Interpelacja w sprawie umieszczania nielegalnych migrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu interwencyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10402
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie umieszczania nielegalnych migrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu interwencyjnego
Zgłaszający: Marcin Romanowski
Data wpływu: 18-06-2025
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w związku z niepokojącymi informacjami dotyczącymi umieszczania nielegalnych migrantów w domach dziecka.
Jak poinformowały media, w zeszłym tygodniu do interwencyjnej placówki opiekuńczo-wychowawczej w Skierniewicach przywieziono trzech cudzoziemców – dwóch z Gwinei i jednego z Iranu – którzy zostali zawróceni z granicy niemieckiej i podali, że są niepełnoletni. Jak podkreśliła dyrektor placówki, nie posiadali oni żadnych dokumentów potwierdzających tożsamość ani wiek, a personel miał istotne trudności w porozumieniu się z nimi, zarówno ze względu na barierę językową, jak i brak jakiegokolwiek przygotowania czy wsparcia ze strony instytucji państwowych. Placówka nie otrzymała żadnej informacji o ich wcześniejszych losach ani pomocy w zakresie tłumacza, bezpieczeństwa czy środków opiekuńczych. Co więcej – jak wynika z wypowiedzi dyrekcji – pojawiły się uzasadnione obawy o bezpieczeństwo pozostałych dzieci i pracowników.
Placówki typu interwencyjnego są dedykowane dzieciom z polskich rodzin na skutek dramatycznych czy nagłych interwencji. Nie mogą i nie powinny być wykorzystywane jako ośrodki relokacyjne dla osób bez tożsamości, którzy – jak wskazuje orzeczenie sądu administracyjnego w Berlinie z dnia 2 czerwca br. – według wszelkiego prawdopodobieństwa trafili z Niemiec do Polski nielegalnie. Tym bardziej bez zweryfikowanego wieku i statusu pobytowego.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o pilną odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo miało wiedzę o opisanej sytuacji i czy uzyskało informacje od Straży Granicznej lub wojewody o umieszczeniu cudzoziemców w placówce w Skierniewicach?
Czy ministerstwo wydało jakiekolwiek wytyczne dotyczące przyjmowania nieudokumentowanych migrantów do instytucjonalnych form pieczy zastępczej, zwłaszcza typu interwencyjnego?
Jakie środki bezpieczeństwa i wsparcia są zapewniane placówkom w takich przypadkach? Czy ministerstwo zamierza podjąć działania, aby zapewnić opiekę tłumacza, wsparcie psychologiczne i zabezpieczenie dla dzieci już przebywających w ośrodku?
Czy w świetle ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz przy uwzględnieniu kompetencji nadzorczych ministra właściwego ds. rodziny, zostały wdrożone działania nadzorcze, kontrolne lub legislacyjne, by zapobiec wykorzystywaniu domów dziecka do celów niezgodnych z ich przeznaczeniem? Jeśli tak, proszę o poinformowanie o ich treści oraz dacie podjęcia.
Czy ministerstwo prowadzi ewidencję przypadków umieszczania nielegalnych imigrantów – w tym dorosłych podających się za nieletnich – w instytucjach przeznaczonych dla dzieci?
Sytuacja ta wzbudza uzasadniony niepokój wychowawców i samych wychowanków, podważając zaufanie do systemu, który powinien chronić dzieci, a nie narażać je na dodatkowe zagrożenia. Domy dziecka nie mogą stawać się zapleczem dla polityki migracyjnej ani azylem dla osób bez ustalonej tożsamości i wieku, a tym bardziej nie mogą narażać bezpieczeństwa dzieci, dla których zostały stworzone.
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7096 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
BM-II.059.1.310.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10402 Pana Posła Marcina Romanowskiego
w sprawie umieszczenia nielegalnych migrantów w placówkach opiekuńczo-
wychowawczych typu interwencyjnego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Uprzejmie informuję, że zapewnienie miejsc w pieczy zastępczej jest zadaniem
własnym powiatu. W kompetencjach Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej (MRPiPS) nie leży akceptacja ani kontrola każdego indywidualnego
przypadku umieszczania dziecka w pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1, umieszczenie
dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu,
z zastrzeżeniem ust. 2, art. 35a, art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 103 ust. 2 pkt 2 i 3. Z kolei
art. 103 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że do placówki przyjmuje się dziecko
w przypadku, gdy zostało ono doprowadzone przez Policję lub Straż Graniczną.
Zgodnie z postanowieniami Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez
Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r.2, której Polska
była inicjatorem uchwalenia, a którą podpisała i ratyfikowała w 1991 r., państwa-
strony mają obowiązek zapewnienia, aby we wszystkich działaniach dotyczących
dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej
oraz inne organy krajowe, sprawą nadrzędną było najlepsze zabezpieczenie
interesów dziecka. Jakakolwiek dyskryminacja w realizacji tego obowiązku, w tym
wobec dzieci cudzoziemskich, jest niedopuszczalna.
Realizacja zobowiązań jest uregulowana przepisami rangi ustawowej i brak jest
podstawy do wydawania przez MRPiPS wytycznych w tym zakresie. Zgodnie z art.
397 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w przypadku zatrzymania
małoletnich cudzoziemców bez opieki, Straż Graniczna występuje do sądu
właściwego ze względu na miejsce zatrzymania z wnioskiem o umieszczenie dziecka
w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w strzeżonym ośrodku. W przypadku
wątpliwości dotyczących wieku cudzoziemca przyjmowanego do strzeżonego
1 (Dz. U. z 2025 r., poz. 49, dalej: ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej).
2 (Dz.U. nr 120, poz. 526 z późn.zm.).
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ośrodka lub aresztu dla cudzoziemców, który podaje się za małoletniego, poddaje się
go, za jego zgodą lub za zgodą jego przedstawiciela ustawowego, badaniom
lekarskim w celu ustalenia rzeczywistego wieku cudzoziemca. W przypadku braku
zgody na przeprowadzenia badań lekarskich cudzoziemca podającego się za
małoletniego uważa się za osobę pełnoletnią.
Ponadto, zgodnie z art. 103 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej, zadaniem placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego
jest doraźna opieka nad dzieckiem w czasie trwania sytuacji kryzysowej.
W szczególności placówka jest zobowiązana do przyjęcia dziecka
w przypadkach wymagających natychmiastowego zapewnienia opieki, zarówno
na podstawie orzeczenia sądu, jak i w sytuacji, gdy dziecko zostało doprowadzone
przez Policję lub Straż Graniczną. W ten sposób polskie służby realizują obowiązki
wynikające z prawa, zapewniając ochronę i opiekę małoletnim cudzoziemcom
przebywającym bez opieki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Odnośnie do środków bezpieczeństwa uprzejmie informuję, że zgodnie
z ustawą z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na
tle seksualnym i ochronie małoletnich3, obowiązek posiadania standardów ochrony
małoletnich spoczywa na wszystkich podmiotach pracujących z dziećmi,
w tym na placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Standardy te wprowadza się
w celu zapewnienia dzieciom ochrony przed krzywdzeniem i ustalenia procedur
udzielenia im wsparcia, zapewnienia wszystkim pracownikom niezbędnych
informacji i kompetencji, aby umożliwić im wywiązanie się z obowiązków w zakresie
dbałości o dobro dziecka i ochrony dzieci przed przemocą, a także zapewnienia
dzieciom, ich rodzicom/opiekunom oraz personelowi placówki niezbędnych
informacji na temat zasad obowiązujących w placówce oraz możliwości uzyskania
wsparcia w sytuacji podejrzenia, że dziecko doświadcza krzywdzenia.
Zgodnie z wytycznymi Ministra Sprawiedliwości do standardów ochrony dzieci
w instytucjonalnych formach pieczy zastępczej, w placówkach opiekuńczo-
wychowawczych typu interwencyjnego przewidziane są odpowiednie zasady
i procedury reagowania w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka. Obejmują
one m.in. zasady reagowania w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka,
procedurę reagowania na wypadek krzywdzenia, odizolowanie osoby stosującej
przemoc, dokumentowanie działań oraz realizację planu wsparcia dziecka.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 181 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie
pieczy zastępczej, finansowanie pobytu w pieczy zastępczej małoletnich
cudzoziemców, o których mowa w art. 5 ust. 3, stanowi zadanie zlecone z zakresu
administracji rządowej, realizowane przez powiaty. W ramach otrzymywanych na
3 (Dz.U. z 2024 r., poz. 1802 z poźn.zm.).
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ten cel środków, powiaty mogą uzyskać refundację kosztów wynikających z pobytu
małoletniego cudzoziemca w pieczy zastępczej.
Za prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych odpowiadają powiaty.
Resortowi rodziny nie są znane przypadki wykorzystywania przez powiaty placówek
opiekuńczo-wychowawczych do celów innych niż zapewnienie pieczy zastępczej
małoletnim.
W styczniu br. został uruchomiony Centralny Rejestr Pieczy Zastępczej (CRPZ).
Rejestr ten stanowi kompleksową bazę danych i obejmuje m.in. wykaz wszystkich
dzieci umieszczonych w systemie pieczy zastępczej, niezależnie od obywatelstwa
lub statusu pobytowego. W Polskim systemie pieczy zastępczej przebywa obecnie
77 754 dzieci. Ministerstwo nie prowadzi odrębnej ewidencji dzieci pod kątem ich
pochodzenia. Natomiast, według jednorazowego sprawozdania powiatów z 2024
roku, dotyczącego dzieci cudzoziemskich w Polskiej pieczy przebywało: 478 dzieci
cudzoziemskich (0,6% ogółu dzieci w pieczy zastępczej). W tym:
54 dzieci z krajów UE (0,06% ogółu dzieci);
299 dzieci z krajów europejskich spoza UE, w tym 212 dzieci z Ukrainy (0,38%
ogółu dzieci);
125 dzieci spoza Europy (0,16% ogółu dzieci).
Powyższe liczby dotyczą dzieci, które trafiły do polskiego sytemu pieczy zastępczej,
natomiast nie wszystkie z nich w nim pozostają. Uwzględniają one bowiem także te
dzieci, których pobyt w pieczy był krótkookresowy z powodu, m.in. powrotu do
rodzin biologicznych, powrotu do krajów pochodzenia, ucieczek, usamodzielnienia
lub adopcji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --