Interpelacja w sprawie problemów związanych z odprawą celną towarów importowanych oznaczonych kodem CN 44
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10349
do ministra finansów
w sprawie problemów związanych z odprawą celną towarów importowanych oznaczonych kodem CN 44
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 16-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w imieniu przedsiębiorców zajmujących się importem towarów drewnopochodnych. Zgłaszany problem dotyczy znacznych trudności w odprawie celnej towarów oznaczonych kodem CN 44, obejmujących drewno i artykuły z drewna oraz węgiel drzewny. Z relacji przedstawicieli branży wynika, że odprawy te są regularnie wstrzymywane przez służby celne, mimo posiadania przez importerów kompletnej i prawidłowej dokumentacji, w tym certyfikatów pochodzenia i braku jakichkolwiek sankcji wobec krajów pochodzenia towarów.
O ile rozumiany i akceptowany jest szczególny nadzór nad importem sklejki brzozowej, to wątpliwości budzi fakt, iż podobne działania są stosowane wobec innych rodzajów sklejki i drewna – w tym m.in. topolowej z Chin, eukaliptusowej i akacjowej z Wietnamu czy sosnowej z Brazylii – czyli z państw, wobec których nie obowiązują żadne sankcje gospodarcze, a pochodzenie towarów jest w pełni udokumentowane. Niejednokrotnie są to również długoletni i sprawdzeni dostawcy.
Wstrzymywanie kontenerów przez wiele dni, a nierzadko tygodni, skutkuje naliczaniem opłat przez przewoźników i operatorów logistycznych, co przekłada się na rosnące koszty działalności. Przykładowo, stawki za przestój kontenera mogą wynosić nawet 100 EUR za dobę, a przy wielotygodniowych opóźnieniach i kilkudziesięciu jednostkach kontenerowych skutkuje to stratami liczonymi w setkach tysięcy złotych. Dodatkowo firmy ponoszą koszty manipulacyjne w portach, składowania, skanowania i rewizji.
Przedsiębiorcy zwracają również uwagę na brak jednoznacznych wytycznych oraz rozbieżności w interpretacji przepisów celnych przez różne jednostki Krajowej Administracji Skarbowej. Taka niepewność prawna destabilizuje działalność gospodarczą, prowadzi do licznych sporów, zwiększa ryzyko operacyjne oraz może skutkować upadłością firm i utratą miejsc pracy.
W związku z powyższym, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o pilną interwencję i odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów planuje ujednolicenie i doprecyzowanie przepisów oraz wytycznych dotyczących odprawy celnej towarów sklasyfikowanych pod kodem CN 44?
Czy możliwe jest wprowadzenie uproszczonej procedury odprawy dla towarów pochodzących z krajów niesankcjonowanych, w przypadku gdy importerzy przedstawiają pełną i prawidłową dokumentację pochodzenia?
Jakie działania zostały lub zostaną podjęte przez resort w celu przeciwdziałania długotrwałym i nieuzasadnionym wstrzymaniom odpraw celnych, które generują wysokie koszty i zagrażają stabilności firm działających w tej branży?
Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmu odwoławczego lub arbitrażowego w sytuacjach spornych dotyczących klasyfikacji i odprawy towarów, tak aby przedsiębiorcy nie byli narażeni na wielotygodniowe przestoje kontenerów?
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Małgorzata Krok
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17236 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 8 lipca 2025 roku
Sprawa: interpelacja nr 10349 w sprawie problemów związanych z odprawą
celną towarów klasyfikowanych do działu 44 Wspólnej Taryfy Celnej.
Znak sprawy: DC5.8870.680.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 10349 z 23 czerwca 2025 r., złożoną przez Posłankę
na Sejm Panią Magdalenę Filipek-Sobczak, dotyczącą zgłaszanych przez
przedsiębiorców problemów odnoszących się do trudności w dokonywaniu odpraw
celnych towarów z działu 44 (drewno i artykuły z drewna oraz węgiel drzewny)
Wspólnej Taryfy Celnej, przedstawiam informacje nawiązujące do zagadnień
ujętych w następujących pytaniach:
1) Czy Ministerstwo Finansów planuje ujednolicenie i doprecyzowanie przepisów
oraz wytycznych dotyczących odprawy celnej towarów sklasyfikowanych pod
kodem CN 44?
2) Czy możliwe jest wprowadzenie uproszczonej procedury odprawy
dla towarów pochodzących z krajów niesankcjonowanych, w przypadku
gdy importerzy przedstawiają pełną i prawidłową dokumentację pochodzenia?
3) Jakie działania zostały lub zostaną podjęte przez resort w celu przeciwdziałania
długotrwałym i nieuzasadnionym wstrzymaniom odpraw celnych, które
generują wysokie koszty i zagrażają stabilności firm działających w tej branży ?
4) Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmu odwoławczego
lub arbitrażowego w sytuacjach spornych dotyczących klasyfikacji i odprawy
towarów, tak aby przedsiębiorcy nie byli narażeni na wielotygodniowe przestoje
kontenerów ?
-- 1 of 7 --
2/7
Obszar tematyczny interpelacji nr 10349 z 23 czerwca 2025 r. dotyczy towarów
z działu 44 Wspólnej Taryfy Celnej, które objęte są sankcjami. Ze względu na zakres
zagadnień, niniejsze informacje koncentrują się na sankcjach obowiązujących
od 2022 r., mimo, iż sankcje na Białoruś obowiązują od 2006r., a na Rosję od 2014 r.
Sankcje międzynarodowe, inaczej zwane środkami ograniczającymi, są jednym
z instrumentów oddziaływania wobec podmiotów, których działalność stanowi
naruszenie zasad i norm prawa międzynarodowego, w tym międzynarodowego
prawa praw człowieka i stanowi zagrożenie dla światowego lub regionalnego pokoju
i bezpieczeństwa. Sankcje mogą być skierowane przeciwko rządom państw trzecich,
podmiotom niepaństwowym, a także jednostkom lub grupom (np. terrorystycznym).
Unia Europejska wprowadza środki ograniczające (sankcje) wobec państw,
organizacji, osób prawnych lub osób fizycznych w ramach Wspólnej Polityki
Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB). Podstawą prawną do nakładania sankcji
przez UE jest art. 29 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 215 Traktatu
o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Sankcje UE wprowadzane są w drodze decyzji
i rozporządzeń Rady UE. Unia Europejska implementuje sankcje nałożone przez
Radę Bezpieczeństwa ONZ. Ponadto, UE może nakładać własne, autonomiczne
środki ograniczające.
Do podstawowych rodzajów sankcji należy zaliczyć:
sankcje finansowe (m.in. zamrożenie funduszy, zakaz udostępniania funduszy);
sankcje gospodarcze (m.in. ograniczenia w imporcie lub eksporcie określonych
towarów i usług);
sankcje dotyczące ruchu osobowego (m.in. zakaz wjazdu na określone
terytorium);
sankcje dyplomatyczne (zerwanie stosunków dyplomatycznych).
Polska, ze względu na swoje położenie geograficzne, w chwili obecnej pełni
wyjątkową rolę przy obsłudze obrotu towarowego oraz osobowego na granicy
zewnętrznej Unii Europejskiej.
Jednym z priorytetowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS)
jest ochrona obszaru celnego i granic zewnętrznych UE, która polega przede
wszystkim na prowadzeniu działań kontrolnych, mających na celu zapobieganie
nielegalnemu przywozowi i wywozowi towarów. Stosownie do art. 54 ust. 1 pkt 2
ustawy z 15 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 615 ze zm.) kontroli celno-skarbowej podlega m. in. przestrzeganie przepisów
prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem
towarów
w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi,
w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami
lub zakazami.
-- 2 of 7 --
3/7
Po inwazji Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. UE wprowadziła listę środków
ograniczających w odpowiedzi na rosyjską agresję oraz w ramach wsparcia
i solidarności z Ukrainą.
Wiele z tych środków ma wpływ na pracę organów celnych UE, importerów
i eksporterów, a także innych uczestników międzynarodowych łańcuchów dostaw,
np. przewoźników, przedstawicieli w sprawach celnych, załadowców. Środkami
sankcyjnymi (gospodarczymi) objęte zostało m. in. drewno oraz wyroby drewniane
z działu 44 Wspólnej Taryfy Celnej, pochodzące lub przywożone z Rosji
lub Białorusi.
Sankcje na towary z Rosji lub Białorusi obejmują m.in. zakazy odnoszące się do
importu towarów z działu 44. Drewno i wyroby z drewna są ważnym surowcem
eksportowym dla Rosji czy Białorusi, a sankcje na jego handel mają na celu
zmniejszenie dochodów, które Rosja i Białoruś może przeznaczyć
na finansowanie swojej armii i prowadzenie wojny na terytorium Ukrainy.
W celu uszczelnienia sankcji, organy celne państw członkowskich UE prowadzą
wzmożone kontrole w celu zapobiegania nielegalnemu importowi towarów objętych
sankcjami.
Co więcej, sami przedsiębiorcy z branży przemysłu drzewnego zarówno w Polsce
jak i w UE domagali się uszczelnienia sankcji na towary z działu 44 Wspólnej Taryfy
Celnej, poprzez wzmocnienie działań organów celnych, zapobiegających
obchodzeniu zakazu importu tych towarów do UE. Działania uszczelniające
są jednym z czynników mających wpływ na zachowanie uczciwej konkurencji
na rynku drzewnym.
Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013
z 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (UKC), zadaniem
organów celnych jest nadzór nad międzynarodową wymianą handlową Unii
w sposób wspierający sprawiedliwy i swobodny handel, wdrażanie zewnętrznych
aspektów rynku wewnętrznego, wspólnej polityki handlowej oraz pozostałych
wspólnych polityk Unii w zakresie wymiany handlowej, a także bezpieczeństwo
całego łańcucha dostaw oraz stosowanie środków mających na celu:
• ochronę interesów finansowych Unii i jej państw członkowskich;
• ochronę Unii przed nieuczciwym i nielegalnym handlem przy równoczesnym
wspieraniu legalnej działalności gospodarczej;
• zapewnianie bezpieczeństwa i ochrony Unii i jej mieszkańców oraz ochrony
środowiska, w stosownych przypadkach w ścisłej współpracy z innymi organami.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 UKC organy celne mogą przeprowadzać wszelkie kontrole
celne, które uznają za niezbędne, w celu realizacji tego nadzoru. Kontrole celne
-- 3 of 7 --
4/7
mogą polegać w szczególności na rewizji towarów, pobieraniu próbek, weryfikacji
prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu, deklaracji
lub powiadomieniu oraz istnienia, autentyczności, prawidłowości i ważności
dokumentów, kontroli księgowości i pozostałej dokumentacji, kontroli środków
transportu, kontroli bagażu i innych towarów przewożonych przez osoby
lub na osobach oraz na przeprowadzaniu oficjalnych dochodzeń i innych podobnych
czynności.
Zgodnie z art. 46 ust. 2 UKC kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się
głównie na analizie ryzyka — przeprowadzanej z zastosowaniem technik
elektronicznego przetwarzania danych w celu identyfikacji i oceny ryzyka
oraz podjęcia niezbędnych środków zapobiegawczych — na podstawie kryteriów
opracowanych na szczeblu krajowym, unijnym oraz, w stosownych przypadkach,
międzynarodowym.
W ramach kontroli prowadzonych przez organ celny każda przesyłka towarów
przywożonych z państw trzecich podlega zgłoszeniu celnemu, które jest następnie
weryfikowane pod kątem zgodności z prawem celnym oraz przepisami odrębnymi –
w tym przypadku – przepisami z zakresu sankcji nałożonych na Rosję lub Białoruś w
związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie.
W przypadku pojawienia się wątpliwości po stronie organu celnego w zakresie
deklarowanego kraju pochodzenia, wynikających z weryfikacji zgłoszenia celnego
i kontroli dokumentów załączonych do tego zgłoszenia organ celny może zażądać
dodatkowych dokumentów, w oparciu o art. 15 ust. 1 UKC. Zgodnie z treścią
tego przepisu, na żądanie organu celnego i w określonym terminie każda osoba
bezpośrednio lub pośrednio uczestnicząca w załatwianiu formalności celnych
lub podlegająca kontrolom celnym dostarcza organom celnym wszelkie wymagane
dokumenty i informacje w odpowiedniej formie, jak również udziela im wszelkiej
pomocy niezbędnej do zakończenia tych formalności lub kontroli.
W związku z powyższym, organy celne w ramach prowadzonej kontroli przed
zwolnieniem towarów do wnioskowanej procedury celnej, mogą zażądać
dodatkowych dokumentów w celu weryfikacji dokładności i kompletności danych
zadeklarowanych w zgłoszeniu celnym, zgodnie z prawem celnym.
KAS działa wyłącznie w granicach określonych przepisami prawa i egzekwuje
obowiązki w takim zakresie, w jakim wynika to z obowiązujących przepisów prawa
unijnego i krajowego. Zadania KAS wykonują organy KAS określone w art. 11 ust. 1
przywołanej ustawy, m. in. naczelnik urzędu celno-skarbowego, który jest organem
celnym wskazanym w art. 69 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z
2024 r. poz. 1373).
Do zadań naczelnika urzędu celno-skarbowego należy, w szczególności
-- 4 of 7 --
5/7
obejmowanie towarów procedurami celnymi oraz wykonywanie innych czynności
przewidzianych przepisami prawa celnego, a także wymiar należności celnych
i podatkowych oraz innych opłat, związanych z przywozem i wywozem towarów.
Naczelnik urzędu celno-skarbowego, jako organ samodzielny, uwzględniając stan
faktyczny i prawny (dotyczący obsługi konkretnego zgłoszenia celnego) oraz
załączone do zgłoszenia dokumenty (np. faktury, kontrakty, listy przewozowe, karty
charakterystyki towaru, etc.), dokonuje oceny, czy w danej sprawie spełnione są
przesłanki przesądzające o możliwości dopuszczenia towaru do obrotu na terenie
Polski/UE.
Mając na uwadze poruszane w interpelacji zagadnienia dotyczące wydłużonego
czasu obsługi celnej towarów z działu 44 Wspólnej Taryfy Celnej, pozyskano
od organów celnych informacje na temat odpraw tego rodzaju towarów.
Z przekazanych informacji wynika, że okolicznością, która ma bezpośredni wpływ na
płynność odpraw, jest fakt, że dokumenty o które zwracają się funkcjonariusze
Służby Celno-Skarbowej przy odprawie towarów często nie są przesyłane w
komplecie i wymagają uzupełniania.
Zgłoszenia celne i uzupełnione dokumenty analizowane są w porządku
chronologicznym (zgodnie z datą ich wpływu). Konieczność wzywania podmiotów
do uzupełnienia dokumentów każdorazowo ma istotny wpływ na wydłużenie czasu
obsługi danego klienta.
Od kilku miesięcy przy odprawach towarów z działu 44 Wspólnej Taryfy Celnej
osoba lub podmiot, które dokonują przywozu takich towarów z państw, co do
których istnieje ryzyko, że biorą udział w obchodzeniu środków ograniczających
mają obowiązek przedkładać organowi celnemu dowody potwierdzające państwo
pozyskania drewna lub państwo pozyskania drewna wykorzystanego do
wytworzenia produktu drewnianego. Dowody te powinny zawierać informację o
regionie pozyskania drewna w danym państwie, dane dostawcy drewna lub dane
wytwórcy produktu drewnianego (art. 14d ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r.
o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na
Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (t.j. Dz. U. z 2025 r.
poz. 514).
W sytuacjach gdy dokumenty nie są przekazywane lub nie są przekazywane
wszystkie wymagane dokumenty, prowadzona jest dodatkowa korespondencja ze
zgłaszającym, a po uzupełnieniu dokumentacji przeprowadzana jest dodatkowa
analiza całości przekazanej dokumentacji. Konieczność wykonania tych czynności
ma bezpośrednie przełożenie na czas obsługi danego podmiotu.
Ponadto informuję, że z uwagi na problemy związane z ustaleniem pochodzenia
towarów z działu 44 oraz konieczności weryfikacji załączanych do zgłoszeń celnych
dokumentów i świadectw pochodzenia, w niektórych przypadkach występuje
-- 5 of 7 --
6/7
konieczność weryfikacji autentyczności takich dokumentów w kraju eksportu.
Odpowiedzi na przedłożone zapytania stanowią istotne źródło informacji dla celów
prowadzonych postępowań, ale ich pozyskanie także ma wpływ na czas odprawy.
Jednocześnie, importerom i przedstawicielom importerów w sprawach celnych
powinny być znane wymagania w zakresie odpraw celnych towarów sankcyjnych. W
dniu 21 lutego 2025 r. KAS zorganizowała webinar dla przedsiębiorców
(importerów, eksporterów i agencji celnych), na którym przedstawiła przepisy
odnośnie sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś w związku z wojną w Ukrainie.
Przedsiębiorcom zostały zaprezentowane zmiany w polskich przepisach
zainicjowane w związku z wejściem w życie kolejnych pakietów sankcyjnych oraz
doświadczenia KAS związane z przeciwdziałaniem ich obchodzeniu. W webinarze
wzięło udział ok. 700 osób. Po webinarze, na portalu usługowym PUESC (Platforma
Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych) opublikowane zostały odpowiedzi na
pytania przedsiębiorców zgłoszone w przedmiotowej materii.
Dodatkowo, należy zwrócić uwagę, iż w przypadku konieczności przeprowadzenia
rewizji celnej, termin jej przeprowadzenia uzależniony jest często od operatorów
portowych, terminalowych i gestorów ładunków, którzy wystawiają dany kontener
do rewizji celnej.
Odnosząc się do podnoszonej kwestii w interpelacji odnośnie do kontrolowania
niektórych towarów z działu 44 Wspólnej Taryfy Celnej, które importowane są
z takich państw, jak np. Brazylia, Chiny, Wietnam, wobec których nie obowiązują
żadne sankcje gospodarcze, a pochodzenie towarów jest w pełni udokumentowane,
wyjaśniam, że Zawiadomienie dla podmiotów gospodarczych, importerów
i eksporterów” (Dz. Urz. C 145 z 1.4.2022) stanowi: „W związku z ryzykiem
obchodzenia tych środków podmiotom gospodarczym w UE zaleca się wprowadzenie
odpowiednich środków należytej staranności będących do ich dyspozycji, aby zapobiec
takiemu obchodzeniu środków:
− poprzez wywóz do państw trzecich, z których towary takie można łatwo przekierować
do Rosji i Białorusi; szczególną uwagę należy zwrócić na wywóz takich towarów do krajów
Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG, w skład której oprócz Federacji Rosyjskiej
i Republiki Białorusi wchodzą Republika Armenii, Republika Kazachstanu i Republika
Kirgiska), ponieważ towary w każdym państwie członkowskim EUG znajdują się
w swobodnym obrocie w całej EUG;
− poprzez przywóz z państw trzecich, z których towary takie można łatwo przekierować
do UE, w szczególności gdy kraje te nie stosują ograniczeń w przywozie z Rosji i Białorusi;
dotyczy to w szczególności towarów przywożonych z innych krajów EUG.”
Na podstawie analiz przepływów handlowych z krajami trzecimi, doświadczeń KAS
związanych z egzekwowaniem sankcji oraz przypadków ich omijania, nie ma
zamkniętego katalogu krajów, z których import przedmiotowych towarów nie byłby
w ogóle kontrolowany.
-- 6 of 7 --
7/7
Działania organów celnych prowadzone są m.in. w oparciu o analizy dotyczące
omijania sankcji, biorące pod uwagę rodzaj towaru (towary z drewna szczególnie
często będące przedmiotem naruszeń sankcji), państwa pochodzenia – m. in. Chiny
czy Kazachstan, a wskazanie analizy ryzyka stanowi podstawę do przeprowadzenia
szczególnie wnikliwej kontroli zgłoszeń celnych.
Jako przykład należy przytoczyć sprawę, której nadawcą importowanego towaru
z działu 44 była firma z Tunezji. Według oświadczenia importera, w kontenerach
miała znajdować sklejka brzozowa z Tunezji, ale w trakcie kontroli funkcjonariusze
Służby Celno-Skarbowej wykryli, że na opakowaniach zbiorczych z towarem
znajdowały się opisy cyrylicą, oznaczające model i typ sklejki produkowanej
w zakładach rosyjskich.
Zdając sobie sprawę, że wydłużona kontrola, może być przez przedsiębiorców
oceniana jako szczególnie uciążliwa, podkreślić należy jednak, że towary z działu 44
Wspólnej Taryfy Celnej są towarem, który wymaga przeprowadzenia wnikliwych
kontroli celem przeciwdziałania naruszaniu lub omijaniu sankcji.
Końcowo należy zauważyć, że obowiązujące przepisy prawa przewidują możliwość
odwołania się przez przedsiębiorcę od rozstrzygnięcia (w formie decyzji) organu
celnego wydanego w konkretnej sprawie, z którym ten przedsiębiorca się nie zgadza.
Przepisy regulujące zasady wydawania decyzji przez organ celny w postępowaniu w
sprawach celnych gwarantują realizację zasady dwuinstancyjności. Jest to jedna z
elementarnych zasad procedury administracyjnej, która daje stronie postępowania
prawo do dwukrotnego rozpoznania danej sprawy. W postępowaniu celnym zasada
ta realizowana jest najczęściej w ten sposób, że od decyzji wydanej przez naczelnika
urzędu celno-skarbowego (działającego jako organ pierwszej instancji), przysługuje
odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej jako organu odwoławczego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Małgorzata Krok
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
Otrzymują:
1.Adresat.
2.aa
-- 7 of 7 --