Interpelacja nr 1027
Interpelacja w sprawie niezależności sędziowskiej na przykładzie powiązań sędziego Tomasza Trębickiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niezależności sędziowskiej na przykładzie powiązań sędziego Tomasza Trębickiego
Interpelacja nr 1027
do ministra sprawiedliwości
w sprawie niezależności sędziowskiej na przykładzie powiązań sędziego Tomasza Trębickiego
Zgłaszający: Witold Tumanowicz
Data wpływu: 18-01-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana w związku z ujawnieniem informacji, które budzą poważne wątpliwości dotyczące obiektywizmu i bezstronności sędziego Tomasza Trębickiego w sprawie wydania nakazu aresztowania Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. Ujawnione fakty sugerują, że sędzia odpowiedzialny za wydanie nakazu wykonania kary więzienia wobec ułaskawionych przez prezydenta RP polityków może być związany z różnymi instytucjami oraz osobami o wyraźnym zaangażowaniu politycznym.
Z doniesień medialnych, m.in. z artykułu “Sędzia, który wydał nakaz aresztowania Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika” opublikowanego w serwisie Onet, wynika, że sędzia ten jest jednocześnie członkiem stowarzyszenia Iustitia, synem nieżyjącej już radnej PO, kolegą syna byłego szefa WSI gen. Dukaczewskiego, a także sympatykiem partii Platforma Obywatelska i różnych innych inicjatyw krytycznych wobec zmian w wymiarze sprawiedliwości forsowanych przez poprzedni rząd. Pragnę wyrazić poważne obawy, że taka koncentracja powiązań i sympatii politycznych może wpływać na obiektywizm sędziego w danej sprawie.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Minister Sprawiedliwości jest świadomy przedstawionych informacji dotyczących sędziego i jego związków z różnymi instytucjami oraz osobami o wyraźnym zaangażowaniu politycznym?
2. Jakie działania podejmie Ministerstwo Sprawiedliwości w celu zweryfikowania potencjalnych wpływów politycznych na obiektywizm i bezstronność tego sędziego w danej sprawie?
3. Czy istnieją procedury lub mechanizmy kontroli, które mają na celu zapewnienie, że sędziowie nie są związani zbyt silnie z konkretnymi grupami społecznymi czy politycznymi, co mogłoby wpływać na ich niezależność?
Powyższe pytania wynikają z troski o rzetelność i niezawisłość sądów, które są fundamentem sprawiedliwości w państwie prawa.
Z poważaniem
Witold Tumanowicz
Interpelacja nr 1027
do ministra sprawiedliwości
w sprawie niezależności sędziowskiej na przykładzie powiązań sędziego Tomasza Trębickiego
Zgłaszający: Witold Tumanowicz
Data wpływu: 18-01-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana w związku z ujawnieniem informacji, które budzą poważne wątpliwości dotyczące obiektywizmu i bezstronności sędziego Tomasza Trębickiego w sprawie wydania nakazu aresztowania Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. Ujawnione fakty sugerują, że sędzia odpowiedzialny za wydanie nakazu wykonania kary więzienia wobec ułaskawionych przez prezydenta RP polityków może być związany z różnymi instytucjami oraz osobami o wyraźnym zaangażowaniu politycznym.
Z doniesień medialnych, m.in. z artykułu “Sędzia, który wydał nakaz aresztowania Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika” opublikowanego w serwisie Onet, wynika, że sędzia ten jest jednocześnie członkiem stowarzyszenia Iustitia, synem nieżyjącej już radnej PO, kolegą syna byłego szefa WSI gen. Dukaczewskiego, a także sympatykiem partii Platforma Obywatelska i różnych innych inicjatyw krytycznych wobec zmian w wymiarze sprawiedliwości forsowanych przez poprzedni rząd. Pragnę wyrazić poważne obawy, że taka koncentracja powiązań i sympatii politycznych może wpływać na obiektywizm sędziego w danej sprawie.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Minister Sprawiedliwości jest świadomy przedstawionych informacji dotyczących sędziego i jego związków z różnymi instytucjami oraz osobami o wyraźnym zaangażowaniu politycznym?
2. Jakie działania podejmie Ministerstwo Sprawiedliwości w celu zweryfikowania potencjalnych wpływów politycznych na obiektywizm i bezstronność tego sędziego w danej sprawie?
3. Czy istnieją procedury lub mechanizmy kontroli, które mają na celu zapewnienie, że sędziowie nie są związani zbyt silnie z konkretnymi grupami społecznymi czy politycznymi, co mogłoby wpływać na ich niezależność?
Powyższe pytania wynikają z troski o rzetelność i niezawisłość sądów, które są fundamentem sprawiedliwości w państwie prawa.
Z poważaniem
Witold Tumanowicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
65%
Konkretność
35%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje poza zakresem” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje poza zakresem”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6857 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.33.2024
Warszawa, 12 lutego 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1027 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana
Witolda Tumanowicza z dnia 30 stycznia 2024 r. w sprawie niezależności sędziowskiej na
przykładzie powiązań sędziego Tomasza Trębickiego, uprzejmie przedstawiam,
co następuje.
Zgodnie z treścią art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są
niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Przepis ten statuuje zasadę
niezawisłości sędziowskiej, która w demokratycznym państwie prawnym stanowi
konsekwencję zasady trójpodziału władzy i ma charakter podstawowej zasady
kształtującej ustrój sądownictwa. Obok zasady bezstronności, zasady niezależności
sądów, zasady instancyjności oraz zasady udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru
sprawiedliwości, zaliczana jest do fundamentów polskiego wymiaru sprawiedliwości.
Tylko niezawisły sąd może stać na straży wolności i praw jednostki oraz praw innych
podmiotów.
Zasada niezawisłości sędziowskiej obejmuje zarówno wewnętrzną niezależność sędziego
jako cechę osobistą, bezstronność wobec stron czy uczestników postępowania,
niezależność od władzy ustawodawczej, wykonawczej i innych instytucji pozasądowych,
formalnych i nieformalnych grup społecznych czy politycznych, samodzielność wobec
władz i innych organów sądowych, oraz niezawisłość w sensie obiektywnym oznaczającą
zakaz nie tylko rzeczywistego, ale także pozornego uzależniania sądów (sędziów) w ich
działalności orzeczniczej od czynników innych niż normy prawa. Konstytucja ustanawia
szereg gwarancji niezawisłości sędziowskiej, do których należą:
a) powoływanie sędziów przez Prezydenta RP na wniosek ukształtowanej w zgodzie
z konstytucyjnymi standardami Krajowej Rady Sądownictwa,
b) powoływanie sędziów na czas nieoznaczony,
c) zasada nieusuwalności sędziego z zajmowanego stanowiska,
d) ustanowienie immunitetu sędziowskiego,
e) zagwarantowanie odpowiedniej sytuacji materialnej sędziów,
-- 1 of 3 --
f) apolityczność sędziów, co łączy się z zakazem ich przynależności do partii
politycznych, związków zawodowych i prowadzenia działalności publicznej
niedającej się pogodzić z zasadą niezawisłości sędziowskiej,
g) niepołączalność stanowiska sędziego ze sprawowaniem mandatu przedstawi-
cielskiego (poselskiego lub senatorskiego), co jest konsekwencją zasady podziału
władzy,
h) umocnienie roli i znaczenia samorządu sędziowskiego, który otrzymał
uprawnienia dotyczące wpływu na sprawy organizacyjne i osobowe sądów oraz
sędziów,
i) pozycja ustrojowa Krajowej Rady Sądownictwa, która zgodnie z art. 186
Konstytucji RP stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Zasada niezawisłości sędziowskiej nie wyklucza istnienia mechanizmów nadzoru
administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów, sprawowanego przez
prezesów sądów (wewnętrzny nadzór administracyjny) oraz przez Ministra
Sprawiedliwości (zewnętrzny nadzór administracyjny).
W ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego prezesi sądów są władni m.in.
badać sprawność postępowania w poszczególnych sprawach, obciążenie sędziów pracą,
a także prawidłowość przydzielania sędziom spraw. Czynnościami z zakresu
wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykonywanymi przez prezesa sądu
apelacyjnego i prezesa sądu okręgowego są ponadto: 1) wizytacja, obejmująca pełną
działalność administracyjną sądu lub wydziału sądu; 2) lustracja, obejmująca wybrane
zagadnienia z działalności administracyjnej sądu lub wydziału sądu. Prezesi sądów są
odpowiedzialni za wyniki pracy podległych im sądów, zaś w przypadku prezesa sądu
okręgowego lub apelacyjnego – wszystkich podległych sądów w ramach okręgu lub
apelacji.
Zgodnie z art. 9 i 9a § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 217, z późn. zm., dalej: „u.s.p.”) Minister
Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów
polegającą na zapewnieniu właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu,
bezpośrednio związanego z wykonywaniem przez sąd zadań w zakresie sprawowania
wymiaru sprawiedliwości. Nadzór ten dotyczy więc organizacyjnej strony funkcjonowania
sądów, a czynności podejmowane w jego ramach nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której
sędziowie są niezawiśli (art. 9b u.s.p.). Takie ograniczenia zabezpieczają władzę
sądowniczą przed arbitralnym wkraczaniem innych władz w sferę jej działalności.
Mając na uwadze sformułowane przez Pana Posła, w oparciu o doniesienia medialne,
zarzuty i zastrzeżenia dotyczące walorów etycznych i bezstronności sędziego w konkretnej
i indywidualnej sprawie związanej z wykonaniem prawomocnie orzeczonej kary
pozbawienia wolności należy wyjaśnić, że w postępowaniu karnym wykonawczym
odpowiednie zastosowanie znajdują określone w Rozdziale 2 ustawy z dnia 6 czerwca
1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 37) procesowe
mechanizmy wyłączenia sędziego, w tym z przyczyn określonych w art. 41 § 1 tego
kodeksu.
-- 2 of 3 --
Przedmiotowy przepis stanowi podstawę wyłączenia sędziego na wniosek, z uwagi na
okoliczności, które mogą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności
(iudex suspectus), niestanowiące jednocześnie podstawy do wyłączenia go od udziału
w sprawie z mocy prawa (tj. w oparciu o art. 40 k.p.k.). Pojęcia występujące w tym
przepisie były już wielokrotnie przedmiotem refleksji Sądu Najwyższego i zostały w sposób
jednolity i kompleksowy zdefiniowane. Przyjmuje się więc, że pojęcie bezstronności
w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. należy rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego,
w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego
bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach
i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego,
rozsądnie rozumującego obserwatora procesu. O wyłączeniu sędziego na podstawie art.
41 § 1 k.p.k. orzeka niezawisły sąd na wniosek, który może złożyć strona postępowania
(w postępowaniu karnym wykonawczym taki status przysługuje skazanemu).
W rezultacie należy uznać, że ocena okoliczności wskazanych przez Pana Posła stanowi
materię wyłącznie procesową, podlegającą weryfikacji przez właściwy sąd w ramach
toczącego się postępowania karnego wykonawczego. Jednocześnie ocena tego rodzaju
w konkretnej i indywidualnej sprawie pozostaje poza zakresem kompetencji Ministra
Sprawiedliwości, którego zewnętrzny nadzór obejmuje wyłącznie działalność
administracyjną sądów i nie może wkraczać w obszar zastrzeżony dla rozstrzygnięć
niezawisłego sądu.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.33.2024
Warszawa, 12 lutego 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1027 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana
Witolda Tumanowicza z dnia 30 stycznia 2024 r. w sprawie niezależności sędziowskiej na
przykładzie powiązań sędziego Tomasza Trębickiego, uprzejmie przedstawiam,
co następuje.
Zgodnie z treścią art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są
niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Przepis ten statuuje zasadę
niezawisłości sędziowskiej, która w demokratycznym państwie prawnym stanowi
konsekwencję zasady trójpodziału władzy i ma charakter podstawowej zasady
kształtującej ustrój sądownictwa. Obok zasady bezstronności, zasady niezależności
sądów, zasady instancyjności oraz zasady udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru
sprawiedliwości, zaliczana jest do fundamentów polskiego wymiaru sprawiedliwości.
Tylko niezawisły sąd może stać na straży wolności i praw jednostki oraz praw innych
podmiotów.
Zasada niezawisłości sędziowskiej obejmuje zarówno wewnętrzną niezależność sędziego
jako cechę osobistą, bezstronność wobec stron czy uczestników postępowania,
niezależność od władzy ustawodawczej, wykonawczej i innych instytucji pozasądowych,
formalnych i nieformalnych grup społecznych czy politycznych, samodzielność wobec
władz i innych organów sądowych, oraz niezawisłość w sensie obiektywnym oznaczającą
zakaz nie tylko rzeczywistego, ale także pozornego uzależniania sądów (sędziów) w ich
działalności orzeczniczej od czynników innych niż normy prawa. Konstytucja ustanawia
szereg gwarancji niezawisłości sędziowskiej, do których należą:
a) powoływanie sędziów przez Prezydenta RP na wniosek ukształtowanej w zgodzie
z konstytucyjnymi standardami Krajowej Rady Sądownictwa,
b) powoływanie sędziów na czas nieoznaczony,
c) zasada nieusuwalności sędziego z zajmowanego stanowiska,
d) ustanowienie immunitetu sędziowskiego,
e) zagwarantowanie odpowiedniej sytuacji materialnej sędziów,
-- 1 of 3 --
f) apolityczność sędziów, co łączy się z zakazem ich przynależności do partii
politycznych, związków zawodowych i prowadzenia działalności publicznej
niedającej się pogodzić z zasadą niezawisłości sędziowskiej,
g) niepołączalność stanowiska sędziego ze sprawowaniem mandatu przedstawi-
cielskiego (poselskiego lub senatorskiego), co jest konsekwencją zasady podziału
władzy,
h) umocnienie roli i znaczenia samorządu sędziowskiego, który otrzymał
uprawnienia dotyczące wpływu na sprawy organizacyjne i osobowe sądów oraz
sędziów,
i) pozycja ustrojowa Krajowej Rady Sądownictwa, która zgodnie z art. 186
Konstytucji RP stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Zasada niezawisłości sędziowskiej nie wyklucza istnienia mechanizmów nadzoru
administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów, sprawowanego przez
prezesów sądów (wewnętrzny nadzór administracyjny) oraz przez Ministra
Sprawiedliwości (zewnętrzny nadzór administracyjny).
W ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego prezesi sądów są władni m.in.
badać sprawność postępowania w poszczególnych sprawach, obciążenie sędziów pracą,
a także prawidłowość przydzielania sędziom spraw. Czynnościami z zakresu
wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykonywanymi przez prezesa sądu
apelacyjnego i prezesa sądu okręgowego są ponadto: 1) wizytacja, obejmująca pełną
działalność administracyjną sądu lub wydziału sądu; 2) lustracja, obejmująca wybrane
zagadnienia z działalności administracyjnej sądu lub wydziału sądu. Prezesi sądów są
odpowiedzialni za wyniki pracy podległych im sądów, zaś w przypadku prezesa sądu
okręgowego lub apelacyjnego – wszystkich podległych sądów w ramach okręgu lub
apelacji.
Zgodnie z art. 9 i 9a § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 217, z późn. zm., dalej: „u.s.p.”) Minister
Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów
polegającą na zapewnieniu właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu,
bezpośrednio związanego z wykonywaniem przez sąd zadań w zakresie sprawowania
wymiaru sprawiedliwości. Nadzór ten dotyczy więc organizacyjnej strony funkcjonowania
sądów, a czynności podejmowane w jego ramach nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której
sędziowie są niezawiśli (art. 9b u.s.p.). Takie ograniczenia zabezpieczają władzę
sądowniczą przed arbitralnym wkraczaniem innych władz w sferę jej działalności.
Mając na uwadze sformułowane przez Pana Posła, w oparciu o doniesienia medialne,
zarzuty i zastrzeżenia dotyczące walorów etycznych i bezstronności sędziego w konkretnej
i indywidualnej sprawie związanej z wykonaniem prawomocnie orzeczonej kary
pozbawienia wolności należy wyjaśnić, że w postępowaniu karnym wykonawczym
odpowiednie zastosowanie znajdują określone w Rozdziale 2 ustawy z dnia 6 czerwca
1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 37) procesowe
mechanizmy wyłączenia sędziego, w tym z przyczyn określonych w art. 41 § 1 tego
kodeksu.
-- 2 of 3 --
Przedmiotowy przepis stanowi podstawę wyłączenia sędziego na wniosek, z uwagi na
okoliczności, które mogą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności
(iudex suspectus), niestanowiące jednocześnie podstawy do wyłączenia go od udziału
w sprawie z mocy prawa (tj. w oparciu o art. 40 k.p.k.). Pojęcia występujące w tym
przepisie były już wielokrotnie przedmiotem refleksji Sądu Najwyższego i zostały w sposób
jednolity i kompleksowy zdefiniowane. Przyjmuje się więc, że pojęcie bezstronności
w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. należy rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego,
w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego
bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach
i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego,
rozsądnie rozumującego obserwatora procesu. O wyłączeniu sędziego na podstawie art.
41 § 1 k.p.k. orzeka niezawisły sąd na wniosek, który może złożyć strona postępowania
(w postępowaniu karnym wykonawczym taki status przysługuje skazanemu).
W rezultacie należy uznać, że ocena okoliczności wskazanych przez Pana Posła stanowi
materię wyłącznie procesową, podlegającą weryfikacji przez właściwy sąd w ramach
toczącego się postępowania karnego wykonawczego. Jednocześnie ocena tego rodzaju
w konkretnej i indywidualnej sprawie pozostaje poza zakresem kompetencji Ministra
Sprawiedliwości, którego zewnętrzny nadzór obejmuje wyłącznie działalność
administracyjną sądów i nie może wkraczać w obszar zastrzeżony dla rozstrzygnięć
niezawisłego sądu.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --