Interpelacja w sprawie zasad redysponowania mocy instalacji fotowoltaicznych przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA oraz nierównego traktowania małych przedsiębiorstw energetycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10266
do ministra przemysłu
w sprawie zasad redysponowania mocy instalacji fotowoltaicznych przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA oraz nierównego traktowania małych przedsiębiorstw energetycznych
Zgłaszający: Jacek Tomczak, Katarzyna Kierzek-Koperska
Data wpływu: 11-06-2025
Szanowna Pani Minister,
przedsiębiorcy z województwa wielkopolskiego informują mnie o niepokojących praktykach redysponowania mocy instalacji fotowoltaicznych przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA (PSE) oraz operatora systemu dystrybucyjnego Enea Operator sp. z o.o., które mogą prowadzić do dyskryminacji małych przedsiębiorstw działających w sektorze odnawialnych źródeł energii.
Z informacji przedstawionych przez przedsiębiorców wynika, że redukcje mocy dotyczą głównie instalacji przyłączonych do Enea Operator, gdzie zainstalowano systemy zdalnego sterowania, co może wskazywać na preferencyjne i technicznie wygodne działanie PSE. Zgodnie z przekazanymi informacjami duże instalacje przyłączone do sieci 110 kV nie są redysponowane, mimo że mają znaczący wpływ na bilans energetyczny. W ocenie podmiotów z sektora MŚP może to być oznaka nierównego traktowania małych wytwórców, faworyzowania dużych podmiotów oraz zagrożenia dla bytów ekonomicznych małych firm OZE, które często finansują swoje instalacje kredytem.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Na jakiej podstawie PSE oraz operatorzy systemów dystrybucyjnych podejmują decyzje o redysponowaniu konkretnych instalacji OZE?
Czy istnieje oficjalna hierarchia priorytetów w zakresie wyłączania instalacji fotowoltaicznych? Jeśli tak, to na jakich kryteriach się opiera i czy jest publicznie dostępna?
Czy ministerstwo nadzoruje procesy redysponowania i zapewnia ich zgodność z zasadami konkurencji i równego traktowania przedsiębiorców?
Czy PSE planuje udostępnić publiczną bazę danych zawierającą informacje o redysponowaniach – wraz z listą objętych podmiotów, ich mocą przyłączeniową oraz godzinami ograniczeń?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapobiec bankructwom małych firm OZE, które są nieproporcjonalnie dotykane redysponowaniami i ponoszą wysokie straty finansowe?
Sekretarz stanu Wojciech Wrochna
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10550 znakówhttp://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
BM-I.053.40.2025.TŚ
Warszawa, 2025-07-07
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10266 w sprawie zasad redysponowania mocy instalacji
fotowoltaicznych przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. oraz nierównego traktowania
małych przedsiębiorstw energetycznych, uprzejmie informuję:
1. Na jakiej podstawie PSE oraz operatorzy systemów dystrybucyjnych podejmują
decyzje o redysponowaniu konkretnych instalacji OZE?
2. Czy istnieje oficjalna hierarchia priorytetów w zakresie wyłączania instalacji
fotowoltaicznych? Jeśli tak, to na jakich kryteriach się opiera i czy jest publicznie
dostępna?
Ad 1. i 2.
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (dalej: PSE) jako Operator Systemu Przesyłowego
(dalej: OSP) odpowiada za bilansowanie Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (dalej:
KSE), czyli dostosowywanie wielkości produkcji energii elektrycznej do jej zużycia w każdej
jednostce czasu. OSP analizuje bilans mocy KSE oraz dostosowuje pracę jednostek
wytwórczych do zużycia w taki sposób, aby zapewnić bezpieczeństwo funkcjonowania sieci
oraz KSE jako całości. Uwarunkowania związane z planowaniem pracy systemu są
szczegółowo opisane na stronie internetowej PSE S.A. https://www.pse.pl/jak-funkcjonuje-
krajowy-system-elektroenergetyczny/planowanie-pracy-systemu.
Podstawowym obszarem służącym do równoważenia podaży i popytu na energię
elektryczną jest rynek bilansujący. Środkiem wykorzystywanym w procesie planowania
pracy i bilansowaniu KSE są dostępne na nim zasoby w postaci źródeł dyspozycyjnych i
sterowalnych przez OSP. Szczegółowe wymagania w tym zakresie wynikają z
obowiązujących regulacji prawnych, a także Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej
(dalej: IRiESP) oraz Warunków Dotyczących Bilansowania (dalej: WDB) zatwierdzonych
przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: Prezes URE). Biorąc pod uwagę
uwarunkowania pracy jednostek wytwórczych centralnie dysponowanych (dalej: JWCD),
planowaną wielkości generacji jednostek, które nie są centralnie dysponowane (dalej:
nJWCD) jak np. odnawialne źródła energii, zapotrzebowanie odbiorców oraz saldo
międzysystemowej wymiany handlowej, przygotowywane są dobowe plany pracy KSE.
Zidentyfikowane na podstawie tych planów nadwyżki podaży energii elektrycznej oraz
deficyt wymaganej zgodnie z postanowieniami IRiESP ujemnej rezerwy mocy, tj. zdolności
instalacji wytwórczych do zaniżenia produkcji energii elektrycznej, informują o zakresie
niezbędnych dostosowań w pracy systemu. Można wyróżnić następujące podstawowe
działania, jakie podejmuje OSP w celu zbilansowania KSE:
-- 1 of 4 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 2 z 4
• ograniczenie liczby pracujących JWCD i generowanej przez te jednostki wytwórcze
mocy poprzez skorzystanie z ofert bilansujących w ramach mechanizmów rynku
bilansującego,
• wykorzystanie możliwości magazynowania energii w elektrowniach szczytowo-
pompowych na podstawie ofert bilansujących w ramach mechanizmów rynku
bilansującego,
• ograniczenie mocy w jednostkach nJWCD na podstawie zawartych umów.
W sytuacji, gdy powyższe środki okażą się niewystarczające, OSP wydaje polecenie
nierynkowego redysponowania źródeł OZE. Oznacza to, że nierynkowa redukcja stanowi
ostateczny środek zaradczy, stosowany po wyczerpaniu innych operatorskich środków
zaradczych. Na potrzeby skuteczności, efektywności i przejrzystości tego procesu, OSP
pozyskuje dane i informacje o źródłach OZE zdolnych do redysponowania nierynkowego ze
względu na warunki techniczne, tj. źródeł OZE zakwalifikowanych jako podlegające
redysponowaniu na podstawie art. 9c ust. 7a ustawy Prawo energetyczne (dalej: uPE),
niewykluczonych z redysponowania na podstawie art. 9c ust. 7f uPE. Decyzje o
redysponowaniu nierynkowym są zatem podejmowane przez OSP w ramach regulacji
prawnych odnoszących się w szczególności do:
• kolejności redysponowania ze względu na moce zainstalowane OZE,
• priorytetowego dysponowania OZE,
• wyłączeń przedmiotowych z redysponowania OZE,
• spełnienia warunków bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej.
Jeżeli chodzi o reguły kwalifikacji źródeł OZE do redysponowania, to przepisy precyzują, że:
• źródła OZE, które (i) mają obowiązek być wyposażone albo (ii) są wyposażone,
pomimo braku takiego obowiązku, w układy regulacji mocy czynnej, o których mowa
w art. 9c ust. 7f uPE, podlegają redysponowaniu nierynkowemu dla potrzeb
bilansowania KSE zarówno w okresie bez ogłoszenia zagrożenia bezpieczeństwa
dostaw energii elektrycznej, jak i w okresie z ogłoszonym zagrożeniem
bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej,
• źródła OZE, które (i) nie mają obowiązku bycia wyposażonymi i (ii) nie są
wyposażone w układy regulacji mocy czynnej, o których mowa w art. 9c ust. 7f uPE,
podlegają redysponowaniu dla potrzeb bilansowania KSE tylko w okresie zagrożenia
bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.
Jeśli chodzi o podstawowe kryteria wyboru źródeł OZE do redysponowania nierynkowego,
to:
1) w pierwszej kolejności redysponowane są te źródła, które nie podlegają
priorytetowemu dysponowaniu, przy czym redukcja tych źródeł odbywa się według
określonych zasad, tj.:
a. proporcjonalnie do mocy zainstalowanej, w odniesieniu do źródeł OZE
przyłączonych do sieci o napięciu 110 kV i wyższym oraz
b. według kolejności wyznaczonej przynależnością do grup definiowanych
przez moc zainstalowaną źródeł OZE, w odniesieniu do źródeł OZE
przyłączonych do sieci o napięciu niższym niż 110 kV (gdzie grupa 1. to
źródła OZE o mocy zainstalowanej 400 kW i większej; grupa 2. to źródła
OZE o mocy zainstalowanej równej co najmniej 200 kW i mniejszej niż 400
kW; grupa 3. to źródła OZE o mocy zainstalowanej większej niż 50 kW
i mniejszej niż 200 kW);
2) w przypadku niewystarczalności redysponowania nierynkowego źródeł OZE, które
nie podlegają priorytetowemu dysponowaniu, do redysponowania nierynkowego są
dobierane źródła OZE, które podlegają priorytetowemu dysponowaniu, zgodnie z
zasadami określonymi w pkt. (1) lit. b powyżej;
-- 2 of 4 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 3 z 4
3) w przypadku gdy stosowanie kryteriów podstawowych określonych w punktach 1.
oraz 2. zagraża bezpiecznej pracy systemu elektroenergetycznego, to kryteria te nie
są stosowane.
W związku z powyższym, w zależności od:
• wymaganej wielkości zaniżenia generacji w instalacjach OZE w całym KSE w
związku z bilansowaniem podaży z popytem na energię elektryczną,
• wolumenów mocy wytwarzanej przez instalacje OZE przyłączone do sieci
poszczególnych poziomów napięć,
• lokalizacji instalacji OZE w sensie połączeń elektrycznych,
• warunków pracy sieci przesyłowej i dystrybucyjnej w poszczególnych
lokalizacjach/obszarach KSE,
• możliwości oraz zdolności płynnej regulacji mocy oraz udziału w regulacji mocy
biernej,
OSP w koordynacji z OSD dokonuje oceny oraz wydaje polecenia tak, aby przy minimalnym
wolumenie polecanej redukcji instalacji OZE zapewnić bezpieczną pracę zarówno całego
KSE, pod względem równoważenia podaży z zapotrzebowaniem, jak i poszczególnych
obszarów KSE w związku z koniecznością zapewnienia wymaganych parametrów
jakościowych energii elektrycznej.
Redukcji mogą więc podlegać wszystkie instalacje OZE o mocy zainstalowanej powyżej
10 kW (instalacje OZE o mocy zainstalowanej powyżej 50 kW mogą podlegać redukcji na
podstawie artykułu 9c ust. 7c uPe, zaś mikroinstalacje o mocy zainstalowanej większej niż 10
kW podlegają redukcji na podstawie artykułu 7 ust. 8d10 uPe) lub też ich część zlokalizowana
na określonym obszarze sieciowym. Jeśli jednak skala wymaganej redukcji jest bardzo
wysoka, OSP wydaje polecenie redukcji wszystkich źródeł, tzn. fotowoltaicznych albo farm
wiatrowych albo obu rodzajów tych źródeł jednocześnie, przyłączonych do sieci wszystkich
poziomów napięć. Ponadto dla zachowania warunków bezpiecznej pracy sieci przesyłowej
redukcja źródeł przyłączonych do sieci o napięciu 110 kV i wyższym jest realizowana w taki
sposób, aby źródła te nadal zachowały swoją regulacyjność w zakresie mocy biernej. Sieć
przesyłowa pełni bowiem podstawową funkcję dla zachowania stabilności funkcjonowania
KSE. Analogiczne przypadki mogą mieć również miejsce w odniesieniu do sieci
dystrybucyjnej, w związku z zapewnieniem lokalnego bezpieczeństwa jej pracy. W tym
przypadku uwzględniane są również aspekty skuteczności redukcji w rozumieniu
zapewnienia jej wymaganej ilości w określonym czasie, w związku z liczbą redysponowanych
źródeł OZE i możliwościami sterowania ich wytwarzania.
W związku z istotnym wpływem redysponowania nierynkowego OZE na bezpieczeństwo
pracy KSE oraz techniczną i formalną złożonością tego procesu, OSP oraz OSD na bieżąco
analizują wnioski z jego realizacji, w tym wnioski wynikające z informacji uzyskiwanych od
operatorów OZE. Na tej podstawie są wprowadzane usprawnienia procesu ukierunkowane
na zwiększanie precyzji oraz skuteczności redysponowania, a także minimalizacji utrudnień
w prowadzeniu ruchu OZE przez ich operatorów. Nadrzędnym celem w tym zakresie jest
rozszerzenie automatyzacji wykonywania poleceń wydawanych przez operatorów systemu,
co pozwoli na zwiększenie skuteczności a przez to również trafności redysponowania.
Pełna informacja na temat zasad redysponowania jest dostępna na stronie internetowej PSE:
https://www.pse.pl/redysponowanie-nierynkowe.
3. Czy PSE planuje udostępnić publiczną bazę danych zawierającą informacje o
redysponowaniach – wraz z listą objętych podmiotów, ich mocą przyłączeniową oraz
godzinami ograniczeń?
Informacje dotyczące wielkości redysponowania źródeł OZE są publikowane na stronie
internetowej PSE pod adresem: https://raporty.pse.pl/report/poze-redoze.
Publikowane informacje zawierają wielkości redysponowanej mocy dla każdego okresu 15-
minutowego w podziale na poszczególne rodzaje źródeł OZE (wiatrowe i fotowoltaiczne)
-- 3 of 4 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 4 z 4
oraz przyczyny redysponowania (przyczyny bilansowe, zarządzanie ograniczeniami
systemowymi).
Obecnie są prowadzone analizy w zakresie rozszerzenia zakresu publikowanych informacji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Wojciech Wrochna
Sekretarz stanu
2025-07-07 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --