Interpelacja nr 10423
Interpelacja w sprawie zmian w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług w związku z obniżoną stawką podatku VAT na napoje bezalkoholowe zawierające co najmniej 20% soku
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmian w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług w związku z obniżoną stawką podatku VAT na napoje bezalkoholowe zawierające co najmniej 20% soku
Interpelacja nr 10423
do ministra zdrowia
w sprawie zmian w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług w związku z obniżoną stawką podatku VAT na napoje bezalkoholowe zawierające co najmniej 20% soku
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 19-06-2025
Szanowna Pani Minister,
w wyniku zmian w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług, które wprowadzono w 2019 roku w Polsce, napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego objęte są obniżoną stawką podatku VAT w wysokości 5%. W skład katalogu napojów opodatkowanych preferencyjnie na mocy ww. przepisu wchodzą m.in. piwa bezalkoholowe oraz inne napoje bezalkoholowe, a także np. napoje energetyczne, o ile oczywiście spełniają one wymóg zawartości nie mniej niż 20% soku owocowego lub warzywnego.
Przedmiotowe przepisy, które w aktualnej formie obowiązują już od prawie 5 lat, miały na celu uproszczenie tzw. matrycy VAT, która wcześniej oparta była na klasyfikacji PKWiU. Co do zasady intencją przyświecającą ustawodawcy w odniesieniu do towarów objętych obniżoną stawką podatku VAT były chociażby względy zdrowotne. Z tego też powodu wprowadzono wymóg zawartości co najmniej 20% soków w składach napojów objętych preferencyjną stawką. Można mieć jednak wątpliwości, czy cel zdrowotny, w sytuacji w której preferencyjnie na gruncie podatkowym traktowane są chociażby takie napoje jak piwa bezalkoholowe z dodatkiem soku czy napoje energetyczne, jest realizowany, szczególnie że najzdrowszy w powszechnym mniemaniu napój, czyli woda, objęty jest podstawową stawką podatku VAT w wysokości 23%. Jak wskazują niektórzy eksperci, przyjęte w 2019 roku przepisy mogły doprowadzić do sytuacji, w której wiele napojów bezalkoholowych lub energetycznych zostało poddanych modyfikacjom w zakresie ich składu (dodano do nich soki) w takim celu, aby napoje te zaczęły mieścić się w kategorii traktowanej na gruncie podatkowym preferencyjnie. W takim przypadku mielibyśmy do czynienia niestety z wypaczeniem pierwotnych intencji, jakie przyświecały projektodawcom ustawy i posłom popierającym jej wprowadzenie.
Mając na względzie fakt, że niedługo mija 5 lat, od kiedy obowiązują nowe stawki podatku VAT na napoje, zasadne jest dokonanie dogłębnej analizy skutków obowiązywania tych regulacji zarówno na gruncie czysto fiskalnym, jak i w zakresie polityki zdrowotnej. Aby w przyszłości we właściwy sposób kreować politykę państwa w zakresie promowania zdrowszych produktów spożywczych, niezbędne jest przeanalizowanie, jak aktualnie obowiązujące stawki podatku VAT na poszczególne kategorie napojów wpłynęły na ich konsumpcję wśród Polaków. W szczególności zasadne jest zbadanie, czy preferencyjne traktowanie fiskalne takich napojów, jak np. owocowe piwa bezalkoholowe czy napoje energetyczne, nie spowodowało wzrostu ich spożycia kosztem innych, niewątpliwie zdrowszych, ale objętych wyższą stawką podatku VAT napojów (np. woda).
Szanowna Pani Minister, mając na względzie powyższe, proszę o udzielenie, w porozumieniu z innymi ministerstwami i instytucjami zgodnie z ich właściwością, odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy zdaniem ministerstwa aktualnie obowiązująca tzw. matryca VAT realizuje cele zdrowotne w zakresie preferowania podatkowego określonych kategorii napojów? W szczególności czy cel zdrowotny realizowany jest w sytuacji, w której woda opodatkowana jest podatkiem VAT w wysokości 23%, a np. niektóre piwa bezalkoholowe czy napoje energetyczne stawką obniżoną w wysokości 5%?
Czy ministerstwo analizowało wpływ uchwalonych w 2019 roku zmian w przepisach dot. podatku VAT na preferencje zakupowe Polaków w zakresie napojów? Jeśli tak, to jakie są wnioski z tych analiz? Czy w okresie od wejścia w życie tych przepisów nastąpił wzrost sprzedaży np. napojów energetycznych czy piw bezalkoholowych korzystających z obniżonej stawki podatku VAT? Jeśli nie, to czy ministerstwo zamierza taką analizę przeprowadzić?
Jakie instytucje i w jaki sposób kontrolują lub weryfikują spełnianie przez poszczególne napoje warunków umożliwiających korzystanie z preferencyjnej stawki VAT w związku z zawartością 20% soku? Czy w proces ten są zaangażowane jakiekolwiek instytucje podległe ministerstwu? Czy weryfikacja ta następuje na podstawie oświadczeń producentów, czy są przeprowadzane w tym zakresie badania, a jeśli tak, to jakie badania i jakie instytucje je realizują? Czy były przypadki, w których organy państwa podważyły deklaracje producentów w zakresie zawartości napojów?
Czy ministerstwo zamierza rekomendować Ministerstwu Finansów wprowadzenie zmian w przepisach podatkowych, których celem byłoby pełniejsze realizowanie celów zdrowotnych?
Interpelacja nr 10423
do ministra zdrowia
w sprawie zmian w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług w związku z obniżoną stawką podatku VAT na napoje bezalkoholowe zawierające co najmniej 20% soku
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 19-06-2025
Szanowna Pani Minister,
w wyniku zmian w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług, które wprowadzono w 2019 roku w Polsce, napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego objęte są obniżoną stawką podatku VAT w wysokości 5%. W skład katalogu napojów opodatkowanych preferencyjnie na mocy ww. przepisu wchodzą m.in. piwa bezalkoholowe oraz inne napoje bezalkoholowe, a także np. napoje energetyczne, o ile oczywiście spełniają one wymóg zawartości nie mniej niż 20% soku owocowego lub warzywnego.
Przedmiotowe przepisy, które w aktualnej formie obowiązują już od prawie 5 lat, miały na celu uproszczenie tzw. matrycy VAT, która wcześniej oparta była na klasyfikacji PKWiU. Co do zasady intencją przyświecającą ustawodawcy w odniesieniu do towarów objętych obniżoną stawką podatku VAT były chociażby względy zdrowotne. Z tego też powodu wprowadzono wymóg zawartości co najmniej 20% soków w składach napojów objętych preferencyjną stawką. Można mieć jednak wątpliwości, czy cel zdrowotny, w sytuacji w której preferencyjnie na gruncie podatkowym traktowane są chociażby takie napoje jak piwa bezalkoholowe z dodatkiem soku czy napoje energetyczne, jest realizowany, szczególnie że najzdrowszy w powszechnym mniemaniu napój, czyli woda, objęty jest podstawową stawką podatku VAT w wysokości 23%. Jak wskazują niektórzy eksperci, przyjęte w 2019 roku przepisy mogły doprowadzić do sytuacji, w której wiele napojów bezalkoholowych lub energetycznych zostało poddanych modyfikacjom w zakresie ich składu (dodano do nich soki) w takim celu, aby napoje te zaczęły mieścić się w kategorii traktowanej na gruncie podatkowym preferencyjnie. W takim przypadku mielibyśmy do czynienia niestety z wypaczeniem pierwotnych intencji, jakie przyświecały projektodawcom ustawy i posłom popierającym jej wprowadzenie.
Mając na względzie fakt, że niedługo mija 5 lat, od kiedy obowiązują nowe stawki podatku VAT na napoje, zasadne jest dokonanie dogłębnej analizy skutków obowiązywania tych regulacji zarówno na gruncie czysto fiskalnym, jak i w zakresie polityki zdrowotnej. Aby w przyszłości we właściwy sposób kreować politykę państwa w zakresie promowania zdrowszych produktów spożywczych, niezbędne jest przeanalizowanie, jak aktualnie obowiązujące stawki podatku VAT na poszczególne kategorie napojów wpłynęły na ich konsumpcję wśród Polaków. W szczególności zasadne jest zbadanie, czy preferencyjne traktowanie fiskalne takich napojów, jak np. owocowe piwa bezalkoholowe czy napoje energetyczne, nie spowodowało wzrostu ich spożycia kosztem innych, niewątpliwie zdrowszych, ale objętych wyższą stawką podatku VAT napojów (np. woda).
Szanowna Pani Minister, mając na względzie powyższe, proszę o udzielenie, w porozumieniu z innymi ministerstwami i instytucjami zgodnie z ich właściwością, odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy zdaniem ministerstwa aktualnie obowiązująca tzw. matryca VAT realizuje cele zdrowotne w zakresie preferowania podatkowego określonych kategorii napojów? W szczególności czy cel zdrowotny realizowany jest w sytuacji, w której woda opodatkowana jest podatkiem VAT w wysokości 23%, a np. niektóre piwa bezalkoholowe czy napoje energetyczne stawką obniżoną w wysokości 5%?
Czy ministerstwo analizowało wpływ uchwalonych w 2019 roku zmian w przepisach dot. podatku VAT na preferencje zakupowe Polaków w zakresie napojów? Jeśli tak, to jakie są wnioski z tych analiz? Czy w okresie od wejścia w życie tych przepisów nastąpił wzrost sprzedaży np. napojów energetycznych czy piw bezalkoholowych korzystających z obniżonej stawki podatku VAT? Jeśli nie, to czy ministerstwo zamierza taką analizę przeprowadzić?
Jakie instytucje i w jaki sposób kontrolują lub weryfikują spełnianie przez poszczególne napoje warunków umożliwiających korzystanie z preferencyjnej stawki VAT w związku z zawartością 20% soku? Czy w proces ten są zaangażowane jakiekolwiek instytucje podległe ministerstwu? Czy weryfikacja ta następuje na podstawie oświadczeń producentów, czy są przeprowadzane w tym zakresie badania, a jeśli tak, to jakie badania i jakie instytucje je realizują? Czy były przypadki, w których organy państwa podważyły deklaracje producentów w zakresie zawartości napojów?
Czy ministerstwo zamierza rekomendować Ministerstwu Finansów wprowadzenie zmian w przepisach podatkowych, których celem byłoby pełniejsze realizowanie celów zdrowotnych?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 15 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (15)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11241 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.16.2025.KM
Warszawa, 09 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10423 w sprawie zmian w przepisach ustawy o podatku od
towarów i usług w związku z obniżoną stawką podatku VAT na napoje bezalkoholowe
zawierające co najmniej 20% soku, złożoną przez Panią Poseł Agnieszkę Ścigaj oraz Panią
Poseł Annę Dąbrowską-Banaszek, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Stosowana od 1 lipca 2020 r. tzw. nowa matryca stawek VAT1 wprowadziła do ustawy
o VAT2 m.in. nowe wykazy towarów i usług opodatkowanych stawkami obniżonymi (5%
i 8%) oparte o nowy sposób identyfikowania ich na potrzeby opodatkowania VAT,
polegający na odejściu od stosowania do ww. celów Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług
(PKWiU 2008) na rzecz Nomenklatury scalonej (CN) lub Polskiej Klasyfikacji Obiektów
Budowlanych (PKOB) oraz aktualnej Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU).
Podstawowymi celami ww. ustawy w zakresie stawek podatku VAT było – w obszarach,
w których było to realnie możliwe – uproszczenie systemu stawek VAT (zapewnienie
prostoty, przejrzystości i przyjazności w stosowaniu), w tym eliminacja (tam gdzie było to
możliwe) istniejących niekonsekwencji i nieracjonalności w stawkach VAT oraz
wprowadzenie instrumentu (wiążącej informacji stawkowej) ułatwiającego podatnikom
stosowanie przepisów dotyczących stawek podatku VAT i zapewniającego im odpowiednią
ochronę.
1 Wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, z późn. zm.)
2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361, z późn. zm.)
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie z intencją ustawodawcy, uproszczenie wprowadzonego systemu stawek przejawia
się m.in. w stosowaniu takiej samej stawki podatku dla całych grup towarowych (według
zasady: taka sama stawka dla takich samych/podobnych towarów/usług). Wyłączenia dla
stawek obniżonych w zakresie danych grup towarowych stosowane były wtedy, gdy było to
uzasadnione np. względami budżetowymi lub innymi czynnikami (np. odmienną budową
i systematyką CN oraz PKWiU) oraz nie naruszało zasady neutralności.
Przy nakreślonych – w sposób wskazany powyżej – celach wprowadzanej matrycy stawek
VAT, inne kwestie, np. aspekt prozdrowotności, były brane pod uwagę w tych sytuacjach,
gdy była możliwość ich uwzględnienia.
W przypadku napojów na bazie soków owocowych lub warzywnych pozostawiono
zasadniczo funkcjonujący już wcześniej zakres preferencji.
Obniżoną stawkę VAT w wysokości 5% stosuje się zatem do takich napojów jak mleko i
określone napoje mleczne (jogurt, maślanka, kefir, preparaty dla niemowląt i małych dzieci i
mleko modyfikowane), soki owocowe i warzywne (tzw. soki 100%), napoje bezalkoholowe,
w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego
wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego, a także tzw. napoje roślinne (np. na bazie
orzechów czy zbóż)3. Podkreślić przy tym należy, że stawką obniżoną objęte są wyłącznie
napoje bezalkoholowe, które zawierają co najmniej 20% soku owocowego, warzywnego lub
owocowo-warzywnego, niezależnie od nazwy handlowej nadanej mu przez producenta. O
możliwości objęcia danego napoju 5% stawką VAT decyduje skład surowcowy produktu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że preferencyjną stawką VAT nie są objęte napoje
alkoholowe. Dostawy takich produktów opodatkowane są podstawową stawką VAT. Jeżeli
zatem dany produkt bezalkoholowy nie będzie zawierał wymaganej minimalnej ilości soku z
owoców lub warzyw – nie będzie objęty stawką VAT w wysokości 5%.
Podobne zasady opodatkowania tego rodzaju napojów obowiązywały przed
wprowadzeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT, a zatem 5% stawką VAT objęte były już
wcześniej określone napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego,
warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosił nie mniej niż 20% składu surowcowego.
Odnośnie do kwestii wzrostu sprzedaży piw bezalkoholowych oraz napojów
energetycznych zawierających co najmniej 20% soków po wejściu w życie nowej matrycy
stawek VAT nadmienić należy, że globalne dane na temat spożycia gospodarstw domowych
3 Poz. 3, 13, 17 załącznika nr 10 w związku z art. 41 ust. 2a ustawy o VAT.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
z zakresu napojów bezalkoholowych zaklasyfikowanych do grupowania PKWiU 11.07.19.04
wskazują na wzrost zakupów w tej grupie towarów o kilka procent, niemniej jednak należy
zauważyć, że wzrost ten dotyczy całej grupy towarowej, a więc nie można tego przypisać
tym konkretnym towarom. Mając na względzie, że, jak już zostało wskazane, w przypadku
napojów z zawartością soków owocowych lub warzywnych stosowane od 1 lipca 2020 r.
przepisy zasadniczo utrzymały istniejący już wcześniej zakres preferencji, nie sposób
utożsamiać wzrostu spożycia tego rodzaju napojów z wprowadzeniem tzw. nowej matrycy
stawek VAT.
Odnośnie zaś do pytania o weryfikację spełniania przez omawiane napoje warunków
umożliwiających im korzystanie z preferencyjnej stawki VAT w związku z zawartością 20%
soku, należy wskazać, że taka weryfikacja może być przeprowadzana w ramach
postępowania o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS). W przypadku, gdy organ
wydający WIS5 uzna za niezbędne, w celu dokonania klasyfikacji danego towaru i wskazania
właściwej stawki podatku VAT, przeprowadzenie badania towaru (np. pod kątem składu
surowcowego), może zlecić takie badania określonym w przepisach podmiotom6. Opłata za
przeprowadzenie badań i analiz niezbędnych do wydania WIS jest uiszczana przez
wnioskodawcę7.
Prowadzenie polityki fiskalnej dotyczącej produkcji i obrotu produktów spożywczych
szkodliwych w nadmiarze dla zdrowia, może sprzyjać udokumentowanemu obniżeniu ich
konsumpcji, a co za tym idzie korzystnie wpływać na stan zdrowia społeczeństwa.
Wielokrotnie w korespondencji kierowanej bezpośrednio do Ministerstwa Finansów,
Ministerstwo Zdrowia deklarowało chęć współpracy przy pracach dotyczących
identyfikacji produktów spożywczych, dla których rekomendowana byłaby zmiana stawki
4 Chodzi o napoje:
1. w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20%
składu surowcowego,
2. zawierające tłuszcz mlekowy, z wyłączeniem napojów, przy przygotowywaniu których wykorzystywany jest
napar z kawy lub herbaty, niezależnie od udziału procentowego tego naparu w przygotowywanym napoju.
5 Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
6 Zgodnie z art. 42e ust. 2 ustawy o VAT badania lub analizy mogą być wykonywane przez laboratoria jednostek
organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej lub inne akredytowane laboratoria, Bibliotekę Narodową,
Centrum Łukasiewicz i instytuty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, a także instytuty naukowe
Polskiej Akademii Nauk, instytuty badawcze lub międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie
odrębnych przepisów, działające na terytorium kraju, dysponujące wyposażeniem niezbędnym dla danego rodzaju
badań lub analiz.
7 Zgodnie z art. 42e ust. 6 ustawy o VAT wysokość opłaty powinna odpowiadać rzeczywistym wydatkom
poniesionym z tytułu przeprowadzonych badań lub analiz. W przypadku gdy badania lub analizy są
przeprowadzane przez laboratoria jednostek organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej, wysokość opłaty
powinna odpowiadać ryczałtowym stawkom opłat określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 92 ust. 4
ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, jeżeli stawki te zostały określone w tych przepisach.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
VAT ze względu na ich wpływ na zdrowie (tzn. zawierające znaczne ilości cukrów prostych,
soli bądź tłuszczu)8.
Już w 2017 r. wskazywano, że trendy spożycia produktów o wysokiej wartości odżywczej,
z punktu widzenia profilaktyki zdrowotnej nie są satysfakcjonujące, co wskazywało na
konieczność intensyfikacji działań w tym obszarze. Podkreślano, że Polska jest krajem
rolniczym o dużej produkcji świeżych owoców i warzyw, a zmiana systemu podatkowego
mogłaby przynieść podwójną korzyść, zarówno dla zdrowia, jak i gospodarki krajowej.
Przesłano wówczas do Ministerstwa Finansów opracowanie dotyczące roli polityki fiskalnej
wraz z propozycjami resortu zdrowia do ewentualnego wykorzystania.
Również w kwestii zmiany zasad opodatkowania wód mineralnych, Ministerstwo Zdrowia
przekazało do Ministerstwa Finansów stanowisko w przedmiotowej sprawie9, w którym
wskazano, że w ramach koncepcji całościowego podejścia do zdrowia ważna jest spójna
polityka międzysektorowa w zakresie konieczności ograniczenia promocji produktów
niekorzystnych dla zdrowia. W odniesieniu do obniżonej stawki podatku VAT na niektóre
towary (uchwalonej przez Sejm Tarczą Antyinflacyjna 2.0.) wskazywano, że woda
niewątpliwie należy do katalogu produktów spożywczych pierwszej potrzeby i w
konsekwencji powinna zostać objęta preferencyjną stawką VAT. Zależy nam bowiem na
tym, aby woda była napojem pierwszego wyboru w chwili zaspokojenia
pragnienia/uzupełnienia płynów. Ministerstwo Zdrowia wskazało wówczas, że
konkurencyjna cena wody butelkowanej jest więc szczególnie ważnym elementem
w promowaniu spożycia tego napoju.
Należy mieć na uwadze, że na wielkość konsumpcji produktów spożywczych ma wpływ
wiele czynników, m.in. cena, preferencje konsumentów odnośnie jakości produktów, marki,
nawyki żywieniowe, wzorce konsumpcji, reklama, promocje na zakup konkretnych
produktów spożywczych, edukacja zdrowotna. Dlatego ważne jest badanie wpływu
różnych czynników na spożycie danego asortymentu produktów spożywczych. Zbadanie
jednego czynnika, w tym przypadku stawek podatku VAT na konsumpcję napojów
bezalkoholowych, takich jak: owocowe piwa bezalkoholowe czy napoje energetyczne,
zawierających co najmniej 20 % soku owocowego, nie wystarczy do oceny stanu
rzeczywistego.
Dostosowana do sytuacji zdrowotnej polityka fiskalna może wpływać na trendy
żywieniowe w społeczeństwie, a tym samym przyczyniać się do poprawy zdrowia populacji
w naszym kraju. Działania te mają szczególne znaczenie w zapobieganiu problemu otyłości,
zwłaszcza wśród osób młodych oraz o niskich dochodach, dlatego też zapisy dotyczące
8 Pismo MZ z dnia 11 lipca 2016 r., znak: ZPN.073.9.2016
9 Pismo Ministerstwa Zdrowia z dnia 2 czerwca 2022 r., znak: ZPN.611.56.2022
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
polityki fiskalnej znalazły swoje odzwierciedlenie w dokumentach o charakterze
strategicznym dla ochrony zdrowia (m.in. Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-
2020 oraz 2021-2025, Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030 czy
Narodowym Programie Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032).
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.16.2025.KM
Warszawa, 09 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10423 w sprawie zmian w przepisach ustawy o podatku od
towarów i usług w związku z obniżoną stawką podatku VAT na napoje bezalkoholowe
zawierające co najmniej 20% soku, złożoną przez Panią Poseł Agnieszkę Ścigaj oraz Panią
Poseł Annę Dąbrowską-Banaszek, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Stosowana od 1 lipca 2020 r. tzw. nowa matryca stawek VAT1 wprowadziła do ustawy
o VAT2 m.in. nowe wykazy towarów i usług opodatkowanych stawkami obniżonymi (5%
i 8%) oparte o nowy sposób identyfikowania ich na potrzeby opodatkowania VAT,
polegający na odejściu od stosowania do ww. celów Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług
(PKWiU 2008) na rzecz Nomenklatury scalonej (CN) lub Polskiej Klasyfikacji Obiektów
Budowlanych (PKOB) oraz aktualnej Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU).
Podstawowymi celami ww. ustawy w zakresie stawek podatku VAT było – w obszarach,
w których było to realnie możliwe – uproszczenie systemu stawek VAT (zapewnienie
prostoty, przejrzystości i przyjazności w stosowaniu), w tym eliminacja (tam gdzie było to
możliwe) istniejących niekonsekwencji i nieracjonalności w stawkach VAT oraz
wprowadzenie instrumentu (wiążącej informacji stawkowej) ułatwiającego podatnikom
stosowanie przepisów dotyczących stawek podatku VAT i zapewniającego im odpowiednią
ochronę.
1 Wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, z późn. zm.)
2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361, z późn. zm.)
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie z intencją ustawodawcy, uproszczenie wprowadzonego systemu stawek przejawia
się m.in. w stosowaniu takiej samej stawki podatku dla całych grup towarowych (według
zasady: taka sama stawka dla takich samych/podobnych towarów/usług). Wyłączenia dla
stawek obniżonych w zakresie danych grup towarowych stosowane były wtedy, gdy było to
uzasadnione np. względami budżetowymi lub innymi czynnikami (np. odmienną budową
i systematyką CN oraz PKWiU) oraz nie naruszało zasady neutralności.
Przy nakreślonych – w sposób wskazany powyżej – celach wprowadzanej matrycy stawek
VAT, inne kwestie, np. aspekt prozdrowotności, były brane pod uwagę w tych sytuacjach,
gdy była możliwość ich uwzględnienia.
W przypadku napojów na bazie soków owocowych lub warzywnych pozostawiono
zasadniczo funkcjonujący już wcześniej zakres preferencji.
Obniżoną stawkę VAT w wysokości 5% stosuje się zatem do takich napojów jak mleko i
określone napoje mleczne (jogurt, maślanka, kefir, preparaty dla niemowląt i małych dzieci i
mleko modyfikowane), soki owocowe i warzywne (tzw. soki 100%), napoje bezalkoholowe,
w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego
wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego, a także tzw. napoje roślinne (np. na bazie
orzechów czy zbóż)3. Podkreślić przy tym należy, że stawką obniżoną objęte są wyłącznie
napoje bezalkoholowe, które zawierają co najmniej 20% soku owocowego, warzywnego lub
owocowo-warzywnego, niezależnie od nazwy handlowej nadanej mu przez producenta. O
możliwości objęcia danego napoju 5% stawką VAT decyduje skład surowcowy produktu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że preferencyjną stawką VAT nie są objęte napoje
alkoholowe. Dostawy takich produktów opodatkowane są podstawową stawką VAT. Jeżeli
zatem dany produkt bezalkoholowy nie będzie zawierał wymaganej minimalnej ilości soku z
owoców lub warzyw – nie będzie objęty stawką VAT w wysokości 5%.
Podobne zasady opodatkowania tego rodzaju napojów obowiązywały przed
wprowadzeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT, a zatem 5% stawką VAT objęte były już
wcześniej określone napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego,
warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosił nie mniej niż 20% składu surowcowego.
Odnośnie do kwestii wzrostu sprzedaży piw bezalkoholowych oraz napojów
energetycznych zawierających co najmniej 20% soków po wejściu w życie nowej matrycy
stawek VAT nadmienić należy, że globalne dane na temat spożycia gospodarstw domowych
3 Poz. 3, 13, 17 załącznika nr 10 w związku z art. 41 ust. 2a ustawy o VAT.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
z zakresu napojów bezalkoholowych zaklasyfikowanych do grupowania PKWiU 11.07.19.04
wskazują na wzrost zakupów w tej grupie towarów o kilka procent, niemniej jednak należy
zauważyć, że wzrost ten dotyczy całej grupy towarowej, a więc nie można tego przypisać
tym konkretnym towarom. Mając na względzie, że, jak już zostało wskazane, w przypadku
napojów z zawartością soków owocowych lub warzywnych stosowane od 1 lipca 2020 r.
przepisy zasadniczo utrzymały istniejący już wcześniej zakres preferencji, nie sposób
utożsamiać wzrostu spożycia tego rodzaju napojów z wprowadzeniem tzw. nowej matrycy
stawek VAT.
Odnośnie zaś do pytania o weryfikację spełniania przez omawiane napoje warunków
umożliwiających im korzystanie z preferencyjnej stawki VAT w związku z zawartością 20%
soku, należy wskazać, że taka weryfikacja może być przeprowadzana w ramach
postępowania o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS). W przypadku, gdy organ
wydający WIS5 uzna za niezbędne, w celu dokonania klasyfikacji danego towaru i wskazania
właściwej stawki podatku VAT, przeprowadzenie badania towaru (np. pod kątem składu
surowcowego), może zlecić takie badania określonym w przepisach podmiotom6. Opłata za
przeprowadzenie badań i analiz niezbędnych do wydania WIS jest uiszczana przez
wnioskodawcę7.
Prowadzenie polityki fiskalnej dotyczącej produkcji i obrotu produktów spożywczych
szkodliwych w nadmiarze dla zdrowia, może sprzyjać udokumentowanemu obniżeniu ich
konsumpcji, a co za tym idzie korzystnie wpływać na stan zdrowia społeczeństwa.
Wielokrotnie w korespondencji kierowanej bezpośrednio do Ministerstwa Finansów,
Ministerstwo Zdrowia deklarowało chęć współpracy przy pracach dotyczących
identyfikacji produktów spożywczych, dla których rekomendowana byłaby zmiana stawki
4 Chodzi o napoje:
1. w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20%
składu surowcowego,
2. zawierające tłuszcz mlekowy, z wyłączeniem napojów, przy przygotowywaniu których wykorzystywany jest
napar z kawy lub herbaty, niezależnie od udziału procentowego tego naparu w przygotowywanym napoju.
5 Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
6 Zgodnie z art. 42e ust. 2 ustawy o VAT badania lub analizy mogą być wykonywane przez laboratoria jednostek
organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej lub inne akredytowane laboratoria, Bibliotekę Narodową,
Centrum Łukasiewicz i instytuty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, a także instytuty naukowe
Polskiej Akademii Nauk, instytuty badawcze lub międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie
odrębnych przepisów, działające na terytorium kraju, dysponujące wyposażeniem niezbędnym dla danego rodzaju
badań lub analiz.
7 Zgodnie z art. 42e ust. 6 ustawy o VAT wysokość opłaty powinna odpowiadać rzeczywistym wydatkom
poniesionym z tytułu przeprowadzonych badań lub analiz. W przypadku gdy badania lub analizy są
przeprowadzane przez laboratoria jednostek organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej, wysokość opłaty
powinna odpowiadać ryczałtowym stawkom opłat określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 92 ust. 4
ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, jeżeli stawki te zostały określone w tych przepisach.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
VAT ze względu na ich wpływ na zdrowie (tzn. zawierające znaczne ilości cukrów prostych,
soli bądź tłuszczu)8.
Już w 2017 r. wskazywano, że trendy spożycia produktów o wysokiej wartości odżywczej,
z punktu widzenia profilaktyki zdrowotnej nie są satysfakcjonujące, co wskazywało na
konieczność intensyfikacji działań w tym obszarze. Podkreślano, że Polska jest krajem
rolniczym o dużej produkcji świeżych owoców i warzyw, a zmiana systemu podatkowego
mogłaby przynieść podwójną korzyść, zarówno dla zdrowia, jak i gospodarki krajowej.
Przesłano wówczas do Ministerstwa Finansów opracowanie dotyczące roli polityki fiskalnej
wraz z propozycjami resortu zdrowia do ewentualnego wykorzystania.
Również w kwestii zmiany zasad opodatkowania wód mineralnych, Ministerstwo Zdrowia
przekazało do Ministerstwa Finansów stanowisko w przedmiotowej sprawie9, w którym
wskazano, że w ramach koncepcji całościowego podejścia do zdrowia ważna jest spójna
polityka międzysektorowa w zakresie konieczności ograniczenia promocji produktów
niekorzystnych dla zdrowia. W odniesieniu do obniżonej stawki podatku VAT na niektóre
towary (uchwalonej przez Sejm Tarczą Antyinflacyjna 2.0.) wskazywano, że woda
niewątpliwie należy do katalogu produktów spożywczych pierwszej potrzeby i w
konsekwencji powinna zostać objęta preferencyjną stawką VAT. Zależy nam bowiem na
tym, aby woda była napojem pierwszego wyboru w chwili zaspokojenia
pragnienia/uzupełnienia płynów. Ministerstwo Zdrowia wskazało wówczas, że
konkurencyjna cena wody butelkowanej jest więc szczególnie ważnym elementem
w promowaniu spożycia tego napoju.
Należy mieć na uwadze, że na wielkość konsumpcji produktów spożywczych ma wpływ
wiele czynników, m.in. cena, preferencje konsumentów odnośnie jakości produktów, marki,
nawyki żywieniowe, wzorce konsumpcji, reklama, promocje na zakup konkretnych
produktów spożywczych, edukacja zdrowotna. Dlatego ważne jest badanie wpływu
różnych czynników na spożycie danego asortymentu produktów spożywczych. Zbadanie
jednego czynnika, w tym przypadku stawek podatku VAT na konsumpcję napojów
bezalkoholowych, takich jak: owocowe piwa bezalkoholowe czy napoje energetyczne,
zawierających co najmniej 20 % soku owocowego, nie wystarczy do oceny stanu
rzeczywistego.
Dostosowana do sytuacji zdrowotnej polityka fiskalna może wpływać na trendy
żywieniowe w społeczeństwie, a tym samym przyczyniać się do poprawy zdrowia populacji
w naszym kraju. Działania te mają szczególne znaczenie w zapobieganiu problemu otyłości,
zwłaszcza wśród osób młodych oraz o niskich dochodach, dlatego też zapisy dotyczące
8 Pismo MZ z dnia 11 lipca 2016 r., znak: ZPN.073.9.2016
9 Pismo Ministerstwa Zdrowia z dnia 2 czerwca 2022 r., znak: ZPN.611.56.2022
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
polityki fiskalnej znalazły swoje odzwierciedlenie w dokumentach o charakterze
strategicznym dla ochrony zdrowia (m.in. Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-
2020 oraz 2021-2025, Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030 czy
Narodowym Programie Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032).
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --