Interpelacja w sprawie zwiększenia nakładów na infrastrukturę wodno-ściekową w dorzeczu rzeki Odry
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10365
do ministra infrastruktury
w sprawie zwiększenia nakładów na infrastrukturę wodno-ściekową w dorzeczu rzeki Odry
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 16-06-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Zwracam się z interpelacją w związku z apelem marszałków województw nadodrzańskich, w tym marszałka województwa śląskiego, dotyczącym konieczności zwiększenia finansowania inwestycji wodno-ściekowych w dorzeczu rzeki Odry.
Odra, jako druga co do wielkości rzeka Polski, wymaga szczególnej troski i skutecznych działań ze strony administracji publicznej. Doświadczenia z ostatnich lat – katastrofa ekologiczna z 2022 roku oraz powódź z 2024 roku – dobitnie pokazały, jak kruche jest bezpieczeństwo ekologiczne tego obszaru oraz jak pilne jest wdrożenie realnych i dobrze finansowanych rozwiązań infrastrukturalnych.
Nowelizacja ustawy o rewitalizacji rzeki Odry zakłada szereg ważnych celów, takich jak ochrona przeciwpowodziowa, poprawa potencjału wód do samooczyszczania, retencjonowanie wód oraz renaturyzacja cieków. Niestety, według samorządów regionów nadodrzańskich, poziom środków przeznaczonych na realizację tych celów jest dalece niewystarczający.
Wiele gmin położonych w dorzeczu Odry wciąż nie posiada skutecznych systemów oczyszczania ścieków i zagospodarowania wód opadowych. Brakuje infrastruktury kanalizacyjnej, a problemy związane z odpływem wód i ich retencjonowaniem pozostają nierozwiązane. Marszałkowie województw wskazują także na niedostateczne zdefiniowanie w ustawie rozwiązań dotyczących renaturyzacji i miejskiej retencji, co utrudnia ich planowanie i wdrażanie.
W związku z powyższym, kierując się odpowiedzialnością za stan środowiska naturalnego oraz bezpieczeństwo mieszkańców województw nadodrzańskich, zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje zwiększenie limitu wydatków budżetowych na inwestycje wodno-kanalizacyjne w dorzeczu Odry w latach 2026-2029?
Na jakim etapie znajduje się opracowanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 2a ust. 2 ustawy o rewitalizacji Odry, zawierającego listę inwestycji dla Odry?
Czy resort dysponuje kompletnym wykazem potrzeb inwestycyjnych w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków w gminach dorzecza Odry?
Jakie środki krajowe i unijne zostały dotychczas przeznaczone na inwestycje wodno-ściekowe w tym obszarze?
Jakie są konkretne plany finansowe na kolejne lata w kontekście potrzeb dorzecza Odry?
Czy planowane jest ustanowienie programów wsparcia dla samorządów lokalnych mających trudności w realizacji projektów infrastrukturalnych?
Czy ministerstwo planuje uproszczenia administracyjne i legislacyjne umożliwiające szybszą realizację inwestycji przez samorządy?
Czy rozważane są zmiany w ustawie Prawo wodne, które ułatwiłyby realizację projektów związanych z retencją i ochroną zasobów wodnych?
Czy resort współpracuje z marszałkami województw nadodrzańskich w zakresie koordynacji i ustalania priorytetów inwestycyjnych?
Czy planowana jest pomoc merytoryczna i techniczna dla samorządów w przygotowaniu dokumentacji niezbędnej do ubiegania się o środki krajowe i unijne?
Czy ministerstwo przewiduje działania edukacyjne skierowane do społeczności lokalnych w zakresie ochrony rzeki Odry?
Czy resort planuje powołanie specjalnego zespołu ds. koordynacji inwestycji wodnych w dorzeczu Odry?
W jaki sposób prowadzony jest monitoring efektów dotychczas zrealizowanych inwestycji w tym regionie?
Czy ministerstwo planuje działania prewencyjne na wypadek kolejnych katastrof ekologicznych lub powodzi w dorzeczu Odry?
Jakie mechanizmy kontrolne zostały wdrożone lub są planowane, aby zapewnić przejrzystość wydatkowania środków na te cele?
Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 15 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
28979 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-5.054.4.2025
Warszawa, 05 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10365 Poseł na Sejm RP, Pani Małgorzaty Pępek,
w sprawie zwiększenia nakładów na infrastrukturę wodno-ściekową w dorzeczu rzeki
Odry, przekazuję poniżej stosowne informacje.
Odnosząc się do pytania dotyczącego zwiększenie limitu wydatków budżetowych
na inwestycje wodno-kanalizacyjne w dorzeczu Odry w latach 2026–2029, informuję,
że Ministerstwo Infrastruktury nie jest dysponentem funduszy umożliwiających
uruchomienie dodatkowego mechanizmu wsparcia samorządów w zakresie realizacji
zadań inwestycyjnych w gospodarce ściekowej związanych z rewitalizacją rzeki Odry.
Ministerstwo Infrastruktury nie jest także jednostką zarządzającą dla żadnego
z funkcjonujących obecnie mechanizmów finansowania tego sektora.
Należy jednak wskazać, że intensywnie wspieramy - w ramach posiadanych możliwości –
działania w tym obszarze realizowane przez uprawnione podmioty. Według posiadanych
przez Ministerstwo Infrastruktury informacji, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i
Gospodarki Wodnej (dalej: „NFOŚiGW”), planuje uruchomienie programu priorytetowego
„Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji”, dalej: program. Celem
programu jest poprawa stanu gospodarki wodno-ściekowej poza granicami aglomeracji
ujętych w KPOŚK. Zgodnie z założeniami NFOŚiGW, program, z przewidzianym budżetem
w wysokości 100 mln zł, realizowany będzie w latach 2025-2030. Program
był przedmiotem konsultacji społecznych1,) trwających od 19 lutego do 12 marca 2025 r.
Szczegółowych informacji dotyczących projektowanego programu oraz wyników
konsultacji społecznych może udzielić NFOŚiGW lub Minister Klimatu i Środowiska,
który nadzoruje NFOŚiGW.
Ponadto informuję, że inwestycje w gospodarce ściekowej, oprócz finansowania
ze środków własnych gminy, mogą być także finansowane z różnych źródeł publicznych –
zarówno krajowych i zagranicznych – jak i ze środków prywatnych. Istniejące mechanizmy
finansowe przewidują możliwość finansowania zamierzeń inwestycyjnych zarówno
w aglomeracjach ujętych w KPOŚK, jak i na obszarach poza aglomeracjami.
1) Konsultacje społeczne programu priorytetowego „Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji” zostały
ogłoszone na stronie internetowej NFOŚiGW pod adresem https://www.gov.pl/web/nfosigw/konsultacje-programu-
gospodarka-wodno-sciekowa-poza-granicami-aglomeracji.
-- 1 of 10 --
2
Aktualnie jednostki samorządu terytorialnego mogą korzystać z poniższych źródeł
finansowania dedykowanych gospodarce ściekowej:
1. Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027
(aglomeracje o RLM co najmniej 15 000);
2. Programy Regionalne 2021-2027 (aglomeracje o RLM od co najmniej 2 000 RLM
do poniżej 15 000 RLM);
3. Program Priorytetowy NFOŚiGW 1.1 Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach;
4. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (na obszarach poza granicami aglomeracji);
5. Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (na obszarach
poza granicami aglomeracji);
6. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności:
Inwestycja B3.1.1. Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową
na terenach wiejskich;
Inwestycja B3.4.1. Inwestycje na rzecz zielonej transformacji miast;
7. Wsparcie z budżetu państwa na podstawie ustawy o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego;
8. Partnerstwo Publiczno-Prywatne;
9. Programy Interreg (Południowy Bałtyk, Polska–Ukraina, Litwa–Polska, Europa
Środkowa, Region Morza Bałtyckiego);
10. Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast;
11. Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów przygranicznych na lata
2024-2030;
12. PFR Fundusz Inwestycji Samorządowych FIZAN;
13. Samorządowy Fundusz Pożyczkowy;
14. Międzynarodowe Instytucje Finansowe (Europejski Bank Inwestycyjny,
Bank Rozwoju Rady Europy, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju).
Syntetyczna informacja o źródłach finansowania gospodarki ściekowej, zarówno
w aglomeracjach ujętych w KPOŚK, jak i na obszarach poza aglomeracjami, została
zamieszczona na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury pod adresem
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/finansowanie-gospodarki-sciekowej.
Odnosząc się do pytania dotyczącego opracowania rozporządzenia zawierającego listę
inwestycji dla Odry informuję, ze Ministerstwo Infrastruktury podjęło prace legislacyjne
nad projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw wspierających bezpieczeństwo
i zrównoważony rozwój rzeki Odry (UD96).
Zgodnie z art. 2a ust. 2 ww. projektu ustawy, minister właściwy do spraw gospodarki
wodnej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółową listę inwestycji wraz z ich
lokalizacją w obszarze dorzecza rzeki Odry, które zaliczają się do inwestycji dla Odry, mając
na uwadze wpływ danych inwestycji na poprawę środowiska rzeki Odry, ochronę jej
zasobów, bezpieczeństwa przeciwpowodziowego a także z uwzględnieniem
bezpieczeństwa korzystania z wód oraz zachowania funkcji i przeznaczenia wód.
Należy wskazać, że projekt ustawy wprowadza upoważnienie ustawowe do wydania
nowego rozporządzenia, które wcześniej nie występowało w porządku prawnym. Zatem
wydanie i prowadzenie prac nad ww. rozporządzeniem uzależnione jest od wejścia w życie
projektu ustawy UD96.
-- 2 of 10 --
3
Odnosząc się do pytania dotyczącego wykazu potrzeb inwestycyjnych w zakresie
kanalizacji i oczyszczania ścieków w gminach dorzecza Odry, informuję, że podstawą
realizacji inwestycji w zakresie gospodarki ściekowej jest w Polsce Krajowy program
oczyszczania ścieków komunalnych (dalej: „KPOŚK”). Inwestycje wyszczególnione
w załączniku nr 1 i 2, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r.
o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r. poz. 1963) realizowane są w ramach KPOŚK.
Celem Programu, przez realizację ujętych w nim inwestycji, jest ograniczenie zrzutów
niedostatecznie oczyszczanych ścieków, a co za tym idzie – ochrona środowiska wodnego
przed ich niekorzystnymi skutkami. KPOŚK jest dokumentem strategicznym, w którym
oszacowano potrzeby i określono działania na rzecz wyposażenia aglomeracji
o równoważnej liczbie mieszkańców (dalej: „RLM”) ≥ 2 000, w systemy kanalizacyjne
i oczyszczalnie ścieków komunalnych. Ostatnia, VI aktualizacja KPOŚK została
zatwierdzona przez Radę Ministrów w dniu 5 maja 2022 r.
Odnosząc się do pytania dotyczącego środków, jakie zostały dotychczas przeznaczone
na inwestycje wodno-ściekowe w gminach dorzecza Odry, informuję że sprawozdawczość
z realizacji inwestycji ujętych w KPOŚK realizowana jest w cyklu rocznym, za dany rok
kalendarzowy. Taka formuła sprawia, że aktualnie nie są dostępne pełne, zweryfikowane
dane za rok 2024 – tę będą dostępne w IV kwartale 2025 r.
Najnowsze zweryfikowane dane dostępne są za rok 2023, a więc rok wejścia w życie
ustawy o rewitalizacji rzeki Odry i pochodzą ze Sprawozdania z realizacji Krajowego
programu oczyszczania ścieków komunalnych w 2023 r., opracowanego przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: „PGW WP”), na podstawie sprawozdań
cząstkowych przekazanych przez gminy wiodące w poszczególnych aglomeracjach.
Zarówno ten dokument, jak i sprawozdania za poprzednie lata są publicznie dostępne na
stronie internetowej PGW WP pod adresem https://www.gov.pl/web/wody-
polskie/krajowy-program-oczyszczania-sciekow-komunalnych.
Jak wskazują dane ze wspomnianego wyżej sprawozdania za rok 2023, w dorzeczu Odry
funkcjonowało 596 aglomeracji, obsługujących ścieki o łącznej rzeczywistej RLM
wynoszącej 13 291 174, w tym RLM mieszkańców wynoszącej 10 140 225.
W roku 2023 w aglomeracjach zlokalizowanych w dorzeczu Odry wybudowano 1 019 km
sieci kanalizacyjnej, w tym 708 sieci grawitacyjnej. Do sieci istniejącej w roku
sprawozdawczym podłączonych zostało 249 236 mieszkańców, a do nowo wybudowanej
sieci w roku sprawozdawczym 12 861 mieszkańców. W tym roku zmodernizowano także
190 km sieci.
Na obszarze aglomeracji zlokalizowanych w dorzeczu Odry funkcjonowały w 2023 r.
632 oczyszczalnie ścieków, w tym 252 oczyszczalnie z podwyższonym usuwaniem azotu
i fosforu oraz 380 oczyszczalni biologicznych. W tym okresie przeprowadzono
na oczyszczalniach łącznie 115 inwestycji, w tym wybudowano 3 nowe oczyszczalnie,
przeprowadzono modernizację na 48 obiektach, dokonano modernizacji części osadowej
oczyszczalni na 16 obiektach, przeprowadzono 7 inwestycji polegających na rozbudowie
oczyszczalni i 21 inwestycji polegających na jednoczesnej rozbudowie i modernizacji.
-- 3 of 10 --
4
Ponadto, zrealizowano 18 inwestycji prowadzących do podwyższenia efektywności
energetycznej oczyszczalni, a także zlikwidowano 2 oczyszczalni.
W 2023 r. nakłady poniesione na inwestycje w aglomeracjach zlokalizowanych w dorzeczu
Odry wyniosły łącznie 1 725 746 tys. zł, w tym 978 642 tys. zł na zbiorcze systemy
kanalizacyjne oraz 747 104 tys. zł na oczyszczalnie ścieków komunalnych.
Źródłami pochodzenia nakładów finansowych w 2023 r. były:
środki własne samorządów gmin oraz środki przedsiębiorstw wodociągowo-
kanalizacyjnych – 826 671 tys. zł,
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – 97 822 tys. zł,
wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej – 16 120 tys. zł,
fundusze zagraniczne – 136 065 tys. zł,
kredyty i pożyczki krajowe w tym bankowe, z NFOŚiGW oraz z wfośigw – 209 613 tys.
zł,
pozostałe źródła finansowania (banki, środki prywatne, agencje) – 437 337 tys. zł.
Odnosząc się do pytania dotyczącego planów finansowych na kolejne lata
w kontekście potrzeb dorzecza Odry, informuję, że w odniesieniu do gospodarki ściekowej
planowana jest dalsza realizacja inwestycji ujętych w Krajowym programie oczyszczania
ścieków komunalnych.
W odniesieniu do gospodarki wodociągowej, NFOŚiGW pozyskał dodatkowe 380 mln zł
na wsparcie projektów dotyczących budowy i modernizacji infrastruktury niezbędnej
do ujęcia, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody. Dzięki 680 mln zł z Funduszy
Europejskich możliwe jest dofinansowanie 33 inwestycji w działania związane
m.in. z ograniczaniem strat wody, jej odzyskiem, ponownym użyciem, zarządzaniem
oraz zapewnieniem właściwego bezpieczeństwa dostarczania wody. Gwarantuje
to dostęp mieszkańców do odpowiedniej jakości wody do spożycia. Rozbudowa
i modernizacja sieci wodociągowej wpływa także na ograniczenie awarii i problemów
związanych z ilością dostarczanej wody.
O dofinansowanie w ramach naboru mogły ubiegać się podmioty odpowiedzialne
za zaopatrzenie ludności w wodę: jednostki samorządu terytorialnego i ich związki
oraz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Wsparcie przeznaczone jest dla
inwestycji dotyczących zaopatrzenia w wodę gmin z co najmniej 15 tys. mieszkańców.
Dofinansowanie wynosi maksymalnie 70% wartości wydatków kwalifikowanych projektu.
Odbudowa wodociągów, kanalizacji i budynków użyteczności publicznej uszkodzonych
w czasie ubiegłorocznej powodzi jest możliwa z dofinansowaniem. Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej otworzył trzy nabory wniosków w ramach
działania wspierającego cztery województwa w odbudowie po powodzi. Ich łączny budżet
to blisko 1,3 mld zł. Środki zapewniono z programu Fundusze Europejskie
na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).
Programy są skierowane do beneficjentów z województw: dolnośląskiego,
lubuskiego, opolskiego i śląskiego.
Dotacje mogą trafić m.in. do samorządów, spółek wodno-kanalizacyjnych, szkół
i szpitali.
-- 4 of 10 --
5
Poprawa efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej wraz
z instalacją OZE – wsparcie dotacyjne dla uszkodzonej lub zniszczonej
infrastruktury z obszarów poszkodowanych przez powódź z budżetem 295 mln zł.
Odbudowa infrastruktury wodno-ściekowej z budżetem 400 mln zł (docelowo
w ramach całego działania 500 mln zł).
Odbudowa infrastruktury do zaopatrzenia w wodę do spożycia z budżetem 500
mln zł.
Ponadto należy wskazać, że jak wynika z art. 10 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo
wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm.), dalej: „Prawo wodne”, zarządzanie
zasobami wodnymi służy ochronie wód, w szczególności w zakresie zapewnienia
odpowiedniej ilości i jakości wody dla ludności, ochrony przed powodzią oraz suszą,
ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem oraz niewłaściwą lub nadmierną
eksploatacją, utrzymywania lub poprawy stanu ekosystemów wodnych i zależnych od
wód, zapewnienia wody na potrzeby rolnictwa oraz przemysłu, tworzenia warunków dla
energetycznego, transportowego oraz rybackiego wykorzystania wód,
a także zaspokojenia potrzeb związanych z turystyką, sportem oraz rekreacją.
Głównym instrumentem umożliwiającym zarządzanie zasobami wodnymi, w tym ochronę
wód i środowiska związanego z tymi zasobami, jest planowanie w gospodarowaniu
wodami. Planowanie w gospodarowaniu wodami obejmuje szereg dokumentów
planistycznych, wśród których wymienia się plany gospodarowania wodami na obszarach
dorzeczy (dalej: „PGW”), plan przeciwdziałania skutkom suszy (dalej: „PPSS”), plany
zarządzania ryzykiem powodziowym (dalej: „PZRP”) oraz plany utrzymania wód.
Dokumenty są opracowywane i aktualizowane w cyklach 6-cio letnich. Obecnie trwa cykl
planistyczny 2022-2027, a działania przewidziane do realizacji w tym okresie zostały
określone przed jego rozpoczęciem, w toku poprzedzającego go procesu
przygotowawczego.
Plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy (PGW)
Zawartość PGW określa art. 318 ust. 1 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 318 ust. 1 pkt 7
Prawa wodnego PGW zawiera zestaw działań z uwzględnieniem sposobów osiągania
ustanawianych celów środowiskowych wraz z jego podsumowaniem.
Zestaw działań określa działania podstawowe i działania uzupełniające uporządkowane
w postaci katalogu działań krajowych i katalogów działań dla poszczególnych kategorii
wód. Działania te służą osiągnięciu lub utrzymaniu dobrego stanu wód powierzchniowych
i podziemnych oraz ekosystemów zależnych od wód, a także ochronie i poprawie stanu
zasobów wodnych.
Aktualnie obowiązujący plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry2
uwzględnia podsumowanie kosztów zestawu działań. Według ww. planu łączne koszty
zestawu działań na obszarze dorzecza Odry wynoszą 7 714,23 mln zł. Szczegółowe koszty
2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 listopada 2022 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze
dorzecza Odry (Dz. U. z 2023 r. poz. 335).
-- 5 of 10 --
6
zestawu działań na obszarze dorzecza Odry opisuje podrozdział nr 12.4 planu
gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry.
Plan przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS)
Zawartość PPSS określa art. 184 ust. 2 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 184 ust. 2 pkt 4
Prawa wodnego PPSS zawiera działania służące przeciwdziałaniu skutkom suszy.
Cel główny PPSS - przeciwdziałanie skutkom suszy - doprecyzowany jest przez 4 cele
szczegółowe tj. skuteczne zarządzanie zasobami wodnymi dla zwiększenia dostępnych
zasobów wodnych, zwiększanie retencjonowania (magazynowania) wód, edukacja
w zakresie suszy i koordynacja działań powiązanych z suszą, stworzenie mechanizmów
realizacji i finansowania działań służących przeciwdziałaniu skutkom suszy.
Aktualnie obowiązujący PPSS dla całego obszaru kraju na okres od 2022 do 2027 r został
przyjęty 15 lipca 2021 r. w drodze rozporządzenia Ministra Infrastruktury (Dz. U. z 2021 r.
poz. 1615). PPSS zawiera działania służące przeciwdziałaniu skutkom suszy, określone
w katalogu działań stanowiącym załącznik nr 4 do PPSS, a także zbiór zadań
inwestycyjnych realizujących cel przeciwdziałania skutkom suszy (załącznik nr 1 – lista A,
2 – lista B i 3 – lista C do PPSS). Jak wynika z PPSS, szacowany koszt zadań inwestycyjnych
wskazanych w: załączniku nr 1 do PPSS wynosi 10,6 mld zł; załączniku nr 2 do PPSS –
137 mln zł, załączniku nr 3 do PPSS – 2,2 mld zł (szacunkowa wartość dla 83 ze 182
inwestycji). Ww. wartości dotyczą zadań dla całego obszaru kraju. Natomiast w tabeli 14
PPSS podano liczbę zadań inwestycyjnych dla dorzecza Odry w podziale na załączniki.
Zgodnie z ww. tabelą dla obszaru dorzecza Odry w PPSS wskazano 36 zadań ujętych
w załączniku nr 1, 229 zadań w załączniku nr 2 oraz 76 zadań w załączniku nr 3
(w tym jedno położone w dziale wodnym).
Uchwałą nr 152 Rady Ministrów z 22 sierpnia 2023 r. przyjęty został Program
przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023-2027 z perspektywą do roku 2030
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1119), dalej: „PPNW”, który stanowi realizację działania
pn. „Opracowanie Programu przeciwdziałania niedoborowi wody” wskazanego pod poz.
nr 27 w katalogu działań PPSS. PPNW jest dokumentem o charakterze strategicznym
kompleksowo omawiającym możliwości i niezbędne kierunki działań w zakresie rozwoju
retencji wodnej. Głównym celem PPNW jest zwiększenie retencji wodnej w Polsce, a tym
samym przeciwdziałanie skutkom suszy i powodzi. PPNW wskazuje działania służące
realizacji ww. celów, które dzieli na kilkanaście typów. Szacowane koszty poszczególnych
typów działań zwiększających retencję wodną zostały przedstawione w tabeli nr 78 PPNW
i ich wartość wynosi ponad 40 000 mln zł. Ww. wartość dotyczy działań dla całego obszaru
kraju.
Plany zarządzania ryzykiem powodziowym (PZRP)
Zawartość PZRP określa art. 172 ust. 3 Prawa wodnego. Jak wynika z pkt 4 ww. art. PZRP
zawiera katalog działań służących osiągnięciu celów zarządzania ryzykiem powodziowym.
Zgodnie z art. 172 ust. 5 pkt 1 przy ustalaniu działań służących osiągnięciu celów
zarządzania ryzykiem powodziowym uwzględnia się koszty tych działań. Obecnie
-- 6 of 10 --
7
obowiązujący plan zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Odry został
ustanowiony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2022 r.
w sprawie przyjęcia Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Odry
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2714). PZRP dla obszaru dorzecza Odry realizuje trzy cele główne,
tj. zahamowanie wzrostu ryzyka powodziowego, obniżenie istniejącego ryzyka
powodziowego oraz poprawa systemu zarządzania ryzykiem powodziowym. Osiągnięciu
ww. celów służy realizacja działań, których szczegółowy zakres i koszt realizacji podano
w rozdziale 8 planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Odry.
Natomiast w rozdziale 6.3 znajduje się informacja ogólna o łącznym koszcie działań
wpływających na ograniczenie ryzyka powodziowego Odry. Jak wynika z ww. rozdziału
łączne szacunkowe koszty działań technicznych i nietechnicznych zaplanowane w cyklu
planistycznym 2022- 2027 wyniosą 7 mld zł, z czego 6 mln zł przeznaczone jest na działania
minimalizujące zagrożenie od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych.
Odnosząc się do pytania w sprawie ustanowienia programów wsparcia dla samorządów
lokalnych mających trudności w realizacji projektów infrastrukturalnych, informuję, że jak
już wspomniano powyżej, dodatkowe wsparcie finansowe w zakresie gospodarki wodno-
ściekowej zostało uruchomione przez NFOŚiGW.
Odnosząc się do pytania dotyczącego uproszczeń umożliwiających szybszą realizację
inwestycji przez samorządy, informuję, że dla inwestycji w zakresie gospodarki ściekowej
ustawa o rewitalizacji rzeki Odry przewiduje pakiet rozwiązań legislacyjno-
administracyjnych, mających na celu przyspieszenie procesów inwestycyjnych. Przepisy
art. 5 tej ustawy wskazują m.in. na pierwszeństwo dla aglomeracji w uzyskiwaniu
dofinansowania ze środków finansowych wskazanych w KPOŚK, a także skrócenie
terminów wydawania stosowanych pozwoleń na budowę i użytkowanie oraz decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach.
Odnosząc się do pytania dotyczącego planowanych zmian Prawa wodnego ułatwiających
realizację projektów związanych z retencją i ochroną zasobów wodnych, informuję,
że aktualnie w Ministerstwie Infrastruktury trwają analizy odnośnie możliwości zmiany
przepisów w przedmiotowym zakresie.
Odnosząc się do pytania dotyczącego współpracy z marszałkami województw
nadodrzańskich w zakresie koordynacji i ustalania priorytetów inwestycyjnych informuję,
że w zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej
dokumentach planistycznych, tj. PZRP i PPSS, uwzględniono priorytetyzację działań.
Zgodnie z art. 173 ust. 1 Prawa wodnego, marszałkowie województw uczestniczą
w procesie opiniowania projektów PZRP i są zobowiązani do przedstawienia opinii
w terminie 45 dni od dnia otrzymania projektu planu. Ww. daje marszałkom województw
możliwość wpływania na listę planowanych inwestycji oraz ich priorytetyzację, co stanowi
element współpracy między resortem a władzami regionalnymi.
Analogicznie, w odniesieniu do PPSS, art. 185 ust. 1 Prawa wodnego przewiduje aktywny
udział wszystkich zainteresowanych stron w procesie przygotowywania oraz aktualizacji
tych planów. Zgodnie z art. 185 ust. 3 pkt 2 Prawo wodne Minister właściwy do spraw
gospodarki wodnej podaje do publicznej wiadomości projekt PPSS co najmniej na rok
przed okresem jego obowiązywania, umożliwiając zgłaszanie uwag i sugestii.
-- 7 of 10 --
8
Również w przypadku PGW, zgodnie z art. 319 ust. 4 pkt 3 Prawa wodnego minister
właściwy do spraw gospodarki wodnej ogłasza projekt PGW co najmniej na rok przed
okresem jego obowiązywania, umożliwiając zainteresowanym stronom zgłaszanie uwag i
sugestii.
Wyżej wspomniane konsultacje społeczne projektów PPSS, PGW i PZRP trwają 6 miesięcy.
Tym samym marszałkowie województw mają zapewniony formalny udział w procesie
wyboru i koordynacji działań w dokumentach planistycznych.
Priorytetyzacja działań inwestycyjnych w zakresie gospodarki wodnej została natomiast
dokonana bezpośrednio w Krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych.
W ramach VI aktualizacji KPOŚK Przesłanką do określenia priorytetów inwestycyjnych był
procent równoważnej liczby mieszkańców (RLM) generowany w danej grupie aglomeracji.
Dokument ten również podlegał procesowi konsultacji, zarówno publicznych,
jak i społecznych w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. W związku
z tym wszystkie zainteresowane podmioty miały możliwość zgłaszania uwag i sugestii.
Odnosząc się do pytania dotyczącego pomocy merytorycznej i technicznej
dla samorządów w przygotowaniu dokumentacji niezbędnej do ubiegania się o środki
krajowe i unijne, informuję, że wsparcia w tym zakresie udzielają jednostki koordynujące
i zarządzające danym mechanizmem finansowym.
Odnosząc się do pytania dotyczącego planowanych działań edukacyjnych skierowane
do społeczności lokalnych w zakresie ochrony rzeki Odry, PGW WP poinformowało, iż
realizuje działania edukacyjne skierowane do społeczności lokalnych w zakresie ochrony
obszaru dorzecza Odry. Działania te są zgodne z dokumentami planistycznymi, szczególnie
z planem gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry. Wśród wszystkich
zaplanowanych działań krajowych (łącznie 171) na obszarze dorzecza Odry, około 2,3%
stanowią działania z kategorii organizacyjno-prawnych, informacyjnych i edukacyjnych.
W katalogu działań krajowych, załączniku nr 11 do planu gospodarowania wodami
na obszarze dorzecza Odry, działania edukacyjne można odnaleźć przykładowo pod
pozycjami nr 117 -121. Pod pozycją nr 120 znajduje się działanie: kampania informacyjno-
edukacyjna dotycząca gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry, której
prowadzenie spoczywa na PGW WP.
PGW WP prowadzi akcje edukacyjne tj. Aktywni Błękitni, Stop Powodzi, Stop Suszy, Woda
to nie śmietnik, Stop dewastacji jezior i Chroń Morze, z którymi można zapoznać się na
stronie internetowej: https://www.gov.pl/web/wody-polskie/nk.
Odnosząc się do pytania dotyczącego powołania specjalnego zespołu ds. koordynacji
inwestycji wodnych w dorzeczu Odry, informuję, że Ministerstwo Infrastruktury nie ma
wprost planów w tym zakresie. Jednocześnie uprzejmie informuję, że swoje prace
zakończył Zespół doradczy ds. przygotowania propozycji zmian prawnych w obszarze
zarządzania gospodarką wodną w RP. Jedną z rekomendacji jest powołanie Senatu
Wodnego dla Dorzecza Odry. W obecnym stanie prawnym koordynacja działań następuje
na etapie opracowywanie dokumentów planistycznych, które są opracowywane przez
PGW WP. Każdy z dokumentów z zakresu gospodarki wodnej jest komplementarny
względem pozostałych. Regulują to przepisy Prawa wodnego, w tym m.in. art. 172 ust. 5
-- 8 of 10 --
9
tejże ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu działań służących osiągnięciu celów
zarządzania ryzykiem powodziowym uwzględnia się w szczególności cele środowiskowe.
Odnosząc się do pytania dotyczącego monitoringu efektów dotychczas zrealizowanych
inwestycji, informuję, że monitoring realizacji działań zaplanowany dla dorzecza Odry jest
prowadzony poprzez śledzenie zaawansowania realizacji działań zaplanowanych
w dokumentach planistycznych, tj. PGW, PZRP i PPSS. Realizacja tych działań jest
monitorowana na podstawie m.in. sprawozdań składanych przez właściwe podmioty
zobowiązane do ich wdrażania.
Podstawą prawną jest art. 328 ust. 2 Prawa wodnego, który zobowiązuje Wody Polskie
oraz wojewodów, marszałków województw, wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast
i dyrektorów urzędów morskich, do sporządzania rocznych sprawozdań z realizacji działań
ujętych w planach gospodarowania wodami, w planach zarządzania ryzykiem
powodziowym i Programie ochrony wód morskich. Sprawozdania te są przekazywane
ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej do dnia 28 lutego każdego roku, za
rok poprzedni. Ministerstwo również podejmuje działania w celu pozyskiwania informacji
o realizacji działań zawartych w Planie przeciwdziałania skutków suszy oraz Planie
przeciwdziałania niedoborowi wody.
W odniesieniu do inwestycji w gospodarce ściekowej, ujętych w KPOŚK, monitoring
realizowany jest poprzez coroczną sprawozdawczość z realizacji KPOŚK za dany rok
kalendarzowy. Sprawozdanie opracowywane jest przez PGW WP na podstawie
sprawozdań cząstkowych przekazanych przez gminy wiodące w poszczególnych
aglomeracjach.
Odnosząc się do pytania dotyczącego planowanych działań prewencyjne na wypadek
kolejnych katastrof ekologicznych lub powodzi w dorzeczu Odry informuję,
że Ministerstwo Infrastruktury podjęło prace legislacyjne nad projektem ustawy o zmianie
niektórych ustaw wspierających bezpieczeństwo i zrównoważony rozwój rzeki Odry,
który został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów
pod numerem UD96.
Osiągnięciu celów planowanej regulacji będą służyć następujące rozwiązania:
1) określenie katalogu grup działań obejmujących działania przeciwpowodziowe,
renaturyzacyjne, a także inne niezbędne działania mogące zapewnić poprawę stanu
środowiska rzeki Odry;
2) wprowadzenie specjalnego cyklicznego przeglądu pozwoleń wodnoprawnych oraz
pozwoleń zintegrowanych;
3) likwidacja Inspekcji Wodnej jako wyodrębnionej formacji na rzecz wzmocnienia
potencjału personalnego i finansowego kontroli w gospodarowaniu wodami.
Ponadto, działania prewencyjne, tj. działania mające na celu zapobieganie negatywnym
zjawiskom, są grupą działań przewidzianych w dokumentach planistycznych, które zostały
omówione w odpowiedzi na pytanie nr 5.
Dodatkowo, planowanie i realizacja inwestycji przez PGW WP odbywa się na podstawie
Programu planowanych inwestycji w gospodarce wodnej (dalej jako „PPI”). Dokument ten
zawiera wykaz inwestycji, które PGW WP zamierza realizować w najbliższych latach.
-- 9 of 10 --
10
W PPI uwzględniane są w szczególności zadania dotyczące zabezpieczenia
przeciwpowodziowego, przeciwdziałania skutkom suszy, energetyki wodnej oraz
renaturyzacji. PPI zawiera zarówno realizowane zadania inwestycyjne, jak i planowane do
realizacji. Zadania w nim umieszczone co do zasady powinny wynikać lub być zawarte
w dokumentach planistycznych, tj.: Programie przeciwdziałania niedoborom wody,
Programie przeciwdziałania skutkom suszy, Planie zarządzania ryzykiem powodziowym,
Planie gospodarowania wodami. PPI po raz pierwszy został przygotowany w 2018 roku
i jest aktualizowany nie rzadziej niż raz w roku.
PPI jest sporządzany przez PGW WP zgodnie z art. 240 ust. 9 pkt 2 Prawa wodnego.
Podlega uzgodnieniu z właściwymi wojewodami zgodnie z art. 240 ust. 10 Prawa
wodnego, opiniowaniu przez komitety konsultacyjne dla poszczególnych dorzeczy,
zgodnie z art. 250 ust. 6 pkt 1, a także zgodnie z art. 240 ust. 11 i 12 ustawy uzgodnieniu
z ministrem właściwym ds. żeglugi śródlądowej w zakresie śródlądowych dróg wodnych
oraz zaopiniowaniu przez ministra właściwego ds. żeglugi śródlądowej w zakresie
pozostałych zadań. Ostatnim etapem jest zatwierdzenie PPI przez ministra właściwego ds.
gospodarki wodnej zgodnie z art. 356 ust. 2 pkt 4 Prawa wodnego.
Odnosząc się do pytania dotyczącego wdrożonych lub planowanych mechanizmów
kontrolnych zapewniających przejrzystość wydatkowania środków, informuję,
że za prawidłowe wydatkowanie środków i ich rozliczanie odpowiedzialne są jednostki
koordynujące i zarządzające danym mechanizmem finansowym.
Z poważaniem
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 10 of 10 --