Interpelacja nr 10379
Interpelacja w sprawie ochrony cudzoziemców przed nadużyciami na rynku pracy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ochrony cudzoziemców przed nadużyciami na rynku pracy
Interpelacja nr 10379
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ochrony cudzoziemców przed nadużyciami na rynku pracy
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 17-06-2025
Szanowna Pani Ministro,
dla sporej części społeczeństwa migracje nadal oznaczają głównie uchodźców z Ukrainy uciekających przed wojną lub osoby próbujące dostać się do Europy przez granicę polsko-białoruską bądź Morze Śródziemne. A przecież w Polsce mieszkają tysiące cudzoziemców, którzy po prostu układają sobie tutaj życie. Dlatego polityka migracyjna musi obejmować w szczególności tworzenie odpowiednich warunków na rynku pracy.
Według danych podanych w styczniu 2025 r. przez Główny Urząd Statystyczny 1041,6 tysięcy cudzoziemców pracowało w Polsce w końcu lipca 2024 r. Zgodnie z danymi GUS udział obcokrajowców w ogólnej liczbie wykonujących pracę w Polsce wyniósł 6,8%. Imigranci pracujący w Polsce pochodzą z ponad 150 państw, ale, jak wynika z opublikowanych w grudniu eksperymentalnych danych GUS, zdecydowaną większość stanowią obywatele Ukrainy (w liczbie ponad 697 tysięcy), kolejni w liczbie 116 tysięcy są Białorusini. Znacząca była także liczba Gruzinów – 26,4 tysięcy. Poniżej 20 tysięcy liczyły natomiast społeczności pracujących w Polsce Hindusów, Mołdawian oraz Filipińczyków. Nie ma więc wątpliwości, że w Polsce żyją i pracują migranci nie tylko z krajów bliskich nam kulturowo, ale także z dużo bardziej odległych zakątków świata.
Istotne jest, aby im wszystkim zapewnić godne warunki pracy. Według danych GUS 405,4 tysięcy cudzoziemców realizowało umowy zlecenia i pokrewne. Oznacza to, że ponad 600 tysięcy migrantów zatrudnianych jest na podstawie innych umów – w optymistycznym scenariuszu są to umowy o pracę i jej wariacje, uregulowane w Kodeksie pracy. Natomiast w wariancie pesymistycznym (i znacznie bardziej realnym) spora część cudzoziemców zatrudniana jest nielegalnie, z ominięciem prawa lub naciągnięciu go do granic możliwości. Organizacje pozarządowe alarmują o przypadkach zatrudnienia nawet na fikcyjnych umowach B2B czy uznawania za akcjonariuszy w spółkach komandytowo-akcyjnych! Tym osobom, znajdującym się w obcym kraju, nie przysługuje ochrona praw pracowniczych w wymiarze adekwatnym do ich realnej pracy.
Równocześnie rząd usiłuje, słusznie, zwalczać tzw. śmieciówki w zatrudnianiu Polek i Polaków. W ten sposób powstaje rozdźwięk, rzeczywistość podzielona na dwa zupełnie odmienne porządki ochrony praw pracowniczych. Zdaję sobie sprawę, że temu problemowi po części mają zaradzić zmiany wynikające z ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak organizacje pozarządowe zajmujące się migracją wskazują, że potrzebne są dalej idące kroki.
W związku z powyższym zwracam się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z następującymi pytaniami:
1. Jak ministerstwo szacuje skalę zatrudniania migrantów na umowy inne niż umowa o pracę oraz umowa zlecenie i umowy pokrewne? Ile z tych umów zmierza do obejścia bądź nadużycia prawa, a ile z nich zawieranych jest w pełni legalnie?
2. Jakie działania ministerstwo podejmuje w celu wyeliminowania tych patologii?
3. W jaki sposób ministerstwo reaguje na powstający dualizm rynku pracy i rozbieżną sytuację prawną cudzoziemców i obywateli polskich?
Z poważaniem Franciszek Sterczewski
Interpelacja nr 10379
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ochrony cudzoziemców przed nadużyciami na rynku pracy
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 17-06-2025
Szanowna Pani Ministro,
dla sporej części społeczeństwa migracje nadal oznaczają głównie uchodźców z Ukrainy uciekających przed wojną lub osoby próbujące dostać się do Europy przez granicę polsko-białoruską bądź Morze Śródziemne. A przecież w Polsce mieszkają tysiące cudzoziemców, którzy po prostu układają sobie tutaj życie. Dlatego polityka migracyjna musi obejmować w szczególności tworzenie odpowiednich warunków na rynku pracy.
Według danych podanych w styczniu 2025 r. przez Główny Urząd Statystyczny 1041,6 tysięcy cudzoziemców pracowało w Polsce w końcu lipca 2024 r. Zgodnie z danymi GUS udział obcokrajowców w ogólnej liczbie wykonujących pracę w Polsce wyniósł 6,8%. Imigranci pracujący w Polsce pochodzą z ponad 150 państw, ale, jak wynika z opublikowanych w grudniu eksperymentalnych danych GUS, zdecydowaną większość stanowią obywatele Ukrainy (w liczbie ponad 697 tysięcy), kolejni w liczbie 116 tysięcy są Białorusini. Znacząca była także liczba Gruzinów – 26,4 tysięcy. Poniżej 20 tysięcy liczyły natomiast społeczności pracujących w Polsce Hindusów, Mołdawian oraz Filipińczyków. Nie ma więc wątpliwości, że w Polsce żyją i pracują migranci nie tylko z krajów bliskich nam kulturowo, ale także z dużo bardziej odległych zakątków świata.
Istotne jest, aby im wszystkim zapewnić godne warunki pracy. Według danych GUS 405,4 tysięcy cudzoziemców realizowało umowy zlecenia i pokrewne. Oznacza to, że ponad 600 tysięcy migrantów zatrudnianych jest na podstawie innych umów – w optymistycznym scenariuszu są to umowy o pracę i jej wariacje, uregulowane w Kodeksie pracy. Natomiast w wariancie pesymistycznym (i znacznie bardziej realnym) spora część cudzoziemców zatrudniana jest nielegalnie, z ominięciem prawa lub naciągnięciu go do granic możliwości. Organizacje pozarządowe alarmują o przypadkach zatrudnienia nawet na fikcyjnych umowach B2B czy uznawania za akcjonariuszy w spółkach komandytowo-akcyjnych! Tym osobom, znajdującym się w obcym kraju, nie przysługuje ochrona praw pracowniczych w wymiarze adekwatnym do ich realnej pracy.
Równocześnie rząd usiłuje, słusznie, zwalczać tzw. śmieciówki w zatrudnianiu Polek i Polaków. W ten sposób powstaje rozdźwięk, rzeczywistość podzielona na dwa zupełnie odmienne porządki ochrony praw pracowniczych. Zdaję sobie sprawę, że temu problemowi po części mają zaradzić zmiany wynikające z ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak organizacje pozarządowe zajmujące się migracją wskazują, że potrzebne są dalej idące kroki.
W związku z powyższym zwracam się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z następującymi pytaniami:
1. Jak ministerstwo szacuje skalę zatrudniania migrantów na umowy inne niż umowa o pracę oraz umowa zlecenie i umowy pokrewne? Ile z tych umów zmierza do obejścia bądź nadużycia prawa, a ile z nich zawieranych jest w pełni legalnie?
2. Jakie działania ministerstwo podejmuje w celu wyeliminowania tych patologii?
3. W jaki sposób ministerstwo reaguje na powstający dualizm rynku pracy i rozbieżną sytuację prawną cudzoziemców i obywateli polskich?
Z poważaniem Franciszek Sterczewski
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 10 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
12.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4904 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.292.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10379 Pana Posła Franciszka Sterczewskiego, w sprawie
ochrony cudzoziemców przed nadużyciami na rynku pracy, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Z danych GUS wynika, że w Polsce pracuje ok. 17 mln osób, z czego ok 80% na podstawie
umowy o pracę. Dane pokazują, że cudzoziemcy pracujący na podstawie zezwolenia na pracę
w ok. 70% wykonują pracę na podstawie umów cywilnych. Oznacza to zauważalną
dysproporcję między obcokrajowcami i ogółem zatrudnionych w RP w kwestii stosunku osób
pracujących na podstawie umów o pracę i umów cywilnoprawnych.
Wśród wszystkich zawieranych z cudzoziemcami form zatrudnienia najwyższy odsetek
umów cywilnoprawnych odnotowano w grupach: pracowników wykonujących prace proste
(86% umów), pracowników biurowych (81% umów); rolników, ogrodników, leśników
i rybaków (81% umów). Wykonywanie pracy w tych zawodach wiąże się ze świadczeniem jej
na rzecz określonego pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez
niego wyznaczonym, dlatego już teraz, na podstawie art. 22 § 1 Kodeksu pracy, powinna być
w takich wypadkach zawierana umowa o pracę
Inaczej sytuacja przedstawia się w przypadku cudzoziemców będących specjalistami.
W ich przypadku umowy cywilnoprawne stanowią 3%.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowywane są statystyki dotyczące
zezwoleń na pracę, oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcowi i powiadomień
o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy. Statystyki są publikowane
w Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia pod adresem:
Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej -
Administracja.
Z zebranych danych wynika, że w 2024 r. złożono 393 279 wniosków o wydanie zezwolenia
na pracę, z których 98% dotyczyło zezwoleń na pracę udzielanych na wniosek podmiotów
powierzających pracę cudzoziemcowi mających siedzibę w Polsce. Z dokładniejszych analiz
wynika, że 28% wniosków o wydanie zezwolenia dotyczyło pracy na podstawie umowy
o pracę; 70% umów zlecenia/o świadczenie usług; 0,3% umów o dzieło. W 2024 roku wydano
322 941 zezwoleń na pracę, 11 592 decyzji odmownych, a 17 723 postępowań umorzono.
W tym samym roku złożonych zostało 440 125 oświadczeń o powierzeniu wykonywania
pracy cudzoziemcowi, z których 428 188 wpisano do ewidencji oświadczeń; dopiero z wpisu
do ewidencji wynika uprawnienie do powierzenia i wykonywania pracy.
Mając na uwadze potrzebę eliminacji stwierdzonych nieprawidłowości oraz dualizm rynku
pracy i rozbieżną sytuację prawną cudzoziemców i obywateli polskich, w MRPiPS
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przygotowano ustawę z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania
pracy cudzoziemcom na terytorium RP, która 1 czerwca br. weszła w życie1.
Celem ograniczenia nadużyć i uniemożliwienia dalszego zatrudniania obcokrajowców przez
podmioty naruszające przepisy ustawy zaostrzono kary za nielegalne powierzenie pracy
cudzoziemcowi. Obecne kary wynoszą od 3 do 50 tysięcy zł., przy czym kara grzywny ma być
wymierzana w wysokości nie mniejszej niż 3000 zł za każdego nielegalnie zatrudnionego
cudzoziemca. Oznacza to zaostrzenie sankcji w porównaniu do poprzednich przepisów,
które przewidywały minimalny wymiar kary w wysokości 1000 zł.
Aby usprawnić egzekwowanie powierzania pracy w sposób zgodny z przepisami
wprowadzono też możliwość przeprowadzania tzw. kontroli krzyżowych i kontroli bez
zapowiedzi przez organy kontrolne, takie jak Państwowa Inspekcja Pracy i Straż Graniczna.
Doprecyzowano również przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na pracę, m.in. gdy
pracodawca nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie lub gdy
z okoliczności sprawy wynika, że pracę cudzoziemcowi powierzyłby podmiot, który nie jest
agencją pracy tymczasowej działającą na terytorium RP, a praca byłaby wykonywana
na rzecz osoby trzeciej. Wyłączono prawo do świadczenia pracy przez cudzoziemców
lub wykonywania usług w zamian za akcje prostej spółki akcyjnej i wprowadzono przesłankę
odmowy w przypadku udaremniania lub utrudniania przez podmiot powierzający pracę
kontroli legalności zatrudnienia instytucjom kontrolnym.
Informuję ponadto, że wprowadzono obowiązek przesłania wojewodzie lub staroście kopii
umowy zawartej z cudzoziemcem po wydaniu mu zezwolenia na pracę lub po rejestracji
oświadczenia, co umożliwi kontrolę warunków wykonywania pracy przez cudzoziemców.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 Dz. U. poz. 621.
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.292.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10379 Pana Posła Franciszka Sterczewskiego, w sprawie
ochrony cudzoziemców przed nadużyciami na rynku pracy, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Z danych GUS wynika, że w Polsce pracuje ok. 17 mln osób, z czego ok 80% na podstawie
umowy o pracę. Dane pokazują, że cudzoziemcy pracujący na podstawie zezwolenia na pracę
w ok. 70% wykonują pracę na podstawie umów cywilnych. Oznacza to zauważalną
dysproporcję między obcokrajowcami i ogółem zatrudnionych w RP w kwestii stosunku osób
pracujących na podstawie umów o pracę i umów cywilnoprawnych.
Wśród wszystkich zawieranych z cudzoziemcami form zatrudnienia najwyższy odsetek
umów cywilnoprawnych odnotowano w grupach: pracowników wykonujących prace proste
(86% umów), pracowników biurowych (81% umów); rolników, ogrodników, leśników
i rybaków (81% umów). Wykonywanie pracy w tych zawodach wiąże się ze świadczeniem jej
na rzecz określonego pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez
niego wyznaczonym, dlatego już teraz, na podstawie art. 22 § 1 Kodeksu pracy, powinna być
w takich wypadkach zawierana umowa o pracę
Inaczej sytuacja przedstawia się w przypadku cudzoziemców będących specjalistami.
W ich przypadku umowy cywilnoprawne stanowią 3%.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowywane są statystyki dotyczące
zezwoleń na pracę, oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcowi i powiadomień
o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy. Statystyki są publikowane
w Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia pod adresem:
Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej -
Administracja.
Z zebranych danych wynika, że w 2024 r. złożono 393 279 wniosków o wydanie zezwolenia
na pracę, z których 98% dotyczyło zezwoleń na pracę udzielanych na wniosek podmiotów
powierzających pracę cudzoziemcowi mających siedzibę w Polsce. Z dokładniejszych analiz
wynika, że 28% wniosków o wydanie zezwolenia dotyczyło pracy na podstawie umowy
o pracę; 70% umów zlecenia/o świadczenie usług; 0,3% umów o dzieło. W 2024 roku wydano
322 941 zezwoleń na pracę, 11 592 decyzji odmownych, a 17 723 postępowań umorzono.
W tym samym roku złożonych zostało 440 125 oświadczeń o powierzeniu wykonywania
pracy cudzoziemcowi, z których 428 188 wpisano do ewidencji oświadczeń; dopiero z wpisu
do ewidencji wynika uprawnienie do powierzenia i wykonywania pracy.
Mając na uwadze potrzebę eliminacji stwierdzonych nieprawidłowości oraz dualizm rynku
pracy i rozbieżną sytuację prawną cudzoziemców i obywateli polskich, w MRPiPS
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przygotowano ustawę z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania
pracy cudzoziemcom na terytorium RP, która 1 czerwca br. weszła w życie1.
Celem ograniczenia nadużyć i uniemożliwienia dalszego zatrudniania obcokrajowców przez
podmioty naruszające przepisy ustawy zaostrzono kary za nielegalne powierzenie pracy
cudzoziemcowi. Obecne kary wynoszą od 3 do 50 tysięcy zł., przy czym kara grzywny ma być
wymierzana w wysokości nie mniejszej niż 3000 zł za każdego nielegalnie zatrudnionego
cudzoziemca. Oznacza to zaostrzenie sankcji w porównaniu do poprzednich przepisów,
które przewidywały minimalny wymiar kary w wysokości 1000 zł.
Aby usprawnić egzekwowanie powierzania pracy w sposób zgodny z przepisami
wprowadzono też możliwość przeprowadzania tzw. kontroli krzyżowych i kontroli bez
zapowiedzi przez organy kontrolne, takie jak Państwowa Inspekcja Pracy i Straż Graniczna.
Doprecyzowano również przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na pracę, m.in. gdy
pracodawca nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie lub gdy
z okoliczności sprawy wynika, że pracę cudzoziemcowi powierzyłby podmiot, który nie jest
agencją pracy tymczasowej działającą na terytorium RP, a praca byłaby wykonywana
na rzecz osoby trzeciej. Wyłączono prawo do świadczenia pracy przez cudzoziemców
lub wykonywania usług w zamian za akcje prostej spółki akcyjnej i wprowadzono przesłankę
odmowy w przypadku udaremniania lub utrudniania przez podmiot powierzający pracę
kontroli legalności zatrudnienia instytucjom kontrolnym.
Informuję ponadto, że wprowadzono obowiązek przesłania wojewodzie lub staroście kopii
umowy zawartej z cudzoziemcem po wydaniu mu zezwolenia na pracę lub po rejestracji
oświadczenia, co umożliwi kontrolę warunków wykonywania pracy przez cudzoziemców.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 Dz. U. poz. 621.
-- 2 of 2 --