Interpelacja w sprawie potrzeby pilnej nowelizacji Kodeksu wyborczego w celu zapobieżenia nieprawidłowościom wyborczym i wzmocnienia zaufania publicznego do procesów demokratycznych

Interpelacja nr 10394

do prezesa Rady Ministrów

w sprawie potrzeby pilnej nowelizacji Kodeksu wyborczego w celu zapobieżenia nieprawidłowościom wyborczym i wzmocnienia zaufania publicznego do procesów demokratycznych

Zgłaszający: Jarosław Sachajko

Data wpływu: 18-06-2025

Szanowny Panie Premierze,

w ostatnich tygodniach opinia publiczna z niepokojem obserwuje nasilające się sygnały ze strony polityków obozu rządzącego, podważające uczciwość i prawidłowość ostatnich wyborów w Polsce. Szczególnie wymowna była wypowiedź posła koalicji rządowej Romana Giertycha, który w serii publicznych komentarzy i wystąpień wskazywał na potrzebę „rozliczenia machinacji wyborczych”.

Podobne zastrzeżenia zgłosił europoseł Michał Szczerba, który publicznie stwierdził, że była „gigantyczna liczba kart na których pojawiły się dwa krzyżyki” – co sugeruje, że mogło dochodzić do celowego dopisywania znaku X w celu unieważnienia głosu. Taka wypowiedź, pochodząca od przedstawiciela koalicji rządzącej, podważa zaufanie obywateli do integralności procesu wyborczego.

Jeżeli osoby dziś sprawujące władzę wprost mówią o możliwych oszustwach wyborczych, to obowiązkiem rządu jest nie tylko wskazać, na czym te nieprawidłowości miały polegać, ale przede wszystkim – niezwłocznie zaproponować zmiany legislacyjne, które uniemożliwią ich powtórzenie. Bez tego każda deklaracja o „odbudowie demokracji” pozostanie jedynie propagandowa.

Od lat środowiska obywatelskie, takie jak Stowarzyszenie Ruch Kontroli Wyborów (RKW), alarmują o licznych lukach i systemowych zagrożeniach w obecnej Ordynacji wyborczej. Ich postulaty pozostają aktualne i – w świetle obecnej narracji rządzących – zyskują na szczególnej doniosłości. RKW apeluje m.in. o:

umożliwienie obserwatorom społecznym działania na równych prawach z mężami zaufania;

pełną ewidencję i dokumentację wszystkich kart do głosowania – zarówno wydanych, niewydanych, jak i unieważnionych;

pełną rejestrację audio-wideo całego procesu liczenia głosów w każdej komisji z obowiązkową transmisją z liczenia głosów i prac komisji;

centralną ewidencję wyborców, by uniknąć wielokrotnego głosowania z możliwością rejestracji oddanego głosu przez obywatela, który otrzymał zaświadczenie o możliwości głosowania w dowolnej komisji wyborczej;

usunięcie czynnika politycznego (np. urzędników samorządowych) z lokalnych komisji;

wprowadzenie obowiązkowego audytu losowo wybranych obwodów (przeliczenie głosów);

wydzielenie mniejszych komisji (maks. 2 000 wyborców) dla zwiększenia przejrzystości.

Pomimo wagi tych postulatów – przez lata są one ignorowane.

Wprowadzenie takich zmian nie powinno być kwestią polityczną – jest to elementarna sprawa ochrony demokracji i zaufania obywateli do państwa. Jeżeli nie zapewnimy uczciwości i przejrzystości procesu wyborczego teraz, to każde kolejne wybory będą kwestionowane, a Polska wstąpi na drogę destabilizacji ustrojowej.

W związku z powyższym, proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:

Czy rząd planuje nowelizację Kodeksu wyborczego w związku z sygnalizowanymi nieprawidłowościami wyborczymi i jeśli tak – w jakim zakresie i kiedy zostanie przedstawiony projekt?

Czy rząd analizował postulaty Stowarzyszenia RKW? Jeżeli tak – które z nich zostaną uwzględnione w planowanej reformie?

Czy rząd planuje wprowadzenie obowiązku rejestrowania (w formie audio/wideo) liczenia głosów i prac komisji wyborczych oraz udostępniania tych nagrań publicznie?

Czy zostaną wprowadzone przepisy umożliwiające skuteczne zaskarżenie decyzji PKW i OBW do niezależnych sądów?

Czy rząd planuje zmniejszenie liczby wyborców przypadających na jedną komisję, celem zwiększenia społecznej kontroli procesu?

Czy rząd przygotuje system centralnej ewidencji wyborców z mechanizmem automatycznego sprawdzania podwójnego wpisania lub głosowania?

Jakie zmiany w prawie zostaną wprowadzone w celu zapewnienia pełnej dokumentacji i przechowywania kart do głosowania przez okres umożliwiający ewentualne ponowne przeliczenie głosów?