Interpelacja nr 10192
Interpelacja w sprawie rozszerzenia "exit tax" na majątek osobisty osób fizycznych jako przejawu nadregulacji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rozszerzenia "exit tax" na majątek osobisty osób fizycznych jako przejawu nadregulacji
Interpelacja nr 10192
do ministra finansów
w sprawie rozszerzenia "exit tax" na majątek osobisty osób fizycznych jako przejawu nadregulacji
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Interpelacja odnosi się do kolejnego przykładu nadregulacji wskazanego w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski, w szczególności do rozszerzenia zakresu przedmiotowego tzw. exit tax w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepisy zawarte w art. 30da-30dh ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163, 340 i 348), wprowadzone ustawą z dnia 23 października 2018 r., implementują dyrektywę Rady (UE) 2016/1164, której celem było przeciwdziałanie agresywnemu planowaniu podatkowemu, w szczególności w odniesieniu do podatników podatku CIT.
Zgodnie z literalnym brzmieniem dyrektywy oraz jej motywami, przepisy dotyczące opodatkowania niezrealizowanych zysków miały dotyczyć wyłącznie podmiotów podlegających opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych. Polski ustawodawca rozszerzył jednak zakres regulacji – nie tylko na osoby fizyczne (co już wcześniej wskazano jako nadregulację), ale również na ich majątek osobisty, czyli aktywa niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Orzecznictwo sądowe (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2022 r., sygn. II FSK 1186/20 oraz z 2 grudnia 2021 r., sygn. II FSK 1187/21) potwierdza, że w przypadku zmiany rezydencji podatkowej osoby fizycznej, obowiązek zapłaty „exit tax” obejmuje także składniki majątku prywatnego, takie jak akcje, udziały, papiery wartościowe czy nieruchomości.
Skutki tego rodzaju nadregulacji:
opodatkowaniu podlega majątek, który nie przyniósł realnego dochodu (dochód hipotetyczny),
podatnik jest zmuszony do zapłaty podatku z tytułu samego faktu zmiany miejsca zamieszkania,
ogranicza to konstytucyjną swobodę przemieszczania się i zakładania miejsca zamieszkania poza granicami Polski,
zniechęca do inwestowania kapitału prywatnego w Polsce i utrudnia powrót polskich obywateli z zagranicy.
W związku z publiczną deklaracją Donalda Tuska z dnia 22 maja 2025 r., w której zapowiedział przygotowanie ponad 100 ustaw deregulacyjnych do końca maja, należy uzyskać odpowiedzi:
Czy rząd planuje nowelizację art. 30da-30dh ustawy o PIT w zakresie wyłączenia majątku osobistego z zakresu „exit tax”, zgodnie z intencją dyrektywy 2016/1164?
Czy została przeprowadzona analiza skutków prawnych i ekonomicznych objęcia „exit tax” majątkiem osobistym, w szczególności dla osób posiadających oszczędności lub prywatne inwestycje?
Czy rząd uznaje ten stan prawny za przejaw nadregulacji i czy znajduje się on na liście aktów prawnych przewidzianych do rewizji w ramach procesu deregulacyjnego?
Czy Ministerstwo Finansów dokonało oceny zgodności obowiązujących przepisów z Kartą praw podstawowych UE, w szczególności w zakresie swobody przemieszczania się, ochrony własności oraz zakazu nadmiernego fiskalizmu?
Przepisy „exit tax” w obecnym kształcie rażąco wykraczają poza unijny standard i stanowią przykład nieproporcjonalnej ingerencji państwa w prawa obywatelskie. Wymagają one pilnej rewizji w ramach obiecywanych działań deregulacyjnych.
Interpelacja nr 10192
do ministra finansów
w sprawie rozszerzenia "exit tax" na majątek osobisty osób fizycznych jako przejawu nadregulacji
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Interpelacja odnosi się do kolejnego przykładu nadregulacji wskazanego w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski, w szczególności do rozszerzenia zakresu przedmiotowego tzw. exit tax w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepisy zawarte w art. 30da-30dh ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163, 340 i 348), wprowadzone ustawą z dnia 23 października 2018 r., implementują dyrektywę Rady (UE) 2016/1164, której celem było przeciwdziałanie agresywnemu planowaniu podatkowemu, w szczególności w odniesieniu do podatników podatku CIT.
Zgodnie z literalnym brzmieniem dyrektywy oraz jej motywami, przepisy dotyczące opodatkowania niezrealizowanych zysków miały dotyczyć wyłącznie podmiotów podlegających opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych. Polski ustawodawca rozszerzył jednak zakres regulacji – nie tylko na osoby fizyczne (co już wcześniej wskazano jako nadregulację), ale również na ich majątek osobisty, czyli aktywa niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Orzecznictwo sądowe (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2022 r., sygn. II FSK 1186/20 oraz z 2 grudnia 2021 r., sygn. II FSK 1187/21) potwierdza, że w przypadku zmiany rezydencji podatkowej osoby fizycznej, obowiązek zapłaty „exit tax” obejmuje także składniki majątku prywatnego, takie jak akcje, udziały, papiery wartościowe czy nieruchomości.
Skutki tego rodzaju nadregulacji:
opodatkowaniu podlega majątek, który nie przyniósł realnego dochodu (dochód hipotetyczny),
podatnik jest zmuszony do zapłaty podatku z tytułu samego faktu zmiany miejsca zamieszkania,
ogranicza to konstytucyjną swobodę przemieszczania się i zakładania miejsca zamieszkania poza granicami Polski,
zniechęca do inwestowania kapitału prywatnego w Polsce i utrudnia powrót polskich obywateli z zagranicy.
W związku z publiczną deklaracją Donalda Tuska z dnia 22 maja 2025 r., w której zapowiedział przygotowanie ponad 100 ustaw deregulacyjnych do końca maja, należy uzyskać odpowiedzi:
Czy rząd planuje nowelizację art. 30da-30dh ustawy o PIT w zakresie wyłączenia majątku osobistego z zakresu „exit tax”, zgodnie z intencją dyrektywy 2016/1164?
Czy została przeprowadzona analiza skutków prawnych i ekonomicznych objęcia „exit tax” majątkiem osobistym, w szczególności dla osób posiadających oszczędności lub prywatne inwestycje?
Czy rząd uznaje ten stan prawny za przejaw nadregulacji i czy znajduje się on na liście aktów prawnych przewidzianych do rewizji w ramach procesu deregulacyjnego?
Czy Ministerstwo Finansów dokonało oceny zgodności obowiązujących przepisów z Kartą praw podstawowych UE, w szczególności w zakresie swobody przemieszczania się, ochrony własności oraz zakazu nadmiernego fiskalizmu?
Przepisy „exit tax” w obecnym kształcie rażąco wykraczają poza unijny standard i stanowią przykład nieproporcjonalnej ingerencji państwa w prawa obywatelskie. Wymagają one pilnej rewizji w ramach obiecywanych działań deregulacyjnych.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.5 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5906 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 10 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10192
Znak sprawy: DD11.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10192 Pana Posła Dariusza Mateckiego z 23 czerwca 2025 r.
w sprawie rozszerzenia „exit tax” na majątek osobisty osób fizycznych jako przejawu
nadregulacji, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Od 1 stycznia 2019 r. zostały wprowadzone do ustawy o podatku dochodowym od
osób prawnych1 przepisy regulujące opodatkowanie dochodów z niezrealizowanych
zysków. Dotyczą one podmiotów będących podatnikami podatku dochodowego od
osób prawnych. Przepisy te stanowiły implementację dyrektywy ATAD2.
W art. 1 Dyrektywy ATAD jednoznacznie został określony zakres podmiotowy jej
stosowania, zgodnie z którym stosuje się ją do wszystkich podatników, którzy
podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w co najmniej
jednym państwie członkowskim. Zgodnie z wnioskowaniem prawniczym a contrario,
oznacza to, że przepisów tej dyrektywy nie stosuje się do podatników podlegających
podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
1Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 278, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą CIT”.
2Dyrektywa Rady (UE) 2016 /1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiająca przepisy mające na
celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ
na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz. Urz. L 193/1 z 19.07.2016 r., z późn. zm.),
zwana dalej „Dyrektywą ATAD”.
-- 1 of 3 --
2/3
Równocześnie ze zmianami w ustawie CIT wprowadzającymi przepisy dotyczące
„exit tax”, zostały wprowadzone w ustawie PIT przepisy dotyczące opodatkowania
dochodów z niezrealizowanych zysków, w odniesieniu do podmiotów będących
podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych. Stosowanie norm „exit tax”
w stosunku do osób fizycznych należy uznać za suwerenną decyzję danego państwa
niewynikającą z Dyrektywy ATAD3. W tym zakresie nie można zatem mówić o
implementacji do ustawy PIT4 jakiejkolwiek dyrektywy, w tym Dyrektywy ATAD.
Wprowadzenie podatku „exit tax” również w ustawie PIT, w przypadku gdy w
związku z implementacją Dyrektywy ATAD został wprowadzony w ustawie CIT,
wynikało m.in. z systematyki przepisów prawa dotyczących zasad opodatkowania
podatkiem dochodowym, realizującej konstytucyjną równość podmiotów w prawie,
która nakazuje stosowanie analogicznych rozwiązań dotyczących osób prawnych
oraz fizycznych. Dlatego też dla zachowania symetrii w prawie podatkowym, w
ustawie PIT wprowadzono zmiany, które umożliwią także opodatkowanie
niezrealizowanych zysków kapitałowych osiąganych przez osoby fizyczne zarówno
prowadzące działalność gospodarczą, jak i nieprowadzące działalności
gospodarczej, w przypadku przeniesienia składników majątku lub zmiany rezydencji
podatkowej.
Objęcie osób fizycznych podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków, w
innym zakresie niż podatników podatku dochodowego od osób prawnych, nie może
być postrzegane jako nadregulacja.
Ustawodawca, wprowadzając podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków
do ustawy PIT, kierował się zasadą proporcjonalności nałożonych obciążeń
podatkowych do realizacji celu, jakim jest zachowanie integralności bazy
podatkowej. Należy zauważyć, że w przypadku podatników podatku dochodowego
od osób prawnych opodatkowane są wszystkie składniki majątku, w związku z
których przeniesieniem lub zmianą rezydencji podatkowej podatnika
Rzeczpospolita Polska traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia tego
składnika majątku. Natomiast w ustawie PIT wprowadzone regulacje dotyczą tylko
składników majątku związanych z pozarolniczą działalnością gospodarczą oraz
określonej w art. 30da ust. 3 ustawy PIT grupy składników majątku niezwiązanych z
działalnością gospodarczą (określonych jako „majątek osobisty”). Jest to zatem
regulacja obejmująca składniki majątku w innym zakresie niż określone w ustawie
CIT, która obejmuje wszystkie składniki stanowiące aktywa takich podatników.
Rozwiązanie dotyczące podatku „exit tax” dla podatników podatku dochodowego od
osób fizycznych jest zatem węższe niż dla podatników podatku dochodowego od
3 Wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2023 r., sygn. akt ISA/Po 178/23 (wyrok
nieprawomocny).
4 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowy od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 163, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
3/3
osób prawnych. Ponadto w ustawie PIT wprowadzone zostały dodatkowe normy
niewynikające z Dyrektywy ATAD oraz zawarte w ustawie CIT, zgodnie z którymi:
1) został określony limit wartości składników majątku 4 mln zł, powyżej którego
przeniesie ich powoduje powstanie obowiązku podatkowego,
2) w przypadku składników majątku stanowiących majątek osobisty obowiązek
podatkowy powstaje tylko u tych podatników, którzy mieszkali na terytorium
Polski przez łącznie co najmniej 5 lat w dziesięcioletnim okresie poprzedzającym
dzień zmiany rezydencji podatkowej,
3) prawo do zwrotu podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków
przypadającego na składniki majątku, które w przypadku odpłatnego zbycia
ponownie podlegają opodatkowaniu w Polsce – jeżeli podatnik w okresie 5 lat
ponownie przeniesie do Polski składnik majątku, albo zmieni ponownie
rezydencję podatkową przenosząc ją do Polski.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że w Ministerstwie Finansów stale monitorowane
jest orzecznictwo TSUE w zakresie norm dotyczących exit tax i podejmowane są
wszelkie środki, żeby nie dopuścić do obowiązywania norm, które mogłyby zostać
uznane za naruszające prawo unijne.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 10 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 10192
Znak sprawy: DD11.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10192 Pana Posła Dariusza Mateckiego z 23 czerwca 2025 r.
w sprawie rozszerzenia „exit tax” na majątek osobisty osób fizycznych jako przejawu
nadregulacji, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Od 1 stycznia 2019 r. zostały wprowadzone do ustawy o podatku dochodowym od
osób prawnych1 przepisy regulujące opodatkowanie dochodów z niezrealizowanych
zysków. Dotyczą one podmiotów będących podatnikami podatku dochodowego od
osób prawnych. Przepisy te stanowiły implementację dyrektywy ATAD2.
W art. 1 Dyrektywy ATAD jednoznacznie został określony zakres podmiotowy jej
stosowania, zgodnie z którym stosuje się ją do wszystkich podatników, którzy
podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w co najmniej
jednym państwie członkowskim. Zgodnie z wnioskowaniem prawniczym a contrario,
oznacza to, że przepisów tej dyrektywy nie stosuje się do podatników podlegających
podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
1Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 278, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą CIT”.
2Dyrektywa Rady (UE) 2016 /1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiająca przepisy mające na
celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ
na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz. Urz. L 193/1 z 19.07.2016 r., z późn. zm.),
zwana dalej „Dyrektywą ATAD”.
-- 1 of 3 --
2/3
Równocześnie ze zmianami w ustawie CIT wprowadzającymi przepisy dotyczące
„exit tax”, zostały wprowadzone w ustawie PIT przepisy dotyczące opodatkowania
dochodów z niezrealizowanych zysków, w odniesieniu do podmiotów będących
podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych. Stosowanie norm „exit tax”
w stosunku do osób fizycznych należy uznać za suwerenną decyzję danego państwa
niewynikającą z Dyrektywy ATAD3. W tym zakresie nie można zatem mówić o
implementacji do ustawy PIT4 jakiejkolwiek dyrektywy, w tym Dyrektywy ATAD.
Wprowadzenie podatku „exit tax” również w ustawie PIT, w przypadku gdy w
związku z implementacją Dyrektywy ATAD został wprowadzony w ustawie CIT,
wynikało m.in. z systematyki przepisów prawa dotyczących zasad opodatkowania
podatkiem dochodowym, realizującej konstytucyjną równość podmiotów w prawie,
która nakazuje stosowanie analogicznych rozwiązań dotyczących osób prawnych
oraz fizycznych. Dlatego też dla zachowania symetrii w prawie podatkowym, w
ustawie PIT wprowadzono zmiany, które umożliwią także opodatkowanie
niezrealizowanych zysków kapitałowych osiąganych przez osoby fizyczne zarówno
prowadzące działalność gospodarczą, jak i nieprowadzące działalności
gospodarczej, w przypadku przeniesienia składników majątku lub zmiany rezydencji
podatkowej.
Objęcie osób fizycznych podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków, w
innym zakresie niż podatników podatku dochodowego od osób prawnych, nie może
być postrzegane jako nadregulacja.
Ustawodawca, wprowadzając podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków
do ustawy PIT, kierował się zasadą proporcjonalności nałożonych obciążeń
podatkowych do realizacji celu, jakim jest zachowanie integralności bazy
podatkowej. Należy zauważyć, że w przypadku podatników podatku dochodowego
od osób prawnych opodatkowane są wszystkie składniki majątku, w związku z
których przeniesieniem lub zmianą rezydencji podatkowej podatnika
Rzeczpospolita Polska traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia tego
składnika majątku. Natomiast w ustawie PIT wprowadzone regulacje dotyczą tylko
składników majątku związanych z pozarolniczą działalnością gospodarczą oraz
określonej w art. 30da ust. 3 ustawy PIT grupy składników majątku niezwiązanych z
działalnością gospodarczą (określonych jako „majątek osobisty”). Jest to zatem
regulacja obejmująca składniki majątku w innym zakresie niż określone w ustawie
CIT, która obejmuje wszystkie składniki stanowiące aktywa takich podatników.
Rozwiązanie dotyczące podatku „exit tax” dla podatników podatku dochodowego od
osób fizycznych jest zatem węższe niż dla podatników podatku dochodowego od
3 Wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2023 r., sygn. akt ISA/Po 178/23 (wyrok
nieprawomocny).
4 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowy od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 163, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
3/3
osób prawnych. Ponadto w ustawie PIT wprowadzone zostały dodatkowe normy
niewynikające z Dyrektywy ATAD oraz zawarte w ustawie CIT, zgodnie z którymi:
1) został określony limit wartości składników majątku 4 mln zł, powyżej którego
przeniesie ich powoduje powstanie obowiązku podatkowego,
2) w przypadku składników majątku stanowiących majątek osobisty obowiązek
podatkowy powstaje tylko u tych podatników, którzy mieszkali na terytorium
Polski przez łącznie co najmniej 5 lat w dziesięcioletnim okresie poprzedzającym
dzień zmiany rezydencji podatkowej,
3) prawo do zwrotu podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków
przypadającego na składniki majątku, które w przypadku odpłatnego zbycia
ponownie podlegają opodatkowaniu w Polsce – jeżeli podatnik w okresie 5 lat
ponownie przeniesie do Polski składnik majątku, albo zmieni ponownie
rezydencję podatkową przenosząc ją do Polski.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że w Ministerstwie Finansów stale monitorowane
jest orzecznictwo TSUE w zakresie norm dotyczących exit tax i podejmowane są
wszelkie środki, żeby nie dopuścić do obowiązywania norm, które mogłyby zostać
uznane za naruszające prawo unijne.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --