Interpelacja nr 10211
Interpelacja w sprawie nadmiernego wydłużenia biegu terminu przedawnienia w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nadmiernego wydłużenia biegu terminu przedawnienia w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów
Interpelacja nr 10211
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie nadmiernego wydłużenia biegu terminu przedawnienia w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Punkt 21 raportu Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski zwraca uwagę na nieuzasadnione rozszerzenie przepisów unijnej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 (dyrektywa ECN+) przez rząd Donalda Tuska. Chodzi o nowelizację ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2024 poz. 1616), a konkretnie o art. 93 ust. 1a-1d.
Zgodnie z dyrektywą ECN+ (art. 29 ust. 1) czynności dochodzeniowe podejmowane przez Komisję Europejską lub organa ochrony konkurencji innych państw członkowskich UE mogą wpływać na bieg terminu przedawnienia postępowań dotyczących naruszeń prawa konkurencji. Dyrektywa nie nakłada jednak takiego obowiązku względem krajowych organów ochrony konkurencji – w tym przypadku polskiego prezesa UOKiK.
Tymczasem polski ustawodawca poszedł znacznie dalej niż wymagało tego prawo unijne. Nowelizacja wprowadziła regulację, zgodnie z którą zwykłe zawiadomienie przedsiębiorcy o wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez prezesa UOKiK zawiesza bieg terminu przedawnienia.
Tym samym:
wydłuża się okres niepewności prawnej dla przedsiębiorców,
zmniejsza się przejrzystość działania organów ochrony konkurencji,
tworzy się furtkę dla instrumentalnego przedłużania postępowań bez ponoszenia odpowiedzialności za ich przewlekłość,
a sama praktyka wykracza poza zakres przewidziany w art. 29 dyrektywy ECN+.
W związku z powyższym kieruję pytania:
Na jakiej podstawie prawnej i z jakiego powodu rząd Donalda Tuska rozszerzył unijną regulację o nowe mechanizmy krajowe, nieprzewidziane przez dyrektywę ECN+?
Czy dokonano analizy skutków dla bezpieczeństwa prawnego przedsiębiorców i stabilności rynku po wprowadzeniu art. 93 ust. 1a-1d?
Ile postępowań prowadzonych przez prezesa UOKiK w ostatnich 5 latach mogło ulec przedawnieniu, gdyby nie wprowadzono zawieszenia biegu terminu wskutek zwykłego zawiadomienia o wszczęciu postępowania?
Czy rząd planuje rewizję tych przepisów, aby dostosować je do proporcjonalnych i rzeczywiście wymaganych przez prawo UE standardów?
Jakie mechanizmy kontrolne wprowadzono, aby nie dochodziło do nadużyć w wykorzystywaniu możliwości zawieszania przedawnienia przez prezesa UOKiK?
To kolejny przykład nadregulacji (tzw. gold-platingu), który nie tylko przekracza wymagania wynikające z prawa Unii Europejskiej, ale realnie osłabia konkurencyjność polskich firm, wprowadza niepewność i zwiększa uznaniowość urzędniczą. Tego typu działania należy zatrzymać w imię ochrony polskiego przedsiębiorcy przed biurokratycznym zamętem.
Interpelacja nr 10211
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie nadmiernego wydłużenia biegu terminu przedawnienia w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Punkt 21 raportu Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski zwraca uwagę na nieuzasadnione rozszerzenie przepisów unijnej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 (dyrektywa ECN+) przez rząd Donalda Tuska. Chodzi o nowelizację ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2024 poz. 1616), a konkretnie o art. 93 ust. 1a-1d.
Zgodnie z dyrektywą ECN+ (art. 29 ust. 1) czynności dochodzeniowe podejmowane przez Komisję Europejską lub organa ochrony konkurencji innych państw członkowskich UE mogą wpływać na bieg terminu przedawnienia postępowań dotyczących naruszeń prawa konkurencji. Dyrektywa nie nakłada jednak takiego obowiązku względem krajowych organów ochrony konkurencji – w tym przypadku polskiego prezesa UOKiK.
Tymczasem polski ustawodawca poszedł znacznie dalej niż wymagało tego prawo unijne. Nowelizacja wprowadziła regulację, zgodnie z którą zwykłe zawiadomienie przedsiębiorcy o wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez prezesa UOKiK zawiesza bieg terminu przedawnienia.
Tym samym:
wydłuża się okres niepewności prawnej dla przedsiębiorców,
zmniejsza się przejrzystość działania organów ochrony konkurencji,
tworzy się furtkę dla instrumentalnego przedłużania postępowań bez ponoszenia odpowiedzialności za ich przewlekłość,
a sama praktyka wykracza poza zakres przewidziany w art. 29 dyrektywy ECN+.
W związku z powyższym kieruję pytania:
Na jakiej podstawie prawnej i z jakiego powodu rząd Donalda Tuska rozszerzył unijną regulację o nowe mechanizmy krajowe, nieprzewidziane przez dyrektywę ECN+?
Czy dokonano analizy skutków dla bezpieczeństwa prawnego przedsiębiorców i stabilności rynku po wprowadzeniu art. 93 ust. 1a-1d?
Ile postępowań prowadzonych przez prezesa UOKiK w ostatnich 5 latach mogło ulec przedawnieniu, gdyby nie wprowadzono zawieszenia biegu terminu wskutek zwykłego zawiadomienia o wszczęciu postępowania?
Czy rząd planuje rewizję tych przepisów, aby dostosować je do proporcjonalnych i rzeczywiście wymaganych przez prawo UE standardów?
Jakie mechanizmy kontrolne wprowadzono, aby nie dochodziło do nadużyć w wykorzystywaniu możliwości zawieszania przedawnienia przez prezesa UOKiK?
To kolejny przykład nadregulacji (tzw. gold-platingu), który nie tylko przekracza wymagania wynikające z prawa Unii Europejskiej, ale realnie osłabia konkurencyjność polskich firm, wprowadza niepewność i zwiększa uznaniowość urzędniczą. Tego typu działania należy zatrzymać w imię ochrony polskiego przedsiębiorcy przed biurokratycznym zamętem.
Odpowiedź urzędowa
prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Tomasz Chróstny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
17%
Konkretność
83%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19200 znaków
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1
1343225.3918756.3825514
PREZES
URZĘDU OCHRONY
KONKURENCJI I KONSUMENTÓW
TOMASZ CHRÓSTNY
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
DOK-3.071.99.2025.NR
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 10211 posła Dariusza Mateckiego w sprawie
„nadmiernego wydłużenia biegu terminu przedawnienia w ustawie o ochronie konkurencji
i konsumentów” przekazaną w dniu 9 lipca 2025 r. przez Pana Ministra Jakuba Stefaniaka,
Zastępcę Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów (dalej jako: „Prezes Urzędu” lub „Prezes UOKiK”) w celu udzielenia
odpowiedzi, uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.
Przed przejściem do udzielenia odpowiedzi na poszczególne pytania, zasadne jest
w pierwszej kolejności zarysowanie szerszego kontekstu zagadnień poruszanych w dalszej
części pisma.
Interpelacja dotyczy przepisów prawa ochrony konkurencji (prawa
antymonopolowego). Prawo antymonopolowe stanowi specyficzny rodzaj regulacji — dotyczy
działań przedsiębiorców i zakazuje niektórych z nich, ale robi to w celu ochrony interesów
konsumentów oraz innych przedsiębiorców1. Przepisy wprowadzone w 2023 r. (których
w znacznej mierze dotyczy interpelacja) przyjęte zostały w celu wzmocnienia polskiego
systemu ochrony konkurencji. Prace nad nimi toczyły się od około 2020 r. (pierwszy projekt
przedstawiono do konsultacji publicznych w 2021 r.).
Należy zatem podkreślić, że zagadnienia dotyczące deregulacji mają w kontekście
prawa antymonopolowego specyficzny charakter. Osłabianie polskich przepisów
antymonopolowych może mieć negatywny wpływ na polskich konsumentów i polskich
1 Mówi o tym też wprost art. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Ustawa określa warunki rozwoju
i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców
i konsumentów”. Podobne uregulowanie zawarte było też w preambule do pierwszej polskiej ustawy
antymonopolowej z 1990 r. — od początku transformacji ustrojowej w Polsce prawo antymonopolowe było
postrzegane jako narzędzie ochrony interesów konsumentów i przedsiębiorców.
-- 1 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2
1343225.3918756.3825514
przedsiębiorców, a głównymi beneficjentami takiego osłabienia mogą być międzynarodowe
podmioty, mogące zwiększać swoje zyski w Polsce kosztem polskich obywateli. Istotę tych
uregulowań dobrze ilustrują niektóre z decyzji wydawanych przez Prezesa Urzędu. Jako
przykład można wskazać sprawę dotyczącą samochodów marki Kia w 2024 r., w której kary
wyniosły ponad 400 mln zł2 oraz sprawę samochodów dostawczych Iveco w 2024 r., w której
kary wyniosły ponad 200 mln zł3. Zawarte przez przedsiębiorców antykonkurencyjne
porozumienia mogły powodować, że polscy konsumenci przepłacali za samochody marki Kia,
a polscy przedsiębiorcy (w tym rodzinne przedsiębiorstwa wykorzystujące samochód
dostawczy do prowadzenia swojej działalności gospodarczej) przepłacali za samochody
dostawcze marki Iveco.
Mając na względzie powyższe tło dotyczące przedmiotu interpelacji, poniżej
przedstawiam odpowiedzi na poszczególne pytania.
Odpowiedź na pytanie 1 - „Na jakiej podstawie prawnej i z jakiego powodu rząd Donalda
Tuska rozszerzył unijną regulację o nowe mechanizmy krajowe, nieprzewidziane przez
Dyrektywę ECN+?”.
W odpowiedzi na to pytanie należy w pierwszej kolejności wskazać, że — jak
wyjaśniono wcześniej — przepisy wdrażające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji
państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa
i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (dalej jako: „Dyrektywa
ECN+”) opracowywane były od 2020 r., a przyjęte zostały w 2023 r., tj. w poprzedniej
kadencji Sejmu.
Przepisy określające szczegółowe przesłanki zawieszania biegu terminu
przedawnienia na wszczęcie postępowania w sprawie praktyk ograniczających konkurencję,
określonego w art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji
i konsumentów (dalej jako: „u.o.k.k.” lub „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”),
zostały wprowadzone nowelizacją z 2023 r., której głównym (choć niejedynym) celem było
wdrożenie ww. dyrektywy.
W tym miejscu należy podkreślić, że ujednolicenie regulacji proceduralnych w Polsce
dla postępowań w sprawach naruszeń przepisów UE i postępowań krajowych dotyczy
w obecnym stanie prawnym co do zasady wszystkich instytucji prawa antymonopolowego
2 Decyzja nr DOK-5/2024 dostępna pod adresem:
https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/43104c28a7a1be23c1257eac006d8dd4/f7c0040b86cebfbdc1258c
1500354d94/$FILE/2025_01_17%20DOK-1.410.2.2022_Kia%20decyzja%20wersja%20jawna.pdf
3 Decyzja nr DOK-2/2024 dostępna pod adresem:
https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/43104c28a7a1be23c1257eac006d8dd4/71c0a3dfe2eb6946c1258b
f0003d546a/$FILE/2024_08_19_DOK1-410-1-21%20Iveco_decyzja%20-%20wersja%20jawna%20-%20finalna.pdf
-- 2 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3
1343225.3918756.3825514
(w tym wszczynania i prowadzenia postępowania, zakresu praw stron i uprawnień
dochodzeniowych organu antymonopolowego, rodzaju wydawanych decyzji i nakładanych
kar pieniężnych). Jednolitość stosowania przepisów w powyższym zakresie jest motywowana
podobnym charakterem naruszeń, których te postępowania dotyczą, koniecznością
zapewnienia ekonomiki proceduralnej oraz pewności prawa dla przedsiębiorców.
Szczegółowe wyjaśnienie zasadności zmian wprowadzonych w art. 93 ust. 1a-1d
ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostało zawarte w uzasadnieniu rządowego
projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych
innych ustaw (druk sejmowy nr 2990 - dostępny na stronie internetowej Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej), który wpłynął do Marszałka Sejmu 31 stycznia 2023 r., na str. 40
i 41. W uzasadnieniu wskazano m.in., że wprowadzana regulacja dotycząca zawieszania
biegu terminu przedawnienia „służy wyeliminowaniu sytuacji, w których upływa termin
przedawnienia wskazany w art. 93 ustawy mimo podjęcia wcześniej działań przez organ
antymonopolowy (takich jak przeszukanie w ramach postępowania wyjaśniającego czy
wezwanie przedsiębiorcy do przedstawienia informacji) skierowanych na wykrycie
i stwierdzenie naruszenia zakazu praktyk ograniczających konkurencję w danej sprawie,
w przypadku gdy wystąpiły przejściowe przeszkody, niezależne od Prezesa UOKiK, które
sprawiają, że nie jest możliwe wszczęcie i przeprowadzenie postępowania oraz wydanie
decyzji”.
Uzasadnienie zawiera precyzyjne wyjaśnienie motywów, jakimi kierował
się ustawodawca wprowadzając do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jednolitą
regulację w zakresie zawieszania biegu terminów przedawnienia dla postępowań krajowych
i postępowań w sprawie naruszenia prawa UE. Jak wskazano: „z natury czynności
dochodzeniowych oraz z praktyki prowadzenia postępowania wynika, że czynności
dochodzeniowe nie muszą, a niejednokrotnie nie mogą być podejmowane przez Prezesa
UOKiK jednocześnie w stosunku do wszystkich przedsiębiorców, którzy uczestniczyli
w stosowaniu antykonkurencyjnej praktyki. Podkreślić należy, że fakt uczestnictwa w danej
praktyce może zostać ujawniony w toku postępowania wyjaśniającego na różnych jego
etapach, a w szczególnych wypadkach niektórych porozumień wertykalnych nie można
wykluczyć, że Prezes UOKiK nie będzie nawet w stanie ustalić wszystkich uczestników
porozumienia. Uzasadnione jest zastosowanie przepisu w odniesieniu do danej praktyki
w jednolity sposób dla wszystkich potencjalnych naruszycieli, także tych, którzy zostaną
ustaleni w toku dalszych czynności postępowania wyjaśniającego. Takie uregulowanie
gwarantuje także zachowanie spójności skutków w odniesieniu do biegu przedawnienia
zarówno w wypadku podjęcia czynności dochodzeniowej przez KE, jak i przez Prezesa UOKiK,
w przeciwnym razie skutki przedawnienia mogłyby następować z upływem rożnych terminów
-- 3 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 4
1343225.3918756.3825514
w zależności od organu podejmującego czynności dochodzeniowe, co powodowałoby istotne
wątpliwości w zakresie stosowania prawa oraz skutkowałoby zastosowaniem w stosunku
do przedsiębiorców odmiennych procedur postępowania”.
Odpowiedź na pytanie 2 - „Czy dokonano analizy skutków dla bezpieczeństwa prawnego
przedsiębiorców i stabilności rynku po wprowadzeniu art. 93 ust. 1a–1d?”.
Należy podkreślić, że wprowadzone w 2023 roku przepisy dotyczące terminów
przedawnień, podobnie jak wszystkie inne regulacje wdrażające Dyrektywę ECN+ były
poddane ocenie skutków regulacji, zgodnie z przepisami uchwały nr 190 Rady Ministrów
z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów. W ocenie Prezesa UOKiK
zastosowanie jednolitej regulacji w zakresie zawieszania biegu terminu przedawnienia dla
postępowań w sprawach naruszeń art. 101 i art. 102 TFUE oraz dla postępowań krajowych
przyczyni się do zwiększenia pewności prawnej i jak już wskazano wcześniej - leży
w interesie ogółu przedsiębiorców i konsumentów.
Ponadto należy zauważyć, że powyższa regulacja była przedmiotem konsultacji
publicznych na etapie rządowego procesu legislacyjnego. Podmioty reprezentujące
środowisko przedsiębiorców zgłosiły liczne uwagi do proponowanych przepisów dotyczących
terminów przedawnień, które zostały w zdecydowanej większości uwzględnione. Zmiany
wprowadzone do projektu w wyniku postulatów strony społecznej objęły m.in. rezygnację
z przerwania biegu terminu przedawnienia na rzecz zawieszenia tego biegu, doprecyzowanie
katalogu czynności dochodzeniowych powodujących zawieszenie biegu terminu
przedawnienia oraz ukształtowanie tego katalogu jako katalogu zamkniętego, co wpływa
na zwiększenie pewności prawnej przedsiębiorców.
Odpowiedź na pytanie 3 - „Ile postępowań prowadzonych przez Prezesa UOKiK w ostatnich
5 latach mogło ulec przedawnieniu, gdyby nie wprowadzono zawieszenia biegu terminu
wskutek zwykłego zawiadomienia o wszczęciu postępowania?”.
Pytanie wymaga dodatkowego zarysowania, jak wygląda procedura antymonopolowa
w Polsce i jak się zmieniła pod wpływem prawa unijnego (w tym Dyrektywy ECN+). Wydaje
się też zasadne ogólne wyjaśnienie, jakie jest znaczenie przepisów o przedawnieniu
w prawie antymonopolowym. Te dwie kwestie są ze sobą powiązane, a złożoność prawa
antymonopolowego w tym zakresie i jego ewolucji ma istotne znaczenie z punktu widzenia
zadanego pytania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Prezes Urzędu prowadzi dwa rodzaje
postępowań: wyjaśniające i antymonopolowe. Postępowanie wyjaśniające służy przede
wszystkim zgromadzeniu materiału dowodowego. To postępowanie prowadzone w sprawie,
a zatem nie ma w nim stron. Z kolei postępowanie antymonopolowe ma strony, którym
-- 4 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5
1343225.3918756.3825514
stawiane są zarzuty. Potwierdzenie tych zarzutów może prowadzić do wydania przez Prezesa
Urzędu decyzji stwierdzającej naruszenie.
Pierwotnie (przed 2015 r.) w polskim prawie antymonopolowym obowiązywał
wyjątkowo krótki termin przedawnienia wynoszący jedynie rok od końca roku, w którym
zaprzestano stosowania praktyki ograniczającej konkurencję. W tym rocznym terminie
Prezes Urzędu musiał wszcząć postępowanie antymonopolowe, aby w ogóle móc stwierdzić
naruszenie prawa. Termin ten był niezwykle krótki i de facto pozbawiał polskie prawo
antymonopolowe skuteczności. Wynikało to z tego, że wiele naruszeń prawa
antymonopolowego (zmowy rynkowe) ma charakter tajny (podmioty w nich uczestniczące
celowo ukrywają ich istnienie), a przy tak krótkim terminie na wszczęcie postępowania,
Prezes Urzędu często nie miał szans wszcząć postępowania antymonopolowego. Zakładając
bowiem, że w ogóle w ciągu tego roku naruszenie zostało wykryte (tzn. Prezes Urzędu
powziął o nim jakąkolwiek wiedzę), to w tym samym czasie konieczne było
np. przeprowadzenie przeszukania, zgromadzenie dowodów, a następnie wydanie
postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego. W 2014 r. wydłużono ten
termin do 5 lat — zmiana ta weszła w życie w 2015 r.
Te same terminy przedawnienia odnosiły się również do stosowania przez Prezesa
Urzędu prawa unijnego, tj. art. 101 i 102 TFUE. Innymi słowy, pierwotny roczny termin
przedawnienia sprawiał, że skuteczność prawa unijnego w Polsce była bardzo ograniczona.
Podobne problemy występowały też w niektórych innych państwach członkowskich Unii
Europejskiej. Przykładowo, w sprawie Whiteland, Trybunał Sprawiedliwości rozpatrywał
wpływ rumuńskich przepisów krajowych dotyczących przedawnienia na skuteczność prawa
unijnego, stwierdzając, że przepisy krajowe nie powinny stać na przeszkodzie zastosowania
przez narodowy organ ochrony konkurencji prawa unijnego4. Sama Dyrektywa ECN+ wymusiła
dalsze dostosowanie (proceduralnego) prawa krajowego, w celu zapewnienia skuteczności
prawa unijnego.
Podobnie jak w przypadku terminów przedawnienia, Dyrektywa ECN+
zharmonizowała standardy proceduralne w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Dyrektywa ECN+ wprost wskazuje w art. 3 ust. 3, że krajowe procedury antymonopolowe
muszą zawierać gwarancje takie jak Szczegółowe Uzasadnienie Zarzutów. Prezes UOKiK już
od 2015 r. zaczął przedstawiać stronom tzw. „Szczegółowe Uzasadnienie Zarzutów”,
dokument liczący często kilkaset stron, pomimo że nie był do tego zobligowany.
Jednocześnie ramach implementacji Dyrektywy ECN+, w rządowym projekcie przepisów
implementujących uznano, że najwłaściwsze będzie przedstawianie stronom uzasadnienia
4 Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21 stycznia 2021 r. w sprawie C-308/19, Whiteland, EU:C:2021:47.
-- 5 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 6
1343225.3918756.3825514
zarzutów wraz ze wszczęciem postępowania antymonopolowego. Tym sposobem
już od momentu wszczęcia postępowania antymonopolowego, jego strony mają informację
o poczynionych przez Prezesa Urzędu ustaleniach, zarzutach oraz ocenie prawnej
ich praktyk. W konsekwencji, strony postępowań mogą lepiej wykonywać prawo do obrony.
Podkreślenia wymaga zatem, że zmiany wprowadzone w 2023 r., m.in. konieczność
każdorazowego uzasadniania działania Prezesa Urzędu, oznacza większy nakład pracy
w postępowaniu wyjaśniającym i jednocześnie większe ryzyko przedawnienia sprawy.
Mając na względzie powyższe uwagi i odnosząc się do zadanego pytania wprost,
należy stwierdzić, że udzielenie odpowiedzi na nie jest proste. Wynika to z tego, że dotyczy
ono dwóch okresów, w których obowiązywały inne reżimy proceduralne (przed i po 20 maja
2023 r.). Dodatkowo, pytanie dotyczy kwestii hipotetycznych (ile postępowań „mogło” ulec
przedawnieniu). W zakresie, w jakim pytanie odnosi się do okresu przed 2023 r. należy
stwierdzić, że Prezes Urzędu w celu uniknięcia ryzyka przedawnienia sprawy (co mogłoby
mieć negatywne skutki dla poszkodowanych przedsiębiorców, konsumentów i budżetu
państwa) mógłby w dawnym stanie prawnym wszcząć postępowanie antymonopolowe
wydając postanowienie bez żadnego uzasadnienia (przepisy prawa nie wykluczały tego).
Takie szybkie wydanie postanowienia mogłoby być niekompletne (np. skutkować
niepostawieniem zarzutu któremuś z uczestników zmowy rynkowej).
Natomiast od 2023 r. Prezes Urzędu musi już każdorazowo uzasadnić wszczęcie
postępowania antymonopolowego. W tym kontekście, zawieszenie biegu terminu
przedawnienia od chwili powiadomienia o tzw. „czynnościach dochodzeniowych”, wydaje
się w realiach procedury antymonopolowej naturalne i zrozumiałe. Skoro organ
antymonopolowy zaczyna badać sprawę (np. przeprowadza przeszukanie), ponieważ jest
w posiadaniu informacji o możliwym naruszeniu, to termin ulega zawieszeniu, a organ ma
wystarczający czas na opracowanie materiału dowodowego i przedstawienie podmiotom
podejrzanym o naruszenie prawa zarzutów oraz ich uzasadnienia. Rozwiązanie przeciwne
oznaczałoby, że państwo polskie dopuszczałoby do sytuacji, że nawet jeżeli naruszenie
prawa jest już badane przez organy, to sprawcy mogą uniknąć odpowiedzialności z uwagi
na brak zawieszenia terminu przedawnienia. Taki stan rzeczy nie wydaje się być w interesie
obywateli. W związku z powyższym wskazać należy, że Prezes Urzędu nie identyfikuje
sytuacji, o których mowa w niniejszym pytaniu.
Odpowiedź na pytanie 4 - „Czy rząd planuje rewizję tych przepisów, aby dostosować
je do proporcjonalnych i rzeczywiście wymaganych przez prawo UE standardów?”.
Obecne rozwiązania są zgodne ze standardami wynikającymi z przepisów prawa UE.
Jak też wyjaśniono na wstępie niniejszego pisma oraz w odpowiedzi na poprzednie pytanie,
-- 6 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 7
1343225.3918756.3825514
w ocenie UOKiK zmiana przepisów dotyczących terminów przedawnień postępowań
antymonopolowych byłaby niekorzystna z punktu widzenia polskich przedsiębiorców
i konsumentów.
Taka zmiana mogłaby również negatywnie wpływać na pozycję podmiotów
próbujących dochodzić odszkodowania za szkody wynikające z naruszenia prawa konkurencji
na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie
szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1132). Wynika
to z tego, że w postępowaniu cywilnym decyzja Prezesa Urzędu stwierdzająca naruszenie
traktowana jest jako tzw. prejudykat, który ułatwia uzyskanie odszkodowania, a zatem
zmiana dotycząca biegu terminu przedawnienia i pozbawienie Prezesa Urzędu możliwości
wydania decyzji oznaczałoby, że takiego prejudykatu by nie było. Warto mieć przy tym
na względzie, że takim poszkodowanym może być też sama Rzeczpospolita Polska (np. jeżeli
przedawnieniu ulega ściganie zmowy przetargowej, to Skarbowi Państwa trudniej może być
dochodzić odszkodowania.
Odpowiedź na pytanie 5 - „Jakie mechanizmy kontrolne wprowadzono, aby nie dochodziło
do nadużyć w wykorzystywaniu możliwości zawieszania przedawnienia przez Prezesa
UOKiK?”.
Obecne przepisy szczegółowo i w precyzyjny sposób regulują kwestie możliwości
zawieszania biegu terminów przedawnienia. Wprowadzenie zamkniętego katalogu czynności
dochodzeniowych, których podjęcie jest przesłanką dla zawieszenia biegu terminu
przedawnienia w ocenie Prezesa Urzędu stanowi wystarczające zabezpieczenie przed
arbitralnym, uznaniowym i nieuzasadnionym wydłużaniem przez organ antymonopolowy
terminu na wszczęcie postępowania określonego w art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów.
Z poważaniem,
Tomasz Chróstny
Prezes
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 7 of 7 --
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1
1343225.3918756.3825514
PREZES
URZĘDU OCHRONY
KONKURENCJI I KONSUMENTÓW
TOMASZ CHRÓSTNY
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
DOK-3.071.99.2025.NR
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 10211 posła Dariusza Mateckiego w sprawie
„nadmiernego wydłużenia biegu terminu przedawnienia w ustawie o ochronie konkurencji
i konsumentów” przekazaną w dniu 9 lipca 2025 r. przez Pana Ministra Jakuba Stefaniaka,
Zastępcę Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów (dalej jako: „Prezes Urzędu” lub „Prezes UOKiK”) w celu udzielenia
odpowiedzi, uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.
Przed przejściem do udzielenia odpowiedzi na poszczególne pytania, zasadne jest
w pierwszej kolejności zarysowanie szerszego kontekstu zagadnień poruszanych w dalszej
części pisma.
Interpelacja dotyczy przepisów prawa ochrony konkurencji (prawa
antymonopolowego). Prawo antymonopolowe stanowi specyficzny rodzaj regulacji — dotyczy
działań przedsiębiorców i zakazuje niektórych z nich, ale robi to w celu ochrony interesów
konsumentów oraz innych przedsiębiorców1. Przepisy wprowadzone w 2023 r. (których
w znacznej mierze dotyczy interpelacja) przyjęte zostały w celu wzmocnienia polskiego
systemu ochrony konkurencji. Prace nad nimi toczyły się od około 2020 r. (pierwszy projekt
przedstawiono do konsultacji publicznych w 2021 r.).
Należy zatem podkreślić, że zagadnienia dotyczące deregulacji mają w kontekście
prawa antymonopolowego specyficzny charakter. Osłabianie polskich przepisów
antymonopolowych może mieć negatywny wpływ na polskich konsumentów i polskich
1 Mówi o tym też wprost art. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Ustawa określa warunki rozwoju
i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców
i konsumentów”. Podobne uregulowanie zawarte było też w preambule do pierwszej polskiej ustawy
antymonopolowej z 1990 r. — od początku transformacji ustrojowej w Polsce prawo antymonopolowe było
postrzegane jako narzędzie ochrony interesów konsumentów i przedsiębiorców.
-- 1 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2
1343225.3918756.3825514
przedsiębiorców, a głównymi beneficjentami takiego osłabienia mogą być międzynarodowe
podmioty, mogące zwiększać swoje zyski w Polsce kosztem polskich obywateli. Istotę tych
uregulowań dobrze ilustrują niektóre z decyzji wydawanych przez Prezesa Urzędu. Jako
przykład można wskazać sprawę dotyczącą samochodów marki Kia w 2024 r., w której kary
wyniosły ponad 400 mln zł2 oraz sprawę samochodów dostawczych Iveco w 2024 r., w której
kary wyniosły ponad 200 mln zł3. Zawarte przez przedsiębiorców antykonkurencyjne
porozumienia mogły powodować, że polscy konsumenci przepłacali za samochody marki Kia,
a polscy przedsiębiorcy (w tym rodzinne przedsiębiorstwa wykorzystujące samochód
dostawczy do prowadzenia swojej działalności gospodarczej) przepłacali za samochody
dostawcze marki Iveco.
Mając na względzie powyższe tło dotyczące przedmiotu interpelacji, poniżej
przedstawiam odpowiedzi na poszczególne pytania.
Odpowiedź na pytanie 1 - „Na jakiej podstawie prawnej i z jakiego powodu rząd Donalda
Tuska rozszerzył unijną regulację o nowe mechanizmy krajowe, nieprzewidziane przez
Dyrektywę ECN+?”.
W odpowiedzi na to pytanie należy w pierwszej kolejności wskazać, że — jak
wyjaśniono wcześniej — przepisy wdrażające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji
państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa
i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (dalej jako: „Dyrektywa
ECN+”) opracowywane były od 2020 r., a przyjęte zostały w 2023 r., tj. w poprzedniej
kadencji Sejmu.
Przepisy określające szczegółowe przesłanki zawieszania biegu terminu
przedawnienia na wszczęcie postępowania w sprawie praktyk ograniczających konkurencję,
określonego w art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji
i konsumentów (dalej jako: „u.o.k.k.” lub „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”),
zostały wprowadzone nowelizacją z 2023 r., której głównym (choć niejedynym) celem było
wdrożenie ww. dyrektywy.
W tym miejscu należy podkreślić, że ujednolicenie regulacji proceduralnych w Polsce
dla postępowań w sprawach naruszeń przepisów UE i postępowań krajowych dotyczy
w obecnym stanie prawnym co do zasady wszystkich instytucji prawa antymonopolowego
2 Decyzja nr DOK-5/2024 dostępna pod adresem:
https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/43104c28a7a1be23c1257eac006d8dd4/f7c0040b86cebfbdc1258c
1500354d94/$FILE/2025_01_17%20DOK-1.410.2.2022_Kia%20decyzja%20wersja%20jawna.pdf
3 Decyzja nr DOK-2/2024 dostępna pod adresem:
https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/43104c28a7a1be23c1257eac006d8dd4/71c0a3dfe2eb6946c1258b
f0003d546a/$FILE/2024_08_19_DOK1-410-1-21%20Iveco_decyzja%20-%20wersja%20jawna%20-%20finalna.pdf
-- 2 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3
1343225.3918756.3825514
(w tym wszczynania i prowadzenia postępowania, zakresu praw stron i uprawnień
dochodzeniowych organu antymonopolowego, rodzaju wydawanych decyzji i nakładanych
kar pieniężnych). Jednolitość stosowania przepisów w powyższym zakresie jest motywowana
podobnym charakterem naruszeń, których te postępowania dotyczą, koniecznością
zapewnienia ekonomiki proceduralnej oraz pewności prawa dla przedsiębiorców.
Szczegółowe wyjaśnienie zasadności zmian wprowadzonych w art. 93 ust. 1a-1d
ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostało zawarte w uzasadnieniu rządowego
projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych
innych ustaw (druk sejmowy nr 2990 - dostępny na stronie internetowej Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej), który wpłynął do Marszałka Sejmu 31 stycznia 2023 r., na str. 40
i 41. W uzasadnieniu wskazano m.in., że wprowadzana regulacja dotycząca zawieszania
biegu terminu przedawnienia „służy wyeliminowaniu sytuacji, w których upływa termin
przedawnienia wskazany w art. 93 ustawy mimo podjęcia wcześniej działań przez organ
antymonopolowy (takich jak przeszukanie w ramach postępowania wyjaśniającego czy
wezwanie przedsiębiorcy do przedstawienia informacji) skierowanych na wykrycie
i stwierdzenie naruszenia zakazu praktyk ograniczających konkurencję w danej sprawie,
w przypadku gdy wystąpiły przejściowe przeszkody, niezależne od Prezesa UOKiK, które
sprawiają, że nie jest możliwe wszczęcie i przeprowadzenie postępowania oraz wydanie
decyzji”.
Uzasadnienie zawiera precyzyjne wyjaśnienie motywów, jakimi kierował
się ustawodawca wprowadzając do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jednolitą
regulację w zakresie zawieszania biegu terminów przedawnienia dla postępowań krajowych
i postępowań w sprawie naruszenia prawa UE. Jak wskazano: „z natury czynności
dochodzeniowych oraz z praktyki prowadzenia postępowania wynika, że czynności
dochodzeniowe nie muszą, a niejednokrotnie nie mogą być podejmowane przez Prezesa
UOKiK jednocześnie w stosunku do wszystkich przedsiębiorców, którzy uczestniczyli
w stosowaniu antykonkurencyjnej praktyki. Podkreślić należy, że fakt uczestnictwa w danej
praktyce może zostać ujawniony w toku postępowania wyjaśniającego na różnych jego
etapach, a w szczególnych wypadkach niektórych porozumień wertykalnych nie można
wykluczyć, że Prezes UOKiK nie będzie nawet w stanie ustalić wszystkich uczestników
porozumienia. Uzasadnione jest zastosowanie przepisu w odniesieniu do danej praktyki
w jednolity sposób dla wszystkich potencjalnych naruszycieli, także tych, którzy zostaną
ustaleni w toku dalszych czynności postępowania wyjaśniającego. Takie uregulowanie
gwarantuje także zachowanie spójności skutków w odniesieniu do biegu przedawnienia
zarówno w wypadku podjęcia czynności dochodzeniowej przez KE, jak i przez Prezesa UOKiK,
w przeciwnym razie skutki przedawnienia mogłyby następować z upływem rożnych terminów
-- 3 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 4
1343225.3918756.3825514
w zależności od organu podejmującego czynności dochodzeniowe, co powodowałoby istotne
wątpliwości w zakresie stosowania prawa oraz skutkowałoby zastosowaniem w stosunku
do przedsiębiorców odmiennych procedur postępowania”.
Odpowiedź na pytanie 2 - „Czy dokonano analizy skutków dla bezpieczeństwa prawnego
przedsiębiorców i stabilności rynku po wprowadzeniu art. 93 ust. 1a–1d?”.
Należy podkreślić, że wprowadzone w 2023 roku przepisy dotyczące terminów
przedawnień, podobnie jak wszystkie inne regulacje wdrażające Dyrektywę ECN+ były
poddane ocenie skutków regulacji, zgodnie z przepisami uchwały nr 190 Rady Ministrów
z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów. W ocenie Prezesa UOKiK
zastosowanie jednolitej regulacji w zakresie zawieszania biegu terminu przedawnienia dla
postępowań w sprawach naruszeń art. 101 i art. 102 TFUE oraz dla postępowań krajowych
przyczyni się do zwiększenia pewności prawnej i jak już wskazano wcześniej - leży
w interesie ogółu przedsiębiorców i konsumentów.
Ponadto należy zauważyć, że powyższa regulacja była przedmiotem konsultacji
publicznych na etapie rządowego procesu legislacyjnego. Podmioty reprezentujące
środowisko przedsiębiorców zgłosiły liczne uwagi do proponowanych przepisów dotyczących
terminów przedawnień, które zostały w zdecydowanej większości uwzględnione. Zmiany
wprowadzone do projektu w wyniku postulatów strony społecznej objęły m.in. rezygnację
z przerwania biegu terminu przedawnienia na rzecz zawieszenia tego biegu, doprecyzowanie
katalogu czynności dochodzeniowych powodujących zawieszenie biegu terminu
przedawnienia oraz ukształtowanie tego katalogu jako katalogu zamkniętego, co wpływa
na zwiększenie pewności prawnej przedsiębiorców.
Odpowiedź na pytanie 3 - „Ile postępowań prowadzonych przez Prezesa UOKiK w ostatnich
5 latach mogło ulec przedawnieniu, gdyby nie wprowadzono zawieszenia biegu terminu
wskutek zwykłego zawiadomienia o wszczęciu postępowania?”.
Pytanie wymaga dodatkowego zarysowania, jak wygląda procedura antymonopolowa
w Polsce i jak się zmieniła pod wpływem prawa unijnego (w tym Dyrektywy ECN+). Wydaje
się też zasadne ogólne wyjaśnienie, jakie jest znaczenie przepisów o przedawnieniu
w prawie antymonopolowym. Te dwie kwestie są ze sobą powiązane, a złożoność prawa
antymonopolowego w tym zakresie i jego ewolucji ma istotne znaczenie z punktu widzenia
zadanego pytania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Prezes Urzędu prowadzi dwa rodzaje
postępowań: wyjaśniające i antymonopolowe. Postępowanie wyjaśniające służy przede
wszystkim zgromadzeniu materiału dowodowego. To postępowanie prowadzone w sprawie,
a zatem nie ma w nim stron. Z kolei postępowanie antymonopolowe ma strony, którym
-- 4 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5
1343225.3918756.3825514
stawiane są zarzuty. Potwierdzenie tych zarzutów może prowadzić do wydania przez Prezesa
Urzędu decyzji stwierdzającej naruszenie.
Pierwotnie (przed 2015 r.) w polskim prawie antymonopolowym obowiązywał
wyjątkowo krótki termin przedawnienia wynoszący jedynie rok od końca roku, w którym
zaprzestano stosowania praktyki ograniczającej konkurencję. W tym rocznym terminie
Prezes Urzędu musiał wszcząć postępowanie antymonopolowe, aby w ogóle móc stwierdzić
naruszenie prawa. Termin ten był niezwykle krótki i de facto pozbawiał polskie prawo
antymonopolowe skuteczności. Wynikało to z tego, że wiele naruszeń prawa
antymonopolowego (zmowy rynkowe) ma charakter tajny (podmioty w nich uczestniczące
celowo ukrywają ich istnienie), a przy tak krótkim terminie na wszczęcie postępowania,
Prezes Urzędu często nie miał szans wszcząć postępowania antymonopolowego. Zakładając
bowiem, że w ogóle w ciągu tego roku naruszenie zostało wykryte (tzn. Prezes Urzędu
powziął o nim jakąkolwiek wiedzę), to w tym samym czasie konieczne było
np. przeprowadzenie przeszukania, zgromadzenie dowodów, a następnie wydanie
postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego. W 2014 r. wydłużono ten
termin do 5 lat — zmiana ta weszła w życie w 2015 r.
Te same terminy przedawnienia odnosiły się również do stosowania przez Prezesa
Urzędu prawa unijnego, tj. art. 101 i 102 TFUE. Innymi słowy, pierwotny roczny termin
przedawnienia sprawiał, że skuteczność prawa unijnego w Polsce była bardzo ograniczona.
Podobne problemy występowały też w niektórych innych państwach członkowskich Unii
Europejskiej. Przykładowo, w sprawie Whiteland, Trybunał Sprawiedliwości rozpatrywał
wpływ rumuńskich przepisów krajowych dotyczących przedawnienia na skuteczność prawa
unijnego, stwierdzając, że przepisy krajowe nie powinny stać na przeszkodzie zastosowania
przez narodowy organ ochrony konkurencji prawa unijnego4. Sama Dyrektywa ECN+ wymusiła
dalsze dostosowanie (proceduralnego) prawa krajowego, w celu zapewnienia skuteczności
prawa unijnego.
Podobnie jak w przypadku terminów przedawnienia, Dyrektywa ECN+
zharmonizowała standardy proceduralne w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Dyrektywa ECN+ wprost wskazuje w art. 3 ust. 3, że krajowe procedury antymonopolowe
muszą zawierać gwarancje takie jak Szczegółowe Uzasadnienie Zarzutów. Prezes UOKiK już
od 2015 r. zaczął przedstawiać stronom tzw. „Szczegółowe Uzasadnienie Zarzutów”,
dokument liczący często kilkaset stron, pomimo że nie był do tego zobligowany.
Jednocześnie ramach implementacji Dyrektywy ECN+, w rządowym projekcie przepisów
implementujących uznano, że najwłaściwsze będzie przedstawianie stronom uzasadnienia
4 Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21 stycznia 2021 r. w sprawie C-308/19, Whiteland, EU:C:2021:47.
-- 5 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 6
1343225.3918756.3825514
zarzutów wraz ze wszczęciem postępowania antymonopolowego. Tym sposobem
już od momentu wszczęcia postępowania antymonopolowego, jego strony mają informację
o poczynionych przez Prezesa Urzędu ustaleniach, zarzutach oraz ocenie prawnej
ich praktyk. W konsekwencji, strony postępowań mogą lepiej wykonywać prawo do obrony.
Podkreślenia wymaga zatem, że zmiany wprowadzone w 2023 r., m.in. konieczność
każdorazowego uzasadniania działania Prezesa Urzędu, oznacza większy nakład pracy
w postępowaniu wyjaśniającym i jednocześnie większe ryzyko przedawnienia sprawy.
Mając na względzie powyższe uwagi i odnosząc się do zadanego pytania wprost,
należy stwierdzić, że udzielenie odpowiedzi na nie jest proste. Wynika to z tego, że dotyczy
ono dwóch okresów, w których obowiązywały inne reżimy proceduralne (przed i po 20 maja
2023 r.). Dodatkowo, pytanie dotyczy kwestii hipotetycznych (ile postępowań „mogło” ulec
przedawnieniu). W zakresie, w jakim pytanie odnosi się do okresu przed 2023 r. należy
stwierdzić, że Prezes Urzędu w celu uniknięcia ryzyka przedawnienia sprawy (co mogłoby
mieć negatywne skutki dla poszkodowanych przedsiębiorców, konsumentów i budżetu
państwa) mógłby w dawnym stanie prawnym wszcząć postępowanie antymonopolowe
wydając postanowienie bez żadnego uzasadnienia (przepisy prawa nie wykluczały tego).
Takie szybkie wydanie postanowienia mogłoby być niekompletne (np. skutkować
niepostawieniem zarzutu któremuś z uczestników zmowy rynkowej).
Natomiast od 2023 r. Prezes Urzędu musi już każdorazowo uzasadnić wszczęcie
postępowania antymonopolowego. W tym kontekście, zawieszenie biegu terminu
przedawnienia od chwili powiadomienia o tzw. „czynnościach dochodzeniowych”, wydaje
się w realiach procedury antymonopolowej naturalne i zrozumiałe. Skoro organ
antymonopolowy zaczyna badać sprawę (np. przeprowadza przeszukanie), ponieważ jest
w posiadaniu informacji o możliwym naruszeniu, to termin ulega zawieszeniu, a organ ma
wystarczający czas na opracowanie materiału dowodowego i przedstawienie podmiotom
podejrzanym o naruszenie prawa zarzutów oraz ich uzasadnienia. Rozwiązanie przeciwne
oznaczałoby, że państwo polskie dopuszczałoby do sytuacji, że nawet jeżeli naruszenie
prawa jest już badane przez organy, to sprawcy mogą uniknąć odpowiedzialności z uwagi
na brak zawieszenia terminu przedawnienia. Taki stan rzeczy nie wydaje się być w interesie
obywateli. W związku z powyższym wskazać należy, że Prezes Urzędu nie identyfikuje
sytuacji, o których mowa w niniejszym pytaniu.
Odpowiedź na pytanie 4 - „Czy rząd planuje rewizję tych przepisów, aby dostosować
je do proporcjonalnych i rzeczywiście wymaganych przez prawo UE standardów?”.
Obecne rozwiązania są zgodne ze standardami wynikającymi z przepisów prawa UE.
Jak też wyjaśniono na wstępie niniejszego pisma oraz w odpowiedzi na poprzednie pytanie,
-- 6 of 7 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 826 91 06
dok@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 7
1343225.3918756.3825514
w ocenie UOKiK zmiana przepisów dotyczących terminów przedawnień postępowań
antymonopolowych byłaby niekorzystna z punktu widzenia polskich przedsiębiorców
i konsumentów.
Taka zmiana mogłaby również negatywnie wpływać na pozycję podmiotów
próbujących dochodzić odszkodowania za szkody wynikające z naruszenia prawa konkurencji
na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie
szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1132). Wynika
to z tego, że w postępowaniu cywilnym decyzja Prezesa Urzędu stwierdzająca naruszenie
traktowana jest jako tzw. prejudykat, który ułatwia uzyskanie odszkodowania, a zatem
zmiana dotycząca biegu terminu przedawnienia i pozbawienie Prezesa Urzędu możliwości
wydania decyzji oznaczałoby, że takiego prejudykatu by nie było. Warto mieć przy tym
na względzie, że takim poszkodowanym może być też sama Rzeczpospolita Polska (np. jeżeli
przedawnieniu ulega ściganie zmowy przetargowej, to Skarbowi Państwa trudniej może być
dochodzić odszkodowania.
Odpowiedź na pytanie 5 - „Jakie mechanizmy kontrolne wprowadzono, aby nie dochodziło
do nadużyć w wykorzystywaniu możliwości zawieszania przedawnienia przez Prezesa
UOKiK?”.
Obecne przepisy szczegółowo i w precyzyjny sposób regulują kwestie możliwości
zawieszania biegu terminów przedawnienia. Wprowadzenie zamkniętego katalogu czynności
dochodzeniowych, których podjęcie jest przesłanką dla zawieszenia biegu terminu
przedawnienia w ocenie Prezesa Urzędu stanowi wystarczające zabezpieczenie przed
arbitralnym, uznaniowym i nieuzasadnionym wydłużaniem przez organ antymonopolowy
terminu na wszczęcie postępowania określonego w art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów.
Z poważaniem,
Tomasz Chróstny
Prezes
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 7 of 7 --