Interpelacja w sprawie możliwości finansowego wsparcia polskiego programu energetyki jądrowej ze środków Banku Światowego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10355
do ministra przemysłu
w sprawie możliwości finansowego wsparcia polskiego programu energetyki jądrowej ze środków Banku Światowego
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 16-06-2025
Szanowna Pani Minister,
bezpieczeństwo energetyczne Polski powinno być jednym z fundamentów naszej strategii gospodarczej i geopolitycznej. W obliczu trwających wojen, niestabilności rynków surowców oraz coraz większych wymogów klimatycznych, konieczne jest zdecydowane i szybkie działanie na rzecz dywersyfikacji źródeł energii i uniezależnienia się od importu paliw – w szczególności z kierunków niestabilnych politycznie.
Energetyka jądrowa to jedno z najbardziej efektywnych i bezemisyjnych źródeł energii. Pozwala na wytwarzanie dużych ilości prądu niezależnie od warunków pogodowych, przy zerowej emisji CO₂ i wysokim współczynniku wykorzystania mocy. Technologia ta umożliwia uniezależnienie się od surowców, które są przedmiotem politycznego szantażu i spekulacji cenowej. Właśnie dlatego kolejne państwa Europy wracają do inwestycji w energetykę atomową.
W tym kontekście szczególnie istotna jest decyzja Banku Światowego, który po dekadach restrykcji ogłosił zniesienie zakazu finansowania projektów jądrowych – w tym rozbudowy i modernizacji istniejących reaktorów oraz rozwoju nowych technologii, takich jak SMR (małe reaktory modułowe). Jednocześnie Bank Światowy zapowiedział współpracę z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej (MAEA) przy ocenie projektów i wsparciu doradczym.
Zważywszy na te deklaracje oraz dynamiczny rozwój technologii jądrowej na świecie, Polska powinna możliwie szybko dołączyć do państw korzystających z tego typu instrumentów finansowych. Ich pozyskanie pozwoli nie tylko przyspieszyć budowę elektrowni jądrowych, ale również zwiększy naszą wiarygodność jako państwa realizującego długofalową i stabilną strategię energetyczną.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Przemysłu rozważa skorzystanie ze środków Banku Światowego na finansowanie polskiego programu energetyki jądrowej – zarówno w zakresie dużych bloków, jak i reaktorów SMR?
Czy prowadzone są już konkretne działania, rozmowy lub analizy dotyczące możliwości aplikowania o finansowanie z Banku Światowego? Czy wytypowano projekty, które mogłyby spełniać kryteria tej instytucji?
Czy ministerstwo współpracuje z innymi podmiotami finansowymi – jak Bank Gospodarstwa Krajowego – w celu utworzenia mechanizmów współfinansowania z udziałem środków krajowych i międzynarodowych?
Czy przygotowywane są zmiany legislacyjne lub systemowe, które ułatwiłyby dostęp do finansowania projektów jądrowych – np. ułatwienia proceduralne, gwarancje Skarbu Państwa, czy przyspieszenie wydawania pozwoleń środowiskowych?
Jakie bariery instytucjonalne i finansowe utrudniają obecnie skorzystanie z potencjalnych źródeł wsparcia międzynarodowego dla energetyki jądrowej?
Czy ministerstwo planuje utworzenie dedykowanego programu wsparcia projektów jądrowych, który mógłby współdziałać z kredytami Banku Światowego – np. w formie dopłat do oprocentowania, zabezpieczeń kredytowych, wsparcia inwestycji infrastrukturalnych towarzyszących (sieci, chłodzenie, lokalizacje)?
Czy prowadzone są obecnie jakiekolwiek konsultacje z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej (MAEA) w zakresie przygotowania projektów do standardów finansowania instytucjonalnego i zgodności z normami bezpieczeństwa?
Sekretarz stanu Wojciech Wrochna
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9630 znakówhttp://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
BM-I.053.45.2025.TŚ
Warszawa, 2025-07-07
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10355 w sprawie możliwości finansowego wsparcia
polskiego programu energetyki jądrowej ze środków Banku Światowego, uprzejmie
informuję:
Struktura finansowania projektu budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej (dalej:
Projekt) zakłada 30% udział finansowania własnego oraz 70% udział kapitału obcego.
Finansowanie dłużne zostanie pozyskane przede wszystkim z zagranicznych instytucji
wspierających eksport wywodzących się z państw dostawców sprzętu, w tym agencji
kredytów eksportowych, a w szczególności amerykańskiej agencji kredytów eksportowych
Export-Import Bank of the United States. Spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (dalej: PEJ)
prowadzi dialog z agencjami kredytów eksportowych z całego świata i jak dotąd gotowość
zaangażowania finansowego w Projekt w łącznej kwocie odpowiadającej ok. 70% zakładanej
kwoty finansowania dłużnego wyraziło 11 agencji kredytów eksportowych z Europy,
Ameryki Północnej i Azji.
Pozostała część finansowania dłużnego, zgodnie z założeniami, zostanie pozyskana z rynku
finansowego, tj. polskich i zagranicznych instytucji finansowych. Rozpoczęcie dialogu z
pozostałymi instytucjami finansowymi PEJ planuje jeszcze w tym roku. W zorganizowaniu
optymalnej struktury i źródeł finansowania zewnętrznego PEJ jest wspierany przez
doświadczonego doradcę finansowego.
Przychylność do finansowania energetyki jądrowej przez instytucje takie jak Bank Światowy
może wpłynąć pozytywnie na wiele innych podmiotów i ich skłonność do zaangażowania w
finansowanie projektów jądrowych, co może ułatwić montaż finansowania dłużnego
Projektu. Z uwagą śledzimy politykę Banku Światowego, stąd odnotowaliśmy, że – zgodnie z
doniesieniami prasowymi, na razie nie potwierdzonymi oficjalnie –zmiana w podejściu do
finansowania energetyki jądrowej dotyczyć ma przede wszystkim finansowania projektów
związanych z wydłużeniem czasu eksploatacji istniejących bloków jądrowych oraz rozwoju
potencjału technologii SMR (ang. Small Modular Reactors) w krajach rozwijających się.
W celu sfinansowania Projektu opracowany został kompleksowy mechanizm wsparcia, który
przewiduje:
-- 1 of 4 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 2 z 4
• Dokapitalizowanie spółki PEJ przez Skarb Państwa. Przyjęta struktura
finansowania elektrowni jądrowej zakłada 70% udział finansowania
dłużnego i 30% udział finansowania własnego. 11 kwietnia 2025 r. w życie
weszła ustawa o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie
obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz ustawy o
wpłatach z zysku przez jednoosobowe spółki Skarbu Państwa, która zakłada
przekazanie na część kapitałową Projektu kwoty 60,2 mld złotych w latach
2025-2030.
• Udzielenie gwarancji Skarbu Państwa pokrywających 100% finansowania
dłużnego. Gwarancje Skarbu Państwa są niezbędne do pozyskania
finansowania dłużnego. Takich gwarancji wymagają agencje kredytów
eksportowych, które będą głównym źródłem finansowania dłużnego (patrz
odp. na pyt. 1 i 2).
• Przyznanie wsparcia cenowego w postaci dwukierunkowego kontraktu
różnicowego. Rolą zaprojektowanego kontraktu różnicowego jest
zapewnienie PEJ stabilnych przychodów w okresie eksploatacji elektrowni
jądrowej oraz ochrona odbiorców energii elektrycznej w przypadku
wystąpienia na rynku wysokich cen
Mechanizm wsparcia składający się z wymienionych powyżej elementów został już
notyfikowany Komisji Europejskiej, w celu uzyskania decyzji Komisji Europejskiej o
zgodności pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym UE. W grudniu 2024 r. Komisja
Europejska wydała tzw. decyzję otwierającą, czyli decyzję o wszczęciu formalnej procedury
dochodzenia w związku z notyfikowaną pomocą publiczną. Należy zauważyć, że Komisja
Europejska zdecydowała o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia w związku z
notyfikowaną pomocą publiczną zgodnie z dotychczasową praktyką stosowaną w
odniesieniu do pomocy udzielanej w sektorze jądrowym ze względu na istotność takich
postępowań i wartość samej pomocy, jedocześnie potwierdzając niezbędność pomocy do
dalszej realizacji projektu budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej.
W toku procedury dochodzenia strona polska w dialogu z Komisją Europejską wypracowuje
szczegółowe parametry dla ww. elementów mechanizmu wsparcia w oparciu o kryteria
adekwatności i proporcjonalności, mając jednocześnie na uwadze cele w zakresie
zagwarantowania elektrowni jądrowej odpowiedniego poziomu przychodów przy
zachowaniu interesów odbiorców końcowych.
Polska, od czasu podjęcia decyzji dotyczącej wdrożenia energetyki jądrowej i realizacji
Programu polskiej energetyki jądrowej w 2010 roku, występowała do Banku Światowego o
zniesienie zakazu finansowania energetyki jądrowej, zarówno w kontekście globalnym jak i
realizacji projektu jądrowego w Polsce. Powyższe działania podejmowane były w
bezpośrednich kontaktach z Bankiem jak i za pośrednictwem międzynarodowych organizacji
jądrowych takich jak: Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Agencja Energii Jądrowej
OECD czy też Międzynarodowe Ramy ds. Rozwoju Energetyki Jądrowej (IFNEC).Bank
Światowy konsekwentnie odrzucał propozycje włączenie projektów jądrowych do swojej
strategii inwestycyjnej, argumentując to brakiem kompetencji w zakresie ocen zagrożeń
bezpieczeństwa obiektów jądrowych jak i obawami związanymi z rozprzestrzenianiem
materiałów jądrowych. Awaria w Fukushimie Daiichi w 2011 r. przyczyniła się do tego, że
-- 2 of 4 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 3 z 4
Bank Światowy wprowadził de facto formalny zakaz finansowania energetyki jądrowej.
Zakaz ten został następnie powtórzony w 2013 r., kiedy to Bank stwierdził, że
"bezpieczeństwo obiektów jądrowych i nierozprzestrzenianie nie leżą w obszarach
specjalizacji Grupy Banku Światowego”. Sprzeciw ten wzmacniali niektórzy czołowi
akcjonariusze Banku w tym głownie Niemcy, którzy sprzeciwiali się wykorzystywaniu
funduszy Banku na projekty jądrowe.
Sytuacja ta zmieniła się w ostatnich kilku latach w związku z potwierdzeniem przez wiele
kluczowych organizacji międzynarodowych jak: IPCC, MAEA, NEA kluczowej roli energetyki
jądrowej w walce ze zmianami klimatycznym oraz w zapewnieniu bezpieczeństwa
energetycznego a także podjęciem szeregu ważnych inicjatyw na rzecz rozwoju
wykorzystania energetyki jądrowej w tym, Deklaracji potrojenia mocy jądrowych, podjętej
podczas COP29 w grudniu 2023 r., oraz w świetle niedawnych decyzji Europejskiego Banku
Inwestycyjnego i decyzji rządów m.in. USA. Kanady, Francji o znacznym zwiększeniu roli
energii jądrowej w ich systemach energetycznych.
Ministerstwo Przemysłu z dużym zadowoleniem przyjęło zmianę strategii Banku
Światowego w odniesieniu do energetyki jądrowej, ogłoszoną w dniu 12 czerwca. Należę
jednak podkreślić, że praktyczne jej wdrożenie będzie procesem dłuższym, z uwagi na ww.
brak kompetencji i doświadczeń Banku Światowego w obszarze związanym z energią
jądrową, które instytucja ta zamierza stopniowo rozwijać. Służyć temu ma Porozumienie o
współpracy z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej, podpisane w dniu 27 czerwca
2025.
Ministerstwo Przemysłu będzie monitorować wdrożenie i realizację nowej strategii
inwestycyjnej Banku Światowego w odniesieniu do energetyki jądrowej, aczkolwiek
podkreślić należy, że w pierwszej kolejności Bank zamierza finansować rozbudowę i
modernizacje istniejących elektrowni jądrowych oraz analizy wykonalności i bezpieczeństwa
projektów jądrowych w krajach rozwijających się. Kolejnym obszarem działań Banku ma być
finasowanie rozwoju technologii małych modułów reaktorów SMR.
Ministerstwo Przemysłu zakłada możliwość współpracy z Bankiem Światowym w zakresie
wdrażania technologii SMR, w momencie pojawienia się na polskim rynku zaawansowanych
projektów SMR i gotowości Banku do finasowania takich inwestycji.
Polska prowadzi szeroką współpracę z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej w
zakresie zagadnień związanych z finasowaniem projektów jądrowych w Polsce m.in. w
ramach Współpracy Technicznej oraz działalności grup eksperckich, dedykowanych temu
obszarowi. Współpraca ta obejmuje zarówno finansowanie projektów, opartych na
wielkoskalowych reaktorach jądrowych jak i rozwijanych obecnie technologiach SMR.
Przykładem takiej współpracy były warsztaty zorganizowane wspólnie przez Ministerstwo
Przemysłu i Międzynarodową Agencję Energii Atomowej w dniach 23-25 czerwca br.,
poświęcone zagadnieniom ekonomicznych aspektów i finansowania projektów SMR. W
warsztatach wzięli udział światowi eksperci z tego zakresu, eksperci MAEA oraz
przedstawiciele polskiej administracji rządowej, instytucji finansowych oraz innych
interesariuszy potencjalnych projektów budowy SMR.
Równolegle do współpracy z MAEA Polska prowadzi intensywną współprace z Agencją
-- 3 of 4 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 4 z 4
Energii Jądrowej OECD w obszarze finansowania energetyki jądrowej, uczestnicząc w takich
inicjatywach jak „Roadmaps to New Nuclear”, które dedykowane są m. in. w dużym stopniu
innowacyjnym formom finasowania inwestycji w projekty jądrowe.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Wojciech Wrochna
Sekretarz stanu
2025-07-07 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --