Interpelacja nr 10282
Interpelacja w sprawie uregulowania zasad stosowania części samochodowych przy naprawach finansowanych z ubezpieczenia OC sprawcy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (80%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie uregulowania zasad stosowania części samochodowych przy naprawach finansowanych z ubezpieczenia OC sprawcy
Interpelacja nr 10282
do ministra finansów
w sprawie uregulowania zasad stosowania części samochodowych przy naprawach finansowanych z ubezpieczenia OC sprawcy
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 12-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego coraz częściej trafiają sygnały od obywateli wskazujące na problematyczne praktyki stosowane przez zakłady ubezpieczeń w zakresie napraw powypadkowych finansowanych z polisy OC sprawcy. W wielu przypadkach poszkodowani informują, że ubezpieczyciele w swoich kosztorysach zakładają montaż części zamiennych, nawet w sytuacjach, gdy pojazd przed szkodą był wyposażony wyłącznie w części oryginalne producenta. Dotyczy to również elementów mających znaczenie dla bezpieczeństwa, takich jak zderzaki, belki, pasy przednie czy elementy strukturalne karoserii. Poszkodowani często nie są o tym informowani wprost, a dokumentacja przedstawiana przez zakład ubezpieczeń nie wskazuje jednoznacznie rodzaju zastosowanych części. Z kolei odmowa akceptacji zamienników przez poszkodowanego skutkuje najczęściej tym, że ubezpieczyciel pozostaje przy własnej wycenie bez uwzględnienia zastrzeżeń lub potrzeby przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody.
Obowiązujące przepisy prawa cywilnego (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego) wskazują na konieczność pełnego naprawienia szkody i przywrócenia stanu sprzed wypadku. Jednak brak szczegółowej regulacji ustawowej w zakresie rodzaju części dopuszczalnych do użycia w naprawie powoduje znaczną swobodę działania zakładów ubezpieczeń, które mogą kierować się własną polityką kosztową – nie zawsze jednak zgodną z interesem i bezpieczeństwem poszkodowanego. Brak definicji ustawowej oraz brak jednoznacznych przepisów określających zasady stosowania części oryginalnych, zamiennych certyfikowanych i niecertyfikowanych prowadzi do istotnej nierówności stron w sporze o naprawę pojazdu.
Warto jednocześnie podkreślić, że ani Komisja Nadzoru Finansowego, ani Ministerstwo Finansów nie opublikowały dotąd wiążących wytycznych lub rekomendacji, które jasno określałyby standardy napraw powypadkowych finansowanych z OC sprawcy. Rekomendacje UKNF ograniczają się do kwestii przejrzystości wycen i dokumentów, nie przesądzając o obowiązku stosowania części oryginalnych lub certyfikowanych. Rzecznik finansowy w swoich opiniach podkreśla wprawdzie konieczność przywrócenia pełnej wartości użytkowej pojazdu, jednak jego stanowiska nie mają charakteru normatywnego ani wiążącego.
W związku z tym rośnie potrzeba interwencji ustawodawczej, która wprowadziłaby jednolite zasady dla całego rynku. Przejrzystość co do rodzaju części, obowiązek stosowania części tożsamych z zamontowanymi przed szkodą oraz prawo poszkodowanego do decydowania o zakresie naprawy to elementy, które wymagają jednoznacznego określenia. Dotyczy to w szczególności elementów mających wpływ na bezpieczeństwo czynne i bierne pojazdu.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów prowadzi analizy dotyczące stosowania części nieoryginalnych przez zakłady ubezpieczeń w kosztorysach napraw z OC sprawcy?
Czy rząd planuje wprowadzenie przepisów ustawowych jednoznacznie regulujących dopuszczalność stosowania zamienników w naprawach finansowanych z ubezpieczeń komunikacyjnych?
Czy planowana jest nowelizacja ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej lub ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zakresie określenia standardów napraw powypadkowych?
Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z UKNF w zakresie opracowania wiążących wytycznych dla zakładów ubezpieczeń w zakresie stosowania części samochodowych w procesie likwidacji szkód?
Czy w ocenie rządu dopuszczalne jest stosowanie niecertyfikowanych zamienników w naprawach pojazdów bez wiedzy i zgody poszkodowanego?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 10282
do ministra finansów
w sprawie uregulowania zasad stosowania części samochodowych przy naprawach finansowanych z ubezpieczenia OC sprawcy
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 12-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego coraz częściej trafiają sygnały od obywateli wskazujące na problematyczne praktyki stosowane przez zakłady ubezpieczeń w zakresie napraw powypadkowych finansowanych z polisy OC sprawcy. W wielu przypadkach poszkodowani informują, że ubezpieczyciele w swoich kosztorysach zakładają montaż części zamiennych, nawet w sytuacjach, gdy pojazd przed szkodą był wyposażony wyłącznie w części oryginalne producenta. Dotyczy to również elementów mających znaczenie dla bezpieczeństwa, takich jak zderzaki, belki, pasy przednie czy elementy strukturalne karoserii. Poszkodowani często nie są o tym informowani wprost, a dokumentacja przedstawiana przez zakład ubezpieczeń nie wskazuje jednoznacznie rodzaju zastosowanych części. Z kolei odmowa akceptacji zamienników przez poszkodowanego skutkuje najczęściej tym, że ubezpieczyciel pozostaje przy własnej wycenie bez uwzględnienia zastrzeżeń lub potrzeby przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody.
Obowiązujące przepisy prawa cywilnego (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego) wskazują na konieczność pełnego naprawienia szkody i przywrócenia stanu sprzed wypadku. Jednak brak szczegółowej regulacji ustawowej w zakresie rodzaju części dopuszczalnych do użycia w naprawie powoduje znaczną swobodę działania zakładów ubezpieczeń, które mogą kierować się własną polityką kosztową – nie zawsze jednak zgodną z interesem i bezpieczeństwem poszkodowanego. Brak definicji ustawowej oraz brak jednoznacznych przepisów określających zasady stosowania części oryginalnych, zamiennych certyfikowanych i niecertyfikowanych prowadzi do istotnej nierówności stron w sporze o naprawę pojazdu.
Warto jednocześnie podkreślić, że ani Komisja Nadzoru Finansowego, ani Ministerstwo Finansów nie opublikowały dotąd wiążących wytycznych lub rekomendacji, które jasno określałyby standardy napraw powypadkowych finansowanych z OC sprawcy. Rekomendacje UKNF ograniczają się do kwestii przejrzystości wycen i dokumentów, nie przesądzając o obowiązku stosowania części oryginalnych lub certyfikowanych. Rzecznik finansowy w swoich opiniach podkreśla wprawdzie konieczność przywrócenia pełnej wartości użytkowej pojazdu, jednak jego stanowiska nie mają charakteru normatywnego ani wiążącego.
W związku z tym rośnie potrzeba interwencji ustawodawczej, która wprowadziłaby jednolite zasady dla całego rynku. Przejrzystość co do rodzaju części, obowiązek stosowania części tożsamych z zamontowanymi przed szkodą oraz prawo poszkodowanego do decydowania o zakresie naprawy to elementy, które wymagają jednoznacznego określenia. Dotyczy to w szczególności elementów mających wpływ na bezpieczeństwo czynne i bierne pojazdu.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów prowadzi analizy dotyczące stosowania części nieoryginalnych przez zakłady ubezpieczeń w kosztorysach napraw z OC sprawcy?
Czy rząd planuje wprowadzenie przepisów ustawowych jednoznacznie regulujących dopuszczalność stosowania zamienników w naprawach finansowanych z ubezpieczeń komunikacyjnych?
Czy planowana jest nowelizacja ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej lub ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zakresie określenia standardów napraw powypadkowych?
Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z UKNF w zakresie opracowania wiążących wytycznych dla zakładów ubezpieczeń w zakresie stosowania części samochodowych w procesie likwidacji szkód?
Czy w ocenie rządu dopuszczalne jest stosowanie niecertyfikowanych zamienników w naprawach pojazdów bez wiedzy i zgody poszkodowanego?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10520 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 3 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10282
Znak sprawy: FN6.054.15.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10282 Pani Poseł Pauliny Matysiak uprzejmie
informuję, że kwestie poruszone w interpelacji zostały skonsultowane z Komisją
Nadzoru Finansowego (KNF) z uwagi na fakt, że dotyczą one kwestii nadzoru nad
procesami obsługi umów i likwidacji szkód przez zakłady ubezpieczeń, który
realizowany jest przez KNF.
Ad. 1.
Odnosząc się do pytania pierwszego KNF wskazała, że nie dysponuje cyklicznymi
danymi, dotyczącymi szkód z OC, w przypadku likwidacji których zastosowano w
trakcie naprawy lub do wyceny kosztorysowej określone rodzaje części
zamiennych. Przekazywanie tego rodzaju informacji nie jest bowiem wymagane na
podstawie przepisów dotyczących sprawozdawczości zakładów ubezpieczeń.
Niemniej w trakcie kontroli zakładów ubezpieczeń dotyczycących procesów
likwidacji szkód komunikacyjnych weryfikowane są, na wybranych próbach szkód,
kwestie dotyczące stosowania w kosztorysach określonych rodzajów części
(oryginalnych lub zamienników).
Ad. 2.
Odpowiadając na pytanie drugie KNF wyjaśniła, że w obecnym stanie prawnym
wydawanie rozstrzygnięć w zakresie stosowanych części zamiennych w
postępowaniu likwidacyjnym należy wyłącznie do kompetencji sądów cywilnych,
które rozstrzygają w sprawach spornych, bazując na ogólnych przepisach prawa
cywilnego oraz opiniach biegłych sądowych z zakresu motoryzacji. W tym miejscu
KNF wskazała na treść postanowienia Sądu Najwyższego 20 czerwca 2012 r. III
CZP85/11 (opublikowano: OSNC 2013/3/37), w którym sąd doprecyzował i
-- 1 of 4 --
2/4
wyjaśnił, kiedy zakład ubezpieczeń ma prawo stosować części zamienne inne, niż
oryginalne. W szczególności, zdaniem Sądu Najwyższego, możliwość zastosowania
części zamiennych o porównywalnej jakości będzie dotyczyć sytuacji, w której
część nowa „o porównywalnej jakości”, objęta gwarancją producenta części, jest
pewniejsza i bardziej użyteczna, niż część oryginalna, która już przed uszkodzeniem
była wyeksploatowana do tego stopnia, że nie może konkurować pod względem
użyteczności i ryzyka nawet z częściami nowymi „o porównywalnej jakości”.
KNF wskazała także, że możliwość stosowania części „o porównywalnej jakości”
jest dopuszczalna w wypadku części o prostej konstrukcji, których zdatność do
pełnej restytucji jest możliwa do oceny bez skomplikowanych badań. Jednakże
nawet w omawianych przypadkach należy oceniać – stosownie do poczynionych
wskazań – czy poszkodowany nie ma szczególnego interesu w wykorzystaniu
części oryginalnych, pochodzących od producenta pojazdu.
Ad. 3.
Odnosząc się do kwestii nowelizacji ustawy o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej lub ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zakresie
określenia standardów napraw powypadkowych pragnę wskazać, że aktualnie nie
są planowane zmiany legislacyjne w tym zakresie.
Zgodnie z art. 329 ust. 2 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej1, nadzór nad
zakładem ubezpieczeń polega m.in. na ochronie interesów ubezpieczających,
ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia, a zgodnie z art. 3 ustawy o
nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym2, celem nadzoru jest ochrona
interesów osób ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych
z umów ubezpieczenia. KNF została przez ustawodawcę wyposażona w szereg
instrumentów, pozwalających realizować ww. zadania i cele.
W tym zakresie KNF podkreśliła, że w celu m.in. zwiększenia transparentności
procesu likwidacji szkód komunikacyjnych, wydała najpierw Wytyczne dotyczące
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych (w 2014 r.), a następnie -
Rekomendacje dotyczące likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych (w 2022
r.), które odnoszą się m.in. właśnie do ochrony interesów poszkodowanych w
wypadkach komunikacyjnych. Regulacje te wprowadziły szereg oczekiwań
nadzorczych, mających na celu zwiększenie transparentności procesu likwidacji
szkód. Sposób dostosowania się zakładów ubezpieczeń do tych Wytycznych i
Rekomendacji był jest weryfikowany przez organ nadzoru w ramach dostępnych
ustawowych środków nadzorczych.
Ad. 4.
Odpowiadając na pytanie czwarte dotyczące współpracy Ministerstwa Finansów z
UKNF w zakresie opracowania wiążących wytycznych dla zakładów ubezpieczeń w
zakresie stosowania części samochodowych w procesie likwidacji szkód pragnę
wskazać, że zgodnie z art. 365 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej1 KNF
jest zobowiązana przeprowadzić konsultacje projektu rekomendacji z
zainteresowanymi podmiotami i instytucjami. Po zaakceptowaniu przez KNF
projektu Rekomendacji dotyczących likwidacji szkód z ubezpieczeń
komunikacyjnych, zostały one poddane publicznym konsultacjom, w których mógł
wziąć udział każdy zainteresowany podmiot.
Ad. 5.
-- 2 of 4 --
3/4
W odniesieniu do pytania piątego KNF wskazała, że zagadnienie jakości części (w
zakresie ruchu drogowego) wprowadzanych do obrotu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej są określone w ustawie Prawo o ruchu drogowym3 w
rozdziale 1a „Homologacja” art. 70a – 70zm. Kontrola pojazdów, przedmiotów
wyposażenia lub części przeznaczonych dla konsumentów w zakresie uzyskania
przez producenta potwierdzenia spełnienia wymagań technicznych jest zadaniem
Inspekcji Handlowej przyznanym jej w art. 3 ust 1 pkt 1e) ustawy o Inspekcji
Handlowej4.
Dodatkowo KNF zwróciła uwagę na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20
czerwca 2012 r. (sygn. III CZP 85/11), wydane w składzie siedmiu sędziów, w
sprawie wynikającej z zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika
Ubezpieczonych, dotyczącego prawa poszkodowanego do żądania ustalenia
odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z
uwzględnieniem cen części oryginalnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd
Najwyższy odniósł się do rozporządzenia Komisji (UE)5 oraz rozporządzenia Rady
Ministrów6 i dokonał analizy dopuszczalności stosowania części zamiennych w
likwidacji szkód komunikacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia, Sąd Najwyższy
wskazał w szczególności, że: „Nie budzi wątpliwości, że oryginalność części
wykorzystywanych do naprawy pojazdu stanowi istotny czynnik decydujący o tym,
czy naprawa jest wystarczająca do przywrócenia jego do stanu poprzedniego. Jest
oczywiste, że ich dobór może prowadzić do pogorszenia położenia
poszkodowanego. Pogorszenie takie miałoby miejsce zarówno wtedy, gdyby użyta
część była pod istotnymi względami częścią gorszą od tej, która uległa uszkodzeniu,
jak i wtedy, gdyby równowartość „restytucyjna” części zastępczej byłaby niepewna.
Nie oznacza to jednak, że w razie uszkodzenia części pochodzącej bezpośrednio od
producenta pojazdu, do naprawy albo obliczania kosztów naprawy mogą być
wykorzystane tylko ceny takich „części oryginalnych bezpośrednio pochodzących
od producenta pojazdu”. W ten sam sposób należy co do zasady ocenić
wykorzystanie przy ustalaniu odszkodowania także innych części nowych, które są
tej samej jakości, co części pochodzące bezpośrednio od producenta pojazdu,
oznaczone jego znakiem towarowym albo logo rozprowadzone w opakowaniach w
ten sposób oznaczonych i dystrybuowane w ramach jego sieci dystrybucji. Takimi
częściami są występujące w obrocie części wyprodukowane przez tego samego
producenta, który dostarcza producentowi pojazdu części do montażu pojazdów
lub części zamienne. Są to części produkowane zgodnie ze specyfikacjami i
standardami produkcyjnymi, ustalonymi przez producenta pojazdu, a więc części
dokładnie tej samej jakości co części pochodzące bezpośrednio od producenta
pojazdu, a różniące się tylko oznakowaniem. Z tego względu ich użycie należy co do
zasady uznać za równoważne użyciu części oryginalnych. Do wykazania przez
ubezpieczyciela, że podstawą kalkulacji odszkodowania były ceny takich właśnie
części wystarczające byłoby wskazanie, iż części pochodzą od producenta części
dostarczającego te części producentowi pojazdu i że producent tych części
zaświadczył, iż zostały wyprodukowane zgodnie ze specyfikacjami i standardami
produkcyjnymi ustalonymi przez producenta pojazdów. Oczywiście, okoliczności te
powinny być uprzednio przez ubezpieczyciela ustalone”.
Systematyka i dopuszczalność stosowania części zamiennych różnych kategorii (O,
P i Q) wynika z praktyki rynkowej i znajduje też potwierdzenie w wyrokach sądów
-- 3 of 4 --
4/4
powszechnych oraz orzeczeń Sądu Najwyższego. Praktyka ta i orzecznictwo
zostały uwzględnione w Wytycznych i Rekomendacjach KNF. Ani wcześniejsze
Wytyczne, ani obecnie obowiązujące Rekomendacje nie dopuszczają części o
nieznanej jakości, które nie gwarantują przywrócenia pojazdu do stanu sprzed
szkody. Przepisy prawa regulujące problematykę sposobu naprawienia szkody, a
przy tym ustanawiające zasadę swobody wyboru przez poszkodowanego sposobu
naprawienia szkody, zostały uwzględnione zarówno we wcześniejszych
Wytycznych, jak i w obecnie obowiązujących Rekomendacjach, w kontekście
zasady pełnego odszkodowania. W Rekomendacjach zostało stwierdzone, że
organizacja naprawy pojazdu przez zakład ubezpieczeń wymaga wyraźnej zgody
uprawnionego oraz że uprawniony powinien otrzymać między innymi dane o
warsztacie naprawczym, zakresie naprawy, a także jakości części jakie będą użyte
do naprawy.
Podstawa Prawna
1. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838, z późn. zm.);
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym
(Dz. U. z 2024 r. poz. 583);
3. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r.
poz. 988 z późn. zm.);
4. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.
1706);
5. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 461/2010 z dnia 27 maja 2010 r. w sprawie
stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do
kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze pojazdów
silnikowych (Dz. U. L 129/52 z dnia 28 maja 2010 r.);
6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 października 2010 r. w sprawie
wyłączenia określonych porozumień wertykalnych w sektorze pojazdów
samochodowych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz. U. Nr
198, poz. 1315).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 3 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10282
Znak sprawy: FN6.054.15.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10282 Pani Poseł Pauliny Matysiak uprzejmie
informuję, że kwestie poruszone w interpelacji zostały skonsultowane z Komisją
Nadzoru Finansowego (KNF) z uwagi na fakt, że dotyczą one kwestii nadzoru nad
procesami obsługi umów i likwidacji szkód przez zakłady ubezpieczeń, który
realizowany jest przez KNF.
Ad. 1.
Odnosząc się do pytania pierwszego KNF wskazała, że nie dysponuje cyklicznymi
danymi, dotyczącymi szkód z OC, w przypadku likwidacji których zastosowano w
trakcie naprawy lub do wyceny kosztorysowej określone rodzaje części
zamiennych. Przekazywanie tego rodzaju informacji nie jest bowiem wymagane na
podstawie przepisów dotyczących sprawozdawczości zakładów ubezpieczeń.
Niemniej w trakcie kontroli zakładów ubezpieczeń dotyczycących procesów
likwidacji szkód komunikacyjnych weryfikowane są, na wybranych próbach szkód,
kwestie dotyczące stosowania w kosztorysach określonych rodzajów części
(oryginalnych lub zamienników).
Ad. 2.
Odpowiadając na pytanie drugie KNF wyjaśniła, że w obecnym stanie prawnym
wydawanie rozstrzygnięć w zakresie stosowanych części zamiennych w
postępowaniu likwidacyjnym należy wyłącznie do kompetencji sądów cywilnych,
które rozstrzygają w sprawach spornych, bazując na ogólnych przepisach prawa
cywilnego oraz opiniach biegłych sądowych z zakresu motoryzacji. W tym miejscu
KNF wskazała na treść postanowienia Sądu Najwyższego 20 czerwca 2012 r. III
CZP85/11 (opublikowano: OSNC 2013/3/37), w którym sąd doprecyzował i
-- 1 of 4 --
2/4
wyjaśnił, kiedy zakład ubezpieczeń ma prawo stosować części zamienne inne, niż
oryginalne. W szczególności, zdaniem Sądu Najwyższego, możliwość zastosowania
części zamiennych o porównywalnej jakości będzie dotyczyć sytuacji, w której
część nowa „o porównywalnej jakości”, objęta gwarancją producenta części, jest
pewniejsza i bardziej użyteczna, niż część oryginalna, która już przed uszkodzeniem
była wyeksploatowana do tego stopnia, że nie może konkurować pod względem
użyteczności i ryzyka nawet z częściami nowymi „o porównywalnej jakości”.
KNF wskazała także, że możliwość stosowania części „o porównywalnej jakości”
jest dopuszczalna w wypadku części o prostej konstrukcji, których zdatność do
pełnej restytucji jest możliwa do oceny bez skomplikowanych badań. Jednakże
nawet w omawianych przypadkach należy oceniać – stosownie do poczynionych
wskazań – czy poszkodowany nie ma szczególnego interesu w wykorzystaniu
części oryginalnych, pochodzących od producenta pojazdu.
Ad. 3.
Odnosząc się do kwestii nowelizacji ustawy o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej lub ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zakresie
określenia standardów napraw powypadkowych pragnę wskazać, że aktualnie nie
są planowane zmiany legislacyjne w tym zakresie.
Zgodnie z art. 329 ust. 2 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej1, nadzór nad
zakładem ubezpieczeń polega m.in. na ochronie interesów ubezpieczających,
ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia, a zgodnie z art. 3 ustawy o
nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym2, celem nadzoru jest ochrona
interesów osób ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych
z umów ubezpieczenia. KNF została przez ustawodawcę wyposażona w szereg
instrumentów, pozwalających realizować ww. zadania i cele.
W tym zakresie KNF podkreśliła, że w celu m.in. zwiększenia transparentności
procesu likwidacji szkód komunikacyjnych, wydała najpierw Wytyczne dotyczące
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych (w 2014 r.), a następnie -
Rekomendacje dotyczące likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych (w 2022
r.), które odnoszą się m.in. właśnie do ochrony interesów poszkodowanych w
wypadkach komunikacyjnych. Regulacje te wprowadziły szereg oczekiwań
nadzorczych, mających na celu zwiększenie transparentności procesu likwidacji
szkód. Sposób dostosowania się zakładów ubezpieczeń do tych Wytycznych i
Rekomendacji był jest weryfikowany przez organ nadzoru w ramach dostępnych
ustawowych środków nadzorczych.
Ad. 4.
Odpowiadając na pytanie czwarte dotyczące współpracy Ministerstwa Finansów z
UKNF w zakresie opracowania wiążących wytycznych dla zakładów ubezpieczeń w
zakresie stosowania części samochodowych w procesie likwidacji szkód pragnę
wskazać, że zgodnie z art. 365 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej1 KNF
jest zobowiązana przeprowadzić konsultacje projektu rekomendacji z
zainteresowanymi podmiotami i instytucjami. Po zaakceptowaniu przez KNF
projektu Rekomendacji dotyczących likwidacji szkód z ubezpieczeń
komunikacyjnych, zostały one poddane publicznym konsultacjom, w których mógł
wziąć udział każdy zainteresowany podmiot.
Ad. 5.
-- 2 of 4 --
3/4
W odniesieniu do pytania piątego KNF wskazała, że zagadnienie jakości części (w
zakresie ruchu drogowego) wprowadzanych do obrotu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej są określone w ustawie Prawo o ruchu drogowym3 w
rozdziale 1a „Homologacja” art. 70a – 70zm. Kontrola pojazdów, przedmiotów
wyposażenia lub części przeznaczonych dla konsumentów w zakresie uzyskania
przez producenta potwierdzenia spełnienia wymagań technicznych jest zadaniem
Inspekcji Handlowej przyznanym jej w art. 3 ust 1 pkt 1e) ustawy o Inspekcji
Handlowej4.
Dodatkowo KNF zwróciła uwagę na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20
czerwca 2012 r. (sygn. III CZP 85/11), wydane w składzie siedmiu sędziów, w
sprawie wynikającej z zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika
Ubezpieczonych, dotyczącego prawa poszkodowanego do żądania ustalenia
odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z
uwzględnieniem cen części oryginalnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd
Najwyższy odniósł się do rozporządzenia Komisji (UE)5 oraz rozporządzenia Rady
Ministrów6 i dokonał analizy dopuszczalności stosowania części zamiennych w
likwidacji szkód komunikacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia, Sąd Najwyższy
wskazał w szczególności, że: „Nie budzi wątpliwości, że oryginalność części
wykorzystywanych do naprawy pojazdu stanowi istotny czynnik decydujący o tym,
czy naprawa jest wystarczająca do przywrócenia jego do stanu poprzedniego. Jest
oczywiste, że ich dobór może prowadzić do pogorszenia położenia
poszkodowanego. Pogorszenie takie miałoby miejsce zarówno wtedy, gdyby użyta
część była pod istotnymi względami częścią gorszą od tej, która uległa uszkodzeniu,
jak i wtedy, gdyby równowartość „restytucyjna” części zastępczej byłaby niepewna.
Nie oznacza to jednak, że w razie uszkodzenia części pochodzącej bezpośrednio od
producenta pojazdu, do naprawy albo obliczania kosztów naprawy mogą być
wykorzystane tylko ceny takich „części oryginalnych bezpośrednio pochodzących
od producenta pojazdu”. W ten sam sposób należy co do zasady ocenić
wykorzystanie przy ustalaniu odszkodowania także innych części nowych, które są
tej samej jakości, co części pochodzące bezpośrednio od producenta pojazdu,
oznaczone jego znakiem towarowym albo logo rozprowadzone w opakowaniach w
ten sposób oznaczonych i dystrybuowane w ramach jego sieci dystrybucji. Takimi
częściami są występujące w obrocie części wyprodukowane przez tego samego
producenta, który dostarcza producentowi pojazdu części do montażu pojazdów
lub części zamienne. Są to części produkowane zgodnie ze specyfikacjami i
standardami produkcyjnymi, ustalonymi przez producenta pojazdu, a więc części
dokładnie tej samej jakości co części pochodzące bezpośrednio od producenta
pojazdu, a różniące się tylko oznakowaniem. Z tego względu ich użycie należy co do
zasady uznać za równoważne użyciu części oryginalnych. Do wykazania przez
ubezpieczyciela, że podstawą kalkulacji odszkodowania były ceny takich właśnie
części wystarczające byłoby wskazanie, iż części pochodzą od producenta części
dostarczającego te części producentowi pojazdu i że producent tych części
zaświadczył, iż zostały wyprodukowane zgodnie ze specyfikacjami i standardami
produkcyjnymi ustalonymi przez producenta pojazdów. Oczywiście, okoliczności te
powinny być uprzednio przez ubezpieczyciela ustalone”.
Systematyka i dopuszczalność stosowania części zamiennych różnych kategorii (O,
P i Q) wynika z praktyki rynkowej i znajduje też potwierdzenie w wyrokach sądów
-- 3 of 4 --
4/4
powszechnych oraz orzeczeń Sądu Najwyższego. Praktyka ta i orzecznictwo
zostały uwzględnione w Wytycznych i Rekomendacjach KNF. Ani wcześniejsze
Wytyczne, ani obecnie obowiązujące Rekomendacje nie dopuszczają części o
nieznanej jakości, które nie gwarantują przywrócenia pojazdu do stanu sprzed
szkody. Przepisy prawa regulujące problematykę sposobu naprawienia szkody, a
przy tym ustanawiające zasadę swobody wyboru przez poszkodowanego sposobu
naprawienia szkody, zostały uwzględnione zarówno we wcześniejszych
Wytycznych, jak i w obecnie obowiązujących Rekomendacjach, w kontekście
zasady pełnego odszkodowania. W Rekomendacjach zostało stwierdzone, że
organizacja naprawy pojazdu przez zakład ubezpieczeń wymaga wyraźnej zgody
uprawnionego oraz że uprawniony powinien otrzymać między innymi dane o
warsztacie naprawczym, zakresie naprawy, a także jakości części jakie będą użyte
do naprawy.
Podstawa Prawna
1. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838, z późn. zm.);
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym
(Dz. U. z 2024 r. poz. 583);
3. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r.
poz. 988 z późn. zm.);
4. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.
1706);
5. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 461/2010 z dnia 27 maja 2010 r. w sprawie
stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do
kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze pojazdów
silnikowych (Dz. U. L 129/52 z dnia 28 maja 2010 r.);
6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 października 2010 r. w sprawie
wyłączenia określonych porozumień wertykalnych w sektorze pojazdów
samochodowych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz. U. Nr
198, poz. 1315).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --