Interpelacja w sprawie interpretacji ustawy o dofinansowaniu do czynszu i rzeczywistych możliwości tzw. optymalizacji powierzchni mieszkaniowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10405
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie interpretacji ustawy o dofinansowaniu do czynszu i rzeczywistych możliwości tzw. optymalizacji powierzchni mieszkaniowej
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 18-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego w Lublinie z prośbą o interwencję zgłosiła się rodzina, która pomimo spełnienia kryteriów dochodowych nie otrzymała pomocy mieszkaniowej w postaci dofinansowania do czynszu.
Wnioskodawcy zostali wykluczeni z pomocy mieszkaniowej tylko dlatego, że powierzchnia ich mieszkania przekraczała ustawowy limit. Pomimo, że ustawa jasno wskazuje, że celem regulacji (m.in. art. 5 ustawy) jest racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi i zachęcanie do optymalizacji powierzchni mieszkaniowych. Urząd miejski odmówił zainteresowanym przydziału mniejszego lokalu, powołując się na lokalne uchwały. Sąd administracyjny z kolei nie uznał interesu prawnego wnioskodawców.
W efekcie rodzina, mimo że próbowała działać zgodnie z intencją ustawy, została pozbawiona zarówno wsparcia finansowego, jak i możliwości jego uzyskania w przyszłości. Przez ostatnie kilkanaście lat żyją w ciągłym zagrożeniu eksmisją i zadłużeniem, bez realnej drogi wyjścia z sytuacji.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy osoby wykluczone z dofinansowania czynszu z powodu zbyt dużej powierzchni lokalu mają prawo ubiegać się o zamianę mieszkania na mniejsze, aby spełnić warunki ustawy?
2. Czy istnieje w systemie prawnym realny, dostępny mechanizm optymalizacji powierzchni lokali komunalnych, do którego mogą się odwołać takie osoby?
3. Czy intencją ustawodawcy było pozbawienie pomocy osób znajdujących się w trudnej sytuacji mieszkaniowej i dochodowej tylko z powodu metrażu, bez zapewnienia alternatywy?
4. Czy w świetle art. 5 ustawy osoby takie mogą wykazywać tzw. interes prawny przy składaniu wniosków lub skarg do sądu administracyjnego?
5. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów, które umożliwiłyby rzeczywistą realizację celu ustawy – czyli zapobieganie eksmisjom i zadłużeniu rodzin w trudnej sytuacji mieszkaniowej?
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Michał Baranowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11475 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-IV.054.7.2025
Warszawa, 01 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji numer 10405 w sprawie „interpretacji ustawy o dofinansowaniu do
czynszu i rzeczywistych możliwości tzw. optymalizacji powierzchni mieszkaniowej”
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację Pani Poseł Bożeny Lisowskiej przedstawiam
następujące informacje.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że w interpelacji nie zostało sprecyzowane, jakiej
ustawy dotyczy wystąpienie Pani Poseł, gdyż nie istnieje „ustawa o dofinansowaniu do
czynszu”. Niemniej biorąc pod uwagę treść interpelacji, wydaje się, że jej przedmiotem jest
ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych1, dalej udm.
Wyjaśniam zatem, że dodatek mieszkaniowy, o którym mowa w udm, może zostać
przyznany osobom, które posiadają tytuł prawny do zajmowanego mieszkania lub
oczekują na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu i spełniają
przesłanki dochodowe oraz powierzchniowe określone w udm.
Odnosząc się do kryterium powierzchniowego, przepisy udm ustanawiają zasadę, że
normatywna powierzchnia użytkowa lokalu w przeliczeniu na liczbę członków
gospodarstwa domowego nie może przekraczać:
1) 35 m² - dla 1 osoby;
2) 40 m² - dla 2 osób;
3) 45 m² - dla 3 osób;
4) 55 m² - dla 4 osób;
5) 65 m² - dla 5 osób;
1 Dz.U. z 2023 r. poz. 1335
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
6) 70 m² - dla 6 osób, a na każdą następną osobę zwiększa się o 5 m².
Warto przy tym zaznaczyć, że przepisy ustawy przewidują możliwość zwiększenia
powierzchni normatywnej, pozwalając tym samym w określonych przypadkach na
przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 5 ust. 5 udm dodatek mieszkaniowy
przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu nie przekracza powierzchni
normatywnej o więcej niż:
1) 30% albo
2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej
tego lokalu nie przekracza 60%.
Druga możliwość zwiększenia powierzchni normatywnej dotyczy przypadku, gdy w lokalu
mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim
lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania
w oddzielnym pokoju. W takiej sytuacji normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m²
(art. 5 ust. 3 udm). O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe
zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych2.
Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 6 udm rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć
maksymalną normatywną powierzchnię, o której mowa w art. 5 ust. 1, lub maksymalny
dopuszczalny stopień przekroczenia normatywnej powierzchni, o którym mowa w art. 5
ust. 5.
Kryteria dochodowe oraz powierzchniowe lokalu, przewidziane w udm, ustalone są w ten
sposób, aby pomoc finansowa w postaci dodatku mieszkaniowego kierowana była do osób
najbardziej potrzebujących. Takie rozwiązanie wynika z idei systemu dodatków
mieszkaniowych, zgodnie z którą dodatki te przysługiwać powinny osobom, które nie są
w stanie pokryć wydatków związanych z utrzymaniem zajmowanego mieszkania. W tym
miejscu należy zaznaczyć, że system dodatków mieszkaniowych jako system publicznego
wsparcia dla osób w trudnej sytuacji finansowej w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych
ma pomóc w zapewnieniu oraz utrzymaniu warunków mieszkaniowych na godziwym
poziomie. W konsekwencji system dodatków mieszkaniowych musi ograniczać się do
wsparcia w zachowaniu pewnych podstawowych standardów, natomiast nie może
prowadzić do wydatkowania środków publicznych na rzecz osób zamieszkujących lokale
mieszkalne o powierzchni nieproporcjonalnie dużej w stosunku do liczby zamieszkujących
w nich osób (i w konsekwencji ponoszących wyższe koszty utrzymania). W tym celu
w ustawie zawarte zostały przepisy wyznaczające limity powierzchniowe powiązane
z wielkością gospodarstwa domowego, których spełnienie jest jednym z warunków
uzyskania dodatku mieszkaniowego. Należy bowiem podkreślić, że przepisy udm mają na
celu nie tylko pomoc w ponoszeniu opłat z tytułu wydatków mieszkaniowych, ale także
stymulowanie do zajmowania lokali mieszkalnych adekwatnych do możliwości
finansowych właściciela/najemcy. W pewnych przypadkach może być wskazana zamiana
mieszkań o zbyt dużej powierzchni na mieszkania o mniejszej powierzchni użytkowej.
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Należy ponadto zauważyć, że przy ustanawianiu jakiegokolwiek progu ww. powierzchni
lub określonego w art. 5 ust. 5 ustawy dopuszczalnego progu przekroczenia tej
powierzchni, zawsze pojawi się kolejna grupa osób znajdujących się na granicy możliwości
uzyskania prawa do dodatku mieszkaniowego, która będzie postulowała dalsze
powiększanie powierzchni normatywnej.
Z powyższych względów należy wyrazić przekonanie, że obecne rozwiązania przyjęte
w udm w zakresie ustalonego metrażu mieszkania są optymalne. W związku z tym
aktualnie nie są planowane prace legislacyjne zmierzające do zmian w tym zakresie.
Jednocześnie wskazuję, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie
dodatku mieszkaniowego jest wójt (burmistrz lub prezydent miasta) – art. 7 ust. 1 udm.
Organ ten wydaje decyzję w ww. sprawie. Jeżeli wnioskodawca nie zgadza się z decyzją,
to może się od niej odwołać. Stosownie do art. 7 ust. 8 zd. 2 udm odwołanie wnosi się do
samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał tę
decyzję. W dalszej kolejności wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego
w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi3.
Odnosząc się do kwestii możliwości zamiany najmowanego mieszkania na mniejsze w celu
spełnienia przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego wyjaśniam, że stosownie do
obowiązujących przepisów prawa, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb
mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1
ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie
gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego4, dalej uopl). Gmina, na zasadach i w przypadkach
określonych w ustawie, zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne,
a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach
(art. 4 ust. 2 uopl).
Z uwagi na powyższe, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 uopl, rada gminy uchwala zasady
wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zasady te
powinny określać m.in. warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład
mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do
tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach. Możliwości zamiany lokali
w ramach mieszkaniowego zasobu gminy są przede wszystkim ograniczone posiadanym
przez daną gminę zasobem.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Baranowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
3 Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.
4 (Dz.U. z 2023 r. poz. 725)
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z
późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii z siedzibą w
Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48
222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych:
AE:PL-68477-29007-EFSHR-25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Mieszkalnictwa.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych w
MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.
U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z
2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie – w
przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie
archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji lub
profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie Rozwoju i
Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu
nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony
Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 4 of 4 --