tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 1 sierpnia 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10223 Pana Posła na Sejm RP
Grzegorza Matusiaka
Znak sprawy: FN7.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 10223 Pana Posła na Sejm RP Grzegorza
Matusiaka, poniżej przedstawiam następujące wyjaśnienia.
1. Czy Rząd RP przeprowadził analizę skutków dla wolności obywatelskich
oraz ochrony prywatności w związku z wprowadzeniem nowych limitów na
płatności gotówkowe?
Nowoprzyjęte na poziomie unijnym przepisy rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 z dnia 31 maja 2024 r. w sprawie zapobiegania
wykorzystaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania
terroryzmu (Dz. Urz. UE L 2024/1624, 19.6.2024) nie będą skutkowały
koniecznością zmiany polskich przepisów, tym samym nie było konieczności
przeprowadzania wskazanych analiz.
2. Jakie gwarancje będą zapewnione obywatelom w zakresie bezpieczeństwa
środków pieniężnych w obrocie elektronicznym, biorąc pod uwagę liczne
przypadki włamań na konta bankowe i kradzieży danych?
Polskie przepisy dotyczące bezpieczeństwa transakcji płatniczych i obowiązków,
jakie w tym zakresie spoczywają na bankach i innych dostawcach uczestniczących w
przeprowadzaniu transakcji płatniczych, wynikają z przepisów unijnych, w tym
przede wszystkim dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z
dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku

-- 1 of 7 --

2/7
wewnętrznego (dalej: „dyrektywa PSD2”). Wspomniana dyrektywa została
zaimplementowana do polskiego porządku prawnego w przepisach ustawy z dnia 19
sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. 2025 poz. 611) (dalej: „ustawa o
usługach płatniczych”).
Biorąc pod uwagę środowisko cyfrowe obrotu transakcyjnego, należy wskazać, że
jest ono bezpieczne. Banki powszechnie stosują dwuetapowe uwierzytelnienie,
ponieważ w świetle ustawy o usługach płatniczych, dostawca usług płatniczych,
który nie wymaga silnego uwierzytelnienia ponosi wobec płatnika odpowiedzialność
za nieautoryzowane transakcje płatnicze dokonane z jego rachunku. Podobnie, w
przypadku transakcji nieautoryzowanych, banki zobligowane są do przywrócenia
rachunków użytkowników do stanów jakie istniałyby, gdyby nieautoryzowane
transakcje nie miały miejsca w terminie maksymalnie jednego dnia od dnia
otrzymania zgłoszenia o wystąpieniu nieautoryzowanej transakcji.
Doświadczenia sektora na gruncie bezpieczeństwa obrotu płatniczego wskazują, że
najczęstszą obecnie przyczyną utraty środków czy kradzieży danych klientów nie są
incydenty związane z bezpieczeństwem cyfrowym infrastruktury bankowej czy
infrastruktury transakcyjnej, a działalność przestępców wyłudzających pieniądze od
klientów przy zastosowaniu metod inżynierii społecznej (w tym socjotechnik i
manipulacji).
Obecnie, na poziomie Rady UE trwa rewizja wskazanej wyżej dyrektywy PSD2, a
mianowicie negocjowane są przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w
sprawie usług płatniczych i usług związanych z pieniądzem elektronicznym w
ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywę 98/26/WE i uchylająca
dyrektywy (UE) 2015/2366 i 2009/110/WE (dalej: „projekt dyrektywy PSD3”) oraz
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych w
ramach rynku wewnętrznego i zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010
(dalej: „projekt rozporządzenia PSR”).
Jedną z najistotniejszych kwestii proponowanych w projekcie rozporządzenia PSR,
jest propozycja wprowadzenia art. 59, zgodnie z którym jeśli dochodzi do
manipulacji stosowanej przez osobę trzecią na konsumencie, która doprowadziła do
nielegalnych transakcji płatniczych, to dostawca usług płatniczych będzie
zobowiązany zwrócić konsumentowi pełną kwotę tejże nielegalnej transakcji, pod
warunkiem niezwłocznego zgłoszenia przez konsumenta policji informacji o
zaistniałym przestępstwie oraz powiadomienia przez niego dostawcę usług
płatniczych. Jednocześnie jak wspomniano wyżej, w ramach ww. prac nad projektem
dyrektywy PSD3 i projektem rozporządzenia PSR prowadzona jest dyskusja
odnośnie wprowadzenia pewnych obowiązków po stronie dostawców usług
łączności elektronicznych (którzy dostarczają m.in. danych podczas procesu
uwierzytelnienia – na przykład przez SMS, czy też odpowiadają za realizowanie
połączeń telefonicznych podczas rozmów z pracownikami banków), tak, aby
zarówno banki, jak i dostawcy usług łączności elektronicznych byli zobligowani do
wdrażania odpowiednich środków zwiększających bezpieczeństwo transakcji
płatniczych oraz współpracowali między sobą w tym zakresie.

-- 2 of 7 --

3/7
3. Czy przewidziane są mechanizmy ochronne, które zagwarantują
obywatelom prawo do korzystania z gotówki w przypadku awarii systemów
bankowych lub przerw w dostępie do usług bankowości elektronicznej?
Należy wskazać, iż w 2021 r. Prezes Narodowego Banku Polskiego powierzył Radzie
ds. obrotu gotówkowego, organowi opiniodawczo-doradczym przy Zarządzie NBP,
opracowanie Narodowej Strategii Bezpieczeństwa gotówkowego – unikatowego w
skali europejskiej kompleksowego dokumentu o charakterze strategicznym, który
wytycza cele i działania usprawniające i zmieniające rynek obrotu gotówkowego.
Działania te mają charakter zarówno zainicjowania ewentualnych zmian
legislacyjnych i organizacyjnych, jak i prac analitycznych. W zakresie dostępności
gotówki, w Narodowej Strategii Bezpieczeństwa Obrotu Gotówkowego
zdefiniowane zostało kryterium dostępności gotówki, które jest corocznie
monitorowane. Kryterium dostępności gotówki jest spełnione, gdy 90% populacji
ma dostęp do najbliższego oddziału banku z obsługą kasową lub bankomatu w
odległości do 10 km. Wyniki badania dostępności gotówki w ujęciu przestrzennym
przeprowadzone przez NBP w grudniu 2024 r. wskazują, że 98,2% populacji Polski
ma dostęp do najbliższego oddziału banku z obsługą kasową lub bankomatu w
odległości nie większej niż 10 km od miejsca zamieszkania. Zatem wyznaczone w
Narodowej Strategii Bezpieczeństwa Obrotu Gotówkowego kryterium dostępności
gotówki spełnione jest na wyznaczonym poziomie. W zakresie bezpieczeństwa
obrotu gotówkowego, Narodowy Bank Polski zapewnia odpowiedni zapas znaków
pieniężnych, pozwalających na zaspokojenie popytu na pieniądz gotówkowy
zgłaszanego przez społeczeństwo – nie tylko w okresie sezonowych wzrostów
zapotrzebowania na gotówkę, ale również w sytuacjach nadzwyczajnych,
powodujących nagły skokowy wzrost pobrań gotówki. W ostatnich latach
potwierdzeniem dobrego przygotowania państwa były dwie sytuacje kryzysowe, tj.
pandemia Covid-19 oraz agresja zbrojna Rosji na Ukrainę, które skutkowały
zwielokrotnieniem pobrań gotówki w porównaniu do okresów stabilnych.
4. Jak oceniane jest potencjalne ryzyko nadużyć ze strony korporacji
obsługujących transakcje elektroniczne, które będą dysponować szczegółowymi
danymi o obywatelach i ich preferencjach zakupowych?
Zgodnie z powyżej przytoczonymi informacjami, wspomniany projekt
rozporządzenia PSR przewiduje nowe zasady dotyczące bezpieczeństwa transakcji
płatniczych, w tym przede wszystkim w zakresie zwalczania i zapobiegania
oszukańczym transakcjom płatniczym. Projektowane unijne regulacje mają
zdecydowanie charakter pro-konsumencki, nakładając na dostawców usług
płatniczych dodatkowe obowiązki i odpowiedzialność za transakcje oszukańcze, jak
również po raz pierwszy proponuje się pewne rozwiązania skutkujące większym
zaangażowaniem tzw. „platform internetowych” w zapobieganiu utracie środków
pieniężnych konsumentów. Platformy internetowe, zwane inaczej platformami
handlu elektronicznego, które działają jako agenci handlowi w imieniu zarówno

-- 3 of 7 --

4/7
indywidualnych nabywców, jak i sprzedawców, będą włączone w zakres stosowania
Rozporządzenia PSR. Podmioty te będą więc zobowiązane do przestrzegania
analogicznych norm w zakresie przetwarzania i przechowywania danych czy usług
związanych z ochroną zaufania i prywatności, jak pozostałe podmiot uczestniczące
w wykonywaniu transakcji płatniczych.
Platformy te będą więc zobowiązane do transparentności w zakresie
przetwarzanych danych płatniczych, tak aby konsument miał dokładną wiedzę o
tym, kto ma dostęp do danych dotyczących jego rachunków płatniczych, na jakiej
podstawie prawnej i w jakim celu.
Jednocześnie włączenie „platform internetowych” w zakres regulacji PSR oznacza,
że podmioty te będą mogły również dzielić się, przy pomocy specjalnych kanałów
komunikacji, danymi dotyczącymi potencjalnie oszukańczych transakcji płatniczych,
jednak tylko w sytuacji gdy istnieją obiektywne podstawy, aby podejrzewać
nieuczciwe zachowanie użytkownika usług płatniczych. Ponadto, informacje na
temat cech środowiskowych i behawioralnych, które są typowe dla płatnika w
okolicznościach normalnego korzystania z indywidualnych danych
uwierzytelniających, będą wyłączone z ww. udostępniania. Należy jednocześnie
wskazać, że powyższe uprawnienia i obowiązki w zakresie analizy oraz dzielenia się
ww. danymi mają na celu jedynie zapobieganie oszukańczym transakcjom
płatniczym i wszelkie przypadki nadużyć ze strony dostawców obsługujących
transakcje płatnicze, w zakresie użycia ww. danych poza ww. celem, byłoby
naruszeniem unijnych przepisów w zakresie ochrony danych obywateli i
konsumentów.
5. Czy Polska zamierza aktywnie sprzeciwiać się wprowadzaniu dalszych
ograniczeń w obrocie gotówkowym na forum instytucji europejskich, szczególnie
w kontekście ochrony obywatelskich wolności?
W zakresie projektów aktów prawnych procedowanych obecnie na forum UE należy
wskazać na prace nad projektem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) w sprawie statusu banknotów i monet euro jako prawnego środka płatniczego,
który ma zapewnić, aby gotówka euro pozostała obecna, dostępna i akceptowana
przez wszystkich mieszkańców i wszystkie przedsiębiorstwa strefy euro jako
fizyczna forma zapłaty. Projekt ten ma na celu zapewnienie ram prawnych dla
prawidłowej cyrkulacji gotówki euro w strefie euro. Polska jest w gronie państw
członkowskich UE, które popierają umocnienie roli fizycznej gotówki w obiegu, przy
jednoczesnym wskazaniu na potrzebę rozwoju płatności bezgotówkowych, w celu
osiągnięcia stabilnego i innowacyjnego sektora płatniczego i zapewnienia wyboru
metody płatności (bezgotówkowej lub gotówkowej) konsumentowi w każdych
warunkach.
Niezależnie od regulacji europejskich pragnę wskazać na art. 59ea ustawy o
usługach płatniczych, który stanowi, iż akceptant w rozumieniu wskazanej ustawy
nie może uzależniać zawarcia z konsumentem umowy o świadczenie usługi lub
umowy sprzedaży towaru od dokonania zapłaty w formie bezgotówkowej ani

-- 4 of 7 --

5/7
odmówić przyjęcia zapłaty od konsumenta znakami pieniężnymi emitowanymi
przez NBP. Przywołana regulacja krajowa stanowi zapewnienie konsumentom
niepodważalnego prawa wyboru dogodnej formy płatności, niezależnie czy jest to
forma gotówkowa czy forma bezgotówkowa, bez ponoszenia dodatkowych opłat
czy uwarunkowań za wskazany wybór.
6. Jakie stanowisko zajmie Polska w negocjacjach dotyczących unijnej
dyrektywy wprowadzającej limity płatności gotówkowych, mając na względzie
ochronę interesów i swobód polskich obywateli?
Jak wskazano powyżej, obecnie trwają prace nad projektem unijnego
rozporządzenia ws. zapewnienia dostępu do banknotów euro, przy czym Polska
konsekwentnie opowiada się za rozwiązaniami prawnymi, które przyczyniają się do
wzmocnienia pozycji gotówki jako powszechnie akceptowanego i dostępnego
środka płatniczego. Polska popiera przepisy mające na celu zagwarantowanie
obywatelom realnej możliwości korzystania z gotówki w codziennych transakcjach,
uznając jej istotną rolę w zapewnieniu inkluzywności finansowej, bezpieczeństwa
oraz wolności wyboru formy płatności dla obywateli.
7. Jakie działania zamierza podjąć Narodowy Bank Polski w celu zachowania
dostępności i bezpieczeństwa obrotu gotówkowego w Polsce?
Narodowy Bank Polski stale monitoruje sytuację na rynku gotówkowym, w tym
kwestie związane z dostępnością i bezpieczeństwem obrotu gotówkowego i reaguje
na zmiany zachodzące na tym rynku. Z inicjatywy NBP, wiele z tych prac odbywa się
we współpracy z przedstawicielami podmiotów zaangażowanych w obrót
gotówkowy na różnych etapach. W 2019 r. powołana została Rada ds. obrotu
gotówkowego, która jest organem opiniodawczo-doradczym przy Zarządzie NBP.
Radę tę tworzą przedstawiciele banków, niebankowych operatorów bankomatów,
inne organizacje branżowe oraz przedstawiciele administracji publicznej, jak
Ministerstwa Finansów czy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji,
zaangażowanych w różne aspekty obrotu gotówkowego. Jak wskazano powyżej,
Rada ds. obrotu gotówkowego opracowała w 2021 r. Narodową Strategię
Bezpieczeństwa Obrotu Gotówkowego, przy czym Rada ta corocznie prowadzi
badanie nt. dostępności gotówki. NBP identyfikuje również zmiany i oczekiwania
społeczeństwa względem rynku gotówkowego poprzez przeprowadzane corocznie
badanie opinii publicznej dotyczące znaków pieniężnych będących w obiegu. Wyniki
badania przeprowadzonego w 2024 r. pokazują m.in., że Polacy bardzo dobrze
oceniają dostęp do gotówki i wysoko oceniają poziom ich zabezpieczeń. Ponadto,
NBP gromadzi i udostępnia na stronie internetowej dane przekazywane kwartalnie
przez banki niebankowych operatorów bankomatów, dotyczące liczby urządzeń
umożliwiających bezobsługową wpłatę i wypłatę gotówki oraz liczby i wartości
transakcji realizowanych w tych urządzeniach. Dane te pozwalają na stałe
monitorowanie sytuacji na rynku bankomatów, będących istotnym ogniwem w sieci

-- 5 of 7 --

6/7
punktów dostępu do gotówki w naszym kraju. NBP kontynuuje monitoring i prace
analityczne dotyczące obiegu gotówkowego, wykorzystując ich rezultaty i reagując
na wszelkie sygnały dotyczące zmian na rynku gotówkowym. Zgodnie z Konstytucją
RP, NBP jest bowiem jedynym podmiotem uprawnionym do emisji znaków
pieniężnych waluty, co oznacza, że spoczywa na nim odpowiedzialność za
zapewnienie m.in. płynności rozliczeń gotówkowych. Jak wskazano powyżej, w
zakresie bezpieczeństwa obrotu gotówkowego, NBP zapewnia odpowiedni zapas
znaków pieniężnych, pozwalających na zaspokojenie popytu na pieniądz gotówkowy
zgłaszanego przez społeczeństwo - nie tylko w okresie sezonowych wzrostów
zapotrzebowania na gotówkę, ale również w sytuacjach nadzwyczajnych,
powodujących nagły skokowy wzrost pobrań gotówki.
8. Czy przewiduje się prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych
dla obywateli, które zwiększą świadomość ryzyka związanego z całkowitym
przejściem na obrót bezgotówkowy?
Stosownie do powyżej wskazanych informacji, obecnie nie ma żadnych planów oraz
nie prowadzone są żadne prace odnośnie przejścia na obrót bezgotówkowy, przy
jednoczesnym zrezygnowaniu z obrotu gotówkowego. Pragnę wskazać na
przytoczony powyżej przepis art. 59ea ustawy o usługach płatniczych, który stanowi
prawne zapewnienie możliwości wyboru formy płatności przez obywatela,
niezależnie od indywidualnych preferencji. W opinii Ministerstwa Finansów rola
gotówki w obrocie gospodarczym niezmiennie pozostaje kluczowa.
9. Jakie działania są planowane w celu ochrony obywateli przed
potencjalnymi konsekwencjami cyfrowej inwigilacji transakcji finansowych?
W obecnym stanie prawnym, przetwarzanie szczególnych kategorii danych
osobowych – takich jak dane z zakresu analizy behawioralnej klientów, określonych
w artykule 9 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich
danych (dalej: „rozporządzenie RODO”) - jest możliwe na podstawie ust. 2 ww.
artykułu, który w lit. a) zezwala na takie użycie pod warunkiem wyraźnej zgody
osoby, której dane dotyczą. Klasyfikacja przez Urząd Ochrony Danych Osobowych
danych behawioralnych jako danych szczególnych, w rozumieniu art. 9 ust. 1
rozporządzenia RODO, uniemożliwia ich przetwarzanie bez wyraźnej zgody klienta
banku.
W ramach procedowanego projektu rozporządzenia PSR, w art. 80 zezwala się
dostawcom usług płatniczych na przetwarzanie danych, o których mowa w art. 9 ust.
1 rozporządzenia RODO, w zakresie niezbędnym do świadczenia usług płatniczych
i wypełniania obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia, z
zastrzeżeniem zachowania odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych,
wynikających z rozporządzenia RODO.

-- 6 of 7 --

7/7
10. Czy przewidziane są jakiekolwiek konsultacje społeczne w sprawie
proponowanych ograniczeń obrotu gotówkowego?
Pragnę poinformować, iż nie są planowane oraz nie są prowadzone żadne prace w
zakresie ograniczenia obrotu gotówkowego. Zgodnie z powyżej zawartymi
informacjami, polski stan prawny wskazuje całkowitą równowagę oraz
koegzystencję pomiędzy gotówkową oraz bezgotówkową formą płatności, tym
samym dając obywatelom wolność w zakresie podejmowania indywidualnych
decyzji co do formy zapłaty za towar bądź usługę. Zdaniem Ministerstwa Finansów
gotówka jako legalny środek płatniczy pozostaje niezmiennie kluczowy.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 7 of 7 --