Interpelacja nr 10304
Interpelacja w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców indywidualnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców indywidualnych
Interpelacja nr 10304
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców indywidualnych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 13-06-2025
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie wpływu systemu handlu emisjami (EU ETS) na polską gospodarkę, w szczególności na sektor energetyczny i ciepłowniczy oraz rachunki odbiorców indywidualnych.
1. Koszty ETS dominującym składnikiem cen energii:
- dane operatora rozliczeń energii odnawialnej (OREO) oraz Urzędu Regulacji Energetyki (URE) jednoznacznie wskazują, że koszty uprawnień do emisji CO2 stanowią dominujący składnik zmiennej ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym (często powyżej 50-60%), a w przypadku ciepła systemowego ich udział sięga nawet 70-80% kosztów wytwarzania ze względu na wysoki udział paliw kopalnych,
- obecna cena uprawnień EUA (ok. 70-80 EUR/t CO2 w czerwcu 2025 r.) pozostaje na poziomie wielokrotnie wyższym niż zakładano w początkowych fazach systemu, historyczny szczyt przekraczający 100 EUR/t CO2 w 2023 r. znacząco wyprzedził prognozy Komisji Europejskiej, które taki poziom zakładały dopiero około 2030 r.
2. Prognozy wzrostu cen i ich skutki:
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska szacuje, że do 2030 r. cena uprawnień może wzrosnąć do 200-300 EUR/t CO2, zgodnie z zaostrzającymi się celami klimatycznymi UE (-55% netto do 2030, neutralność do 2050) oraz planowanym wycofywaniem darmowych przydziałów dla przemysłu (CBAM),
- taki wzrost przełoży się na 2,5-4,5-krotny wzrost kosztów produkcji energii elektrycznej i ciepła w porównaniu do poziomów sprzed znaczącej aprecjacji cen EUA, koszty te są wprost przenoszone na odbiorców końcowych poprzez taryfy i ceny energii.
3. Unikatowe wyzwanie polskiego ciepłownictwa systemowego:
- polski sektor ciepłownictwa systemowego, zaopatrujący ponad 40% gospodarstw domowych (ok. 15-16 mln Polaków) w ciepło sieciowe, jest szczególnie narażony, jego modernizacja wymaga kolosalnych nakładów inwestycyjnych szacowanych na dziesiątki miliardów złotych, a oparcie wciąż w ok. 85% na węglu (dane Urzędu Regulacji Energetyki i Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami - KOBiZE) czyni go wyjątkowo wrażliwym na koszty ETS,
- brak skutecznych, dedykowanych mechanizmów wsparcia na poziomie unijnym dla transformacji tego sektora w krajach z podobnym punktem startowym (wysoki udział węgla w ciepłownictwie) stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego i społecznego w okresie zimowym, zwłaszcza dla gospodarstw o najniższych dochodach.
4. Ryzyko dla konkurencyjności i ubóstwo energetyczne:
- rosnące koszty ETS bezpośrednio zagrażają konkurencyjności polskich sektorów energochłonnych (ETS oraz non-ETS), takich jak hutnictwo żelaza i stali, przemysł chemiczny (nawozy), cementowy, ceramiczny czy papierniczy, pomimo istnienia mechanizmów kompensacyjnych (darmowe przydziały, rekompensaty pośrednie), ich skuteczność w obliczu bardzo wysokich cen EUA i planowanego wygaszania jest ograniczona, ryzyko "ucieczki emisji" (carbon leakage) jest realne,
- konsekwentny wzrost udziału kosztów ETS w rachunkach za energię i ciepło jest głównym czynnikiem napędzającym ubóstwo energetyczne, dotykające już znaczną część polskiego społeczeństwa, zwłaszcza w obliczu równoległej wysokiej inflacji.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie konkretne i skuteczne działania (krótko- i długoterminowe) podejmuje rząd RP w celu bezpośredniego ograniczenia wpływu rosnących kosztów uprawnień ETS na rachunki odbiorców indywidualnych za energię elektryczną i ciepło systemowe? Proszę o szczegółowy opis działań operacyjnych i legislacyjnych (krajowych i unijnych) oraz ocenę ich dotychczasowej skuteczności.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z innymi resortami (w tym Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) planuje wprowadzenie trwałych, ukierunkowanych mechanizmów osłonowych dla gospodarstw domowych, szczególnie tych o najniższych dochodach i zagrożonych ubóstwem energetycznym? Jeśli tak, proszę o przedstawienie założeń, harmonogramu i źródła finansowania. Jeśli nie, proszę o uzasadnienie.
3. Jakie konkretne kroki (dyplomatyczne, negocjacyjne, analityczne) podejmuje rząd RP w ramach instytucji Unii Europejskiej (Rada UE, Komisja Europejska) w celu wynegocjowania specjalnych, adekwatnych regulacji i instrumentów wsparcia dla Polski? Chodzi w szczególności o uznanie unikatowego charakteru i wyzwań polskiego systemu ciepłownictwa systemowego (skala, uzależnienie od węgla, koszty transformacji, wpływ społeczny) oraz zapewnienie mu odpowiednich (w tym finansowych) mechanizmów umożliwiających transformację bez drastycznego wzrostu cen dla odbiorców. Jakie są dotychczasowe efekty tych starań?
4. Czy rząd RP planuje uruchomienie kompleksowej, ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej skierowanej do obywateli? Kampania miałaby w przystępny sposób wyjaśniać:
a) jak system ETS wpływa na składniki ich rachunków za energię i ciepło,
b) jakie są prognozy i ryzyka,
c) jakie działania rząd podejmuje dla minimalizacji tych kosztów i wsparcia obywateli (w tym dostępne formy pomocy).
5. Czy rząd RP (MKiŚ, MRiT, KPRM) zlecił lub przeprowadził szczegółowe analizy wpływu obecnych i prognozowanych (do 2030 r.) kosztów uprawnień ETS na konkurencyjność polskiej gospodarki, w szczególności sektorów energochłonnych (np. stal, chemia - zwłaszcza nawozy, cement, ceramika, papier)? Proszę o przedstawienie głównych wniosków z takich analiz, w tym ocenę ryzyka utraty konkurencyjności na rynkach globalnych i europejskich, ryzyka przenoszenia produkcji poza UE ("ucieczki emisji") oraz potencjalnego wpływu na miejsca pracy w tych sektorach. Jakie działania ochronne/równoważące są planowane?
Interpelacja nr 10304
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców indywidualnych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 13-06-2025
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie wpływu systemu handlu emisjami (EU ETS) na polską gospodarkę, w szczególności na sektor energetyczny i ciepłowniczy oraz rachunki odbiorców indywidualnych.
1. Koszty ETS dominującym składnikiem cen energii:
- dane operatora rozliczeń energii odnawialnej (OREO) oraz Urzędu Regulacji Energetyki (URE) jednoznacznie wskazują, że koszty uprawnień do emisji CO2 stanowią dominujący składnik zmiennej ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym (często powyżej 50-60%), a w przypadku ciepła systemowego ich udział sięga nawet 70-80% kosztów wytwarzania ze względu na wysoki udział paliw kopalnych,
- obecna cena uprawnień EUA (ok. 70-80 EUR/t CO2 w czerwcu 2025 r.) pozostaje na poziomie wielokrotnie wyższym niż zakładano w początkowych fazach systemu, historyczny szczyt przekraczający 100 EUR/t CO2 w 2023 r. znacząco wyprzedził prognozy Komisji Europejskiej, które taki poziom zakładały dopiero około 2030 r.
2. Prognozy wzrostu cen i ich skutki:
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska szacuje, że do 2030 r. cena uprawnień może wzrosnąć do 200-300 EUR/t CO2, zgodnie z zaostrzającymi się celami klimatycznymi UE (-55% netto do 2030, neutralność do 2050) oraz planowanym wycofywaniem darmowych przydziałów dla przemysłu (CBAM),
- taki wzrost przełoży się na 2,5-4,5-krotny wzrost kosztów produkcji energii elektrycznej i ciepła w porównaniu do poziomów sprzed znaczącej aprecjacji cen EUA, koszty te są wprost przenoszone na odbiorców końcowych poprzez taryfy i ceny energii.
3. Unikatowe wyzwanie polskiego ciepłownictwa systemowego:
- polski sektor ciepłownictwa systemowego, zaopatrujący ponad 40% gospodarstw domowych (ok. 15-16 mln Polaków) w ciepło sieciowe, jest szczególnie narażony, jego modernizacja wymaga kolosalnych nakładów inwestycyjnych szacowanych na dziesiątki miliardów złotych, a oparcie wciąż w ok. 85% na węglu (dane Urzędu Regulacji Energetyki i Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami - KOBiZE) czyni go wyjątkowo wrażliwym na koszty ETS,
- brak skutecznych, dedykowanych mechanizmów wsparcia na poziomie unijnym dla transformacji tego sektora w krajach z podobnym punktem startowym (wysoki udział węgla w ciepłownictwie) stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego i społecznego w okresie zimowym, zwłaszcza dla gospodarstw o najniższych dochodach.
4. Ryzyko dla konkurencyjności i ubóstwo energetyczne:
- rosnące koszty ETS bezpośrednio zagrażają konkurencyjności polskich sektorów energochłonnych (ETS oraz non-ETS), takich jak hutnictwo żelaza i stali, przemysł chemiczny (nawozy), cementowy, ceramiczny czy papierniczy, pomimo istnienia mechanizmów kompensacyjnych (darmowe przydziały, rekompensaty pośrednie), ich skuteczność w obliczu bardzo wysokich cen EUA i planowanego wygaszania jest ograniczona, ryzyko "ucieczki emisji" (carbon leakage) jest realne,
- konsekwentny wzrost udziału kosztów ETS w rachunkach za energię i ciepło jest głównym czynnikiem napędzającym ubóstwo energetyczne, dotykające już znaczną część polskiego społeczeństwa, zwłaszcza w obliczu równoległej wysokiej inflacji.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie konkretne i skuteczne działania (krótko- i długoterminowe) podejmuje rząd RP w celu bezpośredniego ograniczenia wpływu rosnących kosztów uprawnień ETS na rachunki odbiorców indywidualnych za energię elektryczną i ciepło systemowe? Proszę o szczegółowy opis działań operacyjnych i legislacyjnych (krajowych i unijnych) oraz ocenę ich dotychczasowej skuteczności.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z innymi resortami (w tym Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) planuje wprowadzenie trwałych, ukierunkowanych mechanizmów osłonowych dla gospodarstw domowych, szczególnie tych o najniższych dochodach i zagrożonych ubóstwem energetycznym? Jeśli tak, proszę o przedstawienie założeń, harmonogramu i źródła finansowania. Jeśli nie, proszę o uzasadnienie.
3. Jakie konkretne kroki (dyplomatyczne, negocjacyjne, analityczne) podejmuje rząd RP w ramach instytucji Unii Europejskiej (Rada UE, Komisja Europejska) w celu wynegocjowania specjalnych, adekwatnych regulacji i instrumentów wsparcia dla Polski? Chodzi w szczególności o uznanie unikatowego charakteru i wyzwań polskiego systemu ciepłownictwa systemowego (skala, uzależnienie od węgla, koszty transformacji, wpływ społeczny) oraz zapewnienie mu odpowiednich (w tym finansowych) mechanizmów umożliwiających transformację bez drastycznego wzrostu cen dla odbiorców. Jakie są dotychczasowe efekty tych starań?
4. Czy rząd RP planuje uruchomienie kompleksowej, ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej skierowanej do obywateli? Kampania miałaby w przystępny sposób wyjaśniać:
a) jak system ETS wpływa na składniki ich rachunków za energię i ciepło,
b) jakie są prognozy i ryzyka,
c) jakie działania rząd podejmuje dla minimalizacji tych kosztów i wsparcia obywateli (w tym dostępne formy pomocy).
5. Czy rząd RP (MKiŚ, MRiT, KPRM) zlecił lub przeprowadził szczegółowe analizy wpływu obecnych i prognozowanych (do 2030 r.) kosztów uprawnień ETS na konkurencyjność polskiej gospodarki, w szczególności sektorów energochłonnych (np. stal, chemia - zwłaszcza nawozy, cement, ceramika, papier)? Proszę o przedstawienie głównych wniosków z takich analiz, w tym ocenę ryzyka utraty konkurencyjności na rynkach globalnych i europejskich, ryzyka przenoszenia produkcji poza UE ("ucieczki emisji") oraz potencjalnego wpływu na miejsca pracy w tych sektorach. Jakie działania ochronne/równoważące są planowane?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
21%
Konkretność
79%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13582 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WZE.050.20.2025.KDK
3854099.16029937.12939720
Warszawa, 29-09-2025
Dotyczy: Odpowiedzi na interpelację K10INT10304
Temat: Interpelacja w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców
indywidualnych – K10INT10304,
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W nawiązaniu do otrzymanej interpelacji Posła Jarosława Sachajki i Posłanki Anny
Gembickiej w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców
indywidualnych – K10INT10304, poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Ad 1.
Rząd na bieżąco analizuje sytuację na rynku energii, w tym kształtowanie się cen energii
elektrycznej. Jednym z istotnych zadań realizowanych jest zapewnienie adekwatnej do
sytuacji rynkowej ochrony odbiorcom energii elektrycznej przed nadmiernym wzrostem
rachunków za energię elektryczną. Od kilkunastu miesięcy sytuacja na rynkach hurtowych
energii jest ustabilizowana. Ceny energii elektrycznej zarówno na rynku spot (Rynek Dnia
Następnego), jak ina rynku terminowym (kontrakty z dostawą na przyszły rok) od początku
roku kształtują się w przedziale 400-500 zł/MWh.
Obecnie odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwach domowych mają zapewnioną
możliwość korzystania z ceny maksymalnej energii elektrycznej w wysokości 500 zł/MWh
do 30 września 2025 r. Dodatkowo, odbiorcy w gospodarstwach domowych w I połowie
2025 r. mieli zawieszony pobór opłaty mocowej.
Niezależnie od powyższego, 25 czerwca br. Sejm RP przyjął ustawę o zmianie ustawy
o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw, w której
przygotowane zostały regulacje przedłużające stosowanie ceny maksymalnej 500 zł/MWh
za energię elektryczną dla odbiorców w gospodarstwach domowych do końca 2025 r.
Niestety, 21 sierpnia br. Prezydent RP odmówił podpisania przedmiotowego projektu i jest
on ponownie procedowany w Sejmie.
Oprócz bieżących działań regulacyjno-systemowych mających na celu zapewnienie
akceptowalnych cen energii i ochronę najbardziej wrażliwych odbiorców energii, Rząd
kształtuje długoterminową strategię klimatyczno-energetyczną mającą wpływ m.in. sposób
i tempo transformacji oraz procesy inwestycyjne. Przygotowany projekt Krajowego Planu
w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. (KPEiK) z perspektywą do 2040 r. wskazuje kierunki
dekarbonizacji krajowej gospodarki, ze względu na szereg pozytywnych korzyści
wynikających z niskoemisyjności. Dokument kładzie szczególny nacisk na dywersyfikację
struktury wytwarzania energii z wykorzystaniem źródeł bezemisyjnych (tj. nieobciążonych
kosztami EU ETS) przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego.
-- 1 of 5 --
KPEiK wskazuje dominującą rolę odnawialnych źródeł energii, które mogą wytwarzać
energię lokalnie, spada także konieczność importu paliw kopalnych czy ponoszenia
wszelkiego rodzaju innych opłat za wykorzystanie energii z paliw kopalnych. Ograniczenie
emisyjności wytwarzania energii elektrycznej i ciepła systemowego wpłynie pozytywnie na
unikanie kosztów uczestnictwa w systemie EU ETS. Ponoszenie mniejszych kosztów
uprawnień do emisji przyczyni się do redukcji kosztów wytwarzania energii elektrycznej
oraz ciepła systemowego, co w konsekwencji prowadzić będzie do niższych rachunków za
ww. usługi dla odbiorców końcowych.
W perspektywie długoterminowej do obniżenia cen energii najbardziej przyczyni się
prowadzona transformacja energetyczna, która zakłada stopniową przemianę systemu
energetycznego w kierunku systemu zeroemisyjnego. Dekarbonizacja oparta zostanie
o dalszy rozwój odnawialnych źródeł energii i energetyki jądrowej, z uwzględnieniem roli
gazu ziemnego, jako niskoemisyjnego paliwa przejściowego wykorzystywanego w sektorze
energetycznym, wspomagającego transformację gospodarki w kierunku zeroemisyjnym.
W perspektywie krótkoterminowej, oprócz wspomnianych mechanizmów osłonowych,
istnieją mechanizmy mające na celu aktywizację bardziej świadomych odbiorców, którzy
chcą aktywnie uczestniczyć w rynku energii elektrycznej. W tym celu wprowadzono umowy
z dynamiczną ceną energii elektrycznej, które powiązane są ze zróżnicowanymi cenami na
rynku hurtowym. Odbiorcy korzystający z cen dynamicznych, którzy znają zasady
funkcjonowania rynku energii i potrafią aktywnie zarządzać własnym zużyciem prądu mogą
za pomocą tego mechanizmu obniżyć koszty energii elektrycznej w swoich gospodarstwach
domowych. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 grudnia 2024 r.1
wprowadziło konto regulacyjne dla opłaty jakościowej. Rozwiązanie to pozwala
operatorowi systemu przesyłowego elektroenergetycznego ograniczyć wysokość kosztów
opłaty jakościowej przenoszonych w taryfie w danym roku na rachunki odbiorców.
Wprowadzone zmiany zwiększają stabilność i przewidywalność stawek opłat za przesyłanie
energii elektrycznej dla odbiorcy – w konsekwencji opłaty sieciowe ujęte na rachunku
odbiorcy w 2025 r. mogą być niższe niż bez wprowadzenie konta regulacyjnego. Zatem
działania takie jak cena dynamiczna oraz konto regulacyjne dla opłaty jakościowej przełożą
się na spadek cen rachunków dla wszystkich odbiorców końcowych.
Ponadto w ramach funkcjonującego od 2020 r. Funduszu Modernizacyjnego (FM)
uruchomiono liczne krajowe programy priorytetowe ukierunkowane na transformację
energetyczną ciepłownictwa, zwiększenie jego efektywności, ograniczenie emisji oraz
rozwój technologii przyjaznych środowisku. Programy dedykowane ciepłownictwu
koncentrują się na:
promowaniu wysokosprawnej kogeneracji –wspierają budowę i przebudowę
jednostek kogeneracyjnych zarówno dużych (≥10 MW), jak i mniejszych (≥1 MW);
zwiększeniu wykorzystania paliw alternatywnych – szczególnie w instalacjach
kogeneracyjnych, z naciskiem na odejście od paliw kopalnych i przejście na bardziej
ekologiczne źródła energii;
rozwoju biogazu – poprzez wsparcie instalacji fermentacji bioodpadów
komunalnych oraz biomasy odpadowej;
digitalizacji sieci ciepłowniczych – wdrażanie nowoczesnych systemów automatyki,
telemetrii i telemechaniki w celu zdalnego monitorowania, sterowania i analizy
pracy systemów ciepłowniczych;
1 Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie
w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią
elektryczną
-- 2 of 5 --
wspieraniu odnawialnych źródeł energii – inwestycje w geotermię, pompy ciepła
oraz wielkoskalowe kolektory słoneczne jako źródła ciepła dla systemów
ciepłowniczych.
Nabory wniosków przeprowadza Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej – Operator FM.
Ad 2.
Działania na rzecz redukcji ubóstwa energetycznego oraz ochrona odbiorców wrażliwych
energii elektrycznej są istotnymi działaniami, bez których sprawiedliwa transformacja
energetyczna sektora energetycznego w Polsce nie może mieć miejsca.
Wdrożone dla mniej zamożnych wsparcie w postaci bonu energetycznego, które
zabezpieczyło ich sytuację w sezonie grzewczym 2024/2025, okazało się sukcesem –
z bonu energetycznego skorzystało ponad 2 mln beneficjentów. Pozytywny odbiór
społeczny tego świadczenia pieniężnego i jego skuteczność na pewno zostanie wzięte pod
ocenę w przypadku potrzeby jego wdrożenia w następnym sezonie grzewczym.
Rząd na bieżąco monitoruje poziom ubóstwa energetycznego w kraju, a tym samym
dostosowuje programy wsparcia do bieżącej sytuacji. W zakresie długoterminowego
wsparcia prowadzone są prace nad Społecznym Funduszem Klimatycznym, (dalej: SFK) i
jego Planem. Jednym z komponentów SFK jest mechanizm bezpośredniego finansowego
wsparcia mniej zamożnych osób, w tym odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym.
SFK jest jednym z pierwszych dokumentów, w którym rozpatruje się ubóstwo energetyczne
jako jeden z elementów wpisujących się w zjawisko ubóstwa społecznego zabezpieczanego
przez kompleksowy zestaw działań i narzędzi polityki społecznej w Polsce.
Ad 3.
Rząd RP regularnie podnosi na forum Unii Europejskiej wyzwania sektora ciepłownictwa
w Polsce oraz jego unikalność na tle Europy. Ciepłownictwo systemowe to sektor, z którego
korzysta ok. 40% Polek i Polaków. Pod względem wolumenu dostarczonego ciepła do
odbiorców, nasz kraj jest drugim w Unii Europejskiej rynkiem ciepła systemowego.
W większości polskich miast ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej jest
realizowane przez systemy ciepłownicze, w tym największym w UE, systemem
warszawskim. Jednocześnie, Polski sektor ciepłowniczy z uwagi na uwarunkowania
historyczne, został zbudowany w oparciu o źródła ciepła stosujące paliwa węglowe. Bardzo
wysokie uzależnienie od surowców kopalnych, a także dynamiczne zmiany na rynkach tych
surowców powodują trudną sytuację w sektorze ciepłowniczym dla odbiorców
indywidualnych, przez co w konsekwencji ceny ciepła systemowego dla odbiorców rosną.
Wpływ transformacji energetyczno-klimatycznej na przemysł, w tym ciepłownictwo jest
jednym z głównych tematów poruszanych ostatnio na forum Unii Europejskiej, szczególnie
głośno podnoszony przez Polskę. Dostrzegamy dużą dynamikę zmian w naszym otoczeniu
i konieczność dostosowań. Dlatego kluczowym zadaniem przed którym stoimy jest
zwiększanie produktywności i konkurencyjności UE przy jednoczesnym zachowaniu
europejskiego modelu społecznego. W tym kontekście priorytetem jest obniżenie cen
energii. Wysokie ceny energii to jedna z głównych przyczyn spadku konkurencyjności UE.
W przypadku Polski uderzają w szczególności w odbiorców końcowych, w związku
z miksem energetycznym naszego kraju. Dlatego też od dłuższego czasu postulujemy
o przeprowadzenie przez Komisję szczegółowej analizy dotychczasowego wdrażania
pakietu Fit for 55 w państwach członkowskich.
-- 3 of 5 --
Należy odnotować, że nacisk Polski przyniósł już skutek w postaci zmiany ukierunkowania
działań Komisji, która zdecydowanie większą uwagę przykłada do spraw konkurencyjności
unijnych gospodarek w realizacji celów klimatycznych czy też akceptowalnych cen energii.
Przykładami są m.in Czysty Ład Przemysłowy (ang. Clean Industrial Deal), czy Plan
w zakresie Przystępnej Energii (ang. Action Plan for Affordable Energy), które
ukierunkowane są m.in. na poprawę konkurencyjności europejskiego przemysłu
i doprowadzenie do odpowiednio niskich cen za energię.
Warto również wspomnieć, że dzięki staraniom m.in. polskiego Rządu, który zwracał uwagę
na konieczność zainicjowania procesu zmiany rewizji EU ETS, Komisja Europejska
zaplanowała kompleksową rewizję systemu na przyszły rok – 2026. Obecnie prowadzone
się przygotowania do tego przeglądu.
W ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy na forum EU toczyły się intensywne prace nad aktami
wykonawczymi i delegowanymi do obowiązującej dyrektywy ETS. W ramach tych prac
Polska dążyła do wypracowania najkorzystniejszych dla ciepłowni rozwiązań, co udało się
osiągnąć. Działania Polskiego Rządu doprowadziły m.in. do odejścia przez KE od
niekorzystnych dla ciepłownictwa propozycji zmniejszenia dedykowanego im dodatkowego
30% przydziału czy wydania uprawnień dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji, co
w efekcie oznaczałoby, że podmioty te nie mogłyby skorzystać z przedmiotowego
odstępstwa.
Ideą wprowadzenia dodatkowego 30% przydziału było odciążenie finansowe
przedsiębiorstw ciepłowniczych poprzez uwolnienie środków i tym samym umożliwienie im
przeprowadzenia inwestycji mających na celu transformację niskoemisyjną sektora.
Kontynuacja wprowadzonego odstępstwa będzie zapewne przedmiotem dyskusji w ramach
zaplanowanej na przyszły rok rewizji dyrektywy ETS.
Oprócz tego warto podkreślić, że w ramach prac Rządu na poziomie krajowym
podejmowane są m.in działania na rzecz systemowego wsparcia dla gospodarstw
domowych o niskich dochodach, uwzględniając aktualną sytuację budżetową. Zgodnie
z propozycją Ministra Energii wsparcie przyjęłoby formę bonu ciepłowniczego, którego
wprowadzenie planowane jest od najbliższego sezonu grzewczego 2025/2026, na wzór
bonu energetycznego z 2024 r. Bon ciepłowniczy stanowiłby systemową odpowiedź na
problem ubóstwa energetycznego wśród odbiorców korzystających z ciepła systemowego.
Ad 4.
Rząd na bieżąco informuje obywateli o prowadzonych działaniach na forum krajowym jak
i europejskim. Badania ankietowe pokazują, że społeczeństwo jest świadome zagrożeń
wynikających ze zmian klimatu i konieczności podejmowania działań, aby tym zagrożeniom
zapobiegać. Dodatkowo temat funkcjonowania polityki klimatycznej, w tym jej
poszczególnych elementów jest często przedmiotem artykułów prasowych w powszechnie
dostępnych mediach i Ministerstwo na bieżąco odnosi się do publikowanych treści
udzielając wyjaśnień i prostując nieprawdziwe informacje.
Szkolenia dot. funkcjonowania systemu ETS oraz udzielania wszelki informacji na temat tego
systemu jego uczestnikom prowadzone są na bieżąco przez Ministra Klimatu i Środowiska
oraz Krajowy Ośrodek Zarządzania i Bilansowania Emisjami.
-- 4 of 5 --
Ad 5.
Analizy dotyczące m.in. wpływu polityki klimatycznej UE na gospodarkę Polski wykonuje na
potrzeby prac Rządu Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) – specjalistyczny
ośrodek analityczny działający w ramach Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania
Emisjami. Wyniki przeprowadzonych przez CAKE analizy dostępne są na stronie
internetowej: https://climatecake.ios.edu.pl/.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WZE.050.20.2025.KDK
3854099.16029937.12939720
Warszawa, 29-09-2025
Dotyczy: Odpowiedzi na interpelację K10INT10304
Temat: Interpelacja w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców
indywidualnych – K10INT10304,
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W nawiązaniu do otrzymanej interpelacji Posła Jarosława Sachajki i Posłanki Anny
Gembickiej w sprawie wpływu systemu ETS na polską gospodarkę i rachunki odbiorców
indywidualnych – K10INT10304, poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Ad 1.
Rząd na bieżąco analizuje sytuację na rynku energii, w tym kształtowanie się cen energii
elektrycznej. Jednym z istotnych zadań realizowanych jest zapewnienie adekwatnej do
sytuacji rynkowej ochrony odbiorcom energii elektrycznej przed nadmiernym wzrostem
rachunków za energię elektryczną. Od kilkunastu miesięcy sytuacja na rynkach hurtowych
energii jest ustabilizowana. Ceny energii elektrycznej zarówno na rynku spot (Rynek Dnia
Następnego), jak ina rynku terminowym (kontrakty z dostawą na przyszły rok) od początku
roku kształtują się w przedziale 400-500 zł/MWh.
Obecnie odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwach domowych mają zapewnioną
możliwość korzystania z ceny maksymalnej energii elektrycznej w wysokości 500 zł/MWh
do 30 września 2025 r. Dodatkowo, odbiorcy w gospodarstwach domowych w I połowie
2025 r. mieli zawieszony pobór opłaty mocowej.
Niezależnie od powyższego, 25 czerwca br. Sejm RP przyjął ustawę o zmianie ustawy
o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw, w której
przygotowane zostały regulacje przedłużające stosowanie ceny maksymalnej 500 zł/MWh
za energię elektryczną dla odbiorców w gospodarstwach domowych do końca 2025 r.
Niestety, 21 sierpnia br. Prezydent RP odmówił podpisania przedmiotowego projektu i jest
on ponownie procedowany w Sejmie.
Oprócz bieżących działań regulacyjno-systemowych mających na celu zapewnienie
akceptowalnych cen energii i ochronę najbardziej wrażliwych odbiorców energii, Rząd
kształtuje długoterminową strategię klimatyczno-energetyczną mającą wpływ m.in. sposób
i tempo transformacji oraz procesy inwestycyjne. Przygotowany projekt Krajowego Planu
w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. (KPEiK) z perspektywą do 2040 r. wskazuje kierunki
dekarbonizacji krajowej gospodarki, ze względu na szereg pozytywnych korzyści
wynikających z niskoemisyjności. Dokument kładzie szczególny nacisk na dywersyfikację
struktury wytwarzania energii z wykorzystaniem źródeł bezemisyjnych (tj. nieobciążonych
kosztami EU ETS) przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego.
-- 1 of 5 --
KPEiK wskazuje dominującą rolę odnawialnych źródeł energii, które mogą wytwarzać
energię lokalnie, spada także konieczność importu paliw kopalnych czy ponoszenia
wszelkiego rodzaju innych opłat za wykorzystanie energii z paliw kopalnych. Ograniczenie
emisyjności wytwarzania energii elektrycznej i ciepła systemowego wpłynie pozytywnie na
unikanie kosztów uczestnictwa w systemie EU ETS. Ponoszenie mniejszych kosztów
uprawnień do emisji przyczyni się do redukcji kosztów wytwarzania energii elektrycznej
oraz ciepła systemowego, co w konsekwencji prowadzić będzie do niższych rachunków za
ww. usługi dla odbiorców końcowych.
W perspektywie długoterminowej do obniżenia cen energii najbardziej przyczyni się
prowadzona transformacja energetyczna, która zakłada stopniową przemianę systemu
energetycznego w kierunku systemu zeroemisyjnego. Dekarbonizacja oparta zostanie
o dalszy rozwój odnawialnych źródeł energii i energetyki jądrowej, z uwzględnieniem roli
gazu ziemnego, jako niskoemisyjnego paliwa przejściowego wykorzystywanego w sektorze
energetycznym, wspomagającego transformację gospodarki w kierunku zeroemisyjnym.
W perspektywie krótkoterminowej, oprócz wspomnianych mechanizmów osłonowych,
istnieją mechanizmy mające na celu aktywizację bardziej świadomych odbiorców, którzy
chcą aktywnie uczestniczyć w rynku energii elektrycznej. W tym celu wprowadzono umowy
z dynamiczną ceną energii elektrycznej, które powiązane są ze zróżnicowanymi cenami na
rynku hurtowym. Odbiorcy korzystający z cen dynamicznych, którzy znają zasady
funkcjonowania rynku energii i potrafią aktywnie zarządzać własnym zużyciem prądu mogą
za pomocą tego mechanizmu obniżyć koszty energii elektrycznej w swoich gospodarstwach
domowych. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 grudnia 2024 r.1
wprowadziło konto regulacyjne dla opłaty jakościowej. Rozwiązanie to pozwala
operatorowi systemu przesyłowego elektroenergetycznego ograniczyć wysokość kosztów
opłaty jakościowej przenoszonych w taryfie w danym roku na rachunki odbiorców.
Wprowadzone zmiany zwiększają stabilność i przewidywalność stawek opłat za przesyłanie
energii elektrycznej dla odbiorcy – w konsekwencji opłaty sieciowe ujęte na rachunku
odbiorcy w 2025 r. mogą być niższe niż bez wprowadzenie konta regulacyjnego. Zatem
działania takie jak cena dynamiczna oraz konto regulacyjne dla opłaty jakościowej przełożą
się na spadek cen rachunków dla wszystkich odbiorców końcowych.
Ponadto w ramach funkcjonującego od 2020 r. Funduszu Modernizacyjnego (FM)
uruchomiono liczne krajowe programy priorytetowe ukierunkowane na transformację
energetyczną ciepłownictwa, zwiększenie jego efektywności, ograniczenie emisji oraz
rozwój technologii przyjaznych środowisku. Programy dedykowane ciepłownictwu
koncentrują się na:
promowaniu wysokosprawnej kogeneracji –wspierają budowę i przebudowę
jednostek kogeneracyjnych zarówno dużych (≥10 MW), jak i mniejszych (≥1 MW);
zwiększeniu wykorzystania paliw alternatywnych – szczególnie w instalacjach
kogeneracyjnych, z naciskiem na odejście od paliw kopalnych i przejście na bardziej
ekologiczne źródła energii;
rozwoju biogazu – poprzez wsparcie instalacji fermentacji bioodpadów
komunalnych oraz biomasy odpadowej;
digitalizacji sieci ciepłowniczych – wdrażanie nowoczesnych systemów automatyki,
telemetrii i telemechaniki w celu zdalnego monitorowania, sterowania i analizy
pracy systemów ciepłowniczych;
1 Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie
w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią
elektryczną
-- 2 of 5 --
wspieraniu odnawialnych źródeł energii – inwestycje w geotermię, pompy ciepła
oraz wielkoskalowe kolektory słoneczne jako źródła ciepła dla systemów
ciepłowniczych.
Nabory wniosków przeprowadza Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej – Operator FM.
Ad 2.
Działania na rzecz redukcji ubóstwa energetycznego oraz ochrona odbiorców wrażliwych
energii elektrycznej są istotnymi działaniami, bez których sprawiedliwa transformacja
energetyczna sektora energetycznego w Polsce nie może mieć miejsca.
Wdrożone dla mniej zamożnych wsparcie w postaci bonu energetycznego, które
zabezpieczyło ich sytuację w sezonie grzewczym 2024/2025, okazało się sukcesem –
z bonu energetycznego skorzystało ponad 2 mln beneficjentów. Pozytywny odbiór
społeczny tego świadczenia pieniężnego i jego skuteczność na pewno zostanie wzięte pod
ocenę w przypadku potrzeby jego wdrożenia w następnym sezonie grzewczym.
Rząd na bieżąco monitoruje poziom ubóstwa energetycznego w kraju, a tym samym
dostosowuje programy wsparcia do bieżącej sytuacji. W zakresie długoterminowego
wsparcia prowadzone są prace nad Społecznym Funduszem Klimatycznym, (dalej: SFK) i
jego Planem. Jednym z komponentów SFK jest mechanizm bezpośredniego finansowego
wsparcia mniej zamożnych osób, w tym odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym.
SFK jest jednym z pierwszych dokumentów, w którym rozpatruje się ubóstwo energetyczne
jako jeden z elementów wpisujących się w zjawisko ubóstwa społecznego zabezpieczanego
przez kompleksowy zestaw działań i narzędzi polityki społecznej w Polsce.
Ad 3.
Rząd RP regularnie podnosi na forum Unii Europejskiej wyzwania sektora ciepłownictwa
w Polsce oraz jego unikalność na tle Europy. Ciepłownictwo systemowe to sektor, z którego
korzysta ok. 40% Polek i Polaków. Pod względem wolumenu dostarczonego ciepła do
odbiorców, nasz kraj jest drugim w Unii Europejskiej rynkiem ciepła systemowego.
W większości polskich miast ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej jest
realizowane przez systemy ciepłownicze, w tym największym w UE, systemem
warszawskim. Jednocześnie, Polski sektor ciepłowniczy z uwagi na uwarunkowania
historyczne, został zbudowany w oparciu o źródła ciepła stosujące paliwa węglowe. Bardzo
wysokie uzależnienie od surowców kopalnych, a także dynamiczne zmiany na rynkach tych
surowców powodują trudną sytuację w sektorze ciepłowniczym dla odbiorców
indywidualnych, przez co w konsekwencji ceny ciepła systemowego dla odbiorców rosną.
Wpływ transformacji energetyczno-klimatycznej na przemysł, w tym ciepłownictwo jest
jednym z głównych tematów poruszanych ostatnio na forum Unii Europejskiej, szczególnie
głośno podnoszony przez Polskę. Dostrzegamy dużą dynamikę zmian w naszym otoczeniu
i konieczność dostosowań. Dlatego kluczowym zadaniem przed którym stoimy jest
zwiększanie produktywności i konkurencyjności UE przy jednoczesnym zachowaniu
europejskiego modelu społecznego. W tym kontekście priorytetem jest obniżenie cen
energii. Wysokie ceny energii to jedna z głównych przyczyn spadku konkurencyjności UE.
W przypadku Polski uderzają w szczególności w odbiorców końcowych, w związku
z miksem energetycznym naszego kraju. Dlatego też od dłuższego czasu postulujemy
o przeprowadzenie przez Komisję szczegółowej analizy dotychczasowego wdrażania
pakietu Fit for 55 w państwach członkowskich.
-- 3 of 5 --
Należy odnotować, że nacisk Polski przyniósł już skutek w postaci zmiany ukierunkowania
działań Komisji, która zdecydowanie większą uwagę przykłada do spraw konkurencyjności
unijnych gospodarek w realizacji celów klimatycznych czy też akceptowalnych cen energii.
Przykładami są m.in Czysty Ład Przemysłowy (ang. Clean Industrial Deal), czy Plan
w zakresie Przystępnej Energii (ang. Action Plan for Affordable Energy), które
ukierunkowane są m.in. na poprawę konkurencyjności europejskiego przemysłu
i doprowadzenie do odpowiednio niskich cen za energię.
Warto również wspomnieć, że dzięki staraniom m.in. polskiego Rządu, który zwracał uwagę
na konieczność zainicjowania procesu zmiany rewizji EU ETS, Komisja Europejska
zaplanowała kompleksową rewizję systemu na przyszły rok – 2026. Obecnie prowadzone
się przygotowania do tego przeglądu.
W ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy na forum EU toczyły się intensywne prace nad aktami
wykonawczymi i delegowanymi do obowiązującej dyrektywy ETS. W ramach tych prac
Polska dążyła do wypracowania najkorzystniejszych dla ciepłowni rozwiązań, co udało się
osiągnąć. Działania Polskiego Rządu doprowadziły m.in. do odejścia przez KE od
niekorzystnych dla ciepłownictwa propozycji zmniejszenia dedykowanego im dodatkowego
30% przydziału czy wydania uprawnień dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji, co
w efekcie oznaczałoby, że podmioty te nie mogłyby skorzystać z przedmiotowego
odstępstwa.
Ideą wprowadzenia dodatkowego 30% przydziału było odciążenie finansowe
przedsiębiorstw ciepłowniczych poprzez uwolnienie środków i tym samym umożliwienie im
przeprowadzenia inwestycji mających na celu transformację niskoemisyjną sektora.
Kontynuacja wprowadzonego odstępstwa będzie zapewne przedmiotem dyskusji w ramach
zaplanowanej na przyszły rok rewizji dyrektywy ETS.
Oprócz tego warto podkreślić, że w ramach prac Rządu na poziomie krajowym
podejmowane są m.in działania na rzecz systemowego wsparcia dla gospodarstw
domowych o niskich dochodach, uwzględniając aktualną sytuację budżetową. Zgodnie
z propozycją Ministra Energii wsparcie przyjęłoby formę bonu ciepłowniczego, którego
wprowadzenie planowane jest od najbliższego sezonu grzewczego 2025/2026, na wzór
bonu energetycznego z 2024 r. Bon ciepłowniczy stanowiłby systemową odpowiedź na
problem ubóstwa energetycznego wśród odbiorców korzystających z ciepła systemowego.
Ad 4.
Rząd na bieżąco informuje obywateli o prowadzonych działaniach na forum krajowym jak
i europejskim. Badania ankietowe pokazują, że społeczeństwo jest świadome zagrożeń
wynikających ze zmian klimatu i konieczności podejmowania działań, aby tym zagrożeniom
zapobiegać. Dodatkowo temat funkcjonowania polityki klimatycznej, w tym jej
poszczególnych elementów jest często przedmiotem artykułów prasowych w powszechnie
dostępnych mediach i Ministerstwo na bieżąco odnosi się do publikowanych treści
udzielając wyjaśnień i prostując nieprawdziwe informacje.
Szkolenia dot. funkcjonowania systemu ETS oraz udzielania wszelki informacji na temat tego
systemu jego uczestnikom prowadzone są na bieżąco przez Ministra Klimatu i Środowiska
oraz Krajowy Ośrodek Zarządzania i Bilansowania Emisjami.
-- 4 of 5 --
Ad 5.
Analizy dotyczące m.in. wpływu polityki klimatycznej UE na gospodarkę Polski wykonuje na
potrzeby prac Rządu Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) – specjalistyczny
ośrodek analityczny działający w ramach Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania
Emisjami. Wyniki przeprowadzonych przez CAKE analizy dostępne są na stronie
internetowej: https://climatecake.ios.edu.pl/.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --