Interpelacja w sprawie pobierania opłat za parkowanie przez firmy prywatne oraz zakładania blokad na koła w miejscach niebędących parkingami publicznymi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10274
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pobierania opłat za parkowanie przez firmy prywatne oraz zakładania blokad na koła w miejscach niebędących parkingami publicznymi
Zgłaszający: Michał Wójcik
Data wpływu: 11-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
od wielu lat w Polsce trwa spór dotyczący praktyk stosowanych przez prywatne firmy zajmujące się pobieraniem opłat za parkowanie na terenach prywatnych, które nie są parkingami publicznymi w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. W licznych miastach kierowcy doświadczają sytuacji, w których:
- za postój na nieoznakowanym lub słabo oznakowanym terenie pobierane są bardzo wysokie opłaty (np. 150–300 zł) za tzw. brak biletu,
- w przypadku braku opłaty lub biletu firmy te zakładają blokady na koła, wzywając kierowców do natychmiastowej zapłaty,
- regulaminy parkingowe są trudno dostępne lub nieczytelne, często niezgodne z przepisami prawa cywilnego, a mimo to stanowią podstawę do naliczania opłat,
- kierowcy są zastraszani windykacją lub skierowaniem sprawy do sądu, nierzadko bez rzeczywistej podstawy prawnej.
Problem ten dotyczy nie tylko dużych miast, lecz również osiedli mieszkaniowych, terenów pod galeriami handlowymi czy przychodniami lekarskimi.
Praktyka ta budzi poważne kontrowersje prawne i społeczne. Sądy orzekały w tego typu sprawach w sposób rozbieżny – część uznaje takie roszczenia firm prywatnych za zasadne (na podstawie tzw. umowy dorozumianej), inne uznają je za nieważne lub bezskuteczne, kwestionując choćby brak rzeczywistego zamiaru zawarcia umowy przez kierowcę czy niewystarczające oznakowanie terenu.
Ponadto zakładanie blokad na koła przez prywatne podmioty może naruszać przepisy o samopomocy i stanowić naruszenie posiadania, co również było przedmiotem orzeczeń sądów cywilnych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało dotychczasowe orzecznictwo sądów powszechnych w sprawach dotyczących opłat za parkowanie na terenach prywatnych i zakładania blokad przez firmy niebędące organami publicznymi?
2. Czy ministerstwo dostrzega potrzebę ujednolicenia przepisów lub przygotowania nowelizacji prawa cywilnego, która ograniczyłaby możliwość dowolnego kształtowania regulaminów parkingowych oraz wysokości opłat przez podmioty prywatne?
3. Czy rozważana jest nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym lub Kodeksu cywilnego w celu uregulowania zakładania blokad na koła przez osoby niebędące funkcjonariuszami publicznymi?
4. Czy Ministerstwo prowadzi lub planuje przeprowadzenie kontroli legalności i podstaw prawnych działań firm zajmujących się „pseudowindykacją” za parkowanie na prywatnych terenach?
5. Czy w ocenie ministerstwa aktualny stan prawny gwarantuje obywatelom wystarczającą ochronę przed nadużyciami firm stosujących nieproporcjonalne opłaty i środki przymusu, takie jak blokady?
Zwracam uwagę, że problem ten dotyczy tysięcy obywateli rocznie i pozostaje od lat nierozwiązany. Brakuje jednolitego orzecznictwa, ustawowej regulacji oraz realnego nadzoru.
Z poważaniem
Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11434 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.232.2025
Warszawa, 09 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10274 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Michała Wójcika w sprawie pobierania opłat za parkowanie przez firmy prywatne
oraz zakładania blokad na koła w miejscach niebędących parkingami publicznymi,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1, 2 i 5
Odnosząc się do wskazanej w interpelacji problematyki, wskazać należy, że zgodnie z art.
140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.;
dalej: „k.c.”), prawo własności jest prawem rzeczowym o charakterze bezwzględnym,
skutecznym erga omnes. Sposób korzystania z niego nie jest jednak nieograniczony
i nie daje właścicielowi pełnej swobody dysponowania rzeczą. Właściciel, korzystając
ze swojego prawa – w szczególności pobierając pożytki i inne dochody z rzeczy – jest
ograniczony ustawami, zasadami współżycia społecznego oraz jego społeczno-
gospodarczym przeznaczeniem.
W tym kontekście należy podkreślić, że prawo własności nie stoi na przeszkodzie
prowadzeniu na terenie swojej nieruchomości dozwolonej przez prawo działalności
gospodarczej – np. przez świadczenie usług w postaci prowadzenia parkingu. Dochody
uzyskiwane z takiej działalności są oczywistym uprawnieniem właściciela wynikającym
-- 1 of 6 --
2
z przysługującego mu prawa, co nie wykracza poza granice jego społeczno-gospodarczego
przeznaczenia. Udostępnianie w tym celu swojej nieruchomości przybiera co do zasady
postać umowy parkingowej, która może zostać uznana zarówno za umowę najmu miejsca
postojowego jak i umowę przechowania – w zależności od tego czy parking jest strzeżony
i czy podmiot go prowadzący przyjmuje odpowiedzialność za pozostawiony na tym terenie
pojazd. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie, tablica informacyjna na wjeździe
na parking o tym, że jest on niestrzeżony, nie przesądza o rodzaju zawieranej umowy,
jeżeli z działań prowadzącego parking można wywnioskować odmienną wolę1.
W rezultacie, jeżeli podmiot prowadzący parking ponosi odpowiedzialność
za pozostawiony pojazd i podejmuje się jego ochrony (nawet jeżeli nie zostało to wprost
wysłowione), to należy uznać, że doszło do zawarcia umowy przechowania, natomiast
w odmiennym przypadku będzie to umowa najmu.
W odniesieniu do sposobu kształtowania stosunku umownego należy bezsprzecznie
stwierdzić, że jedną z podstawowych zasad w prawie cywilnym materialnym jest zasada
swobody umów. Wynika z niej, że w granicach natury stosunku, przepisów ustawy i zasad
współżycia społecznego strony mogą samodzielnie decydować o zawarciu umowy,
swobodnie dokonać wyboru kontrahenta, dowolnie ukształtować treść umowy
i postanowić o jej formie. Podmioty prawa cywilnego mają zatem szeroką autonomię
w kształtowaniu wzajemnych zobowiązań. Obejmuje to zarówno możliwość zawarcia
umów nienazwanych, jak i ustalanie treści umów nazwanych, wprowadzając do nich
postanowienia wykraczające poza ustawowy schemat. Dzięki temu strony mogą
precyzyjnie dostosować je do indywidualnych potrzeb i oczekiwań, co sprzyja
elastyczności obrotu prawnego i efektywnemu zarządzaniu ryzykiem.
Jedną z odmienności w tym zakresie, która może powodować wątpliwości, jest
dopuszczalność jednostronnego ustalania postanowień umownych. Z uwagi na brak
wymaganej kooperacji stron, tworzone w ten sposób regulaminy i wzorce umowne mogą
być wykorzystywane jako sposób ukształtowania stosunku prawnego bardziej korzystny
dla strony, która jest ich autorem. Niemniej, mimo tego rodzaju dysproporcji,
ustawodawca dopuszcza kształtowanie warunków stosunku umownego przez jedną
1 Wyrok SA w Warszawie z 10.03.1999 r. sygn. akt I ACa 962/98, OSA 2000, nr 7-8, poz. 31.
-- 2 of 6 --
3
ze stron, dopuszczając akceptację ich - wprost albo w formie dorozumianej - przez
kontrahenta.
Na potrzeby sprawnego obrotu prawnego upowszechniło się posługiwanie przez jedną ze
stron ujednoliconymi postanowieniami, których treść reguluje zawierany stosunek
umowny. Chodzi w szczególności o zbiory postanowień, które określają wzajemne prawa
i obowiązki, uzupełniając jednocześnie treść zawartej umowy. Na podstawie art. 384 § 1-
2 i 4 k.c. można wywieść, że przepis ten stanowi szczególną podstawę związania wzorcem
umowy, regulaminem itp., nawet w przypadku, gdy strona nie wyraziła na nie wyraźnej
zgody. Niemniej jednak, w celu ochrony przystępującej strony, musi mieć ona zapewnioną
możliwość zapoznania się z postanowieniami, zanim zaczną ją one obowiązywać.
Wymaganie to uznać należy za spełnione, jeżeli doręczenie takiego regulaminu bądź
wzorca umownego nastąpiło przed zawarciem umowy (art. 384 § 1 k.c.) bądź też -
w wypadkach, gdy posługiwanie się wzorcem jest zwyczajowo przyjęte w stosunkach
danego rodzaju - istniała możliwość łatwego zapoznania się z nim (art. 384 § 2 zd. 1 k.c.)2.
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, należy stwierdzić, że w świetle aktualnie
obowiązujących regulacji prawa cywilnego materialnego nie ma podstaw, by działalność
prywatnych parkingów i pobieranych przez prowadzące je podmioty opłat była co do
zasady kwestionowana. Konsekwencje niedostatecznego oznakowania terenu parkingu
lub także trudności w zapoznaniu się z regulaminem obowiązującym na takim terenie
winny być jednak każdorazowo oceniane ad casum na podstawie ogólnych przepisów
prawa cywilnego.
W odniesieniu natomiast do opłat za korzystanie z parkingów, a także opłat mających
charakter sankcyjny (opłaty za działanie sprzeczne z zapisami regulaminu), należy
zaznaczyć, że ich wysokość powinna być adekwatna do świadczonej usługi bądź
naruszenia. Wówczas, gdy działanie podmiotu prowadzącego prywatny parking zmierza
do wyzysku drugiej strony przez zastrzeżenie nieproporcjonalnych opłat, może ona żądać
m.in. - przy spełnieniu określonych przesłanek - zmniejszenia swego świadczenia albo
2R. Trzaskowski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, red. J.
Gudowski, Lex 2018, kom. do art. 384, nb. 9.
-- 3 of 6 --
4
unieważnienia umowy (art. 388 § 1 k.c.). Wyzysk może dotyczyć w tym przypadku także
zastosowania niedozwolonych postanowień umownych zawartych w treści regulaminu,
które w konsekwencji nie wiążą osoby wjeżdżającej na teren parkingu, jeżeli kształtują jej
prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jej
interesy (zob. art. 3851 i n. k.c.).
Należy zatem stwierdzić, że funkcjonujące w obrocie prawnym regulaminy prywatnych
parkingów powinny być oceniane w konkretnych przypadkach w aspekcie wskazanej
powyżej możliwości zapewnienia zapoznania się z ich postanowieniami. W ocenie
Departamentu Prawa Cywilnego i Gospodarczego Ministerstwa Sprawiedliwości
nie istnieje potrzeba stworzenia odrębnej regulacji ustawowej w zakresie działań
związanych z windykacją i pobieraniem opłat za parkowanie pojazdu na prywatnym
terenie, bowiem zasady te są w sposób wystarczający uregulowane w przepisach Kodeksu
cywilnego.
W kontekście powyższego nadmienić również wypada, że wzorce umowne (w tym
regulaminy) podlegają kontroli Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i ten
tryb wydaje się wystarczający do weryfikacji zasad wprowadzanych na terenach
parkingów prywatnych. Jeśli chodzi o ocenę wzorca umowy, stwierdzenia ewentualnej
abuzywności postanowień czy też naruszania zbiorowych interesów konsumentów na
przykład przez stosowanie nieuczciwych praktyk, regulaminy podlegają kontroli Prezesa
UOKiK, do którego zadań należy ochrona konsumentów przed opisanymi w interpelacji
dzianiami.
Ad 3 i 4
W odniesieniu do możliwości zakładania blokad na koła przez osoby prowadzące
prywatne parkingi (tj. osoby niebędące funkcjonariuszami publicznymi) należy się zgodzić,
że dopuszczalność takich działań może budzić wątpliwości. Jak wynika z art. 64 ust. 1
Konstytucji RP każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo
dziedziczenia. Jak podkreśla Trybunał Konstytucyjny z gwarancji własności wynikają
pozytywne obowiązki państwa przez stworzenie reguł funkcjonowania stosunków
majątkowych - tj. ukształtowanie podstawowych instytucji prawnych konkretyzujących
-- 4 of 6 --
5
treść prawa własności, określenie jego granic3, a także ustanowienie procedur i środków
prawnych, które zapewniają ochronę własności i innych praw majątkowych4. Jakiekolwiek
ograniczenia mogą nastąpić wyłącznie w drodze ustawy i w zakresie, w jakim nie narusza
ona istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP), co koresponduje również z art.
31 ust. 3 Konstytucji RP i wynikającym z niego wymogiem proporcjonalności. Stanowi to
gwarancję, że jakakolwiek ingerencja w sferę praw jednostki musi pozostawać
w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celu, który ma zostać osiągnięty przez
dokonane ograniczenie.
Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z regulacjami szczegółowymi - na podstawie art. 130a ust.
8 i 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz.
1251; dalej: „Prawo o ruchu drogowym") pojazd może zostać unieruchomiony przez
Policję lub straż gminną (miejską) przez zastosowanie urządzenia do blokowania kół
w przypadku pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione, lecz jednocześnie
pojazd nie utrudnia ruchu lub nie zagraża bezpieczeństwu. Ustawodawca w sposób
precyzyjny zakreślił zatem krąg podmiotów uprawnionych do takich działań
oraz okoliczności uzasadniające zastosowanie środków, o których mowa powyżej.
Należy zatem stwierdzić, że regulaminy, w których dopuszczalne jest zakładanie blokad na
koła pojazdów przez osoby działające w imieniu lub na rzecz podmiotu prowadzącego
prywatny parking są sprzeczne nie tylko z zasadą proporcjonalności, lecz także
z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Jak podnosi się w doktrynie, zakładanie
blokad na koła nie może być potraktowane jako środek służący ochronie zagrożonego lub
naruszonego posiadania (tj. obrona konieczna - art. 343 § 1 k.c.), natomiast jest środkiem
represji mającym na celu wyegzekwowanie żądanej opłaty5. Jest to środek, który w istocie
ogranicza prawo własności, pozostające w obszarze władztwa państwa. Niemniej jednak
- z uwagi na charakter i genezę omawianego zagadnienia - Kodeks cywilny nie jest
ustawą, w której winien on być regulowany.
3 Wyrok TK z 23.03.1999 r., K 2/98, OTK 1999, nr 3, poz. 38.
4 L. Garlicki, S. Jarosz-Żukowska, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, red.
M. Zubik, Lex 2016, kom. do art. 64, uw. 9.
5 Zob. m.in. R. A. Stefański, [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Lex 2024, kom. do art. 130a,
uw. 14.
-- 5 of 6 --
6
Odnosząc się natomiast do kwestii ewentualnej nowelizacji ustawy z dnia 20 czerwca 1997
r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047, z zm.), w kierunku wskazanym
w przedmiotowej interpelacji, należy zauważyć, że powyższa ustawa nie wchodzi w zakres
działu administracji rządowej - sprawiedliwość. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1370 z zm.),
kwestie dotyczące funkcjonowania oraz rozwoju infrastruktury transportu, opłat
za korzystanie z tej infrastruktury, ruchu drogowego należą do działu transport, którym
kieruje Minister Infrastruktury.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --