Interpelacja nr 10313
Interpelacja w sprawie monitorowania i wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 (tzw. Bruksela II bis) dotyczącego ochrony tożsamości kulturowej i językowej polskich dzieci w postępowaniach transgranicznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie monitorowania i wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 (tzw. Bruksela II bis) dotyczącego ochrony tożsamości kulturowej i językowej polskich dzieci w postępowaniach transgranicznych
Interpelacja nr 10313
do ministra sprawiedliwości
w sprawie monitorowania i wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 (tzw. Bruksela II bis) dotyczącego ochrony tożsamości kulturowej i językowej polskich dzieci w postępowaniach transgranicznych
Zgłaszający: Michał Wójcik
Data wpływu: 13-06-2025
Warszawa, dnia 13 czerwca 2025 r.
Do mojego biura poselskiego napływają sygnały o przypadkach, w których sądy innych państw UE (m.in. Niemiec, Francji, Hiszpanii) prowadzą postępowania o władzę rodzicielską lub kontakty wobec małoletnich posiadających wyłącznie obywatelstwo polskie, nie uwzględniając w swych orzeczeniach obowiązku „zachowania tożsamości dziecka” (preambuła pkt 12 i art. 1 ust. 2 lit. b rozporządzenia 2201/2003). W praktyce prowadzi to do:
umieszczania polskich dzieci w instytucjach opiekuńczych bez podjęcia próby zapewnienia im opieki w polskojęzycznej rodzinie zastępczej,
nieuwzględniania w ustaleniach sądu więzi kulturowych i językowych z Polską,
braku współpracy z polskim organem centralnym (art. 33–34 rozporządzenia), co uniemożliwia kontrolę realizacji orzeczeń i ochronę dobra dziecka.
Takie praktyki stoją w sprzeczności z unijnymi standardami i narażają dzieci na utratę języka ojczystego oraz kulturowej tożsamości.
Jakie konkretne kroki podjęło Ministerstwo Sprawiedliwości od 1 stycznia 2024 r. do teraz, aby wobec obywateli polskich przestrzegane były przepisy wspomnianego rozporządzenia?
Czy zgłaszano ministerstwu naruszenie rozporządzenia przez sądy obcych państw?
Ile było takich spraw i w jaki sposób ministerstwo pomagało polskim obywatelom (dzieciom), żeby zachować tożsamość dziecka zgodnie z rozporządzeniem?
Ile dzieci z obywatelstwem polskim powróciło do Polski na podstawie przepisów tego rozporządzenia do końca 2023 roku, a ile od początku 2024 roku do teraz (Ministerstwo Sprawiedliwości prowadziło w tym zakresie statystyki)?
Z wyrazami szacunku
Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 10313
do ministra sprawiedliwości
w sprawie monitorowania i wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 (tzw. Bruksela II bis) dotyczącego ochrony tożsamości kulturowej i językowej polskich dzieci w postępowaniach transgranicznych
Zgłaszający: Michał Wójcik
Data wpływu: 13-06-2025
Warszawa, dnia 13 czerwca 2025 r.
Do mojego biura poselskiego napływają sygnały o przypadkach, w których sądy innych państw UE (m.in. Niemiec, Francji, Hiszpanii) prowadzą postępowania o władzę rodzicielską lub kontakty wobec małoletnich posiadających wyłącznie obywatelstwo polskie, nie uwzględniając w swych orzeczeniach obowiązku „zachowania tożsamości dziecka” (preambuła pkt 12 i art. 1 ust. 2 lit. b rozporządzenia 2201/2003). W praktyce prowadzi to do:
umieszczania polskich dzieci w instytucjach opiekuńczych bez podjęcia próby zapewnienia im opieki w polskojęzycznej rodzinie zastępczej,
nieuwzględniania w ustaleniach sądu więzi kulturowych i językowych z Polską,
braku współpracy z polskim organem centralnym (art. 33–34 rozporządzenia), co uniemożliwia kontrolę realizacji orzeczeń i ochronę dobra dziecka.
Takie praktyki stoją w sprzeczności z unijnymi standardami i narażają dzieci na utratę języka ojczystego oraz kulturowej tożsamości.
Jakie konkretne kroki podjęło Ministerstwo Sprawiedliwości od 1 stycznia 2024 r. do teraz, aby wobec obywateli polskich przestrzegane były przepisy wspomnianego rozporządzenia?
Czy zgłaszano ministerstwu naruszenie rozporządzenia przez sądy obcych państw?
Ile było takich spraw i w jaki sposób ministerstwo pomagało polskim obywatelom (dzieciom), żeby zachować tożsamość dziecka zgodnie z rozporządzeniem?
Ile dzieci z obywatelstwem polskim powróciło do Polski na podstawie przepisów tego rozporządzenia do końca 2023 roku, a ile od początku 2024 roku do teraz (Ministerstwo Sprawiedliwości prowadziło w tym zakresie statystyki)?
Z wyrazami szacunku
Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5479 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.237.2025
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10313 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
Posła Michała Wójcika w sprawie monitorowania i wdrażania rozporządzenia Rady (WE)
nr 2201/2003 (tzw. Bruksela II bis) dotyczącego ochrony tożsamości kulturowej i językowej
polskich dzieci w postępowaniach transgranicznych, uprzejmie przedstawiam następujące
informacje.
Na wstępie chcę podkreślić, że dobro dziecka musi pozostać wartością nadrzędną nawet
w tak skomplikowanych sprawach, jak sprawy transgraniczne. Każda taka sprawa jest
przez Ministerstwo Sprawiedliwości traktowana ze szczególną troską i uwagą.
Ministerstwo Sprawiedliwości działa w granicach prawa i na podstawie domniemania
legalności działań podejmowanych przez właściwe organy w sprawach dzieci – w tym
przez organy i sądy zagraniczne. Oczywistym jest, że Polska ma też obowiązek wypełniania
zobowiązań międzynarodowych. Nie oznacza to jednak, że MS nie reaguje w przypadku
podejrzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w sprawach, w których podejmowane
są decyzje dotyczące dzieci.
Ad 1
Rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111 z 25 czerwca 2019 r. w sprawie jurysdykcji,
uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących
odpowiedzialności rodzicielskiej oraz w sprawie uprowadzenia dziecka za granicę (dalej:
rozporządzenie Bruksela II ter), na które powołuje się Pan Poseł, jest jednym
-- 1 of 3 --
2
z podstawowych aktów prawnych dotyczących kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej,
uznania i stwierdzenia wykonalności orzeczeń oraz współpracy organów centralnych.
Wspomniany akt prawny jest stosowany przez wszystkie kraje Unii Europejskiej.
Zastosowanie znajduje także wynikająca z preambuły (84) zasada rozważenia przez sąd
zastosowania właściwych środków zapewniających poszanowanie praw dziecka,
zwłaszcza prawa do zachowania jego tożsamości oraz prawa do utrzymywania kontaktów
z rodzicami lub innymi krewnymi.
Rozporządzenie Bruksela II ter stanowi, że celem osiągnięcia powołanego wyżej rezultatu
właściwe władze mogą kontaktować się z właściwymi urzędami konsularnymi, organem
centralnym lub też kierować wnioski o sprawdzenie krewnych jako potencjalnych
rodziców zastępczych dla małoletniego przebywającego w innym kraju. Tego rodzaju
sytuacje mają miejsce: zagraniczne sądy/zagraniczne organy centralne zwracają się
za pośrednictwem polskiego organu centralnego o sprawdzenie sytuacji krewnych dziecka
w Polsce jako potencjalnych rodziców zastępczych. W takich sytuacjach:
polski organ centralny przesyła wniosek o sprawdzenie do właściwego sądu
rejonowego w Polsce,
sąd zleca kuratorowi sprawdzenie sytuacji krewnych,
po sprawdzeniu wywiad jest przesyłany do polskiego organu centralnego,
ten kieruje go dalej do zagranicznego organu centralnego, który
przekazuje go zagranicznemu sądowi,
zagraniczny sąd zapoznaje się ze sprawozdaniem,
w wypadku jego uwzględnienia zwraca się do polskiego sądu o wyrażenie zgody
na umieszczenie małoletniego w Polsce,
po jej uzyskaniu, małoletni jest przekazywany pod opiekę rodziny zastępczej
w Polsce.
Ad 2 i 3
Nie zgłaszano Ministerstwu Sprawiedliwości naruszenia rozporządzenia przez zagraniczne
sądy. Zgłaszane były natomiast zarzuty (również przed 1 stycznia 2024 roku i w dalszym
-- 2 of 3 --
3
ciągu) dotyczące postępowania angielskich służb socjalnych i niezadowolenia z orzeczeń
wydawanych przez brytyjskie sądy. Jednakże z uwagi na wystąpienie z Unii Europejskiej
Wielka Brytania nie jest stroną rozporządzenia Bruksela II ter.
Ad 4
Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich w Ministerstwie Sprawiedliwości 30 grudnia
2024 roku przesłał do Prezesów 11 Sądów Okręgowych rozpoznających sprawy
na podstawie Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka
za granicę, sporządzonej w Hadze 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. poz. 528 oraz
z 1999 r. poz. 1085) i do Sądu Apelacyjnego w Warszawie, jako sądu odwoławczego, nowy
wzór tabeli statystycznej obejmującej sprawy haskie, dodając rubrykę o obywatelstwie
małoletnich, którzy zostali bezprawnie uprowadzeni do Polski lub zatrzymani w Polsce.
Przed 1 stycznia 2024 roku tabela nie obejmowała kwestii obywatelstwa małoletniego,
bowiem nie ma ona znaczenia dla zastosowania Konwencji haskiej z 1980 roku.
Na podstawie tej konwencji ustala się jedynie bezprawność uprowadzenia
lub zatrzymania w Polsce lub w innym kraju, niezależnie od obywatelstwa rodziców,
opiekunów czy dziecka.
Z tabel za pierwszy kwartał 2025 roku wynika, że w sądach okręgowych rozpoznających
sprawy haskie zarejestrowano 29 wniosków dotyczących małoletnich posiadających
wyłącznie polskie obywatelstwo i 23 wnioski dotyczące małoletnich mających polskie
obywatelstwo i inne. Dane nie uwzględniają danych z Sądu Okręgowego w Szczecinie,
który nie wypełnił rubryki dotyczącej obywatelstwa i częściowo danych z Sądu
Apelacyjnego w Warszawie, który wprawdzie w dwóch załącznikach do tabeli podał
obywatelstwo, ale w trzecim załączniku ograniczył się do wpisania miejsca urodzenia
dziecka (tylko jedno dziecko miało urodzić się w Polsce). Sąd Okręgowy w Szczecinie został
zobowiązany do uzupełnienia brakujących danych.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.237.2025
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10313 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
Posła Michała Wójcika w sprawie monitorowania i wdrażania rozporządzenia Rady (WE)
nr 2201/2003 (tzw. Bruksela II bis) dotyczącego ochrony tożsamości kulturowej i językowej
polskich dzieci w postępowaniach transgranicznych, uprzejmie przedstawiam następujące
informacje.
Na wstępie chcę podkreślić, że dobro dziecka musi pozostać wartością nadrzędną nawet
w tak skomplikowanych sprawach, jak sprawy transgraniczne. Każda taka sprawa jest
przez Ministerstwo Sprawiedliwości traktowana ze szczególną troską i uwagą.
Ministerstwo Sprawiedliwości działa w granicach prawa i na podstawie domniemania
legalności działań podejmowanych przez właściwe organy w sprawach dzieci – w tym
przez organy i sądy zagraniczne. Oczywistym jest, że Polska ma też obowiązek wypełniania
zobowiązań międzynarodowych. Nie oznacza to jednak, że MS nie reaguje w przypadku
podejrzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w sprawach, w których podejmowane
są decyzje dotyczące dzieci.
Ad 1
Rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111 z 25 czerwca 2019 r. w sprawie jurysdykcji,
uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących
odpowiedzialności rodzicielskiej oraz w sprawie uprowadzenia dziecka za granicę (dalej:
rozporządzenie Bruksela II ter), na które powołuje się Pan Poseł, jest jednym
-- 1 of 3 --
2
z podstawowych aktów prawnych dotyczących kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej,
uznania i stwierdzenia wykonalności orzeczeń oraz współpracy organów centralnych.
Wspomniany akt prawny jest stosowany przez wszystkie kraje Unii Europejskiej.
Zastosowanie znajduje także wynikająca z preambuły (84) zasada rozważenia przez sąd
zastosowania właściwych środków zapewniających poszanowanie praw dziecka,
zwłaszcza prawa do zachowania jego tożsamości oraz prawa do utrzymywania kontaktów
z rodzicami lub innymi krewnymi.
Rozporządzenie Bruksela II ter stanowi, że celem osiągnięcia powołanego wyżej rezultatu
właściwe władze mogą kontaktować się z właściwymi urzędami konsularnymi, organem
centralnym lub też kierować wnioski o sprawdzenie krewnych jako potencjalnych
rodziców zastępczych dla małoletniego przebywającego w innym kraju. Tego rodzaju
sytuacje mają miejsce: zagraniczne sądy/zagraniczne organy centralne zwracają się
za pośrednictwem polskiego organu centralnego o sprawdzenie sytuacji krewnych dziecka
w Polsce jako potencjalnych rodziców zastępczych. W takich sytuacjach:
polski organ centralny przesyła wniosek o sprawdzenie do właściwego sądu
rejonowego w Polsce,
sąd zleca kuratorowi sprawdzenie sytuacji krewnych,
po sprawdzeniu wywiad jest przesyłany do polskiego organu centralnego,
ten kieruje go dalej do zagranicznego organu centralnego, który
przekazuje go zagranicznemu sądowi,
zagraniczny sąd zapoznaje się ze sprawozdaniem,
w wypadku jego uwzględnienia zwraca się do polskiego sądu o wyrażenie zgody
na umieszczenie małoletniego w Polsce,
po jej uzyskaniu, małoletni jest przekazywany pod opiekę rodziny zastępczej
w Polsce.
Ad 2 i 3
Nie zgłaszano Ministerstwu Sprawiedliwości naruszenia rozporządzenia przez zagraniczne
sądy. Zgłaszane były natomiast zarzuty (również przed 1 stycznia 2024 roku i w dalszym
-- 2 of 3 --
3
ciągu) dotyczące postępowania angielskich służb socjalnych i niezadowolenia z orzeczeń
wydawanych przez brytyjskie sądy. Jednakże z uwagi na wystąpienie z Unii Europejskiej
Wielka Brytania nie jest stroną rozporządzenia Bruksela II ter.
Ad 4
Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich w Ministerstwie Sprawiedliwości 30 grudnia
2024 roku przesłał do Prezesów 11 Sądów Okręgowych rozpoznających sprawy
na podstawie Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka
za granicę, sporządzonej w Hadze 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. poz. 528 oraz
z 1999 r. poz. 1085) i do Sądu Apelacyjnego w Warszawie, jako sądu odwoławczego, nowy
wzór tabeli statystycznej obejmującej sprawy haskie, dodając rubrykę o obywatelstwie
małoletnich, którzy zostali bezprawnie uprowadzeni do Polski lub zatrzymani w Polsce.
Przed 1 stycznia 2024 roku tabela nie obejmowała kwestii obywatelstwa małoletniego,
bowiem nie ma ona znaczenia dla zastosowania Konwencji haskiej z 1980 roku.
Na podstawie tej konwencji ustala się jedynie bezprawność uprowadzenia
lub zatrzymania w Polsce lub w innym kraju, niezależnie od obywatelstwa rodziców,
opiekunów czy dziecka.
Z tabel za pierwszy kwartał 2025 roku wynika, że w sądach okręgowych rozpoznających
sprawy haskie zarejestrowano 29 wniosków dotyczących małoletnich posiadających
wyłącznie polskie obywatelstwo i 23 wnioski dotyczące małoletnich mających polskie
obywatelstwo i inne. Dane nie uwzględniają danych z Sądu Okręgowego w Szczecinie,
który nie wypełnił rubryki dotyczącej obywatelstwa i częściowo danych z Sądu
Apelacyjnego w Warszawie, który wprawdzie w dwóch załącznikach do tabeli podał
obywatelstwo, ale w trzecim załączniku ograniczył się do wpisania miejsca urodzenia
dziecka (tylko jedno dziecko miało urodzić się w Polsce). Sąd Okręgowy w Szczecinie został
zobowiązany do uzupełnienia brakujących danych.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --