Interpelacja nr 10275
Interpelacja w sprawie wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, oraz jego skutków dla świadczeniobiorców
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (78%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, oraz jego skutków dla świadczeniobiorców
Interpelacja nr 10275
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, oraz jego skutków dla świadczeniobiorców
Zgłaszający: Michał Wójcik
Data wpływu: 11-06-2025
Szanowna Pani Minister,
w dniu 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny, w sprawie o sygnaturze SK 140/20, orzekł, iż art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie stosowania wobec osób, które nabyły prawo do wcześniejszej emerytury przed 6 czerwca 2012 r., a następnie wystąpiły o emeryturę powszechną po 1 stycznia 2013 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Wyrok ten potwierdził niekonstytucyjność stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. Dotyczy to grupy nawet 200 tysięcy obywateli, w większości kobiet, które zostały poszkodowane przez niekorzystną interpretację przepisów przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Pomimo że wyrok TK zapadł niemal rok temu, nie został on dotąd opublikowany w Dzienniku Ustaw, co w opinii ZUS uniemożliwia jego formalne stosowanie. Tymczasem sądy powszechne (m.in. Sąd Okręgowy w Szczecinie) już orzekają na jego podstawie, przyznając emerytom prawo do ponownego przeliczenia świadczeń bez zastosowania art. 25 ust. 1b.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy planowane jest opublikowanie wyroku SK 140/20 w Dzienniku Ustaw, a jeśli nie – jakie są przyczyny tej zwłoki?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zapewnienia, że ZUS nie będzie arbitralnie odmawiał ponownego przeliczenia świadczeń emerytalnych osobom objętym zakresem wyroku?
Czy planowane jest wydanie wytycznych dla ZUS, aby zapewnić jednolitą i sprawiedliwą interpretację skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
Czy rząd przewiduje możliwość zrekompensowania strat poniesionych przez osoby, którym niesłusznie obniżono emeryturę wskutek stosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny?
Ilu obywateli może objąć wykonanie wyroku TK w praktyce oraz jaki może być łączny koszt dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Z wyrazami szacunku
Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 10275
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, oraz jego skutków dla świadczeniobiorców
Zgłaszający: Michał Wójcik
Data wpływu: 11-06-2025
Szanowna Pani Minister,
w dniu 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny, w sprawie o sygnaturze SK 140/20, orzekł, iż art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie stosowania wobec osób, które nabyły prawo do wcześniejszej emerytury przed 6 czerwca 2012 r., a następnie wystąpiły o emeryturę powszechną po 1 stycznia 2013 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Wyrok ten potwierdził niekonstytucyjność stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. Dotyczy to grupy nawet 200 tysięcy obywateli, w większości kobiet, które zostały poszkodowane przez niekorzystną interpretację przepisów przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Pomimo że wyrok TK zapadł niemal rok temu, nie został on dotąd opublikowany w Dzienniku Ustaw, co w opinii ZUS uniemożliwia jego formalne stosowanie. Tymczasem sądy powszechne (m.in. Sąd Okręgowy w Szczecinie) już orzekają na jego podstawie, przyznając emerytom prawo do ponownego przeliczenia świadczeń bez zastosowania art. 25 ust. 1b.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy planowane jest opublikowanie wyroku SK 140/20 w Dzienniku Ustaw, a jeśli nie – jakie są przyczyny tej zwłoki?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zapewnienia, że ZUS nie będzie arbitralnie odmawiał ponownego przeliczenia świadczeń emerytalnych osobom objętym zakresem wyroku?
Czy planowane jest wydanie wytycznych dla ZUS, aby zapewnić jednolitą i sprawiedliwą interpretację skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
Czy rząd przewiduje możliwość zrekompensowania strat poniesionych przez osoby, którym niesłusznie obniżono emeryturę wskutek stosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny?
Ilu obywateli może objąć wykonanie wyroku TK w praktyce oraz jaki może być łączny koszt dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Z wyrazami szacunku
Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6357 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.285.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10275 Pana Posła Michała Wójcika, w sprawie wykonania
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20 oraz jego
skutków dla świadczeniobiorców, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania
przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) oraz ustawy z dnia 20 lipca
2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.
U. z 2019 r. poz. 1461) Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest organem
odpowiedzialnym za ogłaszanie i publikowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Ze względu na sygnały o wątpliwościach w sprawie świadczeń emerytów z roczników innych
niż 1953 (tematyka zbieżna z przedmiotem orzeczenia TK z dnia 4 czerwca 2024 r., SK
140/20) w resorcie podjęto prace zmierzające do unormowania sytuacji prawnej osób
pobierających emeryturę wcześniejszą, wobec których zastosowanie znalazł art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej, nakazujący pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury
powszechnej o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Założenia do projektu
opracowanej w Ministerstwie ustawy zostały wpisane do Wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów 3 marca br. pod numerem UD204, a 5 czerwca br. projekt
skierowano do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych oraz opiniowania
i opublikowano na stronie Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces
Legislacyjny, a także w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami ubezpieczeni, którzy złożyli wniosek o emeryturę
wcześniejszą przed 6 czerwca 2012 r. (termin ogłoszenia ustawy nowelizującej
wprowadzającej do porządku prawnego art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej) i którzy
uprawnienia do emerytury powszechnej nabyli po 31 grudnia 2012 r. (1 stycznia 2013 r.
przepis wszedł w życie), będą mogli uzyskać emeryturę powszechną bez pomniejszania
podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Dotyczy to kobiet
urodzonych w latach 1954-1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949-1952 i w roku
1954.
Projektowane przepisy nie przewidują rekompensaty dla osób, które wskazano jako
uprawnione do ustalenia wysokości emerytury według nowych zasad. Sytuacja osób
urodzonych w rocznikach innych niż 1953 (sytuację prawną emerytów z tego rocznika
unormowano przepisami ustawy zmieniającej ustawę emerytalną z dnia 19 czerwca 2020 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. poz.
1222) jest bowiem odmienna niż emerytów urodzonych w roku 1953. Uszczerbek
poniesiony przez tę grupę ubezpieczonych jest mniejszy, dysponowali oni bowiem czasem na
dostosowanie się do zmian wniesionych ustawą nowelizującą z dnia 11 maja 2012 r., która
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wprowadziła do ustawy emerytalnej przepis art. 25 ust. 1b. O tym, że zostanie wobec nich
zastosowany mechanizm pomniejszania podstawy obliczenia emerytury powszechnej
przedstawiciele tej grupy dowiadywali się znacznie wcześniej, bo od 2 do 6 lat przed
osiągnieciem powszechnego wieku emerytalnego. Dawało im to większe pole manewru,
umożliwiając m.in. zawieszenie prawa do emerytury wcześniejszej i kontynuację
zatrudnienia bez ryzyka pomniejszania podstawy emerytury powszechnej.
Szacuje się, że z przepisów projektowanej ustawy będzie mogło skorzystać około 67 tys.
osób. Wzrost wydatków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na przestrzeni 10 lat od chwili
jej wejścia w życie szacowany jest na około 4,5 mld zł. Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie
w życie 1 czerwca 2026 r.
O ostatecznym kształcie proponowanych rozwiązań prawnych zadecydują kolejne etapy
procesu legislacyjnego.
W kwestii dotyczącej możliwych działań Ministra, które miałyby zapewnić, „że ZUS nie
będzie arbitralnie odmawiał ponownego przeliczenia świadczeń emerytalnych” informuję, że
art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.
U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.) stanowi, iż Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie
ma kompetencji pozwalających mu na ingerencję w sprawach indywidualnych,
rozstrzyganych przez ZUS w drodze decyzji administracyjnej. Przepis ten wyłącza bowiem
wprost te sprawy z zakresu nadzoru sprawowanego nad ZUS przez ministra właściwego do
spraw zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 4 i 5 tego aktu Zakład
Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących
ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz ich wymiaru. Zgodnie zaś
z ustępem 2 tego artykułu od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w
terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nie dysponuje również prawem do
wydawania wytycznych skierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl art.
34a ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. 2025 r. poz. 780)
minister może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych
urzędów i jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia, pod warunkiem, że
są to podmioty niemające osobowości prawnej. Przywołany wyżej art. 66 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych w ustępie 1 stanowi natomiast, że Zakład Ubezpieczeń
Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Dlatego
też - mając na względzie zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie
z którą „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa” – należy
podkreślić, iż Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest uprawniony do
wydawania wytycznych, które byłyby wiążące dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.285.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10275 Pana Posła Michała Wójcika, w sprawie wykonania
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20 oraz jego
skutków dla świadczeniobiorców, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania
przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) oraz ustawy z dnia 20 lipca
2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.
U. z 2019 r. poz. 1461) Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest organem
odpowiedzialnym za ogłaszanie i publikowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Ze względu na sygnały o wątpliwościach w sprawie świadczeń emerytów z roczników innych
niż 1953 (tematyka zbieżna z przedmiotem orzeczenia TK z dnia 4 czerwca 2024 r., SK
140/20) w resorcie podjęto prace zmierzające do unormowania sytuacji prawnej osób
pobierających emeryturę wcześniejszą, wobec których zastosowanie znalazł art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej, nakazujący pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury
powszechnej o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Założenia do projektu
opracowanej w Ministerstwie ustawy zostały wpisane do Wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów 3 marca br. pod numerem UD204, a 5 czerwca br. projekt
skierowano do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych oraz opiniowania
i opublikowano na stronie Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces
Legislacyjny, a także w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami ubezpieczeni, którzy złożyli wniosek o emeryturę
wcześniejszą przed 6 czerwca 2012 r. (termin ogłoszenia ustawy nowelizującej
wprowadzającej do porządku prawnego art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej) i którzy
uprawnienia do emerytury powszechnej nabyli po 31 grudnia 2012 r. (1 stycznia 2013 r.
przepis wszedł w życie), będą mogli uzyskać emeryturę powszechną bez pomniejszania
podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Dotyczy to kobiet
urodzonych w latach 1954-1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949-1952 i w roku
1954.
Projektowane przepisy nie przewidują rekompensaty dla osób, które wskazano jako
uprawnione do ustalenia wysokości emerytury według nowych zasad. Sytuacja osób
urodzonych w rocznikach innych niż 1953 (sytuację prawną emerytów z tego rocznika
unormowano przepisami ustawy zmieniającej ustawę emerytalną z dnia 19 czerwca 2020 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. poz.
1222) jest bowiem odmienna niż emerytów urodzonych w roku 1953. Uszczerbek
poniesiony przez tę grupę ubezpieczonych jest mniejszy, dysponowali oni bowiem czasem na
dostosowanie się do zmian wniesionych ustawą nowelizującą z dnia 11 maja 2012 r., która
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wprowadziła do ustawy emerytalnej przepis art. 25 ust. 1b. O tym, że zostanie wobec nich
zastosowany mechanizm pomniejszania podstawy obliczenia emerytury powszechnej
przedstawiciele tej grupy dowiadywali się znacznie wcześniej, bo od 2 do 6 lat przed
osiągnieciem powszechnego wieku emerytalnego. Dawało im to większe pole manewru,
umożliwiając m.in. zawieszenie prawa do emerytury wcześniejszej i kontynuację
zatrudnienia bez ryzyka pomniejszania podstawy emerytury powszechnej.
Szacuje się, że z przepisów projektowanej ustawy będzie mogło skorzystać około 67 tys.
osób. Wzrost wydatków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na przestrzeni 10 lat od chwili
jej wejścia w życie szacowany jest na około 4,5 mld zł. Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie
w życie 1 czerwca 2026 r.
O ostatecznym kształcie proponowanych rozwiązań prawnych zadecydują kolejne etapy
procesu legislacyjnego.
W kwestii dotyczącej możliwych działań Ministra, które miałyby zapewnić, „że ZUS nie
będzie arbitralnie odmawiał ponownego przeliczenia świadczeń emerytalnych” informuję, że
art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.
U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.) stanowi, iż Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie
ma kompetencji pozwalających mu na ingerencję w sprawach indywidualnych,
rozstrzyganych przez ZUS w drodze decyzji administracyjnej. Przepis ten wyłącza bowiem
wprost te sprawy z zakresu nadzoru sprawowanego nad ZUS przez ministra właściwego do
spraw zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 4 i 5 tego aktu Zakład
Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących
ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz ich wymiaru. Zgodnie zaś
z ustępem 2 tego artykułu od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w
terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nie dysponuje również prawem do
wydawania wytycznych skierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl art.
34a ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. 2025 r. poz. 780)
minister może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych
urzędów i jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia, pod warunkiem, że
są to podmioty niemające osobowości prawnej. Przywołany wyżej art. 66 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych w ustępie 1 stanowi natomiast, że Zakład Ubezpieczeń
Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Dlatego
też - mając na względzie zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie
z którą „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa” – należy
podkreślić, iż Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest uprawniony do
wydawania wytycznych, które byłyby wiążące dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --