczy o trosce o więź z Polonią oraz promowanie polskiej kultury, nauki i tradycji. Udział konkretnych przedstawicieli uzależniony jest od rodzaju wydarzenia, jego skali, lokalizacji oraz kalendarza dyplomatycznego, co jest standardową praktyką stosowaną w działalności dyplomatycznej. MSZ dokłada wszelkich starań, aby reprezentacja państwowych instytucji na wydarzeniach polonijnych była adekwatna i dostosowana do ich znaczenia, a także by wspierać i pielęgnować więzi łączące Polskę z jej społecznościami za granicą. Informacje na ten temat są udostępnione w mediach społecznościowych odpowiednik placówek dyplomatyczno-konsularnych oraz X-@Polska oraz Meta - @Polacy światu . 6. Czy rząd analizował dotychczasowe efekty pracy Konsulatów RP i Instytutów Polskich w USA pod kątem integracji środowisk polonijnych, promocji języka i kultury oraz budowania lobbingu prorządowego w USA? Praca Konsulatów i Instytutów Polskich, zarówno w USA, jak i na całym świecie, jest corocznie analizowana i poddawana ocenie przez właściwe departamenty MSZ. Składową oceny jest również działalność w obszarze Polonii i Polaków za granicą. Podejmowane przez placówki zagraniczne działania na rzecz Polonii i Polaków za granicą mają na celu wsparcie środowisk polonijnych, których kondycja jest uwarunkowana czynnikami długoterminowymi, takimi jak intensywność migracji w danym czasie oraz stopień integracji. Placówki dyplomatyczno-konsularne w ramach swoich obowiązków wspierają promocję języka polskiego i kultury polskiej, a także zachęcają środowiska polonijne do integracji i umacniania tożsamości narodowej. W działaniach na rzecz Polonii i Polaków mieszkających poza granicami kraju MSZ kieruje się zasadą poszanowania organizacji polonijnych jako niezależnych podmiotów reprezentujących różne poglądy. Oznacza to, że ostateczny rezultat tych działań zależy także od samych środowisk polonijnych. 7. Czy Polska planuje sfinansowanie profesjonalnej kampanii PR lub mediowej w USA ukazującej wkład Polonii w rozwój Stanów Zjednoczonych i przypominającej o historycznym braterstwie obu narodów? Ministerstwo Spraw Zagranicznych aktywnie realizuje działania komunikacyjnoinformacyjne ukazującej wkład Polonii i Polaków tam mieszkających w rozwój Stanów Zjednoczonych i przypominającej o historycznych związkach obu narodów. Placówki dyplomatyczno-konsularne RP w USA, a także Departament Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą MSZ, regularnie podejmują inicjatywy mające na celu promocję i upowszechnianie wiedzy o wkładzie wybitnych Polaków w rozwój Stanów Zjednoczonych. W ramach tych działań aktualizowane są konta w mediach społecznościowych, organizowane są wydarzenia kulturalne, wykłady oraz wystawy związane z ważnymi rocznicami urodzin lub śmierci tych osób. Ponadto, aktywności te obejmują także upamiętnianie konkretnych wydarzeń, z którymi dane postacie są powiązane. Obecne działania mają charakter systematyczny i są prowadzone z wykorzystaniem dostępnych środków oraz w oparciu o doświadczenie placówek zagranicznych i współpracę z organizacjami polonijnymi. W chwili obecnej nie ma planów uruchomienia odrębnej, szeroko zakrojonej kampanii PR lub medialnej na rynku amerykańskim, jednakże Ministerstwo nie wyklucza dalszego rozwoju i intensyfikacji działań promocyjnych, w zależności od dostępności środków finansowych oraz bieżących priorytetów polityki zagranicznej. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu