Interpelacja nr 10262
Interpelacja w sprawie procedur bankowych stosowanych wobec osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie procedur bankowych stosowanych wobec osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników
Interpelacja nr 10262
do ministra finansów
w sprawie procedur bankowych stosowanych wobec osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników
Zgłaszający: Dorota Marek
Data wpływu: 11-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i wytycznymi instytucji międzynarodowych, osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne (PEP) podlegają wzmożonemu nadzorowi finansowemu, mającemu na celu zapobieganie procederom prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Jest to zrozumiałe i uzasadnione w kontekście konieczności zapewnienia przejrzystości życia publicznego oraz przeciwdziałania korupcji.
Niemniej jednak, w praktyce obserwujemy coraz częstsze sygnały o poważnych trudnościach, z jakimi spotykają się osoby zakwalifikowane jako PEP, a także ich najbliżsi – w tym członkowie rodzin oraz współpracownicy. Dotyczy to m.in. procedur otwierania rachunków bankowych, uzyskiwania kredytów czy korzystania z usług finansowych. Dochodzi do sytuacji, w których osoby niepełniące żadnych funkcji publicznych są w praktyce traktowane jako klienci „wysokiego ryzyka” jedynie z uwagi na powiązania rodzinne lub zawodowe, co może budzić uzasadnione wątpliwości co do poszanowania zasady równego traktowania obywateli.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne procedury obowiązują obecnie w instytucjach finansowych w odniesieniu do osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników?
Czy Ministerstwo Finansów monitoruje praktyczne skutki tych regulacji oraz przypadki możliwego nadużywania statusu PEP przez instytucje finansowe?
Czy w opinii Pana Ministra obecne przepisy i procedury w wystarczającym stopniu chronią zasadę równego traktowania obywateli, w szczególności członków rodzin PEP, którzy nie są aktywnymi uczestnikami życia publicznego?
Czy ministerstwo planuje jakiekolwiek zmiany w przepisach lub wytycznych w celu zrównoważenia potrzeby nadzoru finansowego nad osobami pełniącymi funkcje publiczne z ochroną praw obywatelskich ich rodzin i bliskich?
Czy zdaniem Pana Ministra istnieje możliwość opracowania alternatywnych rozwiązań, które zapewnią skuteczne monitorowanie przepływów finansowych wśród osób pełniących ważne funkcje publiczne – np. poprzez dedykowane służby i mechanizmy wewnętrzne – bez konieczności stosowania uciążliwych procedur bankowych wobec członków ich rodzin?
Z całą stanowczością pragnę podkreślić, że walka z korupcją i nielegalnymi przepływami finansowymi jest niezwykle istotna. Jednak równie istotne jest to, aby w imię słusznych celów nie dochodziło do faktycznej dyskryminacji osób, które nie pełnią funkcji publicznych i nie powinny ponosić konsekwencji jedynie z racji więzów rodzinnych.
Z wyrazami szacunku
Dorota Marek
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 10262
do ministra finansów
w sprawie procedur bankowych stosowanych wobec osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników
Zgłaszający: Dorota Marek
Data wpływu: 11-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i wytycznymi instytucji międzynarodowych, osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne (PEP) podlegają wzmożonemu nadzorowi finansowemu, mającemu na celu zapobieganie procederom prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Jest to zrozumiałe i uzasadnione w kontekście konieczności zapewnienia przejrzystości życia publicznego oraz przeciwdziałania korupcji.
Niemniej jednak, w praktyce obserwujemy coraz częstsze sygnały o poważnych trudnościach, z jakimi spotykają się osoby zakwalifikowane jako PEP, a także ich najbliżsi – w tym członkowie rodzin oraz współpracownicy. Dotyczy to m.in. procedur otwierania rachunków bankowych, uzyskiwania kredytów czy korzystania z usług finansowych. Dochodzi do sytuacji, w których osoby niepełniące żadnych funkcji publicznych są w praktyce traktowane jako klienci „wysokiego ryzyka” jedynie z uwagi na powiązania rodzinne lub zawodowe, co może budzić uzasadnione wątpliwości co do poszanowania zasady równego traktowania obywateli.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne procedury obowiązują obecnie w instytucjach finansowych w odniesieniu do osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników?
Czy Ministerstwo Finansów monitoruje praktyczne skutki tych regulacji oraz przypadki możliwego nadużywania statusu PEP przez instytucje finansowe?
Czy w opinii Pana Ministra obecne przepisy i procedury w wystarczającym stopniu chronią zasadę równego traktowania obywateli, w szczególności członków rodzin PEP, którzy nie są aktywnymi uczestnikami życia publicznego?
Czy ministerstwo planuje jakiekolwiek zmiany w przepisach lub wytycznych w celu zrównoważenia potrzeby nadzoru finansowego nad osobami pełniącymi funkcje publiczne z ochroną praw obywatelskich ich rodzin i bliskich?
Czy zdaniem Pana Ministra istnieje możliwość opracowania alternatywnych rozwiązań, które zapewnią skuteczne monitorowanie przepływów finansowych wśród osób pełniących ważne funkcje publiczne – np. poprzez dedykowane służby i mechanizmy wewnętrzne – bez konieczności stosowania uciążliwych procedur bankowych wobec członków ich rodzin?
Z całą stanowczością pragnę podkreślić, że walka z korupcją i nielegalnymi przepływami finansowymi jest niezwykle istotna. Jednak równie istotne jest to, aby w imię słusznych celów nie dochodziło do faktycznej dyskryminacji osób, które nie pełnią funkcji publicznych i nie powinny ponosić konsekwencji jedynie z racji więzów rodzinnych.
Z wyrazami szacunku
Dorota Marek
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6816 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 3 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10262
Znak sprawy: IF9.054.2.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację dotyczącą obowiązujących
przepisów i wytycznych instytucji międzynarodowych w zakresie osób zajmujących
eksponowane stanowiska polityczne (PEP). Interpelacja nr 10262 została zgłoszona
przez Panią Poseł Dorotę Marek.
I. W celu udzielenia odpowiedzi na całość zagadnienia najpierw wskazać
należy na regulacje obowiązujące w polskim prawie w zakresie ustalania statusu
PEP. Odpowiednie postanowienia znalazły się w ustawie z dnia 1 marca 2018 r.
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (u.o.p.p.p.f.t.). Ustawa
ta wprowadza definicję zarówno osoby zajmującej ww. stanowisko (art. 2 ust. 2 pkt
11), jak również członka jej rodziny (art. 2 ust. 2 pkt 3) oraz bliskich
współpracowników (art. 2 ust. 2 pkt 12). Dodatkowo sposób ustalania statusu PEP
określają przepisy art. 46 - 46c u.o.p.p.p.f.t. Natomiast szczegółowa lista stanowisk,
z którymi związany jest ten statusu znalazła się w wydanym na podstawie art. 46c
u.o.p.p.p.f.t. rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 27
lipca 2021 roku w sprawie wykazu krajowych stanowisk i funkcji publicznych będących
eksponowanymi stanowiskami politycznymi. Lista ta ma ograniczony zakres ponieważ
obejmuje ona jedynie wykaz krajowych stanowisk i funkcji publicznych będących
eksponowanymi stanowiskami politycznym, o których mowa w art. 2 ust. 2 pkt 11
lit. a-g, i oraz j u.o.p.p.p.f.t. Nie ma natomiast charakteru całkowicie wyczerpującego,
ponieważ nie obejmuje lit. h, czyli dyrektorów, zastępców dyrektorów oraz
członków organów organizacji międzynarodowych lub osoby pełniące
równoważne funkcje w tych organizacjach. W tym zakresie stanowiska, z którymi
wiązać należy status PEP, muszą być ustalane samodzielnie przez instytucję
obowiązaną – przede wszystkim w oparciu o art. 46b u.o.p.p.p.f.t.
-- 1 of 3 --
2/3
II. Uprzejmie proszę o wzięcie pod uwagę następujących odpowiedzi na
pytania przedstawione w interpelacji Pani Poseł.
Pytanie nr 1. Jakie konkretne procedury obowiązują obecnie w instytucjach
finansowych w odniesieniu do osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne
(PEP) oraz ich rodzin i współpracowników ?
Podstawowym obowiązkiem instytucji obowiązanych w zakresie relacji
z osobami posiadającymi status PEP jest wdrożenie procedur opartych na analizie
ryzyka. Należy je przyjąć w celu ustalenia, czy klient lub beneficjent rzeczywisty ma
taki właśnie status. Wynika to z art. 46 u.o.p.p.p.f.t. Jednocześnie przepisy przewidują
możliwość przyjmowania od klienta oświadczenia w formie pisemnej lub formie
dokumentowej, że jest on albo nie jest osobą zajmującą takie stanowisko. Jest ono
składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego
oświadczenia.
W u.o.p.p.p.f.t. nie zamieszczono dokładnie opisanych mechanizmów, które
powinny być uwzględniane w wewnętrznych procedurach w przedmiotowym
zakresie. Z tego powodu wprowadzone procedury będą różnić się w przypadku
odmiennych kategorii instytucji obowiązanych.
Pytanie nr 2. Czy Ministerstwo Finansów monitoruje praktyczne skutki tych
regulacji oraz przypadki możliwego nadużywania statusu PEP przez instytucje
finansowe ?
Ministerstwo Finansów otrzymuje sygnały od osób, które doświadczyły
trudności związanych z realizacją procedur związanych z ustalaniem statusu PEP.
Każdy z tych przypadków tratowany jest indywidualnie i podlega gruntownej
analizie. W przypadku gdy jest możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi,
Departament Informacji Finansowej często przedstawia wskazówki w zakresie
odpowiedniego rozumienia i właściwej praktyki stosowania przepisów.
Przepisy te mają przede wszystkim charakter gwarancyjny i dlatego też
należy unikać stwierdzenia, że są one nadużywane. Ich zasadniczym celem jest
zapewnienie podwyższonego poziomu bezpieczeństwa systemu finansowego w
sytuacji zwiększonego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.
Pytanie nr 3. Czy w opinii Pana Ministra obecne przepisy i procedury w
wystarczającym stopniu chronią zasadę równego traktowania obywateli, w szczególności
członków rodzin PEP, którzy nie są aktywnymi uczestnikami życia publicznego?
Powyższe pytanie ma zasadnicze znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 46 ust.
6 u.o.p.p.p.f.t. przepisy stosuje się odpowiednio do członków rodziny osoby
zajmującej eksponowane stanowisko polityczne oraz osób znanych jako bliscy
współpracownicy osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne.
Może to skutkować pojawieniem się po ich stronie dodatkowych
obowiązków m.in. w zakresie konieczności składania oświadczeń, deklaracji oraz
przedstawiania dodatkowych danych związanych ze źródłem pochodzenia majątku.
Jednakże obowiązki te nie wykraczają poza obowiązki już wcześniej przewidziane
-- 2 of 3 --
3/3
dla osób posiadających status PEP. Osoby te są traktowane zatem w sposób równy,
co wynika z tego, że ich sytuacja nie odbiega od tej, w której znajdują się inne
podobne kategorie osób (posiadających status PEP). Jednocześnie konieczność
uregulowania statusu tych dodatkowych grup wynika z prawa europejskiego, o czym
w odpowiedziach na dalsze pytania.
Pytanie nr 4. Czy Ministerstwo planuje jakiekolwiek zmiany w przepisach lub
wytycznych w celu zrównoważenia potrzeby nadzoru finansowego nad osobami
pełniącymi funkcje publiczne z ochroną praw obywatelskich ich rodzin i bliskich?
Obecnie nie są planowane tego rodzaju prace legislacyjne. Jednakże
zmieniające się otoczenie w obrębie prawa europejskiego powoduje konieczność
przeprowadzenia dodatkowych analiz i ewentualnego rozważenia zmian prawnych
w przyszłości.
Pytanie nr 5. Czy zdaniem Pana Ministra istnieje możliwość opracowania
alternatywnych rozwiązań, które zapewnią skuteczne monitorowanie przepływów
finansowych wśród osób pełniących ważne funkcje publiczne – np. poprzez dedykowane
służby i mechanizmy wewnętrzne – bez konieczności stosowania uciążliwych procedur
bankowych wobec członków ich rodzin?
Nie jest potrzebne, ani prawnie dopuszczalne wprowadzenie całkowicie
alternatywnych mechanizmów w tym zakresie. Kwestia statusu PEP została
szczegółowo uregulowana zarówno przez obecnie obowiązującą Dyrektywę
2015/849 (art. 20 – 21), jak również znalazły się w Rozporządzenie 2024/1624 (art.
42). Oba wymienione akty prawa europejskiego stanowią kluczowe elementy
międzynarodowego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 3 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10262
Znak sprawy: IF9.054.2.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację dotyczącą obowiązujących
przepisów i wytycznych instytucji międzynarodowych w zakresie osób zajmujących
eksponowane stanowiska polityczne (PEP). Interpelacja nr 10262 została zgłoszona
przez Panią Poseł Dorotę Marek.
I. W celu udzielenia odpowiedzi na całość zagadnienia najpierw wskazać
należy na regulacje obowiązujące w polskim prawie w zakresie ustalania statusu
PEP. Odpowiednie postanowienia znalazły się w ustawie z dnia 1 marca 2018 r.
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (u.o.p.p.p.f.t.). Ustawa
ta wprowadza definicję zarówno osoby zajmującej ww. stanowisko (art. 2 ust. 2 pkt
11), jak również członka jej rodziny (art. 2 ust. 2 pkt 3) oraz bliskich
współpracowników (art. 2 ust. 2 pkt 12). Dodatkowo sposób ustalania statusu PEP
określają przepisy art. 46 - 46c u.o.p.p.p.f.t. Natomiast szczegółowa lista stanowisk,
z którymi związany jest ten statusu znalazła się w wydanym na podstawie art. 46c
u.o.p.p.p.f.t. rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 27
lipca 2021 roku w sprawie wykazu krajowych stanowisk i funkcji publicznych będących
eksponowanymi stanowiskami politycznymi. Lista ta ma ograniczony zakres ponieważ
obejmuje ona jedynie wykaz krajowych stanowisk i funkcji publicznych będących
eksponowanymi stanowiskami politycznym, o których mowa w art. 2 ust. 2 pkt 11
lit. a-g, i oraz j u.o.p.p.p.f.t. Nie ma natomiast charakteru całkowicie wyczerpującego,
ponieważ nie obejmuje lit. h, czyli dyrektorów, zastępców dyrektorów oraz
członków organów organizacji międzynarodowych lub osoby pełniące
równoważne funkcje w tych organizacjach. W tym zakresie stanowiska, z którymi
wiązać należy status PEP, muszą być ustalane samodzielnie przez instytucję
obowiązaną – przede wszystkim w oparciu o art. 46b u.o.p.p.p.f.t.
-- 1 of 3 --
2/3
II. Uprzejmie proszę o wzięcie pod uwagę następujących odpowiedzi na
pytania przedstawione w interpelacji Pani Poseł.
Pytanie nr 1. Jakie konkretne procedury obowiązują obecnie w instytucjach
finansowych w odniesieniu do osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne
(PEP) oraz ich rodzin i współpracowników ?
Podstawowym obowiązkiem instytucji obowiązanych w zakresie relacji
z osobami posiadającymi status PEP jest wdrożenie procedur opartych na analizie
ryzyka. Należy je przyjąć w celu ustalenia, czy klient lub beneficjent rzeczywisty ma
taki właśnie status. Wynika to z art. 46 u.o.p.p.p.f.t. Jednocześnie przepisy przewidują
możliwość przyjmowania od klienta oświadczenia w formie pisemnej lub formie
dokumentowej, że jest on albo nie jest osobą zajmującą takie stanowisko. Jest ono
składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego
oświadczenia.
W u.o.p.p.p.f.t. nie zamieszczono dokładnie opisanych mechanizmów, które
powinny być uwzględniane w wewnętrznych procedurach w przedmiotowym
zakresie. Z tego powodu wprowadzone procedury będą różnić się w przypadku
odmiennych kategorii instytucji obowiązanych.
Pytanie nr 2. Czy Ministerstwo Finansów monitoruje praktyczne skutki tych
regulacji oraz przypadki możliwego nadużywania statusu PEP przez instytucje
finansowe ?
Ministerstwo Finansów otrzymuje sygnały od osób, które doświadczyły
trudności związanych z realizacją procedur związanych z ustalaniem statusu PEP.
Każdy z tych przypadków tratowany jest indywidualnie i podlega gruntownej
analizie. W przypadku gdy jest możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi,
Departament Informacji Finansowej często przedstawia wskazówki w zakresie
odpowiedniego rozumienia i właściwej praktyki stosowania przepisów.
Przepisy te mają przede wszystkim charakter gwarancyjny i dlatego też
należy unikać stwierdzenia, że są one nadużywane. Ich zasadniczym celem jest
zapewnienie podwyższonego poziomu bezpieczeństwa systemu finansowego w
sytuacji zwiększonego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.
Pytanie nr 3. Czy w opinii Pana Ministra obecne przepisy i procedury w
wystarczającym stopniu chronią zasadę równego traktowania obywateli, w szczególności
członków rodzin PEP, którzy nie są aktywnymi uczestnikami życia publicznego?
Powyższe pytanie ma zasadnicze znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 46 ust.
6 u.o.p.p.p.f.t. przepisy stosuje się odpowiednio do członków rodziny osoby
zajmującej eksponowane stanowisko polityczne oraz osób znanych jako bliscy
współpracownicy osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne.
Może to skutkować pojawieniem się po ich stronie dodatkowych
obowiązków m.in. w zakresie konieczności składania oświadczeń, deklaracji oraz
przedstawiania dodatkowych danych związanych ze źródłem pochodzenia majątku.
Jednakże obowiązki te nie wykraczają poza obowiązki już wcześniej przewidziane
-- 2 of 3 --
3/3
dla osób posiadających status PEP. Osoby te są traktowane zatem w sposób równy,
co wynika z tego, że ich sytuacja nie odbiega od tej, w której znajdują się inne
podobne kategorie osób (posiadających status PEP). Jednocześnie konieczność
uregulowania statusu tych dodatkowych grup wynika z prawa europejskiego, o czym
w odpowiedziach na dalsze pytania.
Pytanie nr 4. Czy Ministerstwo planuje jakiekolwiek zmiany w przepisach lub
wytycznych w celu zrównoważenia potrzeby nadzoru finansowego nad osobami
pełniącymi funkcje publiczne z ochroną praw obywatelskich ich rodzin i bliskich?
Obecnie nie są planowane tego rodzaju prace legislacyjne. Jednakże
zmieniające się otoczenie w obrębie prawa europejskiego powoduje konieczność
przeprowadzenia dodatkowych analiz i ewentualnego rozważenia zmian prawnych
w przyszłości.
Pytanie nr 5. Czy zdaniem Pana Ministra istnieje możliwość opracowania
alternatywnych rozwiązań, które zapewnią skuteczne monitorowanie przepływów
finansowych wśród osób pełniących ważne funkcje publiczne – np. poprzez dedykowane
służby i mechanizmy wewnętrzne – bez konieczności stosowania uciążliwych procedur
bankowych wobec członków ich rodzin?
Nie jest potrzebne, ani prawnie dopuszczalne wprowadzenie całkowicie
alternatywnych mechanizmów w tym zakresie. Kwestia statusu PEP została
szczegółowo uregulowana zarówno przez obecnie obowiązującą Dyrektywę
2015/849 (art. 20 – 21), jak również znalazły się w Rozporządzenie 2024/1624 (art.
42). Oba wymienione akty prawa europejskiego stanowią kluczowe elementy
międzynarodowego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --