Interpelacja w sprawie powiadomień behawioralnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10256
do ministra finansów
w sprawie powiadomień behawioralnych
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 10-06-2025
Naczelnym zadaniem Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest dbałość o zabezpieczenie wpływów budżetowych Skarbu Państwa. Szczególne znaczenie ma w toku jej działania zachęcanie podatników do samodzielnego korygowania wysokości podatku rozliczonego w niższej niż wynikająca z przepisów prawa wysokości. Obok narzędzi „twardych”, o charakterze kontrolnym, administracja skarbowa podejmuje również działania „miękkie”, w postaci informowania podatników o wykryciu rozbieżności pomiędzy informacjami o obrocie przekazywanymi przez nich oraz przez ich kontrahentów. Podjęcie takich działań rekomendowane było polskiej administracji skarbowej m.in. przez Bank Światowy (https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/80108/rbs.pdf). Ich zastosowanie nie wiąże się ze wszczęciem działań kontrolnych i ma na celu zachęcenie podatników do samodzielnego dokonania korekty rozliczeń, pozwalając im na uniknięcie konsekwencji karnoskarbowych czy konieczności zapłaty podwyższonych odsetek za zwłokę.
Oprócz wsparcia podatników w prawidłowym rozliczeniu podatku wskazane informacje stanowiły często dla przedsiębiorców ważne ostrzeżenie o możliwej nieuczciwości ich biznesowych partnerów. Szacuje się, że w latach 2018-2023 korekty będące wynikiem powiadomienia podatników o zidentyfikowanych z wykorzystaniem JPK_VAT „prostych” rozbieżnościach przynosiły budżetowi państwa wpływy w wysokości od 1 do 2 mld PLN dodatkowych wpływów. Według informacji opublikowanych w marcu 2024 r. w serwisie Prawo.pl (https://www.prawo.pl/podatki/listy-z-urzedu-skarbowego-pismo-rpo-do-ministra-finansow,525755.html), z początkiem marca 2024 r. Ministerstwo Finansów zaprzestało wysyłania do podatników wskazanych informacji (tzw. informacji behawioralnych). W toku rozmów wielu podatników wskazuje na negatywne skutki zaprzestania przez KAS kierowania do nich „informacji behawioralnych”, do których należą w szczególności pozbawienie ich ważnego narzędzia weryfikacji wiarygodności swoich kontrahentów oraz bezpiecznej ścieżki poprawienia błędów w rozliczeniach.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaka była liczba „powiadomień behawioralnych” wysłanych do podatników w poszczególnych miesiącach roku 2021, 2022, 2023 i 2024?
2. Jaka była, we wskazanych miesiącach, liczba „powiadomień behawioralnych” dokonanych z wykorzystaniem wiadomości e-mail, SMS oraz innych metod?
3. Ile wynosiła, we wskazanych miesiącach, liczba i wartość korekt dokonanych przez podatników VAT, do których wystosowano „powiadomienia behawioralne”?
4. Co było powodem zaprzestania w marcu 2024 r. wysyłania „powiadomień behawioralnych”? Czy podjęto działania mające na celu zaadresowanie tych przyczyn? Na czym polegały te działania i jakie są ich efekty?
5. Na jaki czas wstrzymane zostało wysyłanie „powiadomień behawioralnych”? Kiedy znowu rozpoczęto ich wysyłanie, a jeśli nie są one wysyłane, to kiedy KAS planuje powrócić do ich wysyłania?
6. Jaka jest wysokość strat budżetu państwa, wynikająca z zaprzestania wysyłania przez KAS „powiadomień behawioralnych”, stanowiąca efekt m.in. braku dokonania korekt, które były wcześniej inspirowane „powiadomieniami”?
7. W jakim stopniu wskazana strata uzupełniona została w wyniku podjęcia przez KAS kroków prawnych wobec podatników, którym nie dano szansy na samodzielne dokonanie korekty?
8. Czy KAS zastąpiła we wskazanym okresie „powiadomienia behawioralne” innym narzędziem służącym ostrzeganiu konkretnych podatników o potencjalnej nieuczciwości ich biznesowych partnerów? Jeśli nie, to czy KAS planuje wprowadzenie takiego rozwiązania? W jakiej perspektywie czasowej?
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6995 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 27 czerwca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10256
Znak sprawy: DNK1.054.5.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10256
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10256, złożoną przez Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pana Janusza Kowalskiego w sprawie powiadomień
behawioralnych, przekazuję na ręce Pana Marszałka poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie chciałbym wskazać, że pisma behawioralne zwracały uwagę w sposób
bardzo ogólny na potencjalne ryzyko wystąpienia nieprawidłowości podatkowych, a
ich celem było zachęcenie do weryfikacji i dobrowolnego skorygowania drobnych
błędów. Pisma behawioralne nie służyły jako narzędzia weryfikacji przez
podatników wiarygodności ich kontrahentów. W celu ujednolicenia zasad
prowadzenia korespondencji w postaci pism behawioralnych dyrektorzy izb
administracji skarbowej, pismem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (Szef KAS)
z 11 grudnia 2023 r., otrzymali zalecenia w sprawie zasad wysyłania pism
behawioralnych.
Informuję, że w Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) przed wydaniem ww.
zaleceń nie były prowadzone odrębne statystyki w zakresie stosowania
powiadomień behawioralnych oraz potencjalnych wyników finansowych (wartość
korekt). Dysponujemy natomiast danymi w zakresie liczby pism behawioralnych
wysłanych przez organy KAS po otrzymaniu ww. zaleceń, liczby reakcji podatników
na te pisma (np. złożenie korekty deklaracji, udzielone odpowiedzi) oraz ich
efektywności. Informuję, że w okresie od otrzymania zaleceń do ich odwołania
organy KAS wystosowały 3.639 pism behawioralnych, odnotowano 1.639 reakcji
podatników na pismo, wynik finansowy wyniósł 1.073.798 zł.
Dokonana analiza informacji otrzymanych od dyrektorów izb administracji
skarbowej w zakresie realizacji ww. zaleceń Szefa KAS, uwzględniająca również
obszary, w których stosowana była korespondencja w postaci pism behawioralnych
-- 1 of 3 --
2/3
oraz charakter reakcji podatników, nie wykazała celowości i zasadności
prowadzenia korespondencji w takim trybie. Dodatkowo, pisma behawioralne,
z uwagi na ich charakter, nie zawierały wskazania naruszenia konkretnego przepisu
prawa. Tym samym wątpliwości podatników budziło jakiego konkretnie zachowania
oczekuje organ KAS i jakiej nieprawidłowości ono dotyczy.
Wobec powyższego pismem Szefa KAS z 11 marca 2024 r. zostały odwołane
zalecenia w sprawie zasad wysyłania pism behawioralnych. Uprzejmie informuję, że
aktualnie w Ministerstwie Finansów nie są prowadzone, ani nie są planowane prace
w obszarze objętym ww. zaleceniami.
Jednocześnie informuję, że jeżeli w toku realizowanych przez organy KAS zadań
(weryfikacyjne, analityczne) powstają wątpliwości co do prawidłowości dokonanych
przez podatników rozliczeń organy te podejmują czynności sprawdzające, które są
najmniej inwazyjnym sposobem weryfikacji wykonywania przez podatników
obowiązków podatkowych.
Odnosząc się natomiast do zagadnienia narzędzi służących ostrzeganiu
konkretnych podatników o potencjalnej nieuczciwości ich biznesowych partnerów
wyjaśniam, że w aktualnym stanie prawnym istnieją rozwiązania pozwalające
podatnikom na weryfikację rzetelności ich potencjalnych kontrahentów.
Za narzędzie służące takiej weryfikacji uznać można prowadzony przez KAS Rejestr
Należności Publicznoprawnych (RNP)1. W rejestrze gromadzi się informacje
o należnościach pieniężnych, podlegających egzekucji administracyjnej, dla których
wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego albo jednostka samorządu
terytorialnego. Dane podlegają ujawnieniu w rejestrze, gdy łączna kwota należności
pieniężnych wraz odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie wynosi nie mniej
niż 5000 zł.
Celem utworzenia RNP było m.in. umożliwienie uzyskania wiarygodnej informacji
o rzetelności płatniczej potencjalnego lub aktualnego kontrahenta w regulowaniu
zobowiązań publicznoprawnych.
Ponadto, w przepisach Ordynacji podatkowej2 funkcjonuje instrument, który
umożliwia organom podatkowym udostępnianie kontrahentowi podatnika, który
prowadzi działalność gospodarczą, informacji o wywiązywaniu się przez podatnika
z ciążących na nim obowiązków w zakresie realizacji zobowiązań podatkowych. Jest
nim art. 306ia Ordynacji podatkowej, który stanowi podstawę do wydania
zaświadczenia na wniosek kontrahenta podatnika, który prowadzi działalność
gospodarczą, w którym organ podatkowy informuje o danych wynikających z art.
293 § 3 Ordynacji podatkowej, tj. o:
1. niezłożeniu lub złożeniu przez podatnika deklaracji lub innego dokumentu,
do których złożenia był obowiązany na podstawie przepisów ustaw
podatkowych,
2. nieujęciu lub ujęciu przez podatnika w złożonej deklaracji lub złożonym
innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia był obowiązany na podstawie
przepisów ustaw podatkowych,
1Art. 18a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z
2025r. poz. 132, z późn. zm.
2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
3/3
3. zaleganiu lub niezaleganiu przez podatnika w podatkach wynikających
z deklaracji lub innego dokumentu składanych na podstawie przepisów
ustaw podatkowych.
Celem wprowadzenia tych przepisów jest zabezpieczenie interesu kontrahentów
(przedsiębiorców) przed nieuczciwymi i nierzetelnymi podmiotami gospodarczymi
i zapobieżenie zjawisku nieświadomego angażowania się rzetelnych podatników
w różnego rodzaju nadużycia podatkowe. Wynika z nich bowiem możliwość
uzyskania przez podatnika, będącego kontrahentem, informacji o sytuacji
podatkowej swojego kontrahenta oraz rzetelnej jego oceny. Na wniosek
kontrahenta podatnika, tego rodzaju informacje, mogą zostać mu udzielone
w formie zaświadczenia wydanego przez organ podatkowy. Przepisy te stanowią
zatem ochronę podatników przed poniesieniem konsekwencji nieuczciwości
kontrahentów.
Dodatkowo, w tym miejscu wspomnieć można również o prowadzonej przez Szefa
KAS3 tzw. białej liście podatników VAT, czyli wykazie podmiotów zarejestrowanych
jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do
rejestru VAT, która pozwala:
sprawdzić, czy kontrahent jest czynnym podatnikiem VAT,
dowiedzieć się, dlaczego kontrahentowi odmówiono rejestracji, wykreślono
go z rejestru lub przywrócono zarejestrowanie jako podatnika VAT,
potwierdzić numer rachunku bankowego, na który podatnik powinien
zapłacić swojemu kontrahentowi.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane
przez Pana Marszałka i Pana Posła za wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
3 Art. 96b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz. U. z 2025 r. poz. 775.
-- 3 of 3 --