Interpelacja w sprawie rozszerzenia definicji cech rozpoznawczych schematów podatkowych w Ordynacji podatkowej jako przejawu nadregulacji niezgodnej z dyrektywą DAC6
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10198
do ministra finansów
w sprawie rozszerzenia definicji cech rozpoznawczych schematów podatkowych w Ordynacji podatkowej jako przejawu nadregulacji niezgodnej z dyrektywą DAC6
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Kolejny przypadek nadmiernej implementacji prawa unijnego został wskazany w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski i dotyczy art. 86a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który wprowadza tzw. inne szczególne cechy rozpoznawcze. Przepisy te miały na celu implementację dyrektywy Rady (UE) 2018/822 z dnia 25 maja 2018 r. (DAC6), która zmieniła dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji podatkowych w odniesieniu do uzgodnień transgranicznych.
Zgodnie z unijną regulacją, obowiązek raportowania dotyczy tylko takich uzgodnień, które posiadają jedną z określonych cech rozpoznawczych. Te cechy są jasno i wyczerpująco określone w załączniku IV do dyrektywy DAC6. Celem było precyzyjne wskazanie sytuacji, które potencjalnie mogą prowadzić do unikania opodatkowania i tym samym wymagają zgłoszenia do administracji podatkowej.
Tymczasem polski ustawodawca w Ordynacji podatkowej wprowadził własny katalog tzw. innych szczególnych cech rozpoznawczych, które nie mają oparcia w prawie unijnym, a ich zastosowanie również rodzi obowiązek raportowy. Przykłady takich cech to:
istotny wpływ na podatek odroczony lub aktywa podatkowe przekraczające 5 mln zł,
oczekiwane dochody przekraczające 25 mln zł,
znaczne różnice w efektywnym opodatkowaniu w Polsce i za granicą, przekraczające 5 mln zł.
Wskazane progi są czysto krajową inicjatywą, która wykracza poza unijne minimum i istotnie zwiększa zakres obowiązków sprawozdawczych po stronie podatników i doradców.
W związku z tym kieruję następujące pytania:
Dlaczego rząd zdecydował się na rozszerzenie definicji cech rozpoznawczych schematów podatkowych o dodatkowe, krajowe kategorie, mimo że nie są one wymagane przez dyrektywę DAC6?
Czy Ministerstwo Finansów planuje w ramach zapowiadanego pakietu deregulacyjnego usunięcie lub ograniczenie tych dodatkowych cech rozpoznawczych w celu dostosowania polskiego prawa do unijnego minimum?
Czy została przeprowadzona analiza wpływu wprowadzenia „innych szczególnych cech rozpoznawczych” na liczbę raportowanych schematów i ich wartość praktyczną dla administracji podatkowej?
Czy rząd przeanalizował ryzyko niezgodności tych przepisów z zasadą proporcjonalności i zasady pomocniczości prawa UE?
Czy Ministerstwo Finansów przewiduje rewizję progów kwotowych zawartych w tych przepisach, które obecnie są sztywne i mogą obejmować również działania neutralne podatkowo?
Rozszerzenie katalogu cech rozpoznawczych poza to, co nakazuje prawo unijne, tworzy nadmierne obowiązki administracyjne dla przedsiębiorców, ryzyko sankcyjne oraz ogranicza efektywną działalność gospodarczą, w szczególności podmiotów realizujących większe projekty finansowe lub restrukturyzacje. Taka forma gold-platingu jest sprzeczna z ideą deregulacji i powinna zostać zniesiona.
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7454 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 8 sierpnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10198 posła Dariusza Mateckiego w sprawie
rozszerzenia definicji cech rozpoznawczych schematów
podatkowych w Ordynacji podatkowej jako przejawu nadregulacji
niezgodnej z dyrektywą DAC6.
Znak sprawy: DTS5.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szanowny Pan
Marszałek Sejmu Szymon Hołownia
Kancelaria Sejmu
00-902 Warszawa
ul. Wiejska 4/6/8
Odpowiedź na interpelację poselską nr 10198
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację numer 10198 Minister Finansów i Gospodarki,
informuje co następuje:
Regulacje dotyczące raportowania schematów podatkowych (MDR) wprowadzono
Dyrektywą Rady (UE) 2018/822 z 25 maja 2018 r.1 zmieniającą dyrektywę
2016/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji
w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do podlegających zgłoszeniu uzgodnień
transgranicznych. Dyrektywa 2018/822 została transponowana do polskiego
porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2019 r. poprzez dodanie rozdziału 11a –
Informacje o schematach podatkowych do Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: „OP”). Przed wprowadzeniem powyższych
regulacji przeprowadzono szeroko zakrojone konsultacje i spotkania z podmiotami
zainteresowanymi tym obszarem.
Ministerstwo Finansów przedstawia poniżej odpowiedzi na poszczególne pytania
zadane w interpelacji.
1 Dz. Urz. UE. L 2018, Nr 139, str. 1.
-- 1 of 3 --
2/3
Ad 1 W uzasadnieniu zamieszczonym bezpośrednio pod projektem przepisów
przekazanych pismem Prezesa Rady Ministrów kierującego projekt ustawy
o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych
innych ustaw (druk 2860) do sejmu VIII kadencji, wskazano na regulacje
wykraczające poza zakres dyrektywy 2018/822 – DAC6, przytoczono treść motywu
nr 10 przedmiotowej dyrektywy w brzmieniu:
„(…) Państwo członkowskie może przedsięwziąć dodatkowe krajowe środki
sprawozdawcze o podobnym charakterze, jednak wszelkie informacje zebrane
dodatkowo względem informacji podlegających zgłoszeniu zgodnie z niniejszą
dyrektywą nie powinny być automatycznie przekazywane właściwym organom
innych państw członkowskich. (…)”.
Ponadto jak wskazano w uzasadnieniu do ustawy wprowadzającej celem wdrożenia
schematów podatkowych krajowych było zapewnienie organom podatkowym
szybkiego otrzymywania informacji o agresywnym planowaniu podatkowym
zawartych w informacjach o schematach podatkowych, ponieważ według
projektodawcy unikanie opodatkowania dotyczy również relacji krajowych.
Ad 2 Obecnie procedowane zmiany przepisów dotyczących schematów
podatkowych (numer z wykazu prac legislacyjnych UD196 dostępne na stronie:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12396201/katalog/13119157#13119157) przewidują
likwidację innych szczególnych cech rozpoznawczych.
Ad 3 Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące schematów podatkowych,
w których wykazano spełnienie innej szczególnej cechy rozpoznawczej. Krajowe
i transgraniczne schematy podatkowe przekazywane do Szefa Krajowej
Administracji Skarbowej są analizowane w celu identyfikacji mechanizmów
optymalizacyjnych, które mogą następnie wymagać działań legislacyjnych w celu
uszczelnienia systemu podatkowego.
Ad 4 Wprowadzenie wymogu raportowania krajowych schematów podatkowych
w ustawie wprowadzającej uzasadniono motywem 10 Dyrektywy 2018/822,
zgodnie z którym:
„(…) Państwo członkowskie może przedsięwziąć dodatkowe krajowe środki
sprawozdawcze o podobnym charakterze, jednak wszelkie informacje zebrane
dodatkowo względem informacji podlegających zgłoszeniu zgodnie z niniejszą
dyrektywą nie powinny być automatycznie przekazywane właściwym organom innych
państw członkowskich. (…)”.
Ponadto w uzasadnieniu przedmiotowej ustawy wprowadzającej MDR do polskiego
porządku prawnego wskazano wprost na str. 102:
„Prawodawca w ramach prac legislacyjnych obowiązany jest uwzględnić konstytucyjną
zasadę proporcjonalności, z której Trybunał Konstytucyjny wyprowadził trzy
powiązane między sobą obowiązki prawodawcy: 1) przyjmowanie danej regulacji tylko
wówczas, gdy jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest związana,
2) kształtowanie danej regulacji w sposób zapewniający osiągnięcie zamierzonych
celów (skutków), 3) zachowanie proporcji między efektami wprowadzonej regulacji
a ciężarami bądź niedogodnościami wynikającymi z niej dla obywateli.
Zasada ta kładzie szczególny nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego
osiągnięcia. To znaczy, że spośród możliwych środków oddziaływania należałoby
-- 2 of 3 --
3/3
wybierać środki skuteczne dla osiągnięcia założonych celów, a zarazem jak najmniej
uciążliwe dla podmiotów, wobec których mają być zastosowane, lub dolegliwe
w stopniu nie większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu (wyroki
z: 18 października 2011 r., SK 2/10, 12 stycznia 2012 r., Kp 10/09 i 23 maja 2012 r.,
P 11/10).”
Założono następnie, że:
„Projektowane rozwiązania nie stanowią naruszenia analizowanej zasady. Zasadność
wprowadzenia projektowanych przepisów niejednokrotnie jest wskazana w różnych
częściach uzasadnienia.”
Zarówno za gruncie europejskim, jak i polskim przepisy o MDR były zaskarżone jako
naruszające podstawowe prawa jednostki. W ramach wszystkich wydanych
wyroków system raportowania MDR został utrzymany. Wskazywano jednak, że
narusza on podstawowe prawa jednostki, ale w dopuszczalnym zakresie
wyznaczonym m.in. przez zasadę proporcjonalności:
a) W sprawie toczącej się przed TSUE o sygnaturze C-694/20, ze skargi
flamandzkiej izby adwokackiej, Belgian Association of Tax Lawyers oraz
indywidualnych prawników przeciwko rządowi flamandzkiemu. TSUE zgodził
się ze skarżącymi, że raportowanie MDR jest niewątpliwie ograniczeniem praw
podstawowych, jakie gwarantuje obywatelom Karta Praw Podstawowych.
Przypomniał jednak, że ograniczenia praw jednostki nie są prawami
absolutnymi. Dopuszczalne są ich ograniczenia, ale tylko przy spełnieniu
następujących warunków określonych w art. 52 ust. 1 Karty: muszą być
przewidziane ustawą, szanować istotę prawa oraz być proporcjonalne – co
oznacza, że są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego
uznawanym przez Unię Europejską lub potrzebom ochrony praw i wolności
innych osób. TSUE wskazał jednak, że państwa członkowskie mogą dowolnie
ograniczać prawa jednostek w imię wyższych celów, jakim jest ochrona swoich
dochodów z wpływów z podatków. Aby takie ograniczenie było skuteczne, musi
spełniać wszystkie wskazane powyżej warunki.
b) Kolejno, wyrokiem z dnia 28 czerwca 2024 K 13/20 Trybunał Konstytucyjny
nie zakwestionował w całości instytucji raportowania schematów
podatkowych. Uznał, że sama idea gromadzenia informacji przez organy
publiczne może być uzasadniona interesem publicznym, jakim jest zapewnienie
skuteczności systemu podatkowego i chronienie dochodów państwa.
Zastrzeżenia, dotyczyły jednak proporcjonalności tych obowiązków.
Ad 5 W związku z planowanym uchyleniem obowiązku raportowania krajowych
schematów podatkowych oraz likwidację innych szczególnych cech
rozpoznawczych rewizja progów kwotowych jest nieuzasadniona.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --