Interpelacja w sprawie działań Ministerstwa Infrastruktury w związku z restrukturyzacją PKP Cargo SA i zapowiadaną falą zwolnień grupowych pracowników
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10270
do ministra infrastruktury
w sprawie działań Ministerstwa Infrastruktury w związku z restrukturyzacją PKP Cargo SA i zapowiadaną falą zwolnień grupowych pracowników
Zgłaszający: Michał Moskal, Andrzej Adamczyk, Rafał Weber
Data wpływu: 11-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
PKP Cargo SA, największy kolejowy przewoźnik towarowy w Polsce, znajduje się w procesie restrukturyzacji. Z doniesień medialnych z dnia 6 czerwca 2025 r. wynika, że spółka planuje kolejną falę zwolnień grupowych, obejmującą do 1041 pracowników w 2025 r. oraz do 1388 w 2026 r., łącznie 2429 osób[1]. W połączeniu z redukcją zatrudnienia w 2024 r., kiedy zwolniono 3665 pracowników, w tym 2515 osób z wypowiedzeniem umów, oznacza to, że PKP Cargo już zwolniło lub planuje zwolnić łącznie 6094 pracowników. Ta decyzja, ogłoszona zaledwie tydzień po optymistycznym komunikacie z 30 maja 2025 r. o „wyjściu na prostą” i zysku operacyjnym w I kwartale 2025 r., budzi poważne wątpliwości co do spójności strategii restrukturyzacyjnej i nadzoru Ministerstwa Infrastruktury nad spółką. Szczególny niepokój wywołuje fakt, że w 2024 r. PKP Cargo miało problemy z wypłatą odpraw, wymagając pożyczki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, co świadczy o chaosie finansowym[1,2].
Jako posłowie opozycji z ramienia Prawa i Sprawiedliwości wyrażamy głębokie zaniepokojenie brakiem transparentności, chaotycznym zarządzaniem procesem restrukturyzacji oraz niedostatecznym zaangażowaniem Ministerstwa Infrastruktury w dialog społeczny z pracownikami i związkami zawodowymi. Skala zwolnień, obejmująca łącznie 6094 osób, wskazuje na drastyczne podejście do problemów finansowych spółki, bez widocznych działań na rzecz jej długoterminowej stabilizacji. PKP Cargo, jako strategiczne przedsiębiorstwo dla bezpieczeństwa narodowego i gospodarki, szczególnie w kontekście trwającego konfliktu na Ukrainie, wymaga skutecznego nadzoru i strategii, której obecny rząd nie przedstawia. Związki zawodowe, w tym NSZZ „Solidarność”, zarzucają zarządowi PKP Cargo niekompetencję i celowe „odchudzanie” spółki pod sprzedaż, wskazując na utratę rynku na rzecz zagranicznych konkurentów, takich jak Deutsche Bahn czy ukraińska spółka Ukrainian Railways Cargo Poland, będąca częścią Ukrzaliznyci[1,3]. Brak reakcji ministerstwa na te zarzuty oraz na sprzeczne komunikaty spółki świadczy o niedostatecznym nadzorze nad narodowym przewoźnikiem.
W obliczu zapowiadanych zwolnień grupowych, które generują wysokie koszty krótkoterminowe (odprawy, pensje za okres wypowiedzenia) i mogą pogłębić niepewność wśród pracowników, konieczne jest pilne wyjaśnienie roli Ministerstwa Infrastruktury w koordynacji procesu restrukturyzacji, zapewnieniu stabilności finansowej PKP Cargo oraz ochronie miejsc pracy w strategicznym sektorze.
W związku z powyższym, zwracamy się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Transparentność i spójność strategii restrukturyzacyjnej
Dlaczego Ministerstwo Infrastruktury nie wyjaśniło sprzeczności między komunikatem PKP Cargo z 30 maja 2025 r. o „wyjściu na prostą” a zapowiedzią zwolnień 2429 pracowników z 6 czerwca 2025 r., które łącznie z 3665 zwolnionymi w 2024 r. dają 6094 pracowników? Jakie konkretne działania resort podejmuje, aby zapewnić transparentność Planu Restrukturyzacyjnego, który ma zostać złożony w czerwcu 2025 r.? Proszę przedstawić kluczowe elementy tego planu, w tym założenia dotyczące zwolnień i ich wpływu na sytuację finansową spółki.
Nadzór nad finansami PKP Cargo
Jak Ministerstwo Infrastruktury zamierza zapobiec powtórzeniu sytuacji z 2024 r., gdy PKP Cargo nie miało środków na wypłaty odpraw dla 3665 zwolnionych pracowników, wymagając pożyczki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych? Czy resort opracował plan finansowania odpraw dla 2429 pracowników w latach 2025-2026? Proszę wskazać źródła finansowania tych świadczeń i ich szacunkową wartość.
Zwolnienia grupowe i wsparcie dla pracowników
Jakie konkretne działania Ministerstwo Infrastruktury podejmie wobec zwolnienia łącznie 6094 pracowników, aby zminimalizować skutki społeczne tych decyzji? Czy resort planuje programy przekwalifikowania lub wsparcia zatrudnienia dla zwalnianych kolejarzy? Proszę przedstawić szczegóły takich działań, w tym harmonogram i budżet.
Długoterminowa strategia dla PKP Cargo
Dlaczego Ministerstwo Infrastruktury nie przedstawiło strategii odzyskania rynku przewozów towarowych przez PKP Cargo, który traci kontrakty na rzecz zagranicznych przewoźników, takich jak Deutsche Bahn czy Ukrainian Railways Cargo Poland, będąca częścią Ukrzaliznyci? Czy resort planuje pozyskiwanie kontraktów rządowych dla PKP Cargo, np. dla elektrowni lub spółek państwowych, oraz modernizację taboru? Proszę wskazać konkretne działania i ich harmonogram, uwzględniając strategiczne znaczenie spółki w kontekście konfliktu na Ukrainie.
Dialog ze związkami zawodowymi
Jakie kroki ministerstwo podjęło, aby wspierać dialog społeczny między zarządem PKP Cargo a związkami zawodowymi, w tym NSZZ „Solidarność”, w sprawie zwolnień i restrukturyzacji? Proszę podać szczegóły konsultacji przeprowadzonych od zapowiedzi zwolnień z 6 czerwca 2025 r. oraz plan dalszych negocjacji, uwzględniając zarzuty związkowców o niekompetencję zarządu i potencjalną sprzedaż spółki.
Zarzuty o prywatyzację PKP Cargo
Jak Ministerstwo Infrastruktury odniesie się do zarzutów związków zawodowych o celowe „odchudzanie” PKP Cargo pod sprzedaż, szczególnie w kontekście zwolnienia łącznie 6094 pracowników? Czy resort wyklucza prywatyzację spółki w ramach restrukturyzacji? Proszę przedstawić stanowisko rządu w tej sprawie oraz wyjaśnić, jak MI zamierza zachować strategiczny charakter PKP Cargo dla polskiej gospodarki.
Prosimy o szczegółowe i merytoryczne odpowiedzi na powyższe pytania, które pozwolą ocenić zaangażowanie Ministerstwa Infrastruktury w restrukturyzację PKP Cargo oraz ochronę miejsc pracy w strategicznym sektorze. Skala zwolnień, obejmująca łącznie 6094 pracowników, sprzeczne komunikaty spółki i brak reakcji resortu na zarzuty o prywatyzację świadczą o chaotycznym zarządzaniu i niedostatecznym nadzorze nad narodowym przewoźnikiem towarowym. Jako posłowie opozycji wzywamy rząd do pilnego przedstawienia spójnej strategii naprawczej, wsparcia dla zwalnianych pracowników i działań na rzecz odzyskania rynku przez PKP Cargo. Brak transparentności i skutecznych działań podważa zaufanie do polityki rządu wobec kluczowych przedsiębiorstw państwowych i rodzi obawy o przyszłość polskiej kolei towarowej.
Źródła:[1] Onet, „Dramatyczna sytuacja w PKP Cargo. Tysiące osób zostanie zwolnionych: ‘Rządzą nami dyletanci’”, 6 czerwca 2025, https://wiadomosci.onet.pl/slask/dramatyczna-sytuacja-w-pkp-cargo-tysiace-osob-zostanie-zwolnionych-rzadza-nami/myf4czs[2] Onet, „PKP Cargo znalazło pieniądze na wypłaty dla części zwolnionych kolejarzy”, 11 grudnia 2024, https://wiadomosci.onet.pl/slask/pkp-cargo-znalazlo-pieniadze-na-wyplaty-dla-czesci-zwolnionych-kolejarzy/jc0dk40[3] Business Insider, „PKP Cargo ma nowego konkurenta. Polska wydała licencję ukraińskiemu przewoźnikowi”, 27 czerwca 2024, https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/pkp-cargo-ma-konkurenta-z-ukrainy-polska-wydala-licencje/nw10dhn
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7075 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.20.2025
Warszawa, 06 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10270 Posłów na Sejm RP Michała Moskala, Andrzeja
Adamczyka oraz Rafała Webera, w sprawie działań Ministerstwa Infrastruktury w związku
z restrukturyzacją PKP Cargo SA i zapowiadaną falą zwolnień grupowych pracowników,
poniżej pozwalam sobie odnieść się do zawartych w wystąpieniu pytań.
Sytuacja w jakiej znalazło się PKP CARGO SA i niezbędne działania restrukturyzacyjne są
następstwem szeregu błędnych decyzji biznesowych i nieefektywnego zarządzania Spółką
na przestrzeni ostatnich lat, jak również tzw. „decyzji węglowej” byłego Premiera
i sposobu jej realizacji przez ówczesny Zarząd Spółki, co dobitnie wskazuje na chaotyczne
zarządzanie i niedostateczny nadzór nad narodowym przewoźnikiem towarowym
w tamtym okresie. Konsekwencje powyższego uderzają obecnie bezpośrednio
w pracowników całej grupy kapitałowej Spółki. Wykonana przez Spółkę decyzja węglowa
doprowadziła do utraty klientów i rentownych kontraktów aby bez zabezpieczenia ryzyk
realizować polityczne zlecenie.
Wobec obecnej sytuacji PKP CARGO nie sposób nie odnieść się do lat 2015-2024. Spółka,
działająca z powodzeniem na stabilnym wówczas rynku przewozów towarowych, w latach
2015-2024 straciła ok 43% wolumenu przewożonej masy towarowej- ze 108 mln ton w
2015 r., stanowiących 48% udział w rynku - do 62 mln ton w 2024 r., tj. 26,3% udziału w
rynku.
Utracony przez PKP CARGO udział w rynku przewozów towarowych został przejęty przez
konkurencyjne podmioty, co bezpośrednio wynikało z nieudolnego zarządzania, działań
realizujących decyzje polityczne oraz nacisków części partnerów społecznych.
Ten okres zarządzania PKP CARGO był prowadzony bez jakichkolwiek przemyśleń co do
przyszłości Spółki i funkcjonowania na trudnym rynku przewozu towarów, na którym
oprócz dotychczasowych podmiotów pojawiają się ciągle nowi przewoźnicy, bardziej
elastyczni i wykorzystujący w maksymalny sposób czas pracy oraz posiadany tabor.
PKP CARGO od dłuższego czasu była w trudnej sytuacji płynnościowej, a zadłużenie
systematycznie rosło. W ciągu 5 lat - pomiędzy 2018 a 2023 rokiem zobowiązania urosły
o około 2 mld zł (z 2,67 mld zł do 4,63 mld zł).
-- 1 of 3 --
2
Spółka wydawała środki, których nie posiadała, a pod koniec 2023 roku ówczesny zarząd
uzgodnił z partnerami społecznymi podwyżki wynagrodzeń, w kwocie ok. 170 mln zł, które
zostały sfinansowane leasingiem zwrotnym najlepszych lokomotyw (umowa leasingu
zwrotnego na 200 mln zł z września 2023 roku).
W 2023 r. Spółka była poważnie zadłużona, jej bieżąca płynność finansowa systematycznie
spadała - wskaźnik płynności na koniec 2019 roku wynosił 0,86 aby w 2023 r. osiągnąć
poziom 0,36. Tymczasem optymalna płynność spółki powinna plasować wskaźnik na
poziomie od 1,2 do 2. Co istotne, ten wskaźnik pokazuje, że jeżeli majątek obrotowy firmy
jest od 1,2 do 2 razy większy niż zobowiązania krótkoterminowe, to świadczy o dobrej
zdolności do regulowania bieżących należności. Tymczasem ówczesny zarząd nie podjął
żadnych skutecznych działań, żeby zatrzymać tak niepokojący, spadkowy trend.
Zadłużenie się pogłębiało; w połowie 2024 roku, przed złożeniem przez PKP CARGO
wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego, Spółka miała 3 mld zł zobowiązań
handlowych i finansowych. Tylko od momentu złożenia wniosku o otwarcie sanacji do dziś
spłacono już blisko 200 mln zł zobowiązań zabezpieczonych rzeczowo oraz leasingów.
Wszelkie podejmowane od 2024 roku działania, zmierzające do odzyskania przez
PKP CARGO utraconego rynku przewozów towarowych są dodatkowo determinowane
ogólną sytuacją na rynku przewozów towarowych, spadkiem wolumenu przewozów
i zmniejszeniem zapotrzebowania na pracę przewozową.
Niewątpliwy wpływ na sytuację PKP CARGO w najbliższych latach będzie miał Plan
Restrukturyzacyjny, który w dniu 30 czerwca 2025 r. zarządca masy sanacyjnej złożył do
właściwego sądu, a opinia rady wierzycieli dla sędziego komisarza ma być wyrażona do
15 września 2025 roku. Integralną część Planu Restrukturyzacyjnego stanowią propozycje
układowe dla wierzycieli. Należy wyraźnie podkreślić, że plan jest dokumentem poufnym
i dostępnym tylko dla wierzycieli. Natomiast można zapoznać się z założeniami zarówno
planu restrukturyzacyjnego, jak i propozycji układowych, które są opublikowane na
stronie internetowej PKP CARGO.
Jak wynika z opublikowanych informacji, trwają rozmowy ze związkami zawodowymi
w zakresie założonych w Programie Restrukturyzacyjnym kwestii pracowniczych.
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom związków zawodowych i pracowników w zakresie
ochrony miejsc pracy Zarząd PKP CARGO S.A. w restrukturyzacji przedstawił także
alternatywne, względem pierwotnych, rozwiązania.
Dodatkowo PKP CARGO od 1 sierpnia 2025 r. zmieniła dotychczasowy model
organizacyjny funkcjonowania spółki, poprzez zintegrowanie struktury organizacyjnej
i prowadzenie dalszej działalności jako jeden pracodawca, a nie ja dotychczas w formie
siedmiu zakładów, funkcjonujących jako odrębne jednostki organizacyjne oraz Centrali
Spółki. Celem przeprowadzonych zmian jest zbudowanie nowej struktury organizacyjnej,
która będzie sprawna, efektywna, elastyczna i optymalna kosztowo, co ma mieć
przełożenie na poprawę rentowności i konkurencyjności; zmiany mają przyczynić się do
lepszej efektywności, skuteczności operacyjnej i wygenerowania oszczędności.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że zdaniem Ministra Infrastruktury dialog z partnerami
społecznymi pozostaje dominującą formą wypracowania w drodze kompromisów
sposobów przywrócenia długofalowej zdolności PKP CARGO do konkurowania na rynku
-- 2 of 3 --
3
towarowych przewozów kolejowych, a zdrowa i konkurencyjna Spółka to gwarancja
utrzymania, a w dalszej perspektywie również zwiększenia poziomu zatrudnienia.
Tak jak dotychczas w toku procesu restrukturyzacji Zarząd PKP CARGO podejmuje wszelkie
możliwe działania łagodzące ewentualne negatywne skutki społeczne, w tym obejmujące
zapewnienie kontynuacji zatrudnienia, m.in. dzięki porozumieniom z innymi podmiotami
gotowymi oferować pokrewny profil pracowniczy. Pomoc ze strony Spółki obejmie także
szerokie działania ułatwiające dostęp do informacji i dostępnych na rynku innych narzędzi
zabezpieczenia społecznego, pozostających w gestii właściwych podmiotów i organów
państwa.
Podsumowując zastaną sytuację Spółki, a w konsekwencji całej grupy kapitałowej,
poprzedni zarządzający PKP CARGO pozostających obojętnymi wobec potencjalnego,
przyszłego dramatycznego położenia pracowników oraz całej branży kolejowych
przewozów towarowych, których brak reakcji doprowadził do nieodwracalnych strat w
zakresie infrastruktury, zasobów kadrowych i strategicznej roli tego przewoźnika
kolejowego.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --