Interpelacja w sprawie zaniechania eksploatacji złoża węgla brunatnego w rejonie Legnicy, największego i najtańszego źródła energii w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10357
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zaniechania eksploatacji złoża węgla brunatnego w rejonie Legnicy, największego i najtańszego źródła energii w Polsce
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Marek Jakubiak
Data wpływu: 16-06-2025
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie decyzji Pani resortu o zaniechaniu eksploatacji złoża węgla brunatnego w rejonie Legnicy, jednej z największych i najważniejszych rezerw strategicznych Polski. Z niezrozumieniem obserwuję, jak kolejna decyzja podejmowana jest wbrew zdrowemu rozsądkowi, interesowi narodowemu i wbrew potrzebom milionów Polaków, dla których stabilna, dostępna cenowo energia to nie luksus, lecz podstawowe dobro.
Węgiel brunatny od dziesięcioleci stanowi filar polskiego bezpieczeństwa energetycznego. Energia z tego surowca jest najtańsza spośród wszystkich dostępnych źródeł, a przy odpowiednim wykorzystaniu może służyć jako bardzo tani pomost w okresie transformacji energetycznej. W warunkach obecnego kryzysu – rekordowych cen energii, zagrożenia blackoutami i niepewności dostaw – rezygnacja z eksploatacji jednego z największych złóż w Europie to krok niezrozumiały, nieodpowiedzialny i potencjalnie katastrofalny dla suwerenności energetycznej Polski.
Szacowane na 15 do nawet 40 miliardów ton, legnickie złoże węgla brunatnego mogłoby zaspokoić potrzeby energetyczne Polski przez kilkaset lat. Tylko ten jeden surowiec wystarczyłby, by zapewnić funkcjonowanie elektrowni Bełchatów przez niemal pół tysiąclecia. W czasach, gdy Europa drży przed szantażem energetycznym, a Polska importuje drogi węgiel i gaz zza granicy, decyzja o porzuceniu tego potencjału jawi się jako akt nieodpowiedzialności, jeśli nie sabotażu gospodarczego.
Dziś, gdy trwają rozmowy o reformie lub zawieszeniu systemu ETS, powrót do krajowych zasobów węgla brunatnego może okazać się nie tylko realny, ale też strategicznie korzystny. Jeśli ETS zostanie zniesiony lub zmodyfikowany, energia z węgla brunatnego – najtańszego źródła produkcji prądu – stanie się ponownie niekwestionowanym fundamentem rozwoju przemysłowego i stabilności energetycznej Polski.
Zamiast wykorzystać zasoby, które zapewniłyby niezależność energetyczną, rozwój gospodarczy Dolnego Śląska i tysiące miejsc pracy, Pani resort podporządkował się politycznym dogmatom Brukseli i archaicznym decyzjom sprzed 15 lat. Referendum z 2009 roku, którym posługują się przeciwnicy kopalni, odbywało się w zupełnie innych realiach geopolitycznych i gospodarczych. Świat się zmienił, Polska się zmieniła, potrzeby społeczeństwa się zmieniły – a decyzje rządowe powinny odzwierciedlać dzisiejsze zagrożenia i wyzwania.
Czy Pani Minister zdaje sobie sprawę, że rezygnacja z eksploatacji złoża to:
pozbawienie tysięcy ludzi miejsc pracy i szansy na rozwój,
skazanie Polaków na import droższej energii,
uzależnienie kraju od zewnętrznych dostawców,
łamanie zasady suwerenności energetycznej,
zaniechanie użycia własnych zasobów w imię ideologii.
Polska nie może dłużej być biernym wykonawcą cudzych polityk. Potrzebujemy odwagi w podejmowaniu decyzji opartych na naszym interesie narodowym, nie na dyktacie unijnych urzędników. Zaniechanie eksploatacji złoża w Legnicy to nie tylko zły wybór – to historyczny błąd, który ciążyć będzie nad przyszłością energetyczną Polski.
W imieniu tych, których nie stać na pompy ciepła, panelowe dachy i elektryczne auta, pytam:
Dlaczego Pani resort zaniechał eksploatacji legnickiego złoża węgla brunatnego mimo jego strategicznego znaczenia dla kraju?
Jakie analizy ekonomiczne, strategiczne i energetyczne poprzedziły tę decyzję i czy są one publicznie dostępne?
Czy resort brał pod uwagę możliwość wykorzystania technologii CCS i innych metod ograniczania emisji CO2 w celu zminimalizowania śladów środowiskowych?
Czy przeprowadzono ponowny dialog z lokalnymi społecznościami w warunkach współczesnego kryzysu energetycznego i inflacji?
Czy Polska otrzyma jakiekolwiek rekompensaty z funduszy UE za niewykorzystanie tak kluczowego złoża?
Czy ministerstwo bierze odpowiedzialność za potencjalne niedobory energii i wzrost kosztów dla gospodarstw domowych wskutek tej decyzji?
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21466 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WPE.050.6.2025.EMD
3864360.15501742.12513467
Warszawa, 14-07-2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję poniżej odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska na interpelację Panów
Posłów Jarosława Sachajki oraz Marka Jakubiaka o numerze K10INT10357 ws. zaniechania
eksploatacji złoża węgla brunatnego w regionie Legnicy, największego i najtańszego źródła
energii w Polsce.
Na wstępnie uprzejmie informuję, że zawarte w treści interpelacji informacje nie mają
związku z podjęciem jakichkolwiek formalnych decyzji w Ministerstwie Klimatu
i Środowiska, lecz wynikają z wiedzy uzyskanej przez ww. posłów z artykułów prasowych,
napisanych w oparciu o krótką wypowiedź Głównego Geologa Kraju – prof. Krzysztofa
Galosa, udzieloną Radiu Wrocław, z której wybrano wybiórczo fragmenty dotyczące
potencjalnego braku uznania złoża węgla brunatnego Legnica za złoże strategiczne.
Należy również zauważyć, że informacje zawarte w interpelacji są niezgodne
z obowiązującymi przepisami prawa.
Udzielenie odpowiedzi na przedłożoną interpelację stwarza dodatkową możliwość
na sprostowanie informacji pojawiających się w przestrzeni publicznej.
1. Dlaczego Pani resort zaniechał eksploatacji legnickiego złoża węgla brunatnego
mimo jego strategicznego znaczenia dla kraju?
W odpowiedzi na to pytanie należy podkreślić, że to przedsiębiorcy podejmują decyzję
o realizacji określonego przedsięwzięcia górniczego, biorąc pod uwagę sytuację
ekonomiczno-społeczną, m.in. możliwość uzyskania finansowania czy ukształtowanie rynku
zbytu. Innym ważnym elementem wpływającym na podjęcie decyzji przez inwestora jest
stanowisko społeczności lokalnej, które wyraża się m.in. w polityce przestrzennej gminy,
w szczególności w zapisach planu ogólnego gminy1 i miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego. Przepisy wymagają, aby planowana działalność górnicza
nie naruszała przeznaczenia nieruchomości wynikającego z ww. aktów. Jest to jeden
z warunków niezbędnych do udzielenia koncesji.
Minister Klimatu i Środowiska jest organem administracji publicznej, który rozpatruje
wnioski o udzielenie koncesji i zawarcie umów o ustanowienie użytkowania górniczego, tj.
udziela w trybie administracyjnym i cywilnym zgody na wydobywanie kopaliny ze złoża.
1 Alternatywnie w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy do czasu
uchwalenia planu ogólnego gminy
-- 1 of 8 --
2
Minister nie podejmuje więc decyzji inwestycyjnych w zakresie rozpoczęcia lub zaniechania
działalności górniczej.
Do Ministra Klimatu i Środowiska (ściślej: do ministra właściwego ds. środowiska) nigdy
nie wpłynął wniosek o udzielenie koncesji dotyczącej złoża „Legnica”), zatem nie mógł
zająć stanowiska w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie chciałabym zauważyć, że podana
wartość zasobów bilansowych 15-40 mld t jest zawyżona, ponieważ łączne zasoby w trzech
polach wynoszą 3,4 mld t.
Ponadto warto zwrócić uwagę na następujące aspekty:
1) niezależnie od tego, czy złoże węgla brunatnego „Legnica” podlega eksploatacji lub
planowana jest jego eksploatacja, podlega ono ochronie wynikającej z przepisów
prawa, w szczególności z:
art. 72 i 125 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska2;
art. 95 i 96 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze3;
art. 7 ust. 2 pkt 3 lit. c) i art. 13b pkt 3 lit. h) ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym4;
art. 1 pkt 4 i art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego
charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju5.
2) ochrona złóż kopalin jest realizowana w procesie planowania i zagospodarowania
przestrzennego. Minister Klimatu i Środowiska jest właściwy w sprawach uzgadniania
projektów planów ogólnych gmin oraz projektów planów miejscowych m.in.
w zakresie udokumentowanych złóż kopalin. Oznacza to w praktyce, że każdorazowo
dokonuje analizy aktu pod kątem, czy planowany sposób zagospodarowania terenu
ponad złożem kopaliny nie ograniczy możliwości jego eksploatacji obecnie
lub w przyszłości. Przy dokonywaniu tej oceny konieczne jest również uwzględnienie
stanu zagospodarowania terenu oraz potrzeb rozwoju społeczności lokalnej.
Należy podkreślić jednak, że Minister, działający w tych sprawach przy pomocy
Głównego Geologa Kraju, ma świadomość, że złoża węgla brunatnego stanowią
bogactwo naturalne Polski. Dlatego nie jest planowana rezygnacja z ochrony złóż
węgla brunatnego, a jedynie podjęcie działań zmierzających do wypracowania
kompromisu, który z jednej strony umożliwi rozwój społeczności lokalnych, z drugiej
zaś zabezpieczy dostępność złóż węgla brunatnego na terenach, na wypadek, gdyby
potencjalna eksploatacja była w przyszłości konieczna.
Należy także zauważyć, że Minister Klimatu i Środowiska nie podjął decyzji o rezygnacji
z ochrony złoża „Legnica”. Nie można bowiem tej ochrony utożsamiać wyłącznie z tym,
czy złoże to zostanie uznane za złoże strategiczne w całości albo w części.
Przepisy dotyczące ochrony złóż kopalin dotyczą wszystkich złóż, nie tylko złóż
strategicznych.
2. Jakie analizy ekonomiczne, strategiczne i energetyczne poprzedziły tę decyzję i
czy są one publicznie dostępne?
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 647
3 Dz.U. z 2024 r. poz. 1290, ze zm.
4 Dz.U. z 2024 r. poz. 1130, ze zm.
5 Dz.U. z 2018 r., poz. 1235
-- 2 of 8 --
3
W odpowiedzi na pytanie nr 1 wskazano, że decyzje inwestycyjne podejmują wyłącznie
przedsiębiorcy, dlatego nie jest możliwe przedstawienie analiz resortu w tym zakresie.
3. Czy resort brał pod uwagę możliwość wykorzystania technologii CCS i innych
metod ograniczania emisji CO2 w celu zminimalizowania śladów
środowiskowych?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska stoi na stanowisku, że wdrożenie technologii wychwytu
i składowania CO2 tzw. CCS6 może być istotnym rozwiązaniem dla Polski w procesie
dekarbonizacji energochłonnego przemysłu oraz utrzymania jego konkurencyjności. Z tego
względu, Ministerstwo przygotowało List Intencyjny w sprawie rozwoju technologii
wychwytywania, transportu, składowania i wykorzystania dwutlenku węgla w Polsce, który od
marca 2025 r. podpisało już ponad 40 podmiotów, w tym najważniejsi interesariusze tego
rynku w Polsce. Na tej podstawie powołano trzy grupy robocze, w celu stworzenia wraz z
rynkiem konkretnych rozwiązań dla dynamicznego rozwoju tego sektora gospodarki w
najbliższej przyszłości:
(I) Grupę roboczą ds. komunikacji,
(II) Grupę roboczą ds. regulacji i finansowania oraz
(III) Grupę roboczą ds. strategii.
Ponadto Ministerstwo pracuje obecnie nad przygotowaniem Projektu ustawy o zasadach
zarządzania transportem i składowaniem dwutlenku węgla oraz realizacji projektów
inwestycyjnych w zakresie wychwytywania, transportu, składowania i wykorzystania dwutlenku
węgla (nazwa robocza), w oparciu o dotychczasowe przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia
1997 r. – Prawo energetyczne7. Jej zasadniczym celem jest określenie podstawowych zasad
funkcjonowania infrastruktury i dostępu do usług w zakresie składowania i transportu CO2
oraz wprowadzenia ułatwień dla realizacji projektów inwestycyjnych w tym obszarze, celem
wsparcia dekarbonizacji przemysłów trudnych do zdekarbonizowania (tzw. hard-to-abate).
Jest to skomplikowany proces, gdyż mamy do czynienia z całym łańcuchem wartości,
począwszy od wychwytu, przez transport i składowanie CO2, gdzie wypracowanie regulacji
dla każdego z tych osobnych elementów wymaga pogłębionej i wnikliwej analizy.
Działalność w zakresie podziemnego składowania dwutlenku węgla regulowana jest ustawą
– Prawo geologiczne i górnicze. Do 2023 r. możliwe było podziemne składowanie
dwutlenku węgla wyłącznie w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego
składowania dwutlenku węgla, jednakże żaden projekt nie został dotychczas uruchomiony.
Ustawą z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz
niektórych innych ustaw8, która weszła w życie 28 października 2023 r., wprowadzono
przepisy umożliwiające rozwój projektów podziemnego składowania dwutlenku węgla
w zakresie:
składowania dwutlenku węgla w górotworze również w przypadku projektów
o charakterze innym niż demonstracyjny,
6 ang. Carbon Capture and Storage
7 Dz.U. z 2024 r., poz. 266 ze zm.
8 Dz.U. poz. 2029
-- 3 of 8 --
4
prowadzenia działalności polegającej na składowaniu dwutlenku węgla również
w przypadku przedsięwzięć, które przewidują łączne składowanie poniżej 100
kiloton dwutlenku węgla,
połączenia zatłaczania dwutlenku węgla do złoża w celu podniesienia ciśnienia
złożowego (intensyfikacja wydobywania węglowodorów ze złóż)
z działalnością w zakresie podziemnego składowania dwutlenku węgla -
wykorzystanie efektu synergii i ograniczenie kosztochłonności technologii
dwutlenku węgla.
W Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają prace nad projektem rozporządzenia
zmieniającego rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 września 2014 r. w sprawie
obszarów, na których dopuszcza się lokalizowanie kompleksu podziemnego składowania
dwutlenku węgla9. Aktualnie dopuszczone jest lokalizowanie kompleksów podziemnego
składowania dwutlenku węgla jedynie w obrębie kambryjskiego zbiornika w wyłącznej
strefie ekonomicznej Rzeczypospolitej Polskiej (obszar morski). Planowane jest wyznaczenie
nowych obszarów, na których dopuszczone będzie lokalizowanie kompleksu podziemnego
składowania dwutlenku węgla w części lądowej, w tym w strukturach złożowych
węglowodorów, oraz rozszerzenie obszaru morskiego. Przy wyznaczaniu obszarów brane
są przede wszystkim pod uwagę uwarunkowania geologiczne i przyrodnicze, jak również
potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, ochrony zdrowia i życia ludzi oraz
środowiska.
Równocześnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska przy wsparciu ww. Grupy roboczej ds.
strategii rozpoczęło pracę nad przygotowaniem krajowej strategii w zakresie CCS/CCU.
Podstawę do jej opracowania stanowi projekt pt. Strategia rozwoju technologii wychwytu,
transportu, utylizacji i składowania CO2 w Polsce oraz pilotaż Polskiego Klastra CCUS,
opracowany w ramach programu GOSPOSTRATEG III, zlecony na rzecz Ministerstwa
Rozwoju i Technologii. Równie ważnym czynnikiem wpływającym na rozwój tej technologii
w Polsce i ich szerokiego wdrożenia jest zdaniem Ministerstwa uzyskanie akceptacji
społecznej. W związku z tym planowane są przez administrację działania, które mają
za zadanie wpłynąć pozytywnie na postrzeganie technologii CCS, wskazując na jej liczne
zalety w procesie krajowej transformacji energetycznej, w tym brak zagrożenia dla ludzi
i środowiska naturalnego.
4. Czy przeprowadzono ponowny dialog z lokalnymi społecznościami w warunkach
współczesnego kryzysu energetycznego i inflacji?
Minister Klimatu i Środowiska inicjuje działania edukacyjne mające na celu uświadamianie
znaczenia surowców dla bezpieczeństwa energetycznego i surowcowego oraz rozwoju
gospodarczego naszego kraju.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące ponownego dialogu dot. przeprowadzenia projektów
inwestycyjnych z lokalnymi społecznościami w kontekście współczesnego kryzysu
energetycznego i inflacji uprzejmie informuję, że to rolą przedsiębiorcy jest przekonanie
włodarzy gmin oraz społeczności lokalnej o korzyściach wynikających z prowadzenia
działalności górniczej, w tym takie jej zaplanowanie, aby ograniczyć negatywne skutki na
środowisko.
9 Dz.U. poz. 1272
-- 4 of 8 --
5
5. Czy Polska otrzyma jakiekolwiek rekompensaty z funduszy UE
za niewykorzystanie tak kluczowego złoża?
Uprzejmie informuję, iż kwestia ta wymaga wyjaśnienia w kontekście funkcjonowania
funduszy europejskich oraz polityki energetycznej. Fundusze Unii Europejskiej,
a w szczególności fundusze polityki spójności, nie stanowią mechanizmu służącego do
wypłaty rekompensat za niewykorzystane zasoby surowcowe. Ich głównym celem jest
wsparcie finansowe w szczególności działań inwestycyjnych, w tym w zakresie rozwoju
infrastruktury, innowacji i transformacji gospodarczej, ze szczególnym uwzględnieniem
zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.
W obszarze energetyki fundusze te są wykorzystywane m.in. do realizacji projektów
sprzyjających przejściu na nisko- i zeroemisyjne źródła energii, modernizację sieci
przesyłowych i dystrybucyjnych oraz poprawie efektywności energetycznej. Dzięki temu
możliwe jest wsparcie transformacji energetycznej, która jest priorytetem zarówno dla
Polski, jak i całej
Unii Europejskiej.
Mając na uwadze powyższe, Polska koncentruje się na efektywnym wykorzystaniu
dostępnych środków unijnych na inwestycje wspierające transformację energetyczną oraz
zrównoważony rozwój gospodarczy.
Ponadto, w nawiązaniu do Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji (TPST),
uprzejmie informuję, iż rejon Legnicy nie został objęty Funduszem Sprawiedliwej
Transformacji (FST) w ramach zatwierdzonych przez Komisję Europejską Terytorialnych
Planów Sprawiedliwej Transformacji (TPST) dla Dolnego Śląska. Zgodnie z przyjętym
podziałem, wsparcie z FST w województwie dolnośląskim obejmuje wyłącznie subregion
wałbrzyski, który zawiera następujące powiaty: wałbrzyski, kłodzki, świdnicki, ząbkowicki
oraz dzierżoniowski, a także miasto Wałbrzych. Jednocześnie, przedstawienie przez władze
lokalne planu transformacji regionu legnickiego, pozwoliłoby podjąć rozmowy z Komisją
Europejską nad uwzględnieniem tego regionu, przy kolejnej puli środków w ramach
Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.
6. Czy ministerstwo bierze odpowiedzialność za potencjalne niedobory energii
i wzrost kosztów dla gospodarstw domowych wskutek tej decyzji?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje transformację energetyczną, która zapewnia
niezależność i bezpieczeństwo energetyczne, spadek kosztów wytwarzania energii
i wzmacnianie konkurencyjności krajowej gospodarki.
Obecne strategie i plany Polski przewidują stopniowe odejście od wykorzystania węgla
(kamiennego i brunatnego) przy wzmocnieniu bezpieczeństwa energetycznego.
Transformacja klimatyczno-energetyczna zakłada rozwój odnawialnych źródeł energii
(i energetyki jądrowej w długiej perspektywie), co będzie stopniowo zmniejszać
zapotrzebowanie na paliwa kopalne (węgiel, gaz ziemny, ropę naftową) i ich udział w
krajowym miksie energetycznym w kolejnych latach. W MKiŚ trwają prace nad aktualizacją
„Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu na lata 2021-2030” (aKPEiK), który jest
kluczowym elementem działań na rzecz ochrony środowiska, klimatu, poprawy
bezpieczeństwa energetycznego Polski i przede wszystkim obniżenia cen energii. aKPEiK
-- 5 of 8 --
6
wskazuje na przyszłą dominującą rolę odnawialnych źródeł energii, które mogą wytwarzać
energię z zasobów krajowych, lokalnie. Istotną korzyścią w tak ukierunkowanym procesie
transformacji jest obniżenie i docelowa eliminacja importu paliw kopalnych czy opłat za
wykorzystanie energii z paliw kopalnych (np. opłaty za pozwolenia na emisje).
Wykorzystanie OZE oznacza także wysoki poziom niezależności energetycznej, gdyż
energia produkowana jest z lokalnie dostępnych zasobów.
Priorytetem ministerstwa przy planowaniu transformacji energetycznej jest bezpieczeństwo
dostaw energii. W ramach prac nad projektem aKPEiK, MKiŚ przygotowało m.in. symulację
zapotrzebowania na energię elektryczną w Polsce na najbliższe lata. Szczegóły dostępne są
w Załączniku 1. do aKPEiK Scenariusz aktywnej transformacji oraz Załączniku 2. do aKPEiK
Scenariusz transformacji w ścieżce zbliżonej do „biznes jak zwykle”, dostępnych publicznie
na stronie https://www.gov.pl/web/klimat/projekt-krajowego-planu-w-dziedzinie-energii-
i-klimatudo-2030-r--wersja-do-konsultacji-publicznych-z-102024-r.
Równocześnie zwracam uwagę, że za zapewnienie bezpieczeństwa i ciągłości dostaw
energii elektrycznej na poziomie operacyjnym odpowiedzialny jest operator systemu
przesyłowego elektroenergetycznego (dalej OSP), którego funkcję pełnią Polskie Sieci
Elektroenergetyczne S.A. (dalej PSE). Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo
energetyczne (dalej UPE)10, OSP jest odpowiedzialny za „bezpieczeństwo dostarczania
energii elektrycznej poprzez zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonowania systemu
elektroenergetycznego i odpowiedniej zdolności przesyłowej w sieci przesyłowej
elektroenergetycznej”, a także zgodnie z pkt 4 za „zapewnienie długoterminowej zdolności
systemu elektroenergetycznego w celu zaspokajania uzasadnionych potrzeb w zakresie
przesyłania energii elektrycznej w obrocie krajowym i transgranicznym, w tym w zakresie
rozbudowy sieci przesyłowej, a tam gdzie ma to zastosowanie, rozbudowy połączeń
z innymi systemami elektroenergetycznymi”.
Zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej jest działaniem ciągłym i realizowanym
na bieżąco. W ocenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska (dalej MKiŚ) OSP dysponuje
niezbędnymi narzędziami do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, w
tym możliwością dostosowania pracy jednostek wytwórczych centralnie dysponowanych,
a także pracą jednostek wytwórczych niebędących centralnie dysponowanymi oraz
aktywnością innych uczestników rynku energii elektrycznej (np. odpowiedzi odbioru,
magazynów energii, transgranicznej wymiany energii elektrycznej). Działalność ta ma
miejsce w ramach usług systemowych oraz na rynku bilansującym, na którym poza energią
bilansującą nabywane są również moce bilansujące. Ponadto, środkiem służącym do
zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego jest rynek mocy, który zapewnia
wynagrodzenie dla jednostek wytwórczych i innych uczestników rynku, którzy zapewniają
dostępność mocy w systemie elektroenergetycznym.
W odniesieniu do kwestii kosztów dla gospodarstw domowych pragnę zauważyć, że
najbardziej skuteczną ścieżką do długofalowego obniżenia cen energii jest zwiększenie
udziału najtańszych źródeł energii w krajowym miksie energetycznym. Przy czym, średni
jednostkowy koszt sprzedanej energii z własnej produkcji w podziale na źródła w Polsce w
I poł. 2024 r. kształtował się następująco:
- koszt energii z elektrowni opartych na węglu kamiennym: 818 zł/MWh,
- koszt energii z elektrowni opartych na węglu brunatnym: 713 zł/MWh,
10 ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859)
-- 6 of 8 --
7
- koszt energii z elektrowni na biomasę: 582 zł/MWh,
- koszt energii z elektrowni gazowych (gaz ziemny): 559 zł/MWh,
- koszt energii z elektrowni fotowoltaicznych: 411 zł/MWh,
- koszt energii z elektrowni wiatrowych: 289 zł/MWh.
Powyższe zestawienie cen rynkowych z 2024 r. dowodzi, iż najbardziej skuteczną ścieżką
do długofalowego obniżenia cen energii jest zwiększenie udziału najtańszych źródeł
energii w krajowym miksie energetycznym, tj. udziału energii z elektrowni wiatrowych i el.
fotowoltaicznych. Cena energii z elektrowni wiatrowych jest ponad dwukrotnie niższa niż
cena energii ze źródeł na węgiel kamienny i węgiel brunatny, oraz o ok. 50% niższa niż cena
energii z elektrowni na biomasę lub el. gazowych. Podobne różnice utrzymują się przy
porównaniu technicznego jednostkowego kosztu wytworzenia energii, czyli kosztu
wytworzenia energii bez uwzględnienia kosztu emisyjności poszczególnych źródeł (tj. kosztu
zakupu ETS).
Również prognozy przeprowadzone w ramach prac nad Krajowym Planem w dziedzinie
Energii i Klimatu 2030 wskazują, iż transformacja w kierunku gospodarki zeroemisyjnej
(netto) będzie skutkować spadkiem cen energii. Oba scenariusze WEM i WAM do projektu
aKPEiK pokazują konsekwentny spadek kosztów wytwarzania energii elektrycznej o ok.
13% do 2030 r. i o 33% do 2040 r. (WAM) w porównaniu z prognozami na 2025 r. Ten
efekt, przy jednocześnie istotnym wsparciu inwestycyjnym ze środków publicznych
(krajowych i unijnych) dostępnych w perspektywie do 2030 r., może i powinien przełożyć
się na realną stabilizację i docelowy spadek cen energii. Głównym czynnikiem ryzyka
wzrostu cen jest nieosiągnięcie zamierzonego tempa transformacji, zwłaszcza inwestycji
towarzyszących rozwojowi OZE.
Aby ceny energii elektrycznej były na akceptowalnym poziomie i w mniejszym stopniu
obciążały budżety odbiorców niezbędne jest konsekwentne wdrażanie przede wszystkim
następujących polityk:
Eliminacja paliw kopalnych z energetyki (obciążonych kosztami uprawnień do
emisji i paliw),
Rozwój najtańszych źródeł energii – przede wszystkim farm wiatrowych i PV,
Rozwój magazynowania energii i rynku biometanu, co wpłynie na elastyczność
systemu,
Rozwój energetyki obywatelskiej, w sposób umożliwiający redukcję kosztów
dystrybucyjnych i systemowych,
Rozwój rynku detalicznego – uatrakcyjnienie taryf dynamicznych.
W średniej perspektywie czasowej, rozwój OZE może zastępować pracę dotychczasowych
elektrowni konwencjonalnych. Nadwyżki energii powinny być magazynowane i
wykorzystywane, gdy energii z OZE jest zbyt mało. Docelowo rezerwę powinien stanowić
gaz odnawialny – biometan. W dłuższej perspektywie część zapotrzebowania na energię
pokryta zostanie z energetyki jądrowej. Ważna jest także odpowiednia wycena wszystkich
elementów systemu i określenie atrakcyjnych taryf. Tak skomponowany model rynku
pozwoli na długofalową i trwałą redukcję cen energii dla wszystkich grup odbiorców, w tym
gospodarstw domowych, przemysłu i sektora usług.
-- 7 of 8 --
8
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska, Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych
w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --